ജിങ്വയാ ചൈവ സംസ്പൃശ്യ ദന്താസക്തം തഥൈവ ച। സശബ്ദമങ്ഗുലീഭിശ്ച പ്രണതശ്ചാവലോ കയന് ।। ൧൭.
നാവുകൊണ്ട് പല്ല് തൊട്ടാൽ, പല്ലിൽ എന്തെങ്കിലും ഒട്ടിയാൽ, വിരലുകൾ കൊണ്ട് ശബ്ദം ഉണ്ടാക്കിയാൽ, താഴോട്ട് നമസ്കരിച്ച് മേലോട്ടു നോക്കിയാൽ, അങ്ങനെ തന്നെ ചെയ്യണം.
യശ്ചാധര്മേ സ്ഥിതോ മോഹാദായാന്തോഽപ്യശുചിര്ഭവേത്। ഉപവിശ്യ ശുചൌ ദേശേ പ്രണതഃ പ്രാഗുദങ്മുഖഃ ।। ൧൭.
തെറ്റിദ്ധരിച്ച് അശുദ്ധനായി ഇരിക്കുന്നവൻ ശുദ്ധമായ സ്ഥലത്ത് കിഴക്കോ വടക്കോ നോക്കി ഇരിക്കണം, നമസ്കരിച്ച്.
പാദൌ പ്രക്ഷാല്യ ഹസ്തൌ തു അന്തര്ജാനുരുപ സ്പൃശേത്। പ്രസന്നാസ്ത്രിഃ പിബേച്ചാപഃ പ്രയതഃ സുസമാഹിതഃ ।। ൧൭.
കാലുകളും കൈകളും കഴുകി, കൈകൾ മുട്ടിൽ വച്ച്, മനസ്സ് ശാന്തമാക്കി, ശ്രദ്ധയോടെ മൂന്നു പ്രാവശ്യം വെള്ളം കുടിക്കണം.
ദ്വിരേവ മാര്ജനം കുര്യാത്സകൃദഭ്യുക്ഷണം തതഃ। ഖാനി മൂര്ദ്ധാനമാത്മാനം ഹസ്തൌ പാദൌ തഥൈവ ച ।। ൧൭.
രണ്ടു പ്രാവശ്യം കഴുകി, ഒറ്റപ്രാവശ്യം ചൊരിയണം. ശേഷം വായ്, തല, ശരീരം, കൈ, കാൽ എന്നിവയും അങ്ങനെ തന്നെ ശുദ്ധീകരിക്കണം.
അഭ്യുക്ഷണം തഥാ തസ്യ യദ്യമീമാംസിതം ഭവേത്। ഏവമാചമനം തസ്യ വേദാ യജ്ഞാസ്തപാംസി ച ।। ൧൭.
ചൊരിയലിൽ സംശയമുണ്ടെങ്കിൽ വീണ്ടും ചെയ്യണം. അങ്ങനെ ചെയ്താൽ ആചമനം, വേദപഠനം, യജ്ഞം, തപസ്സു എന്നിവ ഫലപ്രദമാകും.
ദാനാനി ബ്രഹ്മചര്യഞ്ച ഭവന്തി സഫലാസ്തഥാ। ക്രിയാം യഃ കുരുതേ മോഹാദനാചമ്യൈവ നാസ്തികഃ ।। ൧൭.
ദാനം, ബ്രഹ്മചര്യവും അങ്ങനെ ഫലപ്രദമാകും. എന്നാൽ ആരെങ്കിലും തെറ്റിദ്ധരിച്ച് അല്ലെങ്കിൽ വിശ്വാസമില്ലാതെ ആചമനം ചെയ്യാതെ കര്മ്മം ചെയ്താൽ അതിന് ഫലം ഉണ്ടാകില്ല.
ഭവന്തി ച വൃഥാ തസ്യ ക്രിയാ ഹ്യേതാ ന സംശയഃ। വാഗ്ഭാവശുദ്ധനിര്ണിക്തമദുഷ്ടം വാപ്യനിന്ദിതമ് ।। ൧൭.
അവന്റെ കര്മ്മങ്ങൾ ഫലമില്ലാതാകും — ഇതിൽ സംശയമില്ല. വാക്കിലും മനസിലും ശുദ്ധിയോടെ, ദോഷമോ അപവാദമോ ഇല്ലാതെ ചെയ്തവ മാത്രം ഫലപ്രദമാകും.
മേധ്യാന്യേതാനി ജ്ഞേയാനി ദുഷ്ടമേഭ്യോ വിപര്യയഃ। ന വക്തവ്യഃ സദാ വിപ്രഃ ക്ഷുധിതോ നാസ്തി കിഞ്ചന ।। ൧൭.
ഇവ ശുദ്ധമായ പ്രവൃത്തികളാണ് അറിയേണ്ടത്; ഇതിന് വിപരീതം അശുദ്ധമാണ്. ബ്രാഹ്മണൻ ഒരിക്കലും 'എനിക്ക് വിശപ്പാണ്, എനിക്ക് ഒന്നുമില്ല' എന്നു പറയരുത്.
തസ്മൈ സത്കൃത്യ യോ ദദ്യാദയൂപോ യജ്ഞ ഉച്യതേ। അപ്ലുഷ്ടാന്നം ശ്രൃതാന്നന്തു കൃശവൃത്തിമയാചകമ് ।। ൧൭.
അവനു ആദരത്തോടെ കൊടുക്കുന്നതാണ് യജ്ഞം എന്നു പറയുന്നത്. വെള്ളം ചൊരിയാത്ത അന്നം, ദുഷ്പ്രവൃത്തിയുള്ളവൻ ഭിക്ഷയെടുത്ത അന്നം, അങ്ങനെ അല്ല.
ഏകാന്തശീലം ഹ്രീമന്തം സദാ ശ്രാദ്ധേഷു ഭോജയേത് । യോ ദദാത്യാന്തിമഭ്യേശ്ച സ ബ്രഹ്മഘ്നോ ദുരാത്മവാന് ।। ൧൭.
ഏകാഗ്രതയും ലജ്ജയും ഉള്ളവനെയാണ് എല്ലായ്പ്പോഴും ശ്രാദ്ധത്തിൽ ഭക്ഷിപ്പിക്കേണ്ടത്. യോഗ്യനല്ലാത്തവന് അവസാനം കൊടുക്കുന്നവൻ ബ്രഹ്മഹത്യയും ദുഷ്ടതയും ചെയ്യുന്നതാണ്.
അപി ജാതിശതം ഗത്വാ ന സ മുച്യേത കില്ബിഷാത്। വിഷമം ഭോജയേദ്വിപ്രാനേകപംക്ത്യാ ച യോ നരഃ ।। ൧൭.
ബ്രാഹ്മണന്മാരെ തെറ്റായ രീതിയിൽ അല്ലെങ്കിൽ കലർന്ന കൂട്ടത്തിൽ ഭക്ഷണം നൽകുന്നവൻ, നൂറ് ജന്മങ്ങൾ കടന്നുപോയാലും പാപത്തിൽ നിന്ന് മോചിതനാകില്ല.
നിയുക്തോ വാഽനിയുക്തോ വാ പംക്ത്യാ ഹരതി ദുഷ്കൃതമ്। പാപേന ഗൃഹ്യതേ ക്ഷിപ്രമിഷ്ടാപൂര്ത്തം ച നശ്യതി ।। ൧൭.
ഭക്ഷണത്തിനായി പംക്തി ഒരുക്കുന്നവൻ, നിർദ്ദേശിച്ചാലോ ഇല്ലയോ എന്നതല്ലാതെ, പാപം ഏറ്റെടുക്കുന്നു; അവൻ പാപം കൊണ്ടു വേഗത്തിൽ പിടിക്കപ്പെടുന്നു, യാഗവും ദാനവും വഴി സമ്പാദിച്ച പുണ്യവും നശിക്കുന്നു.
യതിസ്തു സര്വ്വവിപ്രാണാം സര്വ്വേഷാമഗ്ര്യ ഉത്സവേ। ഇതിഹാസപഞ്ചമാന് വേദാന് യഃ പഠേത്തു ദ്വിജോത്തമഃ ।। ൧൭.
എല്ലാ ബ്രാഹ്മണന്മാരിലും ഉത്സവത്തിൽ ഏറ്റവും പ്രധാനപ്പെട്ടവൻ, ഇതിഹാസങ്ങളും അഞ്ചാമത്തെ വേദവും ചേർത്ത് വേദങ്ങൾ ഉച്ചരിക്കുന്നവനാണ്, ദ്വിജശ്രേഷ്ഠ.
അനന്തരം യഥായോഗ്യം നിയോക്തവ്യോ വിജാനതാ। ത്രിവേദോഽനന്തരസ്തസ്യ ദ്വിവേദസ്തദനന്തരഃ ।। ൧൭.
അവന്റെ പിന്നാലെ, യോഗ്യത അനുസരിച്ച്, മൂന്നു വേദങ്ങൾ അറിയുന്നവനെയാണ് അറിവുള്ളവർ നിയമിക്കേണ്ടത്; പിന്നെ രണ്ടു വേദങ്ങൾ അറിയുന്നവൻ വരണം.
ഏകവേദസ്തഥാ പശ്ചാന്ന്യായാധ്യായീ തതഃ പരമ്। പാവനായൈവ പംക്ത്യാ വൈ താന് പ്രവക്ഷ്യേ നിബോധത ।। ൧൭.
അതിനുശേഷം ഒരു വേദം മാത്രം അറിയുന്നവൻ, പിന്നെ തർക്കശാസ്ത്രം പഠിക്കുന്നവൻ, പിന്നെ മറ്റുള്ളവർ ക്രമത്തിൽ; പംക്തിയെ ശുദ്ധീകരിക്കുന്നവരെ ഞാൻ ഇപ്പോൾ വിശദീകരിക്കാം.
യ ഏതേ പൂര്വ്വനിര്ദ്ദിഷ്ടാഃ സര്വ്വേ തേ ഹ്യനുപൂര്വ്വശഃ। ഷഡങ്ഗീ വിനയീ യോഗീ സര്വ്വതന്ത്രസ്തഥൈവ ച ।। ൧൭.
മുന്പ് പറഞ്ഞവരെല്ലാവരും ക്രമത്തിൽ—ആറ് അംഗങ്ങൾ പഠിച്ചവൻ, വിനയമുള്ളവൻ, യോഗി, എല്ലാ ആചാരങ്ങളിലും പ്രാവീണ്യമുള്ളവൻ—
യായാവരശ്ച പഞ്ചൈതേ വിജ്ഞേയാഃ പങ്ക്തിപാവനാഃ । അഷ്ടാദശാനാം വിദ്യാനാമേകസ്മിന് പാരഗോഽപി യഃ ।। ൧൭.
യാത്ര ചെയ്യുന്ന സന്ന്യാസിയും—ഇവൈവരും പംക്തിയെ ശുദ്ധീകരിക്കുന്നവരായി അറിയപ്പെടണം; പതിനെട്ട് വിദ്യകളിൽ ഏതെങ്കിലും ഒന്നിൽ പൂർണ്ണമായും പ്രാവീണ്യം നേടിയവനും ഇതിലേർപ്പെടുന്നു.
യഥാവദ്വര്ത്തമാനശ്ച സര്വേ തേ പങ്ക്തിപാവനാഃ। ത്രിണാചികേതാസ്ത്രൈവിദ്യോ യശ്ച ധര്മ്മാന് പഠേദ്ദ്വിജഃ ।। ൧൭.
ശരിയായ രീതിയിൽ പെരുമാറുന്നവരൊക്കെയും പംക്തിയെ ശുദ്ധീകരിക്കുന്നവരാണ്; മൂന്ന് നചികേതാഗ്നികൾ അറിയുന്നവൻ, മൂന്ന് വേദങ്ങൾ പഠിച്ചവൻ, ധർമ്മങ്ങൾ ഉച്ചരിക്കുന്ന ദ്വിജൻ—ഇവരും അതുപോലെയാണ്.
ബാര്ഹസ്പത്യേ തഥാ ശാസ്ത്രേ പാരം യശ്ച ദ്വിജോ ഗതഃ। സര്വ തേ പാവനാ വിപ്രാഃ പങ്ക്തീനാം സമുദാഹൃതാഃ ।। ൧൭.
ബാർഹസ്പത്യ ശാസ്ത്രത്തിൽ പ്രാവീണ്യം നേടിയ ബ്രാഹ്മണനും—ഇവരൊക്കെയും പംക്തിയെ ശുദ്ധീകരിക്കുന്നവരായി പ്രഖ്യാപിക്കപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു.
ആമന്ത്രിതസ്തു യഃ ശ്രാദ്ധേ യോഷിതം സേവതേ ദ്വിജഃ। പിതരസ്തസ്യ തം മാസം തസ്യ രേതസി ശേരതേ ।। ൧൭.
ശ്രാദ്ധത്തിന് ക്ഷണിക്കപ്പെട്ട ദ്വിജൻ ഒരു സ്ത്രീയുമായി ശാരീരിക ബന്ധം പുലർത്തുകയാണെങ്കിൽ, ആ മാസം അവന്റെ പിതാക്കന്മാർ അവന്റെ വീര്യത്തിൽ വസിക്കുന്നു.
ശ്രാദ്ധം ദത്ത്വാ ച ഭുക്ത്വാ ച മൈഥുനം യോ നിഷേവതേ। പിതരസ്തസ്യ തം മാസം രേതഃസ്ഥാ നാത്ര സംശയഃ ।। ൧൭.
ശ്രാദ്ധം നൽകി ഭക്ഷണം കഴിച്ച ശേഷം ലൈംഗിക ബന്ധം പുലർത്തുന്നവന്റെ പിതാക്കന്മാർ ആ മാസം അവന്റെ വീര്യത്തിൽ വസിക്കുന്നു; ഇതിൽ സംശയമില്ല.
തസ്മാദതിഥയേ ദേയം ഭോജയേദ്ബ്രഹ്മചാരിണമ്। ധ്യാനനിഷ്ഠായ ദാതവ്യം സാനുക്രോശായ ധാര്മികമ് ।। ൧൭.
അതിനാൽ, അതിഥിക്ക് നൽകണം, ബ്രഹ്മചാരിയെ ഭക്ഷിപ്പിക്കണം, ധ്യാനത്തിൽ ലീനനായവനും കരുണയുള്ള ധാർമ്മികനുമായവനു നൽകണം.
യതിം വാ വാലഖില്യാന് വാ ഭോജയേച്ഛ്രാദ്ധകര്മ്മണി। വാനപ്രസ്ഥോപകുര്വ്വാണഃ പൂജാമാത്രേണ തോഷിതഃ ।। ൧൭.
ശ്രാദ്ധത്തിൽ യതിയെയോ വാലഖില്യന്മാരെയോ ഭക്ഷിപ്പിക്കാം; വാനപ്രസ്ഥൻ ഉണ്ടെങ്കിൽ, ആദരവ് മാത്രം മതിയാകും.
ഗൃഹസ്ഥം ഭോജയേദ്യസ്തു വിശ്വേദേവാസ്തു പൂജിതാഃ। വാനപ്രസ്ഥേന ഋഷയോ വാലഖില്യൈഃ പുരന്ദരഃ ।। ൧൭.
ഗൃഹസ്ഥനെ ഭക്ഷിപ്പിക്കുന്നവൻ വിശ്വദേവന്മാരെ ആരാധിച്ചവനാകുന്നു; വാനപ്രസ്ഥൻ വഴി ഋഷിമാർ തൃപ്തരാകുന്നു, വാലഖില്യന്മാർ വഴി ഇന്ദ്രൻ സന്തുഷ്ടനാകുന്നു.
യതീനാം പൂജനേ ചാപി സാക്ഷാദ്ബ്രഹ്മാ തു പൂജിതഃ। ആശ്രമാഃ പാവനാഃ പഞ്ച ഉപധാഭിരനാശ്രമാഃ ।। ൧൭.
യതിമാരെ ആരാധിക്കുമ്പോൾ ബ്രഹ്മാവിനെയാണ് നേരിട്ട് ആരാധിക്കുന്നത്; അഞ്ചു ആശ്രമങ്ങൾ ശുദ്ധിയുള്ളവയാണ്, പക്ഷേ കപടചിഹ്നങ്ങളുള്ള ആശ്രമത്തിന് പുറത്തുള്ളവർ അല്ല.
ചത്വാര ആശ്രമാഃ പൂജ്യാഃ ശ്രാദ്ധേ ദൈവേ തഥൈവ ച। ചതുരാശ്രമബാഹ്യേഭ്യഃ ശ്രാദ്ധം നൈവ പ്രദാപയേത് ।। ൧൭.
നാലു ആശ്രമങ്ങളിലുള്ളവരെ ശ്രാദ്ധത്തിലും ദൈവിക കർമ്മങ്ങളിലും ആദരിക്കണം; ഈ നാലു ആശ്രമത്തിന് പുറത്തുള്ളവരാൽ ശ്രാദ്ധം നടത്തിക്കൊടുക്കരുത്.
സ തിഷ്ഠേദ്വാ ബുഭുക്ഷുസ്തു ചതുരാശ്രമബാഹ്യതഃ। അയതി ര്മോക്ഷവാദീ ച ഉഭൌ തൌ പങ്ക്തിദൂഷകൌ ।। ൧൭.
നാലു ആശ്രമത്തിന് പുറത്തു വിശപ്പോടെ ഇരിക്കുന്നവനോ, അശാന്തനോ കപടസന്ന്യാസിയോ ആണെങ്കിൽ, ഇരുവരും പംക്തിയെ അശുദ്ധമാക്കുന്നവരാണ്.
വൃഥാമുണ്ഡാശ്ച ജടിലാഃ സര്വേ കാര്പ്പടികാസ്തഥാ। നിര്ഘൃണാന് ഭിന്നവൃത്താംശ്ച സര്വഭക്ഷാന് വിവര്ജയേത് ।। ൧൭.
നിരർഥകമായി തലമുണ്ഡയുള്ളവരെയും ജടയുള്ളവരെയും കച്ചവസ്ത്രം ധരിക്കുന്നവരെയും, ക്രൂരരെയും തെറ്റായ വഴിയിൽ നടക്കുന്നവരെയും എല്ലാം തിന്നുന്നവരെയും ഒഴിവാക്കണം.
കാരുകാദീനനാചാരാന് സര്വവേദബഹിഷ്കൃതാന്। ഗായനാന് ദേവവൃത്താംശ്ച ഹവ്യകവ്യേഷു വര്ജയേത് ।। ൧൭.
നൃത്തം, ഗാനം, നാടകങ്ങൾ, എല്ലാ വേദങ്ങളിൽ നിന്നും പുറത്താക്കപ്പെട്ടവർ, ദൈവത്തിന്റെ കഥകൾ പാടുന്നവർ എന്നിവരെ ദേവതകൾക്കും പിതൃകൾക്കും അർപ്പണങ്ങൾ ചെയ്യുമ്പോൾ ഒഴിവാക്കണം.
ദ്വിജേഷ്വപി കൃതം നിത്യം ശ്രാദ്ധകര്മ്മണി വര്ജയേത് ।। ൧൭.
അവരെ ദ്വിജന്മാരാണെങ്കിലും, അത്തരത്തിലുള്ള പ്രവൃത്തികൾ ചെയ്യുന്നവർക്ക് ശ്രാദ്ധത്തിൽ ഇടം നൽകരുത്.