ഏതേഷു വര്ത്തതേ യശ്ച കൃത്സ്വവര്ണം സ ഗച്ഛതി। യോഽശ്നാതി സഹ ശൂദ്രേണ സര്വേ തേ പങ്ക്തിദൂഷകാഃ ।। ൧൭.
ഈ പ്രവൃത്തികളിൽ ഏർപ്പെടുന്നവർ തങ്ങളുടെ മുഴുവൻ വർണ്ണം നഷ്ടപ്പെടുന്നു; ശൂദ്രനോടൊപ്പം ഭക്ഷണം കഴിക്കുന്നവരും ശ്രാദ്ധത്തിൽ അശുദ്ധരായി മാറുന്നു.
വ്യാപാദനം ശക്തിനിബര്ഹണം കൃഷിര്വാണിജ്യകാര്യ്യം പശുപാലനം ച। ശുശ്രൂഷണം വാപ്യഗുരോ രഹോ വാ കാര്യ്യം നൈതദ്വിദ്യതേ ബ്രാഹ്മണസ്യ ।। ൧൭.
ബ്രാഹ്മണൻക്ക് കൊലപാതകം, ബലപ്രയോഗം, കൃഷി, വ്യാപാരം, പശുപാലനം, ബ്രാഹ്മണനല്ലാത്തവരെ സേവിക്കുക, രഹസ്യപ്രവൃത്തികൾ ചെയ്യുക എന്നിവയൊന്നും യോജിച്ച തൊഴിൽ അല്ല.
യേ തു വിപ്രാഃ സ്ഥിതാ നിത്യം ജ്ഞാനിനോ ധ്യാനിനസ്തഥാ। മിഥ്യാസങ്കല്പിനഃ സര്വേ ദുര്വൃത്താ വാ ദ്വിജാതയഃ ।। ൧൭.
ജ്ഞാനത്തിലും ധ്യാനത്തിലും സ്ഥിരതയുള്ള ബ്രാഹ്മണന്മാർ, പക്ഷേ തെറ്റായ ഉദ്ദേശവും ദുഷ്പ്രവൃത്തിയും ഉള്ളവർ, അവരും ദ്വിജന്മാരിൽ വീണവരാണ്.
മിഥ്യാതത്ത്വവിദോ വര്ജ്ജ്യാസ്തഥാ ദമ്ഭവിഷൂചകാഃ। ഉപപാതകസംയുക്താഃ പാതകൈശ്ച വിശേഷതഃ ।। ൧൭.
തെറ്റായ തത്വങ്ങൾ അറിയുന്നവർ, കപടന്മാർ, വഞ്ചകർ, ചെറിയ പാപങ്ങളോ വലിയ പാപങ്ങളോ ചെയ്തവർ, ഇവരെ ഒഴിവാക്കണം.
വേദേ നിയോഗദാതാരോ ലോഭമോഹഫലാര്ഥിനഃ। ബ്രഹ്മവിക്രയിണശ്ചൈവ ശ്രാദ്ധകര്മ്മണി വര്ജിതാഃ ।। ൧൭.
വേദം പാടാൻ പണം വാങ്ങുന്നവർ, ലാഭത്തിനോ മോഹത്തിനോ വേണ്ടി പ്രവർത്തിക്കുന്നവർ, വേദം വിൽക്കുന്നവർ, ഇവരെ ശ്രാദ്ധത്തിൽ ഉൾപ്പെടുത്തരുത്.
ന നിയോഗോഽസ്തി വേദാനാം യോ നിയുങ്ക്തേ സ പാപകൃത്। ഭോക്താ വേദഫലാദ്ഭ്രശ്യേദ്ദാതാ ദാനഫലാത്തഥാ ।। ൧൭.
വേദം പണത്തിനായി നൽകുന്നത് ശരിയല്ല; അങ്ങനെ ചെയ്യുന്നവർ പാപം ചെയ്യുന്നു. വേദഫലത്തിൽ ആസ്വദിക്കുന്നവൻ അതിന്റെ ഫലം നഷ്ടപ്പെടും, ദാനം നൽകുന്നവനും ദാനഫലത്തിൽ നിന്ന് നഷ്ടപ്പെടും.
ഭൃതോഽധ്യാപയതേ യസ്തു ഭൃതകാധ്യാപിതസ്തു യഃ । നാര്ഹതസ്താവപി ശ്രാദ്ധം ബ്രഹ്മണഃ ക്രിയവിക്രയീ ।। ൧൭.
പണത്തിനായി പഠിപ്പിക്കുന്നവനും പണത്തിനായി പഠിക്കുന്നവനും ശ്രാദ്ധത്തിന് അർഹരല്ല; അവർ ബ്രഹ്മകർമം വിൽക്കുന്നു.
ക്രയവിക്രയിണൌ ചൈവ ജീവിതാര്ഥം വിഗര്ഹിതൌ। വൃത്തിരേഷാ തു വൈശ്യസ്യ ബ്രാഹ്മണസ്യ തു പാതകമ് ।। ൧൭.
ജീവനോക്കായി വാങ്ങുന്നവനും വിൽക്കുന്നവനും അപമാനിക്കപ്പെടുന്നു; ഇത് വൈശ്യന്റെ തൊഴിൽ ആണ്, ബ്രാഹ്മണനു പാപം.
പ്രാഹുര്വേദാന് വേദവിദോ വേദാന് യശ്ചോപജീവതി ൧൭.
വേദങ്ങൾ അറിയുന്നവർ പറയുന്നു: വേദം ആശ്രയിച്ച് ജീവിക്കുന്നവനും അപമാനിക്കപ്പെടുന്നു.
വൃഥാ ദാരാംശ്ച യോ ഗച്ഛേദ്യോ യജേത വൃഥാധ്വരേ। നാര്ഹതസ്താവപി ശ്രാദ്ധം ദ്വിജോ യശ്ചൈവ നാസ്തികഃ ।। ൧൭.
അനാവശ്യമായി മറ്റൊരാളുടെ ഭാര്യയെ സമീപിക്കുന്നവനും, ഉദ്ദേശമില്ലാതെ യജ്ഞം ചെയ്യുന്നവനും, ദ്വിജന്മാരിൽ നാസ്തികൻ ആയവനും ശ്രാദ്ധത്തിന് അർഹരല്ല.
ആത്മാര്ഥം യഃ പചേദന്നം ന ദേവാതിഥികാരകഃ। നാര്ഹതസ്താവപി ശ്രാദ്ധം പതിതൌ ബ്രഹ്മരാക്ഷസൌ ।। ൧൭.
ദേവതകൾക്കും അതിഥികൾക്കും വേണ്ടി അല്ലാതെ, സ്വയം മാത്രം ഭക്ഷണം പാകം ചെയ്യുന്നവൻ, വീണവനും ബ്രഹ്മരാക്ഷസനും, ഇവർക്ക് ശ്രാദ്ധത്തിൽ ഇടം നൽകരുത്.
സ്ത്രിയോ നക്തംപരാ യേഷാം പരദാരരതാശ്ച യേ। അര്ഥകാമ രതാശ്ചൈവ ന താന് ശ്രാദ്ധേഷു ഭോജയേത് ।। ൧൭.
വൈദ്യങ്ങൾ രാത്രിയിൽ പുറത്തുപോകുന്നവരും, മറ്റൊരാളുടെ ഭാര്യയിൽ ആസ്വാദനമുള്ളവരും, ധനം, കാമം എന്നിവയിൽ മാത്രം ആസക്തിയുള്ളവരും, ശ്രാദ്ധത്തിൽ ഭക്ഷണം നൽകരുത്.
വര്ണാശ്രമാണാം ധര്മ്മേഷു വിരുദ്ധാഃ ശ്രാദ്ധകര്മ്മണി। സ്തേനശ്ച സര്വയാജീ ച സര്വേ തേ പങ്ക്തിദൂഷകാഃ ।। ൧൭.
വർണ്ണാശ്രമധർമ്മങ്ങൾക്കു വിരുദ്ധമായി പ്രവർത്തിക്കുന്നവർ, കള്ളൻ, എല്ലാ യജ്ഞങ്ങളിലും പങ്കാളിയായവൻ, ഇവർ ശ്രാദ്ധത്തിൽ അശുദ്ധരാണ്.
യശ്ച സൂകരവദ്ഭുങ്ക്തേ യശ്ച പാണിതലേ ദ്വിജഃ। ന തദശ്നന്തി പിതരോ യശ്ച വാമം സമശ്നുതേ ।। ൧൭.
പന്നിയെ പോലെ ഭക്ഷണം കഴിക്കുന്നവൻ, കൈയിൽ നിന്ന് ഭക്ഷണം കഴിക്കുന്ന ദ്വിജൻ, ഇടതുകൈ ഉപയോഗിച്ച് ഭക്ഷണം കഴിക്കുന്നവൻ, ഇവരുടെ ഭക്ഷണം പിതാക്കൾ സ്വീകരിക്കില്ല.
സ്ത്രീശൂദ്രായാനുപേതായ ശ്രാദ്ധോച്ഛിഷ്ടം ന ദാപയേത്। യോ ദദ്യാ ദ്രാഗമോഹാത്തു ന തദ്ഗച്ഛേത്പിതൄന്സദാ ।। ൧൭.
സ്ത്രീകൾക്കും, ശൂദ്രനും, ദീക്ഷയില്ലാത്തവനും ശ്രാദ്ധത്തിലെ ശേഷിച്ച ഭക്ഷണം നൽകരുത്; അതി വേഗത്തോ മോഹത്തോ നൽകി എങ്കിൽ, അത് പിതാക്കൾക്ക് ഒരിക്കലും എത്തില്ല.
തസ്മാന്ന ദേയമുച്ഛിഷ്ടമന്നാദ്യം ശ്രാദ്ധകര്മ്മണി। അന്യത്ര ദധിസര്പിര്ഭ്യാം ശിഷ്യേ പുത്രായ നാന്യഥാ ।। ൧൭.
അതിനാൽ, ശ്രാദ്ധത്തിൽ ശേഷിച്ച ഭക്ഷണം നൽകരുത്; തൈരും നെയ്യും മാത്രം, ശിഷ്യനോ പുത്രനോക്ക് നൽകാം, മറ്റൊരാള്ക്ക് നൽകരുത്.
അനുച്ഛിഷ്ടന്തു ദാതവ്യമന്നാദ്യം വൈ വിശേഷതഃ। പുഷ്പമൂലഫലൈര്വാപി തുഷ്ടിം ഗച്ഛന്തി ചാന്നതഃ ।। ൧൭.
അന്യായമായി ഉപയോഗിച്ചിട്ടില്ലാത്ത ഭക്ഷണവും വിഭവങ്ങളും പ്രത്യേകിച്ച് ദാനം ചെയ്യണം. പൂക്കൾ, കിഴങ്ങുകൾ, പഴങ്ങൾ എന്നിവയും സന്തോഷം നൽകും, പക്ഷേ ഭക്ഷണം തന്നെയാണ് പ്രധാനമായത്.
യാവന്ത്യന്നാനി പൂതാനി യാവദുഷ്ണം ന മുഞ്ചതി। താവദശ്നന്തി പിതരോ യാവദശ്നന്തി വാഗ്യതാഃ ।। ൧൭.
ഭക്ഷണം ശുദ്ധവും ചൂടും നിലനിൽക്കുന്നിടത്തോളം, ആഹാരം കഴിക്കുന്നവർ വ്രതശുദ്ധരായിരിക്കുമ്പോൾ വരെ പിതാക്കന്മാർ അതിൽ പങ്കുചേരുന്നു.
ദാനം പ്രതിഗ്രഹോ ഹോമോ ഭോജനം ബലിരേവ ച। സാങ്ഗുഷ്ഠേന തഥാ കാര്യ്യം നാസുരേഭ്യോ യഥാ ഭവേത് ।। ൧൭.
ദാനം, സ്വീകരിക്കൽ, ഹോമം, ഭക്ഷണം, ബലി എന്നിവ എല്ലാം അങ്ങൂഠം ഉപയോഗിച്ചാണ് ചെയ്യേണ്ടത്; അങ്ങനെ ചെയ്താൽ അസുരന്മാരുടെ രീതിപോലെയാകില്ല.
ഏതാന്യേവ ച സര്വ്വാണി ദാനാദീനി വിശേഷതഃ। അന്തര്ജാന്വവിശേഷേണ തദ്വദാചമനം ഭവേത് ।। ൧൭.
ഈ എല്ലാ ദാനാദികൾ പ്രത്യേകിച്ച് വിരൽചേർത്ത് ചെയ്യണം; അങ്ങനെ തന്നെ ആചമനം ചെയ്യുകയും വേണം.
മുണ്ഡാഞ്ജടിലകാഷായാന് ശ്രാദ്ധകാലേഽപി വര്ജ്ജയേത്। ശിഖിഭ്യോ വാ ത്രിദണിഡഭ്യഃ ശ്രാദ്ധം യത്നാത് പ്രദാപയേത് ।। ൧൭.
തലമുടി മുറിച്ചവരെയും ജടയുള്ളവരെയും കാഷായവസ്ത്രം ധരിച്ചവരെയും ശ്രാദ്ധകാലത്തും ഒഴിവാക്കണം; ശിഖയുള്ളവരെയും ത്രിദണ്ഡം കൈവശമുള്ളവരെയും ശ്രദ്ധയോടെ ശ്രാദ്ധത്തിന് തിരഞ്ഞെടുക്കണം.
യേ തു വ്രതേ സ്ഥിതാ നിത്യം ജ്ഞാനിനോ ധ്യാനിനസ്തഥാ। ദേവഭക്താ മഹാത്മാനഃ പുനീയുര്ദര്ശനാദപി ।। ൧൭.
നിത്യവ്രതശീലികളും ജ്ഞാനികളും ധ്യാനശീലികളും ദേവഭക്തരും മഹാത്മാക്കളുമാണ്; ഇവരെ കാണുന്നതുകൊണ്ടുതന്നെ ശുദ്ധി ലഭിക്കും.
സര്വ്വം യോഗേശ്വരൈര്വ്യാപ്തം ത്രൈലോക്യം വൈ നിരന്തരമ് । തസ്മാത് പശ്യന്തി തേ സര്വേ യത്കിഞ്ചിജ്ജഗതീഗതമ് ।। ൧൭.
മൂന്നു ലോകവും യോഗേശ്വർമാർ എല്ലായിടത്തും നിറഞ്ഞിരിക്കുന്നു; അതുകൊണ്ടാണ് അവർ ലോകത്തിൽ ഉള്ളതെല്ലാം കാണാൻ കഴിയുന്നത്.
വ്യക്താവ്യക്തം വശീകൃത്യ സര്വ്വസ്യാപി ച യത്പരമ്। സദസച്ചേതി യൈര്ദൃഷ്ടം സദസച്ച മഹാത്മനാമ് ।। ൧൭.
പ്രപഞ്ചത്തിലെ പ്രകടവും അപ്രകടവും, അതിലേറെ ഉന്നതമായതും, സതും അസതും എല്ലാം കണ്ടറിയുന്നവരാണ് മഹാത്മാക്കൾ.
സര്വ്വജ്ഞാനാനി ദൃഷ്ടാനി മോക്ഷാദീനി മഹാത്മനാമ്। തസ്മാത്തേഷു സദാസക്തഃ പ്രാപ്നോത്യനുത്തമം ശുഭമ് ।। ൧൭.
മഹാത്മാക്കൾക്ക് എല്ലാ ജ്ഞാനങ്ങളും മോക്ഷാദികളും കാണാൻ കഴിയും; അതുകൊണ്ട് അവരോടു എപ്പോഴും ഭക്തിയോടെ ചേർന്നിരിക്കുന്നവർക്ക് ഉത്തമമായ ശുഭഫലം ലഭിക്കും.
ഋചോ ഹി യോ വേദ സ വേദ വേദാന് യജൂംഷി യോ വേദ സ വേദ യജ്ഞമ്। സാമാനി യോ വേദ സ വേദ ബ്രഹ്മ യോ മാനസം വേദ സ വേദ സര്വ്വമ് ।। ൧൭.
ഋഗ്വേദം അറിയുന്നവൻ വേദങ്ങൾ അറിയുന്നു; യജുര്വേദം അറിയുന്നവൻ യജ്ഞം അറിയുന്നു; സാമവേദം അറിയുന്നവൻ ബ്രഹ്മം അറിയുന്നു; മനസ്സിനെ അറിയുന്നവൻ എല്ലാം അറിയുന്നു.
ബൃഹസ്പതിരുവാച।। അതഃ പരം പ്രവക്ഷ്യാമി ദാനാനി ച ഫലാനി ച। താരണം സര്വ്വഭൂതാനാം സ്വര്ഗമാര്ഗം സുഖാവഹമ് ।। ൧൮.
ബ്രഹസ്പതി പറഞ്ഞു: ഇനി ഞാൻ ദാനങ്ങളും അതിന്റെ ഫലങ്ങളും വിശദീകരിക്കാം. എല്ലാ ജീവികൾക്കും മോക്ഷം നൽകുന്ന, സ്വർഗ്ഗത്തിലേക്കുള്ള സുഖപഥമാണിത്.
ലോകേ ശ്രേഷ്ഠതമം സ്വര്ഗ്യമാത്മന് ശ്ചാപി യത് പ്രിയമ്। സര്വ്വം പിതൄണാം ദാതവ്യം തേഷാമേവാക്ഷയാര്ഥിനാ ।। ൧൮.
ലോകത്തിൽ ഏറ്റവും ഉത്തമവും സ്വർഗ്ഗീയവുമായതും, തന്നെ ഏറ്റവും പ്രിയമായതും, എല്ലാം പിതൃകൾക്ക് ദാനം ചെയ്യണം; കാരണം അവർക്ക് അക്ഷയമായതേയാണ് ആവശ്യം.
ജാമ്ബൂനദമയം ദിവ്യം വിമാനം സൂര്യ്യസന്നിഭമ്। ദിവ്യാപ്സരോഭിഃ സങ്കീര്ണമന്നദോ ലഭതേ ഫലമ് ।। ൧൮.
ഭക്ഷണം ദാനം ചെയ്യുന്നവൻ സ്വർണ്ണത്തിൽ നിർമ്മിതമായ, സൂര്യനെപ്പോലെ പ്രകാശിക്കുന്ന, ദിവ്യസുന്ദരിമാരാൽ നിറഞ്ഞ ഒരു ദിവ്യവിമാനം ലഭിക്കും.
ആച്ഛാദനന്തു യോ ദദ്യാദാഹതം ശ്രാദ്ധകര്മ്മണി। ആയുഃ പ്രകാമമൈശ്വര്യ്യം രൂപഞ്ച ലഭതേ സുതമ് ।। ൧൮.
ശ്രാദ്ധത്തിൽ ഉപയോഗിച്ച വസ്ത്രം പോലും ദാനം ചെയ്യുന്നവന് ദീർഘായുസ്, സമൃദ്ധമായ ഐശ്വര്യം, സൗന്ദര്യം, പുത്രൻ എന്നിവ ലഭിക്കും.