ഷഷ്ടിം കാണഃ ശതം ഷണ്ഡഃ ശ്വിത്രീ യാവത് പ്രപശ്യതി। പാപരോഗീ സഹസ്രസ്യ ദാതുര്നാശയതേ ഫലമ് ।। ൨൧.
ഒരു കണ്ണില്ലാത്തവൻ അറുപത് ദാനകരുടെ ഫലം നശിപ്പിക്കും, ശണ്ഡൻ നൂറുപേർദേയും, കുഷ്ഠരോഗിയുള്ളവൻ കാണുന്നവരെ വരെ, പാപരോഗം ബാധിച്ചവൻ ആയിരം ദാനകരുടെ ഫലം നശിപ്പിക്കും.
ഭ്രശ്യതേ സത്ഫലാത്തസ്മാദ്ദാതാ യസ്യ തു ബാലിശഃ। യോ വേഷ്ടിതശിരാ ഭുങ്ക്തേ യോ ഭുങ്ക്തേ ദക്ഷിണാമുഖഃ ।। ൨൧.
അതിനാൽ, ദാനി മണ്ടനാണെങ്കിൽ നല്ല ഫലം നഷ്ടപ്പെടും; തല മൂടി ഭക്ഷിക്കുന്നവനും തെക്കോട്ട് മുഖം തിരിച്ചു ഭക്ഷിക്കുന്നവനും അതുപോലെയാണ്.
സോപാനത്കശ്ച യോ ഭുങ്ക്തേ യച്ച ദദ്യാത്തിരസ്കൃതമ് । സര്വം തദസുരേന്ദ്രാണാം ബ്രഹ്മാ ഭാഗമകല്പയത് ।। ൨൧.
ചപ്പലുകൾ ധരിച്ച് ഭക്ഷിക്കുന്നവനും, അപമാനത്തോടെ ദാനം ചെയ്യുന്നവനും നൽകിയതെല്ലാം അസുരാധിപൻ തന്റെ ഭാഗമാക്കി ഏറ്റെടുക്കുന്നു.
ശ്വാനശ്ച യാതുധാനാശ്ച നാവേക്ഷേരന് കഥഞ്ചന। തസ്മാത്പരിവൃതിം ദദ്യാത്തിലൈശ്ചാന്വവകീരയന് ।। ൨൧.
നായ്ക്കളും പിശാചുകളും ഒരിക്കലും ഈ കർമ്മം കാണാൻ പാടില്ല; അതിനാൽ, ചുറ്റും എള്ള് വിതറി സംരക്ഷണവലയം ഉണ്ടാക്കണം.
രാക്ഷസാനാം തിലാഃ പ്രോക്താഃ ശുനാം പരിവൃതിസ്തഥാ। ദര്ശനാത്സൂകരോ ഹന്തി പക്ഷപാതേന കുക്കുടഃ ।। ൨൧.
എള്ള് പിശാചുകൾക്കുള്ളതാണെന്നും സംരക്ഷണവലയം നായ്ക്കൾക്കുള്ളതാണെന്നും പറയുന്നു; കർമ്മം കാണുമ്പോൾ പന്നി നശിപ്പിക്കും, പക്ഷപാതം കാണിച്ചാൽ കോഴി നശിപ്പിക്കും.
രജസ്വലാനുസ്പര്ശേന ക്രുദ്ധോ യശ്ച പ്രയച്ഛതി। യസ്യ മിത്രപ്രദേ യാനി ശ്രാദ്ധാനി ച ഹവീംഷി ച। ന പ്രീണാതി പിതൄന് ദേവാന് സ്വര്ഗം ന ച സ ഗച്ഛതി ।। ൨൧.
രജസ്രാവിണിയെ സ്പർശിച്ചാലോ, കോപത്തോടെ ദാനം ചെയ്താലോ, സുഹൃത്ത് നിർദ്ദേശിച്ചപ്പോൾ ഹോമം ചെയ്താലോ, പിതാക്കന്മാരും ദേവതകളും സന്തോഷിക്കില്ല; സ്വർഗ്ഗവും ലഭിക്കില്ല.
നദീതീരേഷു രമ്യേഷു സരിത്സു ച സരസ്സു ച। വിവിക്തേഷു ച പ്രീയന്തേ ദത്തേനേഹ പിതാമഹാഃ ।। ൨൧.
നദീതീരങ്ങളിലും, ഒഴുകുന്ന വെള്ളങ്ങളിലും, തടാകങ്ങളിലും, ഒറ്റപ്പെട്ട സ്ഥലങ്ങളിലും ഇവിടെ നൽകിയതിൽ പിതാമഹന്മാർ സന്തോഷിക്കുന്നു.
ന ചാശ്രും പാതയേജ്ജാതു ന യുക്തോ വാചമീരയേത്। ന ച കുര്വീത ഭുഞ്ജാനോ ഹ്യന്യോഽന്യം മത്സരസ്തദാ ।। ൨൧.
ഒരിക്കലും കണ്ണുനീർ വീഴിക്കരുത്, അനാവശ്യമായ വാക്കുകൾ പറയരുത്, ഭക്ഷണസമയത്ത് പരസ്പരം അസൂയ കാണിക്കരുത്.
അപസവ്യേ കൃതേ തേന വിധിവദ്ദര്ഭപാണിനാ । പിത്ര്യമാനിധനം കാര്യമേവം പ്രീണാതി വൈ പിതൄന് ।। ൨൧.
ഇടതുവശം നോക്കി ദർഭം കൈയിൽ പിടിച്ച് ശരിയായ രീതിയിൽ പിതൃകർമ്മം നടത്തുമ്പോൾ, അങ്ങനെ ചെയ്താൽ പിതാക്കന്മാർ സന്തോഷിക്കും.
അനുമത്യാദിതോ വിപ്രാനഗ്നൌ കുര്യാദ്യഥാവിധി। പിതൄണാം നിര്വ്വപേദ്ഭൂമൌ ശൂര്പേ വാ ദര്ഭസംസ്തരേ ।। ൨൧.
അനുമതി തുടങ്ങിയ ചടങ്ങുകൾ ബ്രാഹ്മണന്മാർക്ക് അഗ്നിയിൽ വിധിപ്രകാരം അർപ്പിക്കണം; പിതാക്കന്മാർക്കുള്ള അർപ്പണം നിലത്തോ, ചാളയിലോ, ദർഭപ്പുല്ല് വിരിച്ച മട്ടിലോ ഇടാം.
ശുക്ലപക്ഷസ്യ പൂര്വ്വാഹ്നേ ശ്രാദ്ധം കുര്യാദ്വിചക്ഷണഃ। കൃഷ്ണപക്ഷേഽപരാഹ്നേ തു രൌഹിണം ന വിലങ്ഘയേത് ।। ൨൧.
വിദ്വാൻമാർ ശുക്ലപക്ഷത്തിൽ രാവിലെ തന്നെ ശ്രാദ്ധം നടത്തണം; കൃഷ്ണപക്ഷത്തിൽ ഉച്ച കഴിഞ്ഞ് ചെയ്യണം. രോഹിണി നക്ഷത്രത്തിന്റെ നിയമം ലംഘിക്കരുത്.
ഏവമേതേ മഹാത്മാനോ മഹാ യോഗാ മഹൌജസഃ। സദാ വൈ പിതരഃ പൂജ്യാ ദ്രഷ്ടാരോ ദേശകാലയോഃ ।। ൨൧.
ഇങ്ങനെ മഹാത്മാക്കളായ, മഹായോഗവും മഹാശക്തിയും ഉള്ള പിതാക്കന്മാർ എല്ലായ്പോഴും ആദരിക്കപ്പെടേണ്ടവരാണ്; അവർ ദേശവും കാലവും മനസ്സിലാക്കുന്നവരാണ്.
പിതൃഭക്തിരതോ നിത്യം യോഗം പ്രാപ്നോത്യനുത്തമമ്। ധ്യാനേന മോക്ഷം ഗച്ഛന്തി ഹിത്വാ കര്മ ശുഭാശുഭമ് ।। ൨൧.
അതിനാൽ, പിതൃഭക്തി എപ്പോഴും പുലർത്തുന്നവൻ ഉന്നതമായ യോഗം നേടുന്നു; ധ്യാനത്തിലൂടെ, നല്ലതും ചീത്തയുമെന്ന കർമ്മങ്ങൾ വിട്ട് മോക്ഷം പ്രാപിക്കും.
യജ്ഞഹേതോര്യദുദ്ധൃത്യ മോഹയിത്വാ ജഗത്തദാ। ഗുഹായാം നിഹതം യോഗം കശ്യപേന മഹാത്മനാ ।। ൨൧.
യജ്ഞത്തിനായി, മഹാത്മാവായ കശ്യപൻ ലോകത്തെ ഭ്രമിപ്പിച്ച് രഹസ്യമായ യോഗം ഒരു ഗുഹയിൽ ഒളിപ്പിച്ചു വെച്ചു.
അമൃതം ഗുഹ്യമൃദ്ധൃത്യ യോഗം യോഗവിദാം വര। പ്രോക്തം സനത്കുമാരേണ മഹത്തദ്ധര്മ്മശാശ്വതമ് ।। ൨൧.
രഹസ്യമായ അമൃതം, ഉന്നതമായ യോഗം എടുത്ത്, യോഗത്തിൽ പ്രാവീണ്യമുള്ള സനത്കുമാരൻ ഈ മഹത്തായ ശാശ്വതധർമ്മം പ്രസ്താവിച്ചു.
ദേവാനാം പരമം ഗുഹ്യമൃഷീണാം ച പരായണമ്। പിതൃഭക്ത്യാ പ്രയത്നേന പിതൃഭക്തൈശ്ച നിത്യശഃ ।। ൨൧.
ഇത് ദേവന്മാരുടെ പരമരഹസ്യവും, ഋഷിമാരുടെ പരമലക്ഷ്യവുമാണ്; പിതൃഭക്തിയോടെയും പരിശ്രമത്തോടെയും, പിതൃഭക്തരായവർക്ക് എപ്പോഴും ഇത് ലഭ്യമാണ്.
തഞ്ച യോഗം സമാസേന പിതൃഭക്തസ്തു കൃത്സ്നശഃ। പ്രയത്നാത്പ്രാപ്നുയാത്തത്ര സര്വമേവ ന സംശയഃ ।। ൨൧.
ആ യോഗം സംക്ഷിപ്തമായി പിതൃഭക്തൻ പരിശ്രമത്തോടെ പൂര്ണമായി നേടാം; അതിൽ എല്ലാം ലഭിക്കും എന്നതിൽ സംശയമില്ല.
യസ്മൈ ശ്രാദ്ധാനി ദേയാനി യച്ച ദത്തം മഹാഫലമ്। യേഷു വാപ്യക്ഷയം ശ്രാദ്ധം തീര്ഥഷു ച നദീഷു ച । യേഷു ച സ്വര്ഗമാപ്നോതി തത്തേ പ്രോക്തം സസംഗ്രഹമ് ।। ൨൧.
ആർക്കാണ് ശ്രാദ്ധം അർപ്പിക്കേണ്ടത്, ഏത് ദാനങ്ങൾ വലിയ ഫലം നൽകുന്നു, എവിടെയാണ് ശ്രാദ്ധം ക്ഷയിക്കാത്തത്, തീർത്ഥങ്ങളിലും നദികളിലും, എവിടെയാണ് സ്വർഗം ലഭിക്കുന്നത്—ഇവയെല്ലാം സംക്ഷിപ്തമായി പറഞ്ഞിരിക്കുന്നു.
ബൃഹസ്പതിരുവാച।। ശ്രുത്വൈവം ശ്രാദ്ധകല്പം തു യോഽസൂയാം കുരുതേ നരഃ। സ മജ്ജേന്നരകേ ഘോരേ നാസ്തികസ്തമസാവൃതഃ ।। ൨൧.
ബൃഹസ്പതി പറഞ്ഞു: ഈ ശ്രാദ്ധവിധി കേട്ടിട്ടും ആരെങ്കിലും അസൂയ കാണിച്ചാൽ, ആ മനുഷ്യൻ അന്ധകാരത്തിൽ മൂടപ്പെട്ട് ഭയങ്കരമായ നരകത്തിൽ വീഴും; അവൻ നാസ്തികനാണ്.
മഹാരോഗാവസായസ്തു സ യഃ സംയതമാനസഃ। വേദാശ്രമാന്മുക്തചിത്തഃ കുമ്ഭീകാ നധിഗച്ഛതി। ജിഹ്വാച്ഛേദം സ്തേനമേത്യ പ്രാപ്നുയുസ്തേന ചൈവ ഹ ।। ൨൧.
വലിയ രോഗം ബാധിച്ചിട്ടും മനസ്സു നിയന്ത്രിച്ചവനും വേദാശ്രമങ്ങളിൽ നിന്ന് മോചിതനായവനും കുംഭീപാക നരകത്തിൽ വീഴില്ല; പക്ഷേ, നാവു മുറിക്കുന്നവരും കള്ളന്മാരും അവിടെ എത്തും.
സീദന്തി തേ സാഗരേ ലോഷ്ടഭൂതാ യോഗദ്വിഷഃ സ്ഥാസ്യന്തേ യാവദുര്വ്വീ । തസ്മാച്ഛ്രാദ്ധേ ധര്മ്മ ഉദ്ദിഷ്ട ഏഷ നിത്യം കാര്യഃ ശ്രദ്ദധാനേന പുംസാ ।। ൨൧.
യോഗത്തോട് വൈരാഗ്യം കാണിക്കുന്നവർ മണ്ണ് കഷ്ണങ്ങളായി സമുദ്രത്തിൽ മുങ്ങി നില്ക്കും, ഭൂമി നിലനിൽക്കുന്നത്ര കാലം. അതുകൊണ്ട്, ശ്രാദ്ധധർമ്മം വിശ്വാസത്തോടെ എപ്പോഴും നിർവഹിക്കണം.
പരിവാദോ ന കര്ത്തവ്യോ യോഗിനാം ച വിശേഷതഃ। പരിവാദാത് കൃമിര്ഭൂത്വാ തത്രൈവ പരിവര്ത്തതേ ।। ൨൧.
യോജികളെയും പ്രത്യേകിച്ച് അവരെ അപവാദം ചെയ്യരുത്; അപവാദം ചെയ്താൽ, ആൾ കീടമായി അവിടെയേയ്ക്ക് തിരികെ ജനിക്കും.
യോഗം പരിവദേദ്യസ്തു ധ്യാനിനാം മോക്ഷകാരണമ്। സ ഗച്ഛേന്നരകം ഘോരം ശ്രോതാ യശ്ച ന സംശയഃ ।। ൨൧.
യോഗത്തെ, ധ്യാനികൾക്ക് മോക്ഷത്തിന് കാരണമാകുന്ന അതിനെ, അപവാദം ചെയ്യുന്നവനും അതു കേൾക്കുന്നവനും ഭയങ്കരമായ നരകത്തിൽ പോകും; ഇതിൽ സംശയമില്ല.
ആവൃതം തമസാ സര്വം നരകം ഘോരദര്ശനമ്। യോഗീശ്വരപരീ വാദാന്നിശ്ചയം യാതി മാനവഃ ।। ൨൧.
നരകം മുഴുവൻ ഇരുണ്ടതും ഭയങ്കരമായ കാഴ്ചയുമാണ്; യോഗേശ്വരന്മാരെ അപവാദം ചെയ്താൽ മനുഷ്യൻ അവിടെയെത്തും.
യോഗേശ്വരാണാമാക്രോശം ശ്രൃണുയാദ്യോ യതാത്മനാമ്। സ ഹി കാലം ചിരം മജ്ജേത് കുമ്ഭീപാകേ ന സംശയഃ ।। ൨൧.
മനസ്സു നിയന്ത്രിച്ച യോഗേശ്വരന്മാരെ അപമാനിക്കുന്നതു കേൾക്കുന്നവൻ ദീർഘകാലം കുംഭീപാക നരകത്തിൽ മുങ്ങും; ഇതിൽ സംശയമില്ല.
മനസാ കര്മണാ വാചാ ദ്വേഷം യോഗിഷു വര്ജ്ജയേത്। പ്രേത്യാന്യം തത്ഫലം ഭുങ്ക്തേ ഇഹ ചൈവ ന സംശയഃ ।। ൨൧.
മനസ്സിലും പ്രവർത്തിയിലും വാക്കിലും യോജികളോട് വൈരാഗ്യം കാണിക്കരുത്; മരിച്ചശേഷം അതിന്റെ ഫലം മറ്റിടത്ത് അനുഭവിക്കും, ഈ ലോകത്തും അതു സംഭവിക്കും—ഇതിൽ സംശയമില്ല.
ന പാരഗോ വിന്ദതി പാരമാത്മനസ്ത്രിലോകമധ്യേ ചരതി സ്വകര്മഭിഃ। ഋചോ യജുഃസാമതദങ്ഗപാരഗോ വികാരമേവ ഹ്യനവാപ്യ സീദതി ।। ൨൧.
ആത്മാവിന്റെ അതിരുവരെ എത്താത്തവന് പരമാത്മാവിനെ നേടാനാവില്ല; അവന് തന്റെ പ്രവൃത്തികൾ അനുസരിച്ച് മൂന്നു ലോകങ്ങളിലും അലഞ്ഞുതിരിയുന്നു. ഋക്, യജുർ, സാമവേദങ്ങളെയും അവയുടെ ഉപവിഭാഗങ്ങളെയും പൂർണ്ണമായി പഠിച്ചാലും, മാറ്റം നേടാതെ അവൻ അകത്തുതന്നെ കുടുങ്ങിയിരിക്കുന്നു.
വികാരപാരഃ പ്രകൃതേശ്ച പാരഗസ്ത്രയീ ഗുണാനാം ത്രിഗുണാന്തപാരഗാ। തത്ത്വഞ്ചതുര്വിംശതിയോ ഗപാരഗം സ പാരഗോ യസ്ത്വയനാന്തപാരഗഃ ।। ൨൧.
മാറ്റങ്ങളുടെ അതിരു കടന്നവനും, പ്രകൃതിയുടെ അതിരു കടന്നവനും, മൂന്നു ഗുണങ്ങളുടെയും അതിരുകൾ കടന്നവനും, ഇരുപത്തിനാലു തത്ത്വങ്ങളുടെയും അതിരു കടന്നവനും, യാത്രയുടെ അവസാനത്തോളം എത്തുന്നവനാണ് യഥാർത്ഥത്തിൽ അതിരു കടന്നവൻ എന്നു പറയപ്പെടുന്നത്.
കൃത്സ്നം യഥാ തത്ത്വവിസര്ഗമാത്മനസ്തഥൈവ ഭൂയഃ പ്രലയം സദാത്മനഃ। പ്രത്യാഹരേദ്യോഗബലേന യോഗവിത് സ സര്വപാരക്രമയാനഗോചരഃ ।। ൨൧.
യോഗജ്ഞാനമുള്ളവൻ, എല്ലാ തത്ത്വങ്ങളെയും ആത്മാവിലേക്കു പിൻവലിക്കുന്നതുപോലെ, യോഗശക്തിയാൽ എല്ലാം സത്യം ആയ ആത്മാവിലേക്കു എപ്പോഴും പിൻവലിക്കുന്നു; അവൻ എല്ലാവിധ ശക്തിയുടെ വഴി വഴി, മറ്റുള്ളവർക്കു അപ്രാപ്യനായി സഞ്ചരിക്കുന്നു.
വേദസ്യ വേദിതാ യോ വൈ വേദ്യം വിന്ദതി യോഗവിത്। തം വൈ വേദവിദം പ്രാഹുസ്തം പ്രാഹുര്വേദപാരഗമ് ।। ൨൧.
യോഗജ്ഞാനമുള്ളവൻ, വേദം അറിയുകയും അറിവിന് ഉദ്ദേശിച്ചിരിക്കുന്നതിനെ നേടുകയും ചെയ്യുന്നവനെയാണ് വേദം അറിയുന്നവർ യഥാർത്ഥ വേദജ്ഞനായെന്നും വേദത്തിന്റെ അതിരു കടന്നവനെന്നുമാണ് വിളിക്കുന്നത്.