ദിവ്യൈശ്വന്ദനവൃക്ഷൈശ്ച പാദപൈരുപശോഭിതമ്। ആപഃ സ്വാദനസമ്പൃക്താ വഹന്തി സതതംയതഃ ।। ൧൫.
ദിവ്യമായ ചന്ദനവൃക്ഷങ്ങളും മറ്റ് വൃക്ഷങ്ങളും അലങ്കരിച്ചിരിക്കുന്നതും, അവിടെയുള്ള വെള്ളം എപ്പോഴും മധുരം കലർന്നതും, തുടർച്ചയായി ഒഴുകുന്നതുമാണ്.
നദീ പ്രവര്ത്തതേ താഭ്യസ്താമ്രപര്ണീതി നാമതഃ। യോഷേവ സമഹാഖേദാ ദക്ഷിണം യാതി സാഗരമ് ।। ൧൫.
അവിടെ നിന്നു, താമ്രവർണി എന്ന പേരിലുള്ള നദി ഒഴുകുന്നു; വലിയ ക്ഷീണത്തോടെ, സ്ത്രീയെപ്പോലെ, അവൾ തെക്കോട്ട് കടലിലേക്ക് പോകുന്നു.
നദ്യാസ്തസ്യാസ്തു യാ ആപോ മൂര്ച്ഛമാനാ മഹോദധൌ। ശങ്ഖാ ഭവന്തി മുക്താശ്ച ജായന്തേ ശങ്ഖമുക്തികാഃ ।। ൧൫.
ആ നദിയുടെ വെള്ളം മഹാസമുദ്രത്തിൽ കട്ടിയാകുമ്പോൾ, ശംഖുകളും മുത്തുകളും, ശംഖമുത്തുകളും ഉണ്ടാകുന്നു.
ഉദകാനയനം കൃത്വാ ശങ്ഖമൌക്തികസംയുതമ്। ആധിഭിര്വ്യാധിഭിശ്ചൈവ മുക്താ യാന്ത്യമരാവതീമ് ।। ൧൫.
ശംഖവും മുത്തും കലർന്ന വെള്ളം കൊണ്ടു വരുമ്പോൾ, മാനസികവും ശാരീരികവും ആയ രോഗങ്ങളിൽ നിന്ന് മോചനം ലഭിച്ചു, അമരാവതിയിൽ എത്താം.
ചന്ദനേഭ്യഃ പ്രയുക്താനാം ശങ്ഖാനാം മൌക്തികസ്യ ച। പാപ കര്തൄനപി പിതൄംശ്താരയന്തി യഥാ ശ്രുതിഃ ।। ൧൫.
ചന്ദനത്തിൽ അഭിഷേകം ചെയ്ത ശംഖവും മുത്തും, പാപം ചെയ്ത പിതൃഭൂതന്മാരെയും രക്ഷിക്കുന്നു എന്ന് ശാസ്ത്രം പറയുന്നു.
ചന്ദ്രതീര്ഥേ കുമാര്യ്യാന്തു കാവേര്യ്യാം പ്രഭവേഽക്ഷയേ। ശ്രീപര്വതസ്യ തീര്ഥേഷു വൈകൃതേ ച തഥാ ഗിരൌ ।। ൧൫.
ചന്ദ്രതീർത്ഥത്തിൽ, കാവേരിയുടെ ഉത്ഭവത്തിൽ, അക്ഷയമായതും, ശ്രീപർവതത്തിലെ തീർത്ഥങ്ങളിലും, വൈകൃതപർവതത്തിലും അതുപോലെ.
ഏകസ്ഥാ യത്ര ദൃശ്യന്തേ വൃക്ഷാ ഹ്യോശിരപര്വതേ। പാലാശാഃ ഖാദിരാ ബില്വാ പ്ലക്ഷാശ്വത്ഥവികങ്കതാഃ ।। ൧൫.
ഒശിരപർവതത്തിൽ, ഒരേ സ്ഥലത്ത് കാണുന്ന വൃക്ഷങ്ങൾ — പാലാശം, ഖാദിരം, ബിൽവം, പ്ലക്ഷം, അശ്വത്തം, വികങ്കതം — ഇവയെല്ലാം അങ്ങ് ചേർന്ന് വളരുന്നു.
ഏതദ്ധി മണ്ഡലം സിദ്ധം യജ്ഞീയം ദ്വിജസത്തമാഃ। അസ്മിന് മുക്ത്വാ ജനോഽങ്ഗാനി ക്ഷിപ്രം യാത്യമരാവതീമ് ।। ൧൫.
ഈ മണ്ഡലം യജ്ഞങ്ങൾക്ക് വിശുദ്ധമായതായി സ്ഥാപിച്ചിരിക്കുന്നു, ദ്വിജന്മാരിൽ ശ്രേഷ്ഠരേ, ഇവിടെ ശരീരം ഉപേക്ഷിച്ചവർ വേഗത്തിൽ അമരാവതിയിലേക്ക് എത്തുന്നു.
കര്മാണി സ്വപ്രയുക്താനി സിധ്യന്തി പ്രഭവാത്യയേ । ദുഷ്പ്രസക്താനി പിതൃഷു പ്രയുക്താനി ഭവന്ത്യുത ।। ൧൫.
സ്വയം ചെയ്ത പ്രവർത്തികൾ അതിന്റെ ഫലസമാപ്തിയിൽ വിജയിക്കുന്നു; പിതൃഭക്തിയോടെ ചെയ്തവ, പിതാക്കന്മാർക്കായി അർപ്പിച്ചാൽ, അതും ഫലപ്രദമാണ്.
പിതൄണാം ദുഹിതാ പുണ്യാ നര്മദാ സരിതാം വരാ। തത്ര ശ്രാദ്ധാനി ദത്താനി അക്ഷയാണി ഭവന്ത്യുത ।। ൧൫.
പിതാക്കന്മാരുടെ പുണ്യകുമാരി നർമ്മദയാണ്, നദികളിൽ ശ്രേഷ്ഠ; അവിടെ അർപ്പിച്ച ശ്രാദ്ധങ്ങൾ അക്ഷയമായിരിക്കും.
മാഠരസ്യ വനേ പുണ്യേ സിദ്ധചാരണസേവിതേ। അന്തര്ദ്ധാനം ന ഗച്ഛന്തി സത്താസ്തസ്മിന്മഹാഗിരൌ ।। ൧൫.
മാഠരയുടെ വിശുദ്ധവനത്തിൽ, സിദ്ധരും ചാരണരും സഞ്ചരിക്കുന്നതിൽ, ആ മഹാഗിരിയിൽ ജീവികൾ അദൃശ്യരാവുന്നില്ല.
വിന്ധ്യേ ചൈവ ഗിരൌ പുണ്യേ ധര്മാധര്മനിദര്ശനമ്। പാപധാരാം ന പശ്യന്തി ധാരാം പശ്യന്തി സാധവഃ ।। ൧൫.
വിംധ്യപർവതത്തിൽ, ധർമ്മവും അധർമ്മവും തിരിച്ചറിയാൻ കഴിയുന്ന വിശുദ്ധഭൂമിയിൽ, സദ്പുരുഷന്മാർ പാപത്തിന്റെ പ്രവാഹം കാണുന്നില്ല; അവർ പുണ്യത്തിന്റെ പ്രവാഹം മാത്രം കാണുന്നു.
തസ്യാം ന ദൃശ്യതേ പാപം കേഷാഞ്ചിത് പാപകര്മണാമ്। സ്പഷ്ടാ ഭവതി സാ ധാരാ പ്രായശഃ ശുഭകര്മണാമ് ।। ൧൫.
അവിടെ, ചില പാപകൃത്യങ്ങൾ ചെയ്യുന്നവർക്കും പാപം കാണുന്നില്ല; ശുഭകൃത്യങ്ങൾ ചെയ്യുന്നവർക്കാണ് ആ പ്രവാഹം സുതാര്യമായിരിക്കുന്നത്.
കൌശലായാം മതങ്ഗസ്യ വാപീ പാപനിഷൂദനീ। സ്നാതാസ്തസ്യാം ദിവം യാന്തി കാമചാരവിഹങ്ഗമാഃ ।। ൧൫.
കൗശലയിൽ, മതംഗന്റെ കുളം പാപനാശിനിയാണ്; അവിടെ കുളിച്ചവർ പക്ഷികളെപ്പോലെ സ്വതന്ത്രമായി സ്വർഗത്തിൽ എത്തുന്നു.
കുമാരകോശലാതീര്ഥേ പര്വതേ പാലപഞ്ജരേ। പാണ്ഡു കൂലേ സമുദ്രാന്തേ പണ്ഡാരകവനേ തഥാ ।। ൧൫.
കുമാരകോശല തീരത്തിൽ, രക്ഷകരുടെ വേലിയുള്ള പർവതത്തിൽ, സമുദ്രത്തിന്റെ അറ്റത്തുള്ള പാണ്ഡു തീരത്ത്, പണ്ഡാരകവനത്തിൽ — ഇവിടങ്ങളിലുമാണ്.
വിമലേ ച വിപാപേ ച സത്കൃത്യ പ്രഭവേഽഭയേ। ഭീവൃക്ഷേ ഗൃധ്രകൂടേ ച ജമ്ബൂമാര്ഗേ ച നിത്യശഃ ।। ൧൫.
വിമലയും വിപാപയും, ഭയരഹിതത്വത്തിന്റെ ഉറവിടം ആദരിച്ച്, ഭീവൃക്ഷത്തിൽ, ഗൃധ്രകൂറ്റിൽ, ജംബുമാർഗത്തിൽ എന്നും.
അസിതസ്യ ഗുരോഃ പുണ്യേ യോഗാചാര്യസ്യ ധീമതഃ। തത്രാപി ശ്രാദ്ധമാനന്ത്യമസിതായാഞ്ച നിത്യശഃ ।। ൧൫.
യോജഗുരു അസിതന്റെ വിശുദ്ധസ്ഥലത്തിൽ, അവിടെയും, അസിതയുടെ സ്ഥലത്ത് എന്നും, പിതൃകർമ്മങ്ങൾ അനന്തമായിരിക്കും.
പുഷ്കരേഷ്വക്ഷയം ശ്രാദ്ധം തപശ്ചൈവ മഹാഫലമ്। മഹോദധൌ പ്രഭാസേ ച തസ്മാദേവം വിനിര്ദ്ദിശേത് ।। ൧൫.
പുഷ്കരത്തിൽ, ശ്രാദ്ധം അക്ഷയമാണ്; തപസ്സ് വലിയ ഫലമുണ്ടാക്കുന്നു; മഹാസമുദ്രത്തിലും പ്രഭാസയിലും, അങ്ങനെ നിർദ്ദേശിക്കേണ്ടതാണ്.
ദേവികായാം വൃഷോ നാമ കൂപഃ സിദ്ധനിഷേവിതഃ। സമുത്പതന്തി തസ്യാപോ ഗവാം ശബ്ദേന നിത്യശഃ ।। ൧൫.
ദേവികയിൽ, വൃഷ എന്ന പേരിലുള്ള കിണർ സിദ്ധന്മാർ സഞ്ചരിക്കുന്നതാണ്; അതിന്റെ വെള്ളം എപ്പോഴും പശുക്കളുടെ ശബ്ദത്തോടൊപ്പം ഉയരുന്നു.
യോഗേശ്വരൈഃ സദാ ജുഷ്ടഃ സര്വപാപബഹിഷ്കൃതൈഃ। ദദ്യാച്ഛ്രാദ്ധന്തു യസ്തസ്മിംസ്തസ്യ വക്ഷ്യാമി യത്ഫലമ് ।। ൧൫.
യോജേശ്വരന്മാർ എല്ലായ്പ്പോഴും സ്നേഹിക്കുന്ന, എല്ലാ പാപങ്ങളും വിട്ടവരായ സ്ഥലത്ത്, അവിടെ ശ്രാദ്ധം അർപ്പിക്കുന്നവർക്കു ഫലം എന്തെന്ന് ഞാൻ പറയാം.
അക്ഷയം സാര്വകാമീയം ശ്രാദ്ധം പ്രീണാതി വൈ പിതൄന്। ജാതവേദഃ ശിലാ തത്ര സാക്ഷാദഗ്നേഃ സനാതനീ ।। ൧൫.
അവിടെ അർപ്പിക്കുന്ന ശ്രാദ്ധം അക്ഷയവും എല്ലാ ആഗ്രഹങ്ങളും നിറവേറ്റുന്നതുമാണ്; പിതാക്കന്മാർ അതിൽ സന്തോഷിക്കുന്നു; ജാതവേദ, അവിടെയുള്ള ശില, അഗ്നിയുടെ ശാശ്വത സാക്ഷിയാണ്.
യസ്ത്വാഗ്നിം പ്രവിശേത്തത്ര നാകപൃഷ്ഠേ സ മോദതേ। അഗ്നിഃ ശാന്തഃ പുനര്ജാതസ്തസ്മിന്ദത്തം തദക്ഷയമ് ।। ൧൫.
അവിടെ അഗ്നിയിൽ പ്രവേശിക്കുന്നവർ സ്വർഗത്തിലെ ഏറ്റവും ഉന്നത ഭാഗത്ത് സന്തോഷം അനുഭവിക്കുന്നില്ല; അഗ്നി ശാന്തമായി വീണ്ടും ജനിക്കുന്നു; അവിടെ അർപ്പിച്ചത് അക്ഷയമാണ്.
ദശാശ്വമദികേ തീര്ഥേ തീര്ഥേ പഞ്ചാശ്വമേധികേ। യഥോദ്ദിഷ്ടം ഫലം തേഷാം ക്രതൂനാം നാത്ര സംശയഃ ।। ൧൫.
പത്ത് അശ്വമേധങ്ങൾ നടന്ന തീർത്തിൽ, അമ്പത് അശ്വമേധങ്ങൾ നടന്ന തീർത്തിൽ, ആ യാഗങ്ങളുടെ ഫലം പറഞ്ഞതുപോലെയാണ്; അതിൽ സംശയമില്ല.
ഖ്യാതം ഹയശിരോ നാമ തീര്ഥം സദ്യോ വരപ്രദമ്। ശ്രാദ്ധം തത്ര തദാക്ഷയ്യം ദത്ത്വാ സ്വര്ഗേ ച മോദതേ ।। ൧൫.
ഹയശിര എന്ന പേരിലുള്ള തീർത്ത് പ്രശസ്തമാണ്; അതു ഉടൻ വരങ്ങൾ നൽകുന്നു; അവിടെ അർപ്പിച്ച ശ്രാദ്ധം അക്ഷയമാണ്, അതിലൂടെ സ്വർഗത്തിൽ സന്തോഷം അനുഭവിക്കുന്നു.
ശ്രാദ്ധം കുമ്ഭേ വിമുച്യന്തി ജ്ഞേയം പാപനിഷൂദനമ്। ശ്രാദ്ധം തത്രാക്ഷയം പ്രോക്തം ജപ്യഹോമതപാംസി ച ।। ൧൫.
കുംഭത്തിൽ ശ്രാദ്ധം അർപ്പിച്ചാൽ പാപങ്ങൾ നീങ്ങും എന്ന് അറിയണം. അവിടെ നിർവഹിക്കുന്ന ശ്രാദ്ധവും ജപവും ഹോമവും വ്രതങ്ങളും അക്ഷയമായ ഫലമാണ് നൽകുന്നത്.
അഝതുങ്ഗേ ശുഭേ തീര്ഥേ തര്പയേത്സതതം പിതൄന്। ദൃശ്യതേ പര്വസു ച്ഛായാ യത്ര നിത്യം ദിവൌകസാമ്। പൃഥിവ്യാമക്ഷയം ദത്തം നിരുജാ യത്ര പാണ്ഡവാഃ ।। ൧൫.
ഉയർന്നും പുണ്യവുമായ തീർത്ഥത്തിൽ എപ്പോഴും പിതാക്കളെ തൃപ്തിപ്പെടുത്തണം. അവിടെ ഉത്സവദിനങ്ങളിൽ ദേവന്മാരുടെ നിഴൽ കാണാം. ഭൂമിയിൽ അവിടെ നൽകിയതൊന്നും നശിക്കില്ല. അവിടെ പാണ്ഡവന്മാർ രോഗരഹിതരായിരുന്നു.
യോഗേശ്വരൈഃ സദാ ജുഷ്ടം സര്വപാപബഹിഷ്കൃതൈഃ। ദദ്യാച്ഛ്രാദ്ധന്തു യസ്തസ്മിസ്തസ്യ വക്ഷ്യാമി യത്ഫലമ് ।। ൧൫.
ആ സ്ഥലം എപ്പോഴും പാപരഹിതരായ യോഗശ്രേഷ്ഠന്മാർക്ക് പ്രിയമാണ്. അവിടെ ആരെങ്കിലും ശ്രാദ്ധം നടത്തുകയാണെങ്കിൽ, അതിനുള്ള ഫലം ഞാൻ പറയാം.
അര്ചിതാസ്തേന വൈ സാക്ഷാദ്ഭവന്തി പിതരഃ സദാ। അസ്മിഁല്ലോകേ വശീ യഃ സ്യാത്പ്രേത്യ സ്വര്ഗേ സ മോദതേ ।। ൧൫.
അവന്റെ വഴി പിതാക്കന്മാർ സാക്ഷാൽ ആദരിക്കുകയും പൂജിക്കുകയും ചെയ്യപ്പെടുന്നു. ഈ ലോകത്ത് അവൻ ശക്തനാവുകയും മരണത്തിനു ശേഷം സ്വർഗത്തിൽ ആനന്ദിക്കുകയും ചെയ്യും.
പ്രായശഃ പ്രവരഃ പുണ്യഃ ശിവോ നാമ ഹ്രദസ്തഥാ। തത്ര വ്യാസസരഃ പുണ്യം ദിവ്യം ബ്രഹ്മസരസ്തഥാ ।। ൧൫.
ശിവ എന്ന പേരിലുള്ള തടാകം ഏറ്റവും ഉത്തമവും പുണ്യവുമാണ്. അവിടെ വ്യാസസരസും ദിവ്യമായ ബ്രഹ്മസരസും ഉണ്ട്.
ഉജ്ജന്തഃ പര്വതഃ പുണ്യോ വസിഷ്ഠസ്യ മഹാത്മനഃ। ഋഗ്യജുഃസാമശിരസഃ കാപോതഃ പുഷ്പസാഹ്വയഃ। ആഖ്യാതഃ പഞ്ചമോ വേദഃ സൃഷ്ട്വാ ഹ്യേതേഷു ബ്രഹ്മണാ ।। ൧൫.
വസിഷ്ഠമഹർഷിക്ക് സ്വന്തമായ ഉജ്ജന്തപർവ്വതം അവിടെ ഉണ്ട്. കാപോതകപർവ്വതം, പുഷ്പസാഹ്വയമെന്ന പേരിൽ അറിയപ്പെടുന്നത്, ഋക്, യജുർ, സാമവേദങ്ങളുടെ തലവനാണ്. അവിടെ ബ്രഹ്മാവ് അഞ്ചാമത്തെ വേദം സൃഷ്ടിച്ചു എന്ന് പറയുന്നു.