മാന ഗോത്രം ച മന്ത്രശ്ച ദത്തമന്നം നയന്തി തമ്। അപി യോനിശതം പ്രാപ്താം സ്തൃപ്തിസ്താനനുഗച്ഛതി ।। ൨൧.
മാനവും വംശവും മന്ത്രവും അർപ്പിച്ച ഭക്ഷണവും ചേർന്ന് തൃപ്തിയെ നൽകുന്നു; നൂറു ജന്മം കിട്ടിയാലും ആ തൃപ്തി അവനെ പിന്തുടരും.
ഏവമേഷാ സ്ഥിതാ സംസ്ഥാ ബ്രഹ്മണാ പരമേഷ്ഠിനാ । പിതൄണാമാദിസര്ഗസ്തു ലോകാനാമക്ഷയാര്ഥിനാമ് ।। ൨൧.
ഇങ്ങനെ ഈ ക്രമം പരമേശ്വരനായ ബ്രഹ്മാവു സ്ഥാപിച്ചു; ലോകങ്ങൾ അക്ഷയത്വം ആഗ്രഹിക്കുന്നവർക്കായി പിതാക്കളുടെ ആദി സൃഷ്ടിയാണ്.
ഇത്യേതേ പിതരോ ദേവാ ദേവാശ്ച പിതരഃ പുനഃ। ദൌഹിത്രാ യജമാനാശ്ച പ്രോക്താശ്ചൈവ മയാഽനഘാഃ ।। ൨൧.
ഇങ്ങനെ പിതാക്കൾ ദേവന്മാരാണ്, ദേവന്മാർ വീണ്ടും പിതാക്കളാണ്; യജമാനന്മാരെയും അവരുടെ മക്കളെയും ഞാൻ വിശദീകരിച്ചു, പാപരഹിതരേ.
ലോകാ ദുഹിതരശ്ചൈവ ദൌഹിത്രാശ്ച സുതാസ്തഥാ। ദാനാനി സഹ ശൌചേന തീര്ഥാനി ച ഫലാനി ച ।। ൨൧.
ലോകങ്ങൾ, പുത്രിമാർ, മക്കൾ, മക്കളുടെ മക്കൾ, ദാനങ്ങൾ, ശുദ്ധി, തീർത്ഥങ്ങൾ, അവയുടെ ഫലങ്ങൾ എല്ലാം ഞാൻ വിശദീകരിച്ചു.
അക്ഷയത്വം ദ്വിജാശ്ചൈവ യായാവരവിധിസ്തഥാ । പ്രോക്തം സര്വം യഥാന്യായം യഥാ ബ്രഹ്മാഽബ്രവീത് പുരാ ।। ൨൧.
അക്ഷയത്വം, ദ്വിജന്മാർ, യാത്ര ചെയ്യുന്ന വ്രതം എന്നിവയും എല്ലാം യഥാക്രമം, ബ്രഹ്മാവ് മുമ്പ് പറഞ്ഞതുപോലെ, ഞാൻ പറഞ്ഞു.
ബൃഹസ്പതിരുവാച।। ഇത്യേതദങ്ഗിരാഃ പ്രാഹ ഋഷീണാം ശ്രൃണ്വതാം തദാ। പൃഷ്ടസ്തു സംശയം സര്വം പിതൄണാം പ്രാഹ സംസദി ।। ൨൧.
ബൃഹസ്പതി പറഞ്ഞു: അങ്ങിരാസു അന്നേരം ഈ വാക്കുകൾ ശ്രവിക്കുന്ന ഋഷിമാർക്ക് പറഞ്ഞു; സംശയങ്ങൾ ചോദിച്ചപ്പോൾ, പിതാക്കളെക്കുറിച്ചുള്ള എല്ലാ സംശയങ്ങൾക്കും അവൻ സഭയിൽ ഉത്തരം നൽകി.
സത്രേ വൈ വിതതേ പൂര്വം തദാ വര്ഷസഹസ്രികേ । യസ്മിന് ഗൃഹപതിര്ഹ്യാസീദ്ബ്രഹ്മാ വൈ ദേവതാ പ്രഭുഃ ।। ൨൧.
ആദിയിൽ ആയിരം വർഷം നീണ്ടു നിന്ന യാഗത്തിൽ, ഗൃഹസ്ഥൻ ഉണ്ടായിരുന്നപ്പോൾ, ദേവന്മാരുടെ പ്രഭുവായ ബ്രഹ്മാവ് അദ്ധ്യക്ഷത വഹിച്ചു.
സംവത്സരശതാന്യം ച തത്രോപേതാ ഇതി ശ്രുതിഃ। ശ്ലോകാശ്ചാത്ര പുരാ ഗീതാ ഋഷിഭിര്ബ്രഹ്മവാദിഭിഃ ।। ൨൧.
അവിടെ നൂറുകണക്കിന് വർഷങ്ങൾ ചെലവഴിച്ചുവെന്ന് ശ്രുതി പറയുന്നു; ബ്രഹ്മത്തെ പ്രസംശിക്കുന്ന ഋഷിമാർ അവിടെ ശ്ലോകങ്ങൾ പാടി.
ദീക്ഷിതസ്യ തദാ സത്രേ ബ്രഹ്മണഃ പരമാത്മനഃ। തത്രൈവ ജാതമത്യുഗ്രം പിതൄണാമക്ഷയാര്ഥിനാ। ലോകാനാം ച ഹിതാര്ഥായ ബ്രഹ്മണാ പരമേഷ്ടിനാ ।। ൨൧.
ആ യാഗത്തിൽ പരമാത്മാവായ ബ്രഹ്മാവ് ദീക്ഷിതനായി; അവിടെ പിതാക്കൾക്ക് അക്ഷയത്വം ലഭിക്കണമെന്ന അത്യന്തം ശക്തമായ ആഗ്രഹം ബ്രഹ്മാവിന്റെ ഇച്ഛയാൽ ജനിച്ചു, ലോകങ്ങളുടെ ഹിതത്തിനായി.
സൂത ഉവാച।। ഏവം ബൃഹസ്പതിഃ പൂര്വം പൃഷ്ടഃ പുത്ര്ത്രേണ ധീമതാ। പ്രോവാച പിതൃവംശന്തു യത്തദ്വൈസമുദാഹൃതമ് । അത ഊര്ദ്ധ്വം പ്രവക്ഷ്യാമി വരുണസ്യ നിബോധത ।। ൨൧.
സൂതൻ പറഞ്ഞു: ഇങ്ങനെ, തന്റെ ബുദ്ധിമാൻ മകന്റെ ചോദ്യം കേട്ടപ്പോൾ, ബൃഹസ്പതി പിതൃവംശത്തെ പൂർവ്വികന്മാരുടെ കഥപോലെ പറഞ്ഞു; ഇനി ഞാൻ വരുണന്റെ കഥ പറയാം, ശ്രദ്ധിക്കൂ.
ഋഷയശ്ചൈവമുക്താസ്തു പരം ഹര്ഷമുപാഗതാഃ। പരം ശുശ്രൂഷവോ ഭൂയഃ പപ്രച്ഛുസ്തദനന്തരമ് ।। ൨൨.
ഋഷികൾ ഇങ്ങനെ വാക്കുകൾ കേട്ടപ്പോൾ, വലിയ സന്തോഷം അനുഭവിച്ചു; കൂടുതൽ കേൾക്കാൻ ആഗ്രഹിച്ച്, ഉടനെ വീണ്ടും ചോദിച്ചു.
ഋഷയ ഊചുഃ ।। വംശാനാമാനുപൂര്വ്യേണ രാജ്ഞാഞ്ചാമിതതേജസാമ്। സ്ഥിതിഞ്ചൈഷാം പ്രഭാവഞ്ച ബ്രൂഹി നഃ പരിപൃച്ഛതാമ് ।। ൨൨.
ഋഷികൾ പറഞ്ഞു: വംശങ്ങൾക്കും അത്യന്തം ശക്തിയുള്ള രാജാക്കന്മാർക്കും, അവരുടെ നിലയ്ക്കും മഹത്വത്തിനും ക്രമമായി വിശദീകരിക്കാമോ എന്ന് ഞങ്ങൾ ചോദിക്കുന്നു.
ഏവമുക്തസ്തതഃ സൂതസ്തഥാഽസൌ ലോമഹര്ഷണഃ। ശുശ്രൂഷാമുത്തരാഖ്യാനേ ഋഷീണാം വാക്യകോവിദഃ ।। ൨൨.
അങ്ങനെ പറഞ്ഞതോടെ, സുതനായ ലോമഹർഷണൻ, ഋഷിമാരുടെ വാക്കുകളിൽ നിപുണനായവൻ, അടുത്ത കഥ കേൾക്കാൻ തയ്യാറായി.
ആഖ്യാനകുശലോ ഭൂയഃ പരം വാക്യമുവാച ഹ । ബ്രുവതോ മേ നിബോധസ്വ ഋഷിരാഹ യഥാ മമ ।। ൨൨.
കഥ പറയുന്നതിൽ പ്രാവീണ്യമുള്ളവൻ വീണ്ടും പറഞ്ഞു: "ഋഷി എനിക്ക് പറഞ്ഞത് ഞാൻ പറയുമ്പോൾ, അതുപോലെ തന്നെ നീ കേൾക്കണം."
വംശാനാമാനുപൂര്വ്യേണ രാജ്ഞാഞ്ചാമിതതേജസാമ്। സ്ഥിതിം ചൈഷാം പ്രഭാവഞ്ച ബ്രുവതോ മേ നിബേധത ।। ൨൨.
രാജാക്കന്മാരുടെ വംശങ്ങൾ, അവരുടെയുടെ സ്ഥിതി, ശക്തി എന്നിവയെ ക്രമത്തിൽ ഞാൻ പറയുമ്പോൾ, അതു ശ്രദ്ധയോടെ കേൾക്കൂ.
വരുണസ്യ പത്നീ സാമുദ്രീ ശുനോദേവീത്യുദാഹൃതാ । തസ്യാഃ പുത്രൌ കലിര്വൈദ്യഃ സുതാ ച സുരസുന്ദരീ ।। ൨൨.
വരുണന്റെ ഭാര്യയായ സമുദ്രി, ശുനോദേവി എന്നറിയപ്പെടുന്നവൾ, രണ്ട് പുത്രന്മാരായ കലി, വൈദ്യൻ, ഒരു പുത്രിയായ സുരസുന്ദരി എന്നിവരെ പ്രസവിച്ചു.
കലി പുത്രൌ മഹാവീര്യൌ ജയശ്ച വിജയശ്ച ഹ। വൈദ്യപുത്രൌ ഘൃണിശ്ചൈവ മുനിശ്ചൈവ മഹാബലൌ ।। ൨൨.
കലിയുടെ പുത്രന്മാരായ ജയനും വിജയനും വലിയ വീര്യശാലികളായിരുന്നു; വൈദ്യന്റെ പുത്രന്മാരായ ഘൃണി, മുനി എന്നിവരും മഹാബലശാലികൾ ആയിരുന്നു.
പ്രജാനാമത്തുകാമാനാമന്യോന്യസ്യ പ്രഭക്ഷിണൌ। ഭക്ഷയിത്വാ താവന്യോന്യം വിനാശം സമവാപതുഃ ।। ൨൨.
പ്രജകളെ തിന്നാൻ ആഗ്രഹിച്ച ആ രണ്ടുപേരും പരസ്പരം ഒരുമിച്ച് തിന്നു, അങ്ങനെ destruction-ൽ എത്തി.
കലിഃ സുരായാം സഞ്ജജ്ഞേ തസ്യ പുത്രോ മദഃ സ്മൃതഃ । ത്വാഷ്ട്രീ ഹിംസാ കലേര്ഭാര്യ്യാ ജ്യേഷ്ഠാ യാ നികൃതിഃ സ്മൃതാ ।। ൨൨.
കലി ദേവതകളിൽ ജനിച്ചു; അവന്റെ പുത്രൻ മദ എന്നാണ് അറിയപ്പെടുന്നത്. കലിയുടെ ഭാര്യ ത്വഷ്ട്രി, അവളുടെ മൂത്ത സഹോദരി നികൃതി ഹിംസാ എന്ന പേരിൽ അറിയപ്പെടുന്നു.
അസൂതാന്യാന് കലേഃ പുത്രാംശ്ചതുരഃ പുരുഷാദകാന്। നാകം വിഘ്നം ച വിഖ്യാതം സദ്രമം വിധമന്തഥാ ।। ൨൨.
അവൾ കലിയുടെ മറ്റൊരു നാലു പുത്രന്മാരെ പ്രസവിച്ചു, എല്ലാവരും മനുഷ്യഭക്ഷകർ: നാക, വിഘ്ന, സദ്രമ, വിദ്യമ എന്നിങ്ങനെ.
അശിരസ്കസ്തയോര്വിഘ്നോ നാകശ്ചൈവാശരീരവാന്। സദ്രമശ്ചൈക ഹസ്തോഽഭൂദ്വിധമശ്ചൈകപാത്സ്മൃതഃ ।। ൨൨.
അവരിൽ വിഘ്നൻ തല ഇല്ലാത്തവനായിരുന്നു, നാകൻ ശരീരം ഇല്ലാത്തവൻ, സദ്രമൻ ഒരു കൈ മാത്രം ഉള്ളവൻ, വിദ്യമൻ ഒരു കാലിൽ മാത്രം നില്ക്കുന്നവൻ എന്നിങ്ങനെ അറിയപ്പെടുന്നു.
സദ്രമസ്യ തഥാ പത്നീ താമസീ പൂതനാ സ്മൃതാ । രേവതീ വിധമസ്യാപി തയോഃ പുത്രാഃ സഹസ്രശഃ ।। ൨൨.
സദ്രമന്റെ ഭാര്യ താമസി, പൂതന എന്ന പേരിൽ അറിയപ്പെടുന്നു; വിദ്യമന്റെ ഭാര്യ രേവതി. ഇവരുടെ പുത്രന്മാർ ആയിരക്കണക്കിന് ഉണ്ടായിരുന്നു.
നാകസ്യ ശകുനിഃ പത്നീ വിഘ്നസ്യ ച അയോമുഖീ। രാക്ഷസാസ്തു മഹാശീര്ഷാഃ സന്ധ്യാദ്വയവിചാരിണഃ ।। ൨൨.
നാകന്റെ ഭാര്യ ശകുനി, വിഘ്നന്റെ ഭാര്യ അയോമുഖി. വലിയ തലകളുള്ള രാക്ഷസന്മാർ സന്ധ്യയ്ക്ക് സഞ്ചരിച്ചിരിക്കുന്നു.
രേവതീപൂതനാപുത്രാ നൈഋതാ നാമതഃ സ്മൃതാഃ। ഗ്രഹാസ്തേ രാക്ഷസാഃ സര്വേ ബാലാനാന്തു വിശേഷതഃ। സ്കന്ദസ്തേഷാമധിപതിര്ബ്രഹ്മണോഽനുമതേ പ്രഭുഃ ।। ൨൨.
രേവതിയും പൂതനയും പ്രസവിച്ച പുത്രന്മാർ നൈരിതന്മാർ എന്ന പേരിൽ അറിയപ്പെടുന്നു. ആ രാക്ഷസന്മാർ എല്ലാവരും ഗ്രഹങ്ങൾ എന്നറിയപ്പെടുന്നു, പ്രത്യേകിച്ച് കുട്ടികളിൽ. ബ്രഹ്മാവിന്റെ അനുമതിയോടെ സ്കന്ദൻ അവർക്കു അധിപനാണ്.
ബൃഹസ്പതേര്യാ ഭഗിനീ വരസ്ത്രീ ബ്രഹ്മചാരിണീ। യോഗസിദ്ധാ ജഗത്കൃത്സ്നമസക്താ ചരതേ സദാ ।। ൨൨.
ബൃഹസ്പതിയുടെ സഹോദരി, ഉത്തമ സ്ത്രീയും ബ്രഹ്മചാരിണിയും, യോഗത്തിൽ പ്രാവീണ്യവും നേടിയവൾ, ലോകം മുഴുവൻ അസക്തമായി സഞ്ചരിക്കുന്നു.
പ്രഭാസസ്യ തു സാ ഭാര്യാ വസൂനാമഷ്ടമസ്യ തു। വിശ്വകര്മാ സുതസ്തസ്യാ ജാതഃ ശില്പിപ്രജാപതിഃ ।। ൨൨.
അവൾ വസുക്കളുടെ എട്ടാമനായ പ്രഭാസന്റെ ഭാര്യയായിരുന്നു. അവരുടെ പുത്രൻ വിശ്വകർമാ, ശില്പകലയിൽ പ്രാവീണ്യവും സൃഷ്ടിപ്രവർത്തകനുമാണ്.
ത്വഷ്ടാ വിരാജോ രൂപാണാം ധര്മ്മപൌത്ര ഉദാരധീഃ। കര്ത്താ ശില്പസഹസ്രാണാം ത്രിദശാനാഞ്ച വാസ്തുകൃത് ।। ൨൨.
ധർമ്മയുടെ പുത്രനായ ത്വഷ്ട്രി, ഉജ്ജ്വലബുദ്ധിയുള്ളവൻ, ആയിരക്കണക്കിന് ശില്പങ്ങൾ സൃഷ്ടിക്കുന്നവനും ദേവന്മാർക്കു വാസ്തു നിർമിക്കുന്നവനും ആണ്.
യഃ സര്വേഷാം വിമാനാനി ദേവതാനാഞ്ചകാര ഹ। മാനുഷാശ്ചോപജീവന്തി യസ്യ ശില്പം മഹാത്മനഃ ।। ൨൨.
ദേവതകൾക്കു വേണ്ടിയുള്ള എല്ലാ വിമാനങ്ങളും നിർമ്മിച്ചവൻ, ഈ മഹാത്മാവിന്റെ ശില്പം മനുഷ്യരും ഉപജീവനം ചെയ്യുന്നു.
പ്രഹ്ലാദീ വിശ്രുതാ തസ്യ ത്വഷ്ടുഃ പത്നീ വിരോചനാ। വിരോചനസ്യ ഭഗിനീ മാതാ ത്രിശിരസസ്തു സാ ।। ൨൨.
ത്വഷ്ട്രിയുടെ ഭാര്യ, പ്രശസ്തയായ പ്രഹ്ലാദി, വിരോചന എന്ന പേരിൽ അറിയപ്പെടുന്നു. അവൾ വിരോചനയുടെ സഹോദരിയും, ത്രിശിരസിന്റെ മാതാവുമാണ്.
ദേവാചാര്യസ്യ മഹതോ വിശ്വകര്മസ്യ ധീമതഃ। വിശ്വകര്മാത്മജശ്ചൈവ വിശ്വകര്മമയഃ സ്മൃതഃ ।। ൨൨.
ദേവന്മാർക്കു ഗുരുവായ മഹാബുദ്ധിയുള്ള വിശ്വകർമാ, അവന്റെ പുത്രൻ വിശ്വകർമമയ എന്ന പേരിൽ അറിയപ്പെടുന്നു.