മുണ്ഡാഞ്ജടിലകാഷായാന് ശ്രാദ്ധകാലേഽപി വര്ജ്ജയേത്। ശിഖിഭ്യോ വാ ത്രിദണിഡഭ്യഃ ശ്രാദ്ധം യത്നാത് പ്രദാപയേത് ।। ൧൭.
തലമുടി മുറിച്ചവരെയും ജടയുള്ളവരെയും കാഷായവസ്ത്രം ധരിച്ചവരെയും ശ്രാദ്ധകാലത്തും ഒഴിവാക്കണം; ശിഖയുള്ളവരെയും ത്രിദണ്ഡം കൈവശമുള്ളവരെയും ശ്രദ്ധയോടെ ശ്രാദ്ധത്തിന് തിരഞ്ഞെടുക്കണം.
യേ തു വ്രതേ സ്ഥിതാ നിത്യം ജ്ഞാനിനോ ധ്യാനിനസ്തഥാ। ദേവഭക്താ മഹാത്മാനഃ പുനീയുര്ദര്ശനാദപി ।। ൧൭.
നിത്യവ്രതശീലികളും ജ്ഞാനികളും ധ്യാനശീലികളും ദേവഭക്തരും മഹാത്മാക്കളുമാണ്; ഇവരെ കാണുന്നതുകൊണ്ടുതന്നെ ശുദ്ധി ലഭിക്കും.
സര്വ്വം യോഗേശ്വരൈര്വ്യാപ്തം ത്രൈലോക്യം വൈ നിരന്തരമ് । തസ്മാത് പശ്യന്തി തേ സര്വേ യത്കിഞ്ചിജ്ജഗതീഗതമ് ।। ൧൭.
മൂന്നു ലോകവും യോഗേശ്വർമാർ എല്ലായിടത്തും നിറഞ്ഞിരിക്കുന്നു; അതുകൊണ്ടാണ് അവർ ലോകത്തിൽ ഉള്ളതെല്ലാം കാണാൻ കഴിയുന്നത്.
വ്യക്താവ്യക്തം വശീകൃത്യ സര്വ്വസ്യാപി ച യത്പരമ്। സദസച്ചേതി യൈര്ദൃഷ്ടം സദസച്ച മഹാത്മനാമ് ।। ൧൭.
പ്രപഞ്ചത്തിലെ പ്രകടവും അപ്രകടവും, അതിലേറെ ഉന്നതമായതും, സതും അസതും എല്ലാം കണ്ടറിയുന്നവരാണ് മഹാത്മാക്കൾ.
സര്വ്വജ്ഞാനാനി ദൃഷ്ടാനി മോക്ഷാദീനി മഹാത്മനാമ്। തസ്മാത്തേഷു സദാസക്തഃ പ്രാപ്നോത്യനുത്തമം ശുഭമ് ।। ൧൭.
മഹാത്മാക്കൾക്ക് എല്ലാ ജ്ഞാനങ്ങളും മോക്ഷാദികളും കാണാൻ കഴിയും; അതുകൊണ്ട് അവരോടു എപ്പോഴും ഭക്തിയോടെ ചേർന്നിരിക്കുന്നവർക്ക് ഉത്തമമായ ശുഭഫലം ലഭിക്കും.
ഋചോ ഹി യോ വേദ സ വേദ വേദാന് യജൂംഷി യോ വേദ സ വേദ യജ്ഞമ്। സാമാനി യോ വേദ സ വേദ ബ്രഹ്മ യോ മാനസം വേദ സ വേദ സര്വ്വമ് ।। ൧൭.
ഋഗ്വേദം അറിയുന്നവൻ വേദങ്ങൾ അറിയുന്നു; യജുര്വേദം അറിയുന്നവൻ യജ്ഞം അറിയുന്നു; സാമവേദം അറിയുന്നവൻ ബ്രഹ്മം അറിയുന്നു; മനസ്സിനെ അറിയുന്നവൻ എല്ലാം അറിയുന്നു.
ബൃഹസ്പതിരുവാച।। അതഃ പരം പ്രവക്ഷ്യാമി ദാനാനി ച ഫലാനി ച। താരണം സര്വ്വഭൂതാനാം സ്വര്ഗമാര്ഗം സുഖാവഹമ് ।। ൧൮.
ബ്രഹസ്പതി പറഞ്ഞു: ഇനി ഞാൻ ദാനങ്ങളും അതിന്റെ ഫലങ്ങളും വിശദീകരിക്കാം. എല്ലാ ജീവികൾക്കും മോക്ഷം നൽകുന്ന, സ്വർഗ്ഗത്തിലേക്കുള്ള സുഖപഥമാണിത്.
ലോകേ ശ്രേഷ്ഠതമം സ്വര്ഗ്യമാത്മന് ശ്ചാപി യത് പ്രിയമ്। സര്വ്വം പിതൄണാം ദാതവ്യം തേഷാമേവാക്ഷയാര്ഥിനാ ।। ൧൮.
ലോകത്തിൽ ഏറ്റവും ഉത്തമവും സ്വർഗ്ഗീയവുമായതും, തന്നെ ഏറ്റവും പ്രിയമായതും, എല്ലാം പിതൃകൾക്ക് ദാനം ചെയ്യണം; കാരണം അവർക്ക് അക്ഷയമായതേയാണ് ആവശ്യം.
ജാമ്ബൂനദമയം ദിവ്യം വിമാനം സൂര്യ്യസന്നിഭമ്। ദിവ്യാപ്സരോഭിഃ സങ്കീര്ണമന്നദോ ലഭതേ ഫലമ് ।। ൧൮.
ഭക്ഷണം ദാനം ചെയ്യുന്നവൻ സ്വർണ്ണത്തിൽ നിർമ്മിതമായ, സൂര്യനെപ്പോലെ പ്രകാശിക്കുന്ന, ദിവ്യസുന്ദരിമാരാൽ നിറഞ്ഞ ഒരു ദിവ്യവിമാനം ലഭിക്കും.
ആച്ഛാദനന്തു യോ ദദ്യാദാഹതം ശ്രാദ്ധകര്മ്മണി। ആയുഃ പ്രകാമമൈശ്വര്യ്യം രൂപഞ്ച ലഭതേ സുതമ് ।। ൧൮.
ശ്രാദ്ധത്തിൽ ഉപയോഗിച്ച വസ്ത്രം പോലും ദാനം ചെയ്യുന്നവന് ദീർഘായുസ്, സമൃദ്ധമായ ഐശ്വര്യം, സൗന്ദര്യം, പുത്രൻ എന്നിവ ലഭിക്കും.
ഉപവീതന്തു യോ ദദ്യാച്ഛ്രാദ്ധകാലേഷു ധര്മവിത് । പാനഞ്ച സര്വവിപ്രാണാം ബ്രഹ്മദാനസ്യ യത് ഫലമ് ।। ൧൮.
ധർമ്മം അറിയുന്നവൻ ശ്രാദ്ധസമയത്ത് യജ്ഞോപവീതം ദാനം ചെയ്താൽ, അല്ലെങ്കിൽ എല്ലാ ബ്രാഹ്മണർക്കും പാനീയം നൽകിയാൽ, ബ്രഹ്മദാനത്തിന്റെ ഫലം ലഭിക്കും.
കൃതം വിപ്രേഷു യോ ദദ്യാഛ്രാദ്ധകാലേ കമണ്ഡലുമ്। മധുക്ഷീരസ്രവാ ധേനുര്ദാതാരമുപതിഷ്ഠതി ।। ൧൮.
ശ്രാദ്ധസമയത്ത് ബ്രാഹ്മണർക്കു ലോഹത്തിൽ നിർമ്മിതമായ കമണ്ഡലു് ദാനം ചെയ്യുന്നവനെ തേൻപോലും പാലും ഒഴുകുന്ന ഒരു പശു അനുഗമിക്കും.
ചക്രാവിദ്ധം തു യോ ദദ്യാച്ഛ്രാദ്ധകാലേ കമണ്ഡലുമ്। ധേനും സ ലഭതേ ദിവ്യാം പയോദാം കാമ്യദോഹിനീമ് ।। ൧൮.
ചക്രം കുത്തിയ കമണ്ഡലു് ശ്രാദ്ധത്തിൽ ദാനം ചെയ്യുന്നവന് ദിവ്യമായ, ക്ഷീരവും ഇഷ്ടഫലവും നൽകുന്ന പശു ലഭിക്കും.
പൂര്ണസയ്യാം തു യോ ദദ്യാത് പുഷ്പമാലാവിഭൂഷിതാമ്। പ്രാസാദോ ഹ്യുത്തമോ ഭൂത്വാ ഗച്ഛന്തമനുഗച്ഛതി ।। ൧൮.
പൂമാലയാൽ അലങ്കരിച്ച പൂർണ്ണമായ ഒരു കിടക്ക ശ്രാദ്ധത്തിൽ ദാനം ചെയ്യുന്നവനെ, അവൻ യാത്രചെയ്യുമ്പോൾ ഉത്തമമായ ഒരു പ്രാസാദം അനുഗമിക്കും.
ഭവനം രത്നസമ്പൂര്ണം സശയ്യാസനഭോജനമ്। ശ്രാദ്ധേ ദത്ത്വാ യതിഭ്യസ്തു നാകപൃഷ്ഠേ സ മോദതേ ।। ൧൮.
ശ്രാദ്ധത്തിൽ യതികൾക്ക് രത്നങ്ങളാൽ നിറഞ്ഞ, കിടക്കകളും ഇരിപ്പിടങ്ങളും ഭക്ഷണവും ഉള്ള ഭവനം നൽകുന്നവൻ സ്വർഗ്ഗത്തിലെ ഉയർന്ന സ്ഥലങ്ങളിൽ സന്തോഷത്തോടെ വസിക്കുന്നു.
മുക്താ വൈഢൂര്യ്യവാസാംസി രത്നാനി വിവിധാനി ച। വാഹനാനി ച ദിവ്യാനി അയുതാന്യര്ബ്ബുദാനി ച ।। ൧൮.
മുത്തുകൾ, വൈഡൂര്യ വസ്ത്രങ്ങൾ, വിവിധ രത്നങ്ങൾ, ദൈവികമായ വാഹനങ്ങൾ — ആയിരങ്ങൾ, കോടികൾ എന്നിങ്ങനെ — അവൻ നേടുന്നു.
സുമഹജ്ജ്വലനപ്രഖ്യം രത്നകാമസമന്വിതമ് । സൂര്യ്യചന്ദ്ര പ്രഭം ദിവ്യം വിമാനം ലഭതേഽക്ഷയമ് ।। ൧൮.
സൂര്യനും ചന്ദ്രനും പോലെ പ്രകാശമുള്ള, വലിയതും രത്നങ്ങളാൽ അലങ്കരിച്ചതും ആഗ്രഹങ്ങൾ നിറവേറ്റുന്ന ദൈവികമായ, നശിക്കാത്ത ഒരു വിമാനം അവൻ ലഭിക്കുന്നു.
അപ്സരോഭിഃ പരിവൃതം കാമഗം തു മനോജവമ്। വസതേ സ വിമാനാഗ്രേ സ്തൂയമാനഃ സമന്തതഃ ।। ൧൮.
അപ്സരസുകൾ ചുറ്റി, മനസ്സിന്റെ വേഗത്തിൽ ആഗ്രഹങ്ങൾ നിറവേറ്റുന്ന വിമാനം മുന്നിൽ അവൻ വസിക്കുന്നു; എല്ലാ ദിശകളിൽ നിന്നുമുള്ള പ്രശംസകൾക്കിടയിൽ.
ദിവ്യൈര്ഗന്ധൈഃ പ്രസിഞ്ചന്തി പുഷ്പവൃഷ്ടിഭിരേവ ച। ഗന്ധര്വാപ്സരസസ്തത്ര ഗായന്തേ വാദയന്തി ച ।। ൧൮.
അവിടെ ഗന്ധർവരും അപ്സരസുകളും ദൈവിക സുഗന്ധങ്ങൾ, പൂക്കളുടെ മഴ എന്നിവ കൊണ്ട് അവനെ ചൊരിയുന്നു; അവർ പാടുകയും സംഗീതം വായിക്കുകയും ചെയ്യുന്നു.
കന്യാ യുവതയോ മുഖ്യാഃ സഹിതാശ്ചാപ്സരോഗണൈഃ। സുസ്വരൈസ്തം വിബുധ്യന്തേ സതതം ഹി മനോരമൈഃ ।। ൧൮.
പ്രധാന കന്യകകളും യുവതികളും അപ്സരസുകളുടെ കൂട്ടങ്ങളുമായി ചേർന്ന്, മനോഹരമായ ശബ്ദങ്ങളാൽ സദാ അവനെ ഉണർത്തുന്നു; എല്ലായ്പ്പോഴും ആകർഷകമായിരിക്കുന്നു.
അശ്വദാനസഹസ്രേണ രഥദാനശതേന ച। ദന്തിനാം ച സഹസ്രേണ യോഗിന്യാ വസതേ നരഃ ।। ൧൮.
ആയിരം കുതിരകൾ, നൂറ് രഥങ്ങൾ, ആയിരം ആനകൾ ദാനം ചെയ്തവൻ യോഗികളോടൊപ്പം വസിക്കുന്നു.
ദദ്യാത് പിതൃഭ്യോ യോഗിഭ്യോ യസ്തൂജ്ജ്വലനമമ്ഭസി। അഥ നിഷ്കസഹസ്രാണാം ഫലം പ്രാപ്നോതി മാനവഃ ।। ൧൮.
പിതാക്കൾക്കും യോഗികൾക്കും വെള്ളത്തിൽ പ്രകാശമുള്ള അഗ്നി നൽകുന്നവൻ ആയിരം നാണയങ്ങൾ ലഭിക്കുന്നതിന്റെ ഫലം നേടുന്നു.
ജീവിതസ്യ പ്രദാനാദ്ധി നാന്യദ്ദാനം വിശിഷ്യതേ। തസ്മാത് സര്വപ്രയത്നേന ദേയം പ്രാണാഭിരക്ഷണമ് ।। ൧൮.
ജീവിതം നൽകുന്നതേക്കാൾ വലിയ ദാനം മറ്റൊന്നുമില്ല; അതുകൊണ്ട് എല്ലാ ശ്രമത്തോടും ജീവൻ സംരക്ഷണം നൽകണം.
അഹിംസാ സര്വ്വദേവേഭ്യഃ പവിത്രാ സര്വ്വദായിനീ। ദാനം ഹി ജീവിതസ്യാഹുഃ പ്രാണിനാം പരമം ബുധാഃ ।। ൧൮.
അഹിംസാ എല്ലാ ദേവന്മാർക്കും ശുദ്ധവും എല്ലാ ദാനങ്ങൾക്കും കാരണവുമാണ്; ജിവിതം നൽകുന്ന ദാനമാണ് ജീവികൾക്കിടയിൽ ഏറ്റവും ഉന്നതം എന്ന് ജ്ഞാനികൾ പറയുന്നു.
ലക്ഷണാനി സുവര്ണാനി ശ്രാദ്ധേ പാത്രാണി ദാപയേത്। രസാസ്തമുപതിഷ്ഠന്തി ഗവാം പുഷ്ടിസ്തഥൈവ ച ।। ൧൮.
ശ്രാദ്ധത്തിൽ ശുഭലക്ഷണങ്ങളുള്ള സ്വർണ്ണപാത്രങ്ങൾ നൽകണം; രുചികളും പശുക്കളുടെ പോഷണവും അവനെ അനുഗമിക്കുന്നു.
പാത്രം വൈ തൈജസം ദദ്യാന്മനോജ്ഞം ശ്രാദ്ധഭോജനേ। പാത്രം ഭവതി കാമാനാം രൂപസ്യ ച ധനസ്യ ച ।। ൧൮.
ശ്രാദ്ധഭോജനത്തിൽ മനോഹരമായ സ്വർണ്ണപാത്രം നൽകണം; ആ പാത്രം ആഗ്രഹങ്ങൾക്കും സൗന്ദര്യത്തിനും ധനത്തിനും കാരണമാകുന്നു.
രാജതം കാഞ്ചനം വാപി ദദ്യാച്ഛ്രാദ്ധേ തു കര്മ്മണി। ദത്ത്വാ തു ലഭതേ ദാതാ പ്രകാമം ധര്മ്മമേവ ച ।। ൧൮.
ശ്രാദ്ധകർമത്തിൽ വെള്ളി അല്ലെങ്കിൽ സ്വർണ്ണപാത്രം നൽകാം; നൽകിയവൻ ധർമ്മം സമൃദ്ധിയായി നേടുന്നു.
ധേനും ശ്രാദ്ധേ തു യോ ദദ്യാത് വൃഷ്ടി കുമ്ഭോപദോഹനാമ്। ഗാവസ്തമുപതിഷ്ഠന്തി ഗവാം പുഷ്ടിസ്തഥൈവ ച ।। ൧൮.
ശ്രാദ്ധത്തിൽ പാത്രം നിറയുന്ന പാൽ നൽകുന്ന പശു നൽകുന്നവൻ പശുക്കളുടെ പോഷണം ലഭിക്കുന്നു.
ശിശിരേഷു തഥാ ത്വഗ്നിം ബഹുകാഷ്ഠം തഥൈവ ച। ഇന്ധനാനി തു യോ ദദ്യാദ്ദ്വിജേഭ്യഃ ശിശി രാഗമേ ।। ൧൮.
ശിശിരകാലത്ത്, ദ്വിജന്മാർക്ക് ചൂടിനായി കൂടുതൽ കാടും ഇന്ധനവും നൽകുന്നവൻ പുണ്യം നേടുന്നു.
നിത്യം ജയതി സംഗ്രാമേ ശ്രിയാ യുക്തശ്ചദീപ്യതേ। സുരഭീണി ച മാല്യാനി ഗന്ധവന്തി തഥൈവ ച ।। ൧൮.
അവൻ യുദ്ധത്തിൽ എപ്പോഴും ജയിക്കുന്നു, ഐശ്വര്യത്തോടെ ദീപ്തമാകുന്നു; സുഗന്ധമുള്ള മാലകളും അതുപോലെ സുഗന്ധമുള്ളവയും ലഭിക്കുന്നു.