വായുപുരാണമ്

അഹോ ധീമംസ്ത്വയാ സൂത ശ്രാദ്ധകല്പസ്തു കീര്തിതഃ। ശ്രുതോ നഃ ശ്രാദ്ധകല്പോ വൈ ഋഷിഭിഃ പരികീര്തിതഃ ।। ൧൭.

സൂതാ, എത്ര ബുദ്ധിമാനാണ് നീ! ശ്രാദ്ധവിധി നീ വിശദമായി പറഞ്ഞു; ഞങ്ങൾക്കും ഈ ശ്രാദ്ധവിധി മഹർഷിമാർ പറഞ്ഞതുപോലെ കേട്ടിട്ടുണ്ട്.

അതീവ വിസ്തരോ യസ്യ വിശേഷേണ പ്രകീര്തിതഃ। വദ ശേഷം മഹാപ്രാജ്ഞ ഋഷേസ്തസ്യ യഥാമതമ് ।। ൧൭.

അത് വളരെ വിശദമായി വിശദീകരിച്ചു; മഹാപണ്ഡിതാ, ഇപ്പോൾ അവശിഷ്ടം ആ മഹർഷിയുടെ അഭിപ്രായപ്രകാരം പറയൂ.

കീര്തയിഷ്യാമി തേ വിപ്രാ ഋഷേസ്തസ്യ മതന്തു തത്। ശ്രാദ്ധം പ്രതി മഹാഭാഗാസ്തന്മേ ശ്രൃണുത വിസ്തരാത് ।। ൧൭.

ബ്രാഹ്മണന്മാരേ, ആ മഹർഷിയുടെ ശ്രാദ്ധത്തെക്കുറിച്ചുള്ള അഭിപ്രായം ഞാൻ നിങ്ങളോട് പറയാം; ഭാഗ്യശാലികളായ നിങ്ങൾ അതു വിശദമായി കേൾക്കൂ.

ഉക്തം ശ്രാദ്ധം മയാ പൂര്വം വിധിശ്ച ശ്രാദ്ധകര്മ്മണി। പരിശിഷ്ടം പ്രവക്ഷ്യാമി ബ്രാഹ്മണാനാം യഥാക്രമമ് ।। ൧൭.

ശ്രാദ്ധവും അതിന്റെ യുക്തമായ ക്രമവും ഞാൻ മുമ്പ് പറഞ്ഞിട്ടുണ്ട്; ഇപ്പോൾ ബ്രാഹ്മണന്മാരെ കുറിച്ച് ശേഷിക്കുന്നതെല്ലാം ക്രമമായി ഞാൻ വിശദീകരിക്കും.

ന മീമാംസ്യാഃ സദാ വിപ്രാഃ പവിത്രം ഹ്യേതദുത്തമമ്। ദൈവേ പിത്ര്യേ ച സതതം ശ്രൂയതേ വൈ പരീക്ഷണമ് ।। ൧൭.

ബ്രാഹ്മണന്മാർ ഇതിനെക്കുറിച്ച് ഒരിക്കലും സംശയിക്കേണ്ട; ഇതാണ് ഏറ്റവും വിശുദ്ധം. ദൈവികവും പിതൃകർമങ്ങളിലും എല്ലായ്പ്പോഴും പരിശോധന നിർദ്ദേശിച്ചിരിക്കുന്നു.

യസ്മിന് ദോഷാഃ പ്രദൃശ്യേരന് സദ്ഭിര്വാ വര്ജിതസ്തു യഃ। ജാനീയാദ്വാപി സംവാസാദ്വര്ജ്ജയേത്തം പ്രയത്നതഃ ।। ൧൭.

ആളിൽ ദോഷങ്ങൾ കാണപ്പെടുകയോ നല്ലവർ അവനെ ഒഴിവാക്കുകയോ ബന്ധത്തിലൂടെ അറിയുകയോ ചെയ്താൽ, അവനെ വളരെ ശ്രദ്ധയോടെ ഒഴിവാക്കണം.

അവിജ്ഞാതം ദ്വിജം ശ്രാദ്ധേ പരീക്ഷേത സദാ ബുധഃ । സിദ്ധാ ഹി വിപ്രരൂപേണ ചരന്തി പൃഥിവീമിമാമ് ।। ൧൭.

ശ്രാദ്ധത്തിൽ അറിയാത്ത ബ്രാഹ്മണനെ എപ്പോഴും ബുദ്ധിമാൻ പരിശോധിക്കണം; കാരണം, സിദ്ധന്മാർ ബ്രാഹ്മണരൂപത്തിൽ ഭൂമിയിൽ സഞ്ചരിക്കുന്നു.

തസ്മാദതിഥിമായാന്തമഭിഗച്ഛേത് കൃതാഞ്ജലിഃ। പൂജയേച്ചാപി പാദ്യേന പാദാഭ്യഞ്ജനഭോജനൈഃ ।। ൧൭.

അതിനാൽ, അതിഥി വരുമ്പോൾ കയ്പ്പൊത്തുകൈകൾകൂടി സമീപിക്കണം; അവനെ പാദ്യജലം, പാദമർദ്ദനം, ഭക്ഷണം എന്നിവകൊണ്ട് ആദരിക്കണം.

ഉര്വീം സാഗരപര്യന്താം ദേവാ യോഗേശ്വരാസ്തഥാ। നാനാ രൂപൈശ്ചരന്ത്യേതേ പ്രജാ ധര്മ്മേണ പാലയന് ।। ൧൭.

ഭൂമി സമുദ്രപര്യന്തം ദേവന്മാരും യോഗശക്തിയുള്ളവരും വിവിധ രൂപങ്ങളിൽ സഞ്ചരിച്ച് ജനങ്ങളെ ധർമ്മത്തോടെ രക്ഷിക്കുന്നു.

അര്ചയിത്വാ തതോ ദദ്യാദ്വിപ്രായാതിഥയേ നരഃ। വ്യഞ്ജനാനി ച ഭക്ഷ്യാണി ഫലം തേഷാം തഥൈവ ച ।। ൧൭.

ആദരിച്ച് കഴിഞ്ഞാൽ, മനുഷ്യൻ ബ്രാഹ്മണാതിഥിക്ക് വിഭവങ്ങളും ഭക്ഷ്യവസ്തുക്കളും പഴങ്ങളും നൽകണം.

ആഗ്നിഷ്ടോമം തു പയസാ പ്രാപ്നുയാദ്വൈ തഥാശ്രുതമ്। സര്പിഷാ തു ശുഭം ചക്ഷുഃ ഷോഡശാഹഫലം ലഭേത്। മധുനാ ത്വതിരാത്രസ്യ ഫലം ച സമവാപ്നുയാത് ।। ൧൭.

പാലുകൊണ്ട് അഗ്നിഷ്ടോമയാഗഫലം ലഭിക്കും എന്ന് കേട്ടിട്ടുണ്ട്; നെയ്യാൽ ദൃശ്യശുദ്ധിയും പതിനാറുദിവസയാഗഫലവും കിട്ടും; തേനാൽ അതിരാത്രയാഗഫലവും ലഭിക്കും.

തത്പ്രാപ്നുയാച്ഛ്രദ്ദധാനോ നരോ വൈ സര്വൈഃ കാമൈര്ഭോജയേദ്യസ്തു വിപ്രാന്। സര്വാര്ഥദഃ സര്വവിപ്രാതിഥൌ യഃ ഫലം ഭുങ്ക്തേ സര്വമേധസ്യ നിത്യമ് ।। ൧൭.

വിശ്വാസത്തോടെ ബ്രാഹ്മണന്മാരെ എല്ലാ ഇഷ്ടവസ്തുക്കളും നൽകി ഭക്ഷിപ്പിക്കുന്നവൻ എല്ലാ ഫലങ്ങളും നേടും; എല്ലാ ബ്രാഹ്മണാതിഥികളെ ആദരിക്കുന്നവൻ എല്ലായാഗഫലവും എപ്പോഴും അനുഭവിക്കും.

യസ്തു ശ്രാദ്ധേഽതിഥിം പ്രാപ്യ ദൈവേ വാപ്യവമന്യതേ। തം വൈ ദേവാ വിശ്വയന്തി ഹോതാ യദ്വത് പരാം വസുമ് ।। ൧൭.

ശ്രാദ്ധത്തിലും ദൈവികകർമങ്ങളിലും അതിഥിയെ അവഗണിക്കുന്നവനെ ദേവന്മാർ ഉപേക്ഷിക്കും, യജ്ഞത്തിൽ ഹോതാവ് മൂല്യമില്ലാത്ത ഹോമം ഉപേക്ഷിക്കുന്നതുപോലെ.

ദേവാശ്ച പിതരശ്ചൈവ വഹ്നിശ്ചൈവ ഹി താന് ദ്വിജാന് । ആവിശ്യ ഭുഞ്ജതേ തദ്വൈ ലോകാനുഗ്രഹകാരണാത് ।। ൧൭.

ദേവന്മാരും പിതാക്കളും അഗ്നിയും ഈ ദ്വിജന്മാരിൽ പ്രവേശിച്ച് ലോകത്തിന് അനുഗ്രഹം നൽകാനായി അവരോടൊപ്പം അനുഭവിക്കുന്നു.

അപൂജിതാ ദഹന്ത്യേതേ ദദ്യുഃ കാമാംശ്ച പൂജിതാഃ। സര്വസ്വേനാപി തസ്മാദ്വൈ പൂജയേദതിഥീന് സദാ ।। ൧൭.

ആതിഥ്യം ലഭിച്ചവരെ ആദരിക്കാതിരിക്കുകവൻ അവർ ദഹിപ്പിക്കും; ആദരിച്ചാൽ ആഗ്രഹങ്ങൾ നൽകും. അതുകൊണ്ട്, സ്വന്തമായുള്ള എല്ലാംകൊണ്ടായാലും അതിഥികളെ എപ്പോഴും ആദരിക്കണം.

വാനപ്രസ്ഥോ ഗൃഹസ്ഥശ്ച ഗൃഹമഭ്യാഗതോഽഥവാ। ബാലാഃ ഖിന്നാ യതിശ്ചൈവ ജാനീയാദതിഥീന് സദാ ।। ൧൭.

വാനപ്രസ്ഥനും ഗൃഹസ്ഥനും വീട്ടിൽ വന്നവരും കുട്ടികളും ക്ഷീണിച്ചവരും സന്യാസിയും ഇവരെ എല്ലാം എപ്പോഴും അതിഥികളായി പരിഗണിക്കണം.

അഭ്യാഗതോ യാചകഃ സ്യാദതിഥിഃ സ്യാദയാചകഃ। അതിഥേരതിഥിഃ ശ്രേഷ്ഠഃ സോഽതിഥിര്യോഗ ഉച്യതേ ।। ൧൭.

വരുന്നവൻ യാചകനായാലും അല്ലാതെയായാലും അതിഥിയാണ്; അതിഥികളിൽ ക്ഷണിക്കാതെ വന്നവൻ ഏറ്റവും ശ്രേഷ്ഠൻ, അവനെയാണ് യഥാർത്ഥ അതിഥി എന്നുപറയുന്നത്.

ന ഘോരോ നാപി സങ്കീര്ണോ നാവിദ്യോ ന വിശേഷവിത്। ന ച സന്തോ ന സമൃദ്ധോ ന സേവീ നാചരോഽതിഥിഃ ।। ൧൭.

അതിഥി ഭയാനകനല്ല, കലർന്നവനുമല്ല, അജ്ഞാനിയുമല്ല, വ്യത്യാസങ്ങൾ അറിയുന്നവനുമല്ല; സദാചാരിയുമല്ല, സമ്പന്നനുമല്ല, സേവകനുമല്ല, ആചാരനുമല്ല.

പിപാസിതായ ശ്രാന്തായ ഭ്രാന്തായാതിബുഭുക്ഷതേ। തസ്മൈ സത്കൃത്യ ദാതവ്യം യജ്ഞസ്യ ഫലമിച്ഛതാ ।। ൧൭.

ദാഹമുള്ളവനും ക്ഷീണിച്ചവനും വഴിതെറ്റിയവനും അതിയായി വിശപ്പുള്ളവനും ആർക്കും, യജ്ഞഫലം ആഗ്രഹിക്കുന്നവൻ ആദരപൂർവ്വം നൽകണം.

ആരുഹ്യ ഭൃഗുതുങ്ഗോഷു ഗത്വാ പുണ്യാം സരസ്വതീമ്। ആപഗാം തു നദീ പുണ്യാം ഗങ്ഗാ ദേവീ മഹാനദീ ।। ൧൭.

ഭൃഗു പർവ്വതങ്ങളിൽ കയറി, പുണ്യമായ സരസ്വതി നദിയിലേക്കും, ദൈവമായ മഹാനദിയായ ഗംഗയിലേക്കും പോയാൽ—

ഹിമവത്പ്രഭവാ നദ്യോ യാശ്ചാന്യാ ഋഷിപൂജിതാഃ । സരസ്തീര്ഥാഭിസംവേദ്യാ നദീ നവവഹാസ്തഥാ ।। ൧൭.

ഹിമവാനിൽ നിന്ന് ഉത്ഭവിക്കുന്ന നദികളും, മറ്റുള്ളവയും ഋഷികൾ ആദരിച്ചവയും, പുണ്യമായ തടാകങ്ങളും തീർത്ഥങ്ങളും, ഒപ്പം ഒൻപതു പ്രധാന നദികളും—

ഗത്വൈതാന് മുച്യതേ പാപൈഃ സ്വര്ഗേ നിത്യം മഹീയതേ। ദശരാത്രമശൌചന്തു പ്രോക്തം വൈ മൃതസൂതകേ ।। ൧൭.

ഇവിടങ്ങളിലേക്ക് പോയാൽ പാപങ്ങൾനിന്ന് മോചനം ലഭിക്കും, സ്വർഗത്തിൽ എപ്പോഴും മാന്യനാകും; മരണത്തിലും ജനനത്തിലും പത്ത് രാത്രികളുടെ അശുദ്ധി നിർദ്ദേശിച്ചിരിക്കുന്നു.

ബ്രാഹ്മണസ്യ വിശേഷേണ ക്ഷത്രിയേ ദ്വാദശ സ്മൃതമ്। അര്ദ്ധം മാസന്തു വൈശ്യസ്യ മാസാച്ഛൂദ്രസ്തു ശുധ്യതി ।। ൧൭.

ബ്രാഹ്മണർക്കു പ്രത്യേകിച്ച് പത്ത് രാത്രികളും, ക്ഷത്രിയർക്കു പന്ത്രണ്ടു രാത്രികളും; വൈശ്യൻക്ക് പകുതി മാസം, ശൂദ്രൻക്ക് ഒരു മാസം കഴിഞ്ഞാൽ ശുദ്ധി ലഭിക്കും.

ഉദക്യാ സര്വവര്ണാനാം ത്രിരാത്രേണ തു ശുദ്ധയതി। ഉദക്യാം സൂതികാഞ്ചൈവ ശ്വാനമന്ത്യാവസായിനമ് ।। ൧൭.

എല്ലാ വർണ്ണങ്ങൾക്കുമുള്ള ഉഡക്യയുടെ അശുദ്ധി മൂന്നു രാത്രിയിൽ ശുദ്ധിയാകും; പ്രസവിച്ച സ്ത്രീക്കും ശവം കൈകാര്യം ചെയ്യുന്നവനും നായയെ സ്പർശിച്ചവനും ഇതുപോലെ.

നഗ്നാദീന് മൃതഹാരാംശ്ച സ്പൃഷ്ട്വാഽശൌചം വിധീയതേ। സ്നാത്വാ സചൈലോ മൃദ്ഭിസ്തു ദ്വാദശഭിസ്തു ശുധ്യതി ।। ൧൭.

നഗ്നരെയും ശവം ചുമക്കുന്നവരെയും സ്പർശിച്ചാൽ അശുദ്ധി വരും; വസ്ത്രം ധരിച്ച് മണ്ണുകൊണ്ട് പന്ത്രണ്ടു തവണ കഴുകി കുളിച്ചാൽ ശുദ്ധി ലഭിക്കും.

ഏതദേവ ഭവേച്ഛൌചം മൈഥുനേ നവഭിസ്തഥാ। മൃദാ പ്രക്ഷാല്യ ഹസ്തൌ തു കുര്യാച്ഛൌചവിധിന്നരഃ ।। ൧൭.

ഇതേ ശുദ്ധി നിയമം ലൈംഗികസംസർഗത്തിന് ശേഷം ഒൻപതു തവണ മണ്ണ് ഉപയോഗിച്ചും ബാധകമാണ്; കൈകൾ മണ്ണുകൊണ്ട് കഴുകി ശുദ്ധിക്രമം പാലിക്കണം.

പ്രക്ഷാല്യ ചാദ്ഭിര്ഹസ്തൌ ച സ്നാത്വാ ചൈവ മൃദാ പുനഃ। മൃദം ഗുഹ്യേ തതോ ദ്വിസ്തു പുനരേവ മൃദം ബുധഃ ।। ൧൭.

കൈകൾ വെള്ളത്തിൽ കഴുകി, പിന്നെ വീണ്ടും മണ്ണുകൊണ്ട് കുളിച്ച്, രഹസ്യഭാഗത്ത് രണ്ടുതവണ മണ്ണ് ഉപയോഗിച്ച്, വീണ്ടും മണ്ണ് ഉപയോഗിക്കണം.

ഏവം ശൌച വിധിര്ദൃഷ്ടഃ സര്വവര്ണേഷു നിത്യദാ। പരിദദ്യാന്മൃദസ്തിസ്രോ ഹസ്തപാദാവസേചനമ് ।। ൧൭.

ഇങ്ങനെ ശുദ്ധി നിയമം എല്ലാ വർണ്ണങ്ങളിലും എപ്പോഴും പ്രയോഗിക്കണം; കൈകളും കാലുകളും കഴുകാൻ മൂന്നു തവണ മണ്ണ് ഉപയോഗിക്കണം.

ആരണ്യം ശൌചമേതത്തു ഗ്രാമ്യം വക്ഷ്യാമ്യതഃ പരമ്। മൃദസ്തിസ്രഃ പാദയോസ്തു ഹസ്തയോസ്തിസ്ര ഏവ ച ।। ൧൭.

കാടിൽ ഇതാണ് ശുദ്ധി നിയമം; ഇനി ഗ്രാമത്തിൽ പ്രയോഗിക്കേണ്ടത് പറയാം: കാലുകളിൽ മൂന്നു തവണയും കൈകളിൽ മൂന്നു തവണയും മണ്ണ് ഉപയോഗിക്കണം.