൬൨.൧൫൨ ജ്വലദ്ഭിര്വിശിഖൈര്ബാണൈര്ദീപ്തതേജസമച്യുതമ് । മഹായോഗം മഹാത്മാനം ദുര്ദ്ധര്ഷമമരൈരപി
ജ്വലിക്കുന്ന അമ്പുകൾ, ദീപ്തമായ തേജസോടെ, അച്യുതനായ മഹായോഗശക്തിയും മഹാത്മാവും, ദേവന്മാർക്കും ജയിക്കാൻ കഴിയാത്തവനായി.
അലഭന്തീ തദാ ത്രാണം വൈന്യമേവാന്വപദ്യത । കൃതാഞ്ജലിപുടാ ദേവീ പൂജ്യാ ലോകൈസ്ത്രിഭിഃ സദാ
അവൾ രക്ഷ കണ്ടെത്താൻ കഴിയാതെ, വൈന്യനോടു മാത്രം ആശ്രയിച്ചു; മൂന്ന് ലോകങ്ങളിലും എപ്പോഴും പൂജിക്കപ്പെടുന്ന ദേവി കയ്യിൽ അഞ്ജലി ചേർത്ത് അവന്റെ മുമ്പിൽ നിന്നു.
ഉവാച വൈന്യം നാധര്മം സ്ത്രീവധേ പരിപശ്യസി । കഥം ധാരയിതാ ചാസി പ്രജാ രാജന് മയാ വിനാ
അവൾ വൈന്യനോട് പറഞ്ഞു: 'സ്ത്രീയെ കൊല്ലുന്നത് നീ അധർമ്മം എന്ന് കരുതുന്നില്ല; രാജാവേ, എനിക്ക് ഇല്ലാതെ നീ ജനങ്ങളെ എങ്ങനെ പോഷിക്കും?'
മയി ലോകാഃ സ്ഥിതാ രാജന് മയേദന്ധാര്യതേ ജഗത് । മദൃതേ ച വിനശ്യേയുഃ പ്രജാഃ പാര്ഥിവസത്തമ
'രാജാവേ, ലോകങ്ങൾ എനിൽ നിലനിൽക്കുന്നു; ഞാൻ തന്നെയാണ് ജഗത് താങ്ങുന്നത്. എനിക്ക് ഇല്ലാതെ, ഭൂമിയിലെ മികച്ച രാജാവേ, ജനങ്ങൾ നശിക്കും.'
ന മാമര്ഹസി വൈ ഹന്തും ശ്രേയശ്ചേത്ത്വം ചികീര്ഷസി । പ്രജാനാം പൃഥിവീപാല ശ്രൃണു ചേദം വചോ മമ ॥൧൫൫ . ഉപായതഃ സമാരബ്ധാഃ സര്വേ സിദ്ധന്ത്യുപക്രമാഃ. ഹത്വാപി മാം ന ശക്തസ്ത്വം പ്രജാനാം പാലനേ നൃപ
'ജനങ്ങളുടെ ക്ഷേമം ആഗ്രഹിക്കുന്നുവെങ്കിൽ, നീ എന്നെ കൊല്ലേണ്ടതില്ല, ഭൂമിയുടെ രക്ഷകനേ. എന്റെ വാക്കുകൾ കേൾക്കൂ: എല്ലാ പ്രവർത്തികളും ശരിയായ മാർഗം സ്വീകരിച്ചാൽ പൂർത്തിയാകും. എന്നെ കൊല്ലിയാലും, രാജാവേ, ജനങ്ങളെ സംരക്ഷിക്കാൻ നിനക്ക് കഴിയില്ല.'
അന്നഭൂതാ ഭവിഷ്യാമി ജഹി കോപം മഹാദ്യുതേ । അവധ്യാശ്ച സ്ത്രിയഃ പ്രാഹുസ്തിര്യഗ്യോനിശതേഷ്വപി । മത്വൈവം പൃഥിവീപാല ധര്മം ന ത്യക്തുമര്ഹസി
'ഞാൻ അന്നത്തിന്റെ ഉറവിടമാകും; മഹാതേജസ്സുള്ളവനേ, കോപം ഉപേക്ഷിക്കൂ. സ്ത്രീകൾക്ക്, നൂറ് ജീവികളിലും, കൊല്ലാൻ കഴിയില്ല എന്ന് പറയുന്നു. ഇത് മനസ്സിലാക്കി, ഭൂമിയുടെ രക്ഷകനേ, നീ ധർമ്മം ഉപേക്ഷിക്കരുത്.'
ഏവം ബഹുവിധം വാക്യം ശ്രുത്വാ രാജാ മഹാമനാഃ । ക്രോധം നിഗൃഹ്യ ധര്മാത്മാ വസുധാമിദമബ്രവീത്
ഇങ്ങനെ പലതരം വാക്കുകൾ കേട്ട രാജാവ്, മഹാമനസ്സും ധർമ്മത്തിൽ ഉറച്ചവനും, കോപം അടച്ചു, ഭൂമിയോട് പറഞ്ഞു.
ഏകസ്യാര്ഥായ യോ ഹന്യാദാത്മനോ വാ പരസ്യ വാ । ഏകം പ്രാണം ബഹൂന് വാപി കാമം തസ്യാസ്തി പാതകമ്
'ഒരാളോ, മറ്റൊരാളോ, ഒരാളുടെ ജീവൻ അല്ലെങ്കിൽ പലരുടെയും ജീവൻ, ഒരാളുടെ വേണ്ടി കൊല്ലുന്നവൻ, ആഗ്രഹിച്ചാലും ഇല്ലെങ്കിലും, പാപം ഉണ്ടാകും.'
യസ്മിംസ്തു നിഹതേ ഭദ്രേ ലഭന്തേ ബഹവഃ സുഖമ് । തസ്മിന്ഹതേ ശുഭേ നാസ്തി പാതകഞ്ചോപ പാതകമ് ॥൨.൧.
'പക്ഷേ, ഒരാളുടെ മരണത്തിൽ പലർക്കും സന്തോഷം ലഭിച്ചാൽ, അത്തരം നല്ല മരണത്തിൽ പാപം ഇല്ല, പാപത്തിന്റെ ഛായയും ഇല്ല.'
൬൨.൧൬൨ സോഽഹം പ്രജാനിമിത്തം ത്വാം വധിഷ്യാമി വസുന്ധരേ । യദി മേ വചനം നാദ്യ കരിഷ്യസി ജഗദ്ധിതമ്
'അതിനാൽ, ജനങ്ങളുടെ خاطرം, ഭൂമിയേ, ഇന്ന് നീ എന്റെ വാക്ക് അനുസരിച്ച് ലോകത്തിന്റെ ഭലത്തിന് പ്രവർത്തിക്കില്ലെങ്കിൽ, ഞാൻ നിന്നെ കൊല്ലും.'
ത്വാം നിഹത്യാദ്യ ബാണേന മച്ഛാസനപരാങ്മുഖീമ് । ആത്മാനം പ്രഥയിത്വേഹ ധാരയിഷ്യാമ്യഹം പ്രജാഃ
'ഇന്ന് ഞാൻ നിന്നെ അമ്പുകൊണ്ട് കൊല്ലും, നീ എന്റെ ആജ്ഞയെ അവഗണിച്ചിരിക്കുന്നു; ഞാൻ തന്നെ ഇവിടെ പ്രശസ്തനായി ജനങ്ങളെ പോഷിക്കും.'
സാ ത്വം വചനമാസാദ്യ മമ ധര്മഭൃതാം വരേ । സഞ്ജീവയ പ്രജാ നിത്യം ശക്താ ഹ്യസി ന സംശയഃ
'അതിനാൽ, ധർമ്മം പാലിക്കുന്നവരിൽ മികച്ചവളേ, എന്റെ വാക്ക് സ്വീകരിക്കൂ; നീ എപ്പോഴും ജനങ്ങളെ ജീവിപ്പിക്കണം, നീ അതിന് കഴിവുള്ളവളാണ്, സംശയമില്ല.'
ദുഹിതൃത്വഞ്ച മേ ഗച്ഛ ഏവമേതം മഹദ്വരമ് । നിയച്ഛേ ത്വാന്തു ധര്മാര്ഥം പ്രയുക്തം ഘോരദര്ശനേ
നീ എന്റെ മകളായി മാറണം; ഇതാണ് വലിയൊരു മാർഗം. നീ ഭയാനകയായവളായതുകൊണ്ട്, ഞാൻ നിന്നെ ഇപ്പോൾ ധർമ്മത്തിനായി തടയുന്നു.
പ്രത്യുവാച തതോ വൈന്യമേവമുക്താ സതീ മഹീ । ഏവമേതദഹം രാജന് വിധാസ്യാമി ന സംശയഃ
അങ്ങനെ രാജാവായ വൈന്യൻ പറഞ്ഞതിനു, സദാചാരമുള്ള ഭൂമി പറഞ്ഞു: 'അങ്ങിനെ തന്നെയാണ്, രാജാവേ; ഞാൻ ഇതു നിർബന്ധമില്ലാതെ ചെയ്യാം.'
വത്സന്തു മമ തം യച്ഛ ക്ഷരേയം യേന വത്സലാ । സമാഞ്ച കുരു സര്വത്ര മാം ത്വം ധര്മഭൃതാം വര । യഥാ വിഷ്യന്ദമാനഞ്ച ക്ഷീരം സര്വത്ര ഭാവയേ
എനിക്ക് ഒരു കിടാവിനെ നൽകണം, അതിലൂടെ ഞാൻ ഉത്പാദിപ്പിക്കാൻ കഴിയും; നീ എനിക്ക് എല്ലായിടത്തും ഒരുപോലെയായി ആക്കണം, ധർമ്മത്തിൽ ഏറ്റവും നല്ലവനേ; പാൽ എല്ലായിടത്തും ഒഴുകുന്നതുപോലെ, ഞാൻ എല്ലായിടത്തും ഒരുപോലെയായി ഉണ്ടാകട്ടെ.
തത ഉത്സാരയാമാസ ശിലാജാലാനി സര്വശഃ । ധനുഷ്കോട്യാ തതോ വൈന്യസ്തേന ശൈലാ വിവാര്ദ്ധിതാഃ
അതിനുശേഷം വൈന്യൻ തന്റെ വില്ലിന്റെ അറ്റം ഉപയോഗിച്ച് എല്ലാ കല്ല് ചുരുക്കുകളും നീക്കി; അതിലൂടെ പർവതങ്ങൾ അകറ്റപ്പെട്ടു.
മന്വന്തരേഷ്വതീതേഷു വിഷമാസീദ്വസുന്ധരാ । സ്വഭാവേനാഭവംസ്തസ്യാഃ സമാനി വിഷമാണി ച
പഴയ മന്വന്തരങ്ങളിൽ ഭൂമി സ്വഭാവത്തിൽ അസമമായിരുന്നു; അവളുടെ സമവും അസമവും അവളുടെ സ്വഭാവത്തിൽ നിന്നാണ് വന്നത്.
ന ഹി പൂര്വനിസര്ഗേ വൈ വിഷമേ പൃഥിവീതലേ । പ്രവിഭാഗഃ പുരാണാം വാ ഗ്രാമാണാം വാപി വിദ്യതേ
പൂർവ്വ സൃഷ്ടിയിൽ, ഭൂമിയുടെ അസമമായ ഉപരിതലത്തിൽ നഗരങ്ങളോ ഗ്രാമങ്ങളോ എന്നിങ്ങനെ വിഭജനം ഉണ്ടായിരുന്നില്ല.
ന സസ്യാനി ന ഗോരക്ഷാ ന കൃഷിര്ന വണിക്പഥഃ । ചാക്ഷുഷസ്യാന്തരേ പൂര്വമേതദാസീത്പുരാ കില । വൈവസ്വതേഽന്തരേ തസ്മിന്സര്വസ്യൈതസ്യ സമ്ഭവഃ ॥൨.൧.
അന്നത്തെ കാലത്ത് വിളകളും പശുവിനിരക്ഷയും കൃഷിയും വ്യാപാരപാതകളും ഉണ്ടായിരുന്നില്ല; ചാക്ഷുഷ മന്വന്തരത്തിനു മുമ്പ് ഇതായിരുന്നു അവസ്ഥ. വൈവസ്വത മന്വന്തരത്തിൽ ഇതെല്ലാം ഉണ്ടായി.
൬൨.൧൭൨ സമത്വം യത്ര യത്രാസീദ്ഭൂയസ്തസ്മിംസ്തദേവ ഹി । തത്ര തത്ര പ്രജാസ്താ വൈ നിവസന്തി സ്മ സര്വദാ
എവിടെയോ സമത്വം ഉണ്ടായിരുന്നുവോ, അവിടെയായിരുന്നു ജനങ്ങൾ എല്ലായ്പ്പോഴും താമസിച്ചിരുന്നത്.
ആഹാരഃ ഫലമൂലന്തു പ്രജാനാമഭത്കില । വൈന്യാത്പ്രഭൃതി ലോകേഽസ്മിന്സര്വസ്യൈതസ്യ സമ്ഭവഃ
ജനങ്ങളുടെ ഭക്ഷണം പഴവും കിഴങ്ങും ആയിരുന്നു എന്ന് പറയപ്പെടുന്നു; വൈന്യൻ മുതൽ ഈ ലോകത്തിൽ ഇതെല്ലാം ഉണ്ടായി.
കൃച്ഛ്രേണ മഹതാ സോഽപി പ്രനഷ്ടാസ്വോഷധീഷു വൈ । സ കല്പയിത്വാ വത്സന്തു ചാക്ഷുഷം മനുമീശ്വരഃ । പൃഥുര്ദുദോഹ സസ്യാനി സ്വതലേ പൃഥിവീം തതഃ
വലിയ പ്രയാസത്തോടെ അവൻ ഔഷധികൾ നഷ്ടപ്പെട്ടു; അതിനുശേഷം, കിടാവായി ചാക്ഷുഷ മനുവിനെ നിശ്ചയിച്ച്, ഇശ്വരനായ പൃഥു ഭൂമിയിൽ നിന്ന് വിളകൾ ഉത്പാദിപ്പിച്ചു.
സസ്യാനി തേന ദുഗ്ധാനി വൈന്യേന തു വസുന്ധരാമ് । മനുഞ്ച ചാക്ഷുഷം കൃത്വാ വത്സമ്പാത്രേ ച ഭൂമയേ । തേനാന്നേന തദാ താ വൈ വര്ത്തയന്തേ പ്രജാഃ സദാ
വൈന്യൻ ഭൂമിയിൽ നിന്ന് വിളകൾ ഉത്പാദിപ്പിച്ചു; കിടാവായി ചാക്ഷുഷ മനുവിനെ, പാത്രമായി ഭൂമിയെ എടുത്ത്, ആ ഭക്ഷണത്തിലൂടെ ജനങ്ങൾ എല്ലായ്പ്പോഴും ജീവിച്ചു.
ഋഷിഭിഃ സ്തൂയതേ വാപി പുനര്ദുഗ്ധാ വസുന്ധരാ । വത്സഃ സോമസ്ത്വഭൂത്തേഷാം ദോഗ്ധാ ചാപി ബൃഹസ്പതിഃ
പുനഃ, ഋഷികൾ ഭൂമിയെ സ്തുതിച്ചു, അവൾ വീണ്ടും ഉത്പാദിപ്പിച്ചു; അവർക്കു കിടാവായി സോമനും, ദോധകനായി ബൃഹസ്പതിയും ആയിരുന്നു.
പാത്രമാസീത്തു ഛന്ദാംസി ഗായത്ര്യാദീനി സര്വശഃ । ക്ഷീരമാസീത്തദാ തേഷാം തപോ ബ്രഹ്മ ച ശാശ്വതമ്
പാത്രം ആയിരുന്നു വേദമാനങ്ങൾ, ഗായത്രി മുതലായവ എല്ലാം; അവരുടെ പാൽ ആയിരുന്നു തപസ്സും ശാശ്വതമായ ബ്രഹ്മവും.
പുനഃ സ്തുത്വാ ദേവഗണൈഃ പുരന്ദരപുരോഗമൈഃ । സൌവര്ണം പാത്രമാദായ അമൃതം ദുദുഹേ തദാ । തേനൈവ വര്ത്തയന്തേ ച ദേവാ ഇന്ദ്രപുരോഗമാഃ
പുനഃ, പുരന്ദരൻ നേതൃത്വം നൽകുന്ന ദേവതകൾ ഭൂമിയെ സ്തുതിച്ചു; സ്വർണ്ണപാത്രം എടുത്ത്, അവർ അമൃതം ഉത്പാദിപ്പിച്ചു; അതിലൂടെ ഇന്ദ്രൻ നേതൃത്വം നൽകുന്ന ദേവതകൾ ജീവിക്കുന്നു.
നാഗൈശ്ച സ്തൂയതേ ദുഗ്ധാ വിഷം ക്ഷീരം തദാ മഹീ । തേഷാഞ്ച വാസുകിര്ദോഗ്ധാ കാദ്രവേയാ മഹൌജസഃ
നാഗങ്ങൾ ഭൂമിയെ സ്തുതിച്ചു, അവൾ വിഷം പാൽപോലെ ഉത്പാദിപ്പിച്ചു; അവരിൽ ദോധകനായി വാസുകിയും, കിടാവായി ശക്തമായ കദ്രുവിന്റെ മക്കളും ആയിരുന്നു.
നാഗാനാം വൈ ദ്വിജശ്രേഷ്ഠ സര്പാണാഞ്ചൈവ സര്വശഃ । തേനൈവ വര്ത്തയന്ത്യുഗ്രാ മഹാകായാ മഹോല്ബണാഃ । തദാഹാരാസ്തദാചാരാസ്തദ്വീര്യാസ്തു സദാശ്രയാഃ
നാഗങ്ങൾക്കും എല്ലാ സർപ്പങ്ങൾക്കും, ദ്വിജശ്രേഷ്ഠനേ, അതിലൂടെ ഭയാനകവും വലിയ ശരീരമുള്ളവരും ശക്തരും ആയവർ ജീവിക്കുന്നു; അവരുടെ ഭക്ഷണവും ആചാരവും ശക്തിയും അതിലാണ് ആശ്രയിക്കുന്നത്.
ശ്രാമ(ആമ)പാത്രേ പുനര്ദുഗ്ധാ ത്വന്തര്ദ്ധാനമിയം മഹീ । വത്സം വൈശ്രവണം കൃത്വാ യക്ഷൈഃ പുണ്യജനൈസ്തഥാ ॥൨.൧.
ജതുപാത്രത്തിൽ, ഈ ഭൂമി വീണ്ടും രഹസ്യ ധനങ്ങൾ ഉത്പാദിപ്പിച്ചു; കിടാവായി വൈശ്രവണനെയും, യക്ഷന്മാരെയും പുണ്യജനങ്ങളെയും ചേർത്തു.
൬൨.൧൮൨ ദോഗ്ധാ ച ജതുനാഭസ്തു പിതാ മണിവരസ്യ സഃ । യക്ഷാത്മജോ മഹാതേജാ വശീ സ സുമഹാബലഃ । തേന തേ വര്ത്തയന്തീതി പരമര്ഷിരുവാച ഹ
ദോധകനായി ജതുനാഭൻ, മണിവരന്റെ പിതാവും, യക്ഷപുത്രനും, മഹാതേജസ്സുള്ളവനും, ശക്തനും ആയിരുന്നു; അതിലൂടെ അവർ ജീവിക്കുന്നു എന്ന് മഹർഷി പറഞ്ഞു.