രക്ഷണഞ്ചൈവ ശ്രാദ്ധസ്യ ആതിഥ്യഞ്ച വിധിദ്വയമ്। ഭൂതാനാം ദേവതാനാഞ്ച പിതൄണാം ശ്രാദ്ധ കര്മണി। ഏവം വിധികൃതഃ സമ്യക് സര്വ്വമേതദ്ഭവിഷ്യതി ।। ൧൪.
ശ്രാദ്ധത്തിൽ സംരക്ഷണവും അതിഥിസത്കാരവും, ഈ രണ്ട് വിധികളും, ഭൂതങ്ങൾക്കും ദേവന്മാർക്കും പിതൃകൾക്കും; ഇങ്ങനെ, എല്ലാ കാര്യങ്ങളും വിധിപ്രകാരം ശരിയായി നടക്കും.
ഏവം ദത്ത്വാ വരം തേഷാം ബ്രഹ്മാ പിതൃഗണൈഃ സഹ ൧൪.
ഇങ്ങനെ, അവർക്കുള്ള വരം നൽകിക്കൊണ്ട്, ബ്രഹ്മാവ് പിതൃഗണങ്ങളോടൊപ്പം...
വേദേ പഞ്ച മഹായജ്ഞാ നരാണാം സമുദാഹൃതാഃ । ഏതാന്പഞ്ച മഹായജ്ഞാന്നിര്വപേത്സതതം നരഃ ।। ൧൪.
വേദങ്ങളിൽ മനുഷ്യർക്കായി അഞ്ചു മഹായജ്ഞങ്ങൾ പ്രഖ്യാപിച്ചിട്ടുണ്ട്. ഈ അഞ്ചു മഹായജ്ഞങ്ങൾ ഒരാൾ എപ്പോഴും നിർവഹിക്കണം.
യത്ര യാസ്യന്തി ദാതാരഃ സംസ്ഥാനം വൈ നിഭോധത। നിര്ഭയം നിരഹങ്കാരം നിഃശോകം നിര്വ്യഥക്ലമമ്। ബ്രഹ്മസ്ഥാനമവാപ്നോതി സര്വകാമപുരസ്കൃതമ് ।। ൧൪.
ദാനികൾ പോകുന്ന സ്ഥലം മനസ്സിലാക്കുക: അവിടെ അവർ ഭയമില്ലാതെ, അഹങ്കാരമില്ലാതെ, ദുഃഖമില്ലാതെ, ക്ഷീണമില്ലാതെ, എല്ലാ ആഗ്രഹങ്ങൾ നിറവേറ്റുന്ന ബ്രഹ്മന്റെ വാസസ്ഥാനം പ്രാപിക്കുന്നു.
ശൂദ്രേണാപി പ്രകര്ത്തവ്യാഃ പഞ്ചൈതേ മന്ത്രവര്ജിതാഃ। അതോഽന്യഥാ തു യോ ഭുങ്ക്തേ സ ഋണം നിത്യമശ്നുതേ ।। ൧൪.
ശൂദ്രനും ഈ അഞ്ചു യജ്ഞങ്ങൾ മന്ത്രങ്ങൾ കൂടാതെ നിർവഹിക്കണം. അങ്ങനെ ചെയ്യാതെ ഭക്ഷണം കഴിക്കുന്നവർക്ക് എപ്പോഴും കടം ഉണ്ടാകും.
ഋണഞ്ച ഭുങ്ക്തേ പാപാത്മാ യഃ പചേദാത്മകാരണാത്। തസ്മാന്നിര്വര്ത്തയേത്പഞ്ച മഹായജ്ഞാന്സദാ ബുധഃ ।। ൧൪.
സ്വയം മാത്രം ഭക്ഷണം പാകം ചെയ്യുന്ന പാപാത്മാവും കടം അനുഭവിക്കുന്നു. അതുകൊണ്ട്, ബുദ്ധിമാന്മാർ എപ്പോഴും അഞ്ചു മഹായജ്ഞങ്ങൾ നിർവഹിക്കണം.
നൈവേദ്യം കേചിദിച്ഛന്തി ജീവത്യപി പ്രയത്നതഃ। ഉദക്പൂര്വ്വം ബലിം കുര്യാദുദകുമ്ഭം തഥൈവ ച ।। ൧൪.
ചിലർ ജീവിച്ചിരിക്കുമ്പോഴും സമർപ്പണം ആഗ്രഹിക്കാറില്ല, എത്ര ശ്രമിച്ചാലും. ആദ്യം വെള്ളം കൊണ്ട് ബലി സമർപ്പിക്കണം, അതുപോലെ വെള്ളം നിറച്ച കുമ്പവും സമർപ്പിക്കണം.
ബലിം സുവിദിതം കുര്യാദുച്ചാദുച്ചതരം ക്ഷിപേത് । പരശ്രൃങ്ഗഗവാം പൂര്വ്വ ബലിം സൂക്ഷ്മം സമുത്ക്ഷിപേത് ।। ൧൪.
നന്നായി അറിയപ്പെടുന്ന ബലി സമർപ്പിക്കണം, ഉയർന്നോ താഴ്ന്നോ സ്ഥലത്ത് വയ്ക്കണം. മറ്റുള്ളവരുടെ കൊമ്പുള്ള പശുക്കൾക്ക്, ബലി സൂക്ഷ്മമായി മുന്നിൽ വയ്ക്കണം.
ന വിനേദ്യോ ഭവേത് പിണ്ഡഃ പിതൄണാം യസ്തു ജീവതി। ഇഷ്ടേനാന്നേന ഭക്ഷ്യൈശ്ച ഭോജയേത യഥാവിധി। വിധാനം വേദവിഹിതമേതദ്വക്ഷ്യാമി യത്നതഃ ।। ൧൪.
പിതാക്കൾ ജീവിച്ചിരിക്കുമ്പോൾ പിണ്ടം അർപ്പിക്കരുത്. പകരം, അവരെ ഉത്തമമായ അന്നം, വിഭവങ്ങൾ എന്നിവ നൽകി ഭക്ഷിപ്പിക്കണം. ഇതിന്റെ ക്രമം വേദത്തിൽ പറയുന്നപോലെ ഞാൻ ശ്രദ്ധയോടെ വിശദീകരിക്കും.
ദേവദേവാ മഹാത്മാനോ ഹ്യേതേപി പിതരോ ഹ്യുത। ഇച്ഛന്തി കിഞ്ചിദാചാര്യ്യാഃ പശ്ചാത് പിണ്ഡനിവേദനമ് ।। ൧൪.
ഈ പിതാക്കൾ, ദേവന്മാരുടെ ദേവന്മാരും മഹാത്മാക്കളും, ഗുരുക്കന്മാരും, പിണ്ടം അർപ്പിച്ചതിന് ശേഷം കുറെ ആഗ്രഹങ്ങൾ കാണിക്കുന്നു.
പൂജനഞ്ചൈവ വിപ്രാണാം സര്വ്വമേവ ഹി നിത്യശഃ। തദ്ധി ധര്മാര്ഥകുശലാനിത്യുവാച ബൃഹസ്പതിഃ ।। ൧൪.
ബ്രാഹ്മണരുടെ പൂജ എപ്പോഴും എല്ലാ വിധത്തിലും നിർവഹിക്കണം. ഇതാണ് ധർമ്മം, സമ്പത്ത്, കഴിവ് എന്നിവ നേടാനുള്ള മാർഗം എന്ന് ബൃഹസ്പതി പറഞ്ഞു.
പൂര്വ്വം നിവേദയേത്പിണ്ഡം പശ്ചാദ്വിപ്രാംശ്ച ഭോജയേത്। യോഗാത്മാനോ മഹാത്മാനഃ പിതരോ യോഗ സമ്ഭവാഃ। സോമമാപ്യായയന്ത്യേതേ പിതരോ യോഗമാസ്ഥിതാഃ ।। ൧൪.
ആദ്യം പിണ്ടം സമർപ്പിക്കണം, പിന്നെ ബ്രാഹ്മണരെ ഭക്ഷിപ്പിക്കണം. യോഗത്തിൽ നിലനിൽക്കുന്ന മഹാത്മാക്കളായ പിതാക്കൾ, സോമം കൊണ്ടാണ് പോഷിപ്പിക്കപ്പെടുന്നത്.
തസ്മാദ്ദദ്യാച്ഛുചിഃ പിണ്ഡാന് യോഗിഭ്യസ്തത്പരായണഃ । പിതൄണാം ഹി ഭവേദേതത്സാക്ഷാദിവ ഹുതം ഹവിഃ ।। ൧൪.
അതിനാൽ, ഈ യജ്ഞത്തിൽ അർപ്പിതനായവൻ ശുദ്ധിയോടെ യോഗികൾക്ക് പിണ്ടം സമർപ്പിക്കണം. പിതാക്കൾക്ക് ഇത് നേരിട്ട് ഹവിസ്സ് അർപ്പിക്കുന്നതുപോലെയാണ്.
ബ്രാഹ്മണാനാം സഹസ്രേഭ്യോ യോഗീ ചാഗ്രാസനേ യദി। യജമാനഞ്ച ഭോക്തൄംശ്ച നൌരിവാമ്ഭസി താരയേത് ।। ൧൪.
ആയിരം ബ്രാഹ്മണരിൽ മുൻപന്തിയിൽ ഒരു യോഗി ഉണ്ടെങ്കിൽ, ആ യോഗി, ജലത്തിൽ ഒരു നാവുപോലെ, യജമാനനെയും ഭക്ഷിക്കുന്നവരെയും കടത്തിവരുന്നു.
അസതാം പ്രഗ്രഹോ യത്ര സതാഞ്ചൈവ വിമാനനാ। ദണ്ഡോ ദേവകൃതസ്തത്ര സദ്യഃ പതതി താരുണഃ ।। ൧൪.
അർഹതയില്ലാത്തവർക്ക് സ്വീകരണവും, അർഹരായവർക്ക് അവഗണനയും ഉണ്ടെങ്കിൽ, അവിടെ ദൈവിക ശിക്ഷ, യുവത്വംപോലെ വേഗത്തിൽ, ഉടൻ വീഴുന്നു.
ഹിത്വാഗമം സധര്മാണം ബാലിശം യത്ര ഭോജയേത്। ആദികര്മ സമുത്സൃജ്യ ദാതാ തത്ര വിനശ്യതി ।। ൧൪.
ശുദ്ധമായ ആചാരം ഉപേക്ഷിച്ച്, അജ്ഞാനിയെ ഭക്ഷിപ്പിക്കുമ്പോൾ, പ്രഥമ കർമ്മം ഉപേക്ഷിച്ചാൽ, അർപ്പിക്കുന്നവൻ അവിടെ നശിക്കുന്നു.
പിണ്ഡമഗ്നൌ സദാ ദദ്യാദ്ഭോഗാര്ഥീ തു പ്രയത്നതഃ । പ്രജാര്ഥീ പത (ത്ന)യേ ദദ്യാന്മധ്യമം തത്ര പൂര്വകമ് ।। ൧൪.
ഭോഗം ആഗ്രഹിക്കുന്നവൻ എപ്പോഴും ശ്രദ്ധയോടെ പിണ്ടം അഗ്നിയിൽ സമർപ്പിക്കണം. സന്താനത്തെ ആഗ്രഹിക്കുന്നവൻ മധ്യപിണ്ടം പുത്രനായി, ക്രമപ്രകാരം, സമർപ്പിക്കണം.
ഉത്തമാം ദ്യുതിമന്വിച്ഛന് ഗോഷു നിത്യം പ്രയച്ഛതി। പ്രജ്ഞാം പൂജാം യശഃ കീര്ത്തിം ഗോഷു നിത്യം പ്രയച്ഛതി ।। ൧൪.
ഉത്തമമായ തേജസ് ആഗ്രഹിക്കുന്നവൻ എപ്പോഴും മികച്ചത് പശുക്കൾക്ക് നൽകണം. ജ്ഞാനം, പൂജ, യശസ്, കീർത്തി എന്നിവ എപ്പോഴും പശുക്കൾക്ക് നൽകപ്പെടുന്നു.
പ്രാര്ഥയന്ദീര്ഘമായുശ്ച വായസേഭ്യഃ പ്രയച്ഛതി। സൌകുമാര്യമഥാന്വിച്ഛന് കുക്കുടേഭ്യഃ പ്രയച്ഛതി ।। ൧൪.
ദീർഘായുസ്സ് ആഗ്രഹിക്കുന്നവൻ കാക്കകൾക്ക് നൽകണം; സൗകുമാര്യം ആഗ്രഹിക്കുന്നവൻ കോഴികൾക്ക് നൽകണം.
ഏവമേതത്സമുദ്ദിഷ്ടം പിണ്ഡനിര്വപണാത് ഫലമ്। ആകാശം ശമയേദ്വാപി സ്ഥിതൌ സുദക്ഷിണാമുഖഃ। പിതൄണാം സ്ഥാനമാകാശം ദക്ഷിണാ ചൈവ ദിഗ്ഭവേത് ।। ൧൪.
ഇങ്ങനെ പിണ്ടം സമർപ്പിക്കുന്നതിന്റെ ഫലം വിശദീകരിച്ചു. നന്നായി ദക്ഷിണദിശയിലോ, ദക്ഷിണം മുഖമാക്കി നിലകൊണ്ടോ, സമർപ്പണം നടത്തണം; പിതാക്കളുടെ സ്ഥലം ആകാശമാണ്, ദക്ഷിണം അവരുടെ ദിശയാണു.
ഏകം വിപ്രാഃ പുനഃ പ്രാഹുഃ പിണ്ഡോദ്ധരണമഗ്രതഃ। അനുജ്ഞാതേ തു തൈര്വിപ്രൈര്വാനമുദ്വിയതാമിതി ।। ൧൪.
പണ്ഡിതന്മാർ വീണ്ടും പറഞ്ഞു, ആദ്യം പിണ്ഡം അർപ്പിക്കണം; അവരെ അനുമതി ചോദിച്ച ശേഷം, പിണ്ഡം ഉയർത്തണം.
പുഷ്പാണാം ചഫലാനാം ച ഭക്ഷ്യാണാമന്നതസ്തഥാ। അഗ്രമുദ്ധൃത്യ സര്വേഷാം ജുഹുയാജ്ജാതവേദസി ।। ൧൪.
പൂക്കളും ഫലങ്ങളും ഭക്ഷ്യവസ്തുക്കളും, അവയിൽ ഏറ്റവും നല്ല ഭാഗം എടുത്ത്, എല്ലാം അഗ്നിയിൽ ജാതവേദസിന് അർപ്പിക്കണം.
ഭക്ഷ്യമന്നം തഥാ പേയമനുത്തമഫലാനി ച। ഹുത്വാ ചാഗ്നൌ തതഃ പിണ്ഡാന്നിര്വപേദ്ദക്ഷിണാമുഖഃ ।। ൧൪.
ഭക്ഷ്യവസ്തുക്കളും അന്നവും പാനീയവും ഉത്തമഫലങ്ങളും അഗ്നിയിൽ അർപ്പിച്ച ശേഷം, പിണ്ഡങ്ങൾ തെക്കോട്ട് മുഖം തിരിച്ച് വെക്കണം.
സ്നിഗ്ധൈര്ഭക്ഷ്യൈഃ സുഗന്ധൈശ്ച തര്പയേത രസൈസ്തഥാ। ഏകാഗ്രഃ പര്യുപാസീത പ്രയതഃ പ്രാഞ്ജലിഃ സ്ഥിതഃ। തത്പരഃ ശ്രദ്ദധാനശ്ച കാമാനാപ്നോതി മാനവഃ ।। ൧൪.
സ്നിഗ്ധവും സുഗന്ധമുള്ള ഭക്ഷണവും രസമുള്ള പാനീയങ്ങളും കൊണ്ട് പിതൃകൾക്ക് തൃപ്തി നൽകണം; ഏകാഗ്രതയോടെ, ഭക്തിയോടെ, കൈകൾ ചേർത്ത്, വിശ്വാസത്തോടെ ഇരുന്നാൽ ആ മനുഷ്യൻ എല്ലാ ആഗ്രഹങ്ങളും നേടും.
അക്ഷുദ്രത്വം കൃതജ്ഞത്വം ദാക്ഷിണ്യം സത്കൃതഞ്ച യത്। തതോ യജ്ഞഞ്ച ദാനഞ്ച പ്രയച്ഛന്തി പിതാമഹാഃ ।। ൧൪.
കുറ്റമില്ലായ്മ, നന്ദി, ദാനശീലത, ആദരം—ഈ ഗുണങ്ങൾ കൊണ്ടാണ് പിതാമഹന്മാർ യജ്ഞവും ദാനവും നൽകുന്നത്.
അതഃ പരം വിധിം സൌമ്യം ഭുക്തവത്സു ദ്വിജാതിഷു। ആനുപൂര്വ്യേണ വിധിനാ തന്മേ നിഗദതഃ ശ്രൃണു ।। ൧൪.
ഇനി, ദ്വിജന്മാർ ഭക്ഷണം കഴിച്ചതിന് ശേഷം ചെയ്യേണ്ട സൌമ്യമായ ക്രമം ഞാൻ പറയുന്നുവെന്ന് ശ്രവിക്കൂ.
പ്രോക്ഷ്യ ഭൂമിമഥോദ്ധൃത്യ പൂര്വം പിതൃപരായണഃ। തതോഽത്ര വികിരം കുര്യാത് വിധിദൃഷ്ടേന കര്മണാ ।। ൧൪.
ഭൂമി ചിതറിച്ച്, ആദ്യം ഉയർത്തി, പിതൃഭക്തിയോടെ, ശേഷം നിർദ്ദിഷ്ട ക്രമത്തിൽ അർപ്പണം നടത്തണം.
സ്വധാം വാച്യ തതോ വിപ്രാ വിധിവദ്ഭൂരി ദക്ഷിണാന്। അന്നശേഷമനുജ്ഞാപ്യ സത്കൃത്യ ദ്വിജസത്തമാന് । പ്രാഞ്ജലിഃ പ്രയതശ്ചൈവ അനുഗമ്യ വിസര്ജയേത് ।। ൧൪.
അതിനുശേഷം, പണ്ഡിതന്മാർ 'സ്വധാ' എന്നത് ശാസ്ത്രാനുസൃതമായി ഉച്ചരിക്കണം, ധാരാളം ദക്ഷിണ നൽകണം; ഉത്തമദ്വിജന്മാരെ ആദരിച്ച്, ശേഷിച്ച അന്നത്തിന് അനുമതി വാങ്ങി, കൈകൾ ചേർത്ത് ഭക്തിയോടെ അവരെ അനുഗമിച്ച് വിടവാങ്ങണം.
സകൃദഭ്യര്ചിതാഃ പ്രീതാ ഭവന്തി പിതരോഽന്യയാഃ। യോഗാത്മാനോ മഹാത്മാനോ വിപാപ്മാനോ മഹൌജസഃ ।। ൧൫.
ഒരു പ്രാവശ്യം ഭക്തിയോടെ പൂജിക്കപ്പെട്ടാൽ, പിതൃകൾ സന്തോഷം പ്രാപിക്കും; അവർ യോഗശക്തിയുള്ളവരും മഹാത്മാക്കളും പാപരഹിതരും മഹാശക്തിയുള്ളവരുമാണ്.
പ്രേത്യ ച സ്വര്ഗലാഭായ കാമൈശ്വര്യം സുവിസ്തരമ് । യേഷാം ചാപ്യനുഗൃഹ്ണന്തി മോക്ഷപ്രാപ്തിക്രമേണ തു ।। ൧൫.
മരണം കഴിഞ്ഞ് സ്വർഗ്ഗലാഭത്തിനും ആഗ്രഹങ്ങൾക്കും വിശാലമായ ഐശ്വര്യത്തിനും, അവരെ അനുഗ്രഹിച്ചവർക്കു മോക്ഷം ലഭിക്കും.