വായുപുരാണമ്

പുഷ്പഗന്ധാദിധൂപാനാമേഷ മന്ത്ര ഉദാഹൃതഃ। ആഹൃത്യ ദക്ഷിണായാന്തു ഹോമാര്ഥേ വിപ്രയത്നതഃ ।। ൧൩.

പൂക്കൾ, ധൂപം തുടങ്ങിയ സമർപ്പണങ്ങൾക്ക് ഈ മന്ത്രം നിർദ്ദേശിച്ചിരിക്കുന്നു; അവ ശേഖരിച്ച് തെക്കുവശത്ത് ഹോമത്തിനായി ശ്രദ്ധയോടെ സമർപ്പിക്കണം.

സോമായ വൈ പിതൃമതേ സ്വധാ അങ്ഗിരസേ നമഃ। അസ്വര്ഗ്യം ലൌകികം വാപി ജുഹുയാത്കര്മ്മസിദ്ധയേ ।। ൧൩.

സോമന്‍ പിതൃഭവന്‍ എന്നതിനു സ്വധാ; അങ്കിരസിന് നമസ്കാരം. സ്വർഗ്ഗം ലഭിക്കാത്തതോ ലോകീയമായതോ ആയിട്ടും, കർമ്മം പൂർത്തിയാക്കാൻ സമർപ്പണം നടത്തണം.

അന്തരാധായ സമിധം തഥാ ഹോമോ വിധീയതേ ൧൩.

മദ്ധ്യത്തിൽ സമിധ് വെച്ച ശേഷം, ഹോമം ഇങ്ങനെ നിർദ്ദേശിച്ചിരിക്കുന്നു.

അഗ്നയേ കവ്യവാഹായ സ്വധാ അങ്ഗിരസേ നമഃ। യമായ ചൈവാങ്ഗിരസേ സ്വധാ നമ ഇതി ബ്രുവന് ।। ൧൩.

അഗ്നിക്ക് കാവ്യവാഹനായി സ്വധാ; അങ്കിരസിന് നമസ്കാരം. യമനും അങ്കിരസിനും സ്വധാ, എന്നിങ്ങനെ ചൊല്ലണം.

ഇത്യേതേ വൈ ഹോമമന്ത്രാ മന്ത്രാണാമനു പൂര്വ്വശഃ। ദക്ഷിണാതോഽഗ്നയേ നിത്യം സോമായാന്തരതസ്തഥാ ।। ൧൩.

ഇവയാണ് ഹോമമന്ത്രങ്ങൾ, മന്ത്രങ്ങളുടെ ക്രമത്തിൽ; എപ്പോഴും തെക്കുവശത്ത് അഗ്നിക്ക്, പിന്നെ മദ്ധ്യത്തിൽ സോമനു സമർപ്പണം ചെയ്യണം.

ഏതയോരന്തരം നിത്യം ജുഹുയാദ്വൈ വിവസ്വതേ। ഉപചാരം സ്വധാകാരം തഥൈവോല്ലേഖനഞ്ച യത് ।। ൧൩.

ഈ രണ്ടിന്റെ ഇടയിൽ, എല്ലായ്പ്പോഴും വിവസ്വതിനെ ഉദ്ദേശിച്ച്, സ്വധാ എന്ന ചടങ്ങും, നിർദ്ദേശിച്ച രീതികളും, ആവശ്യമായ അടയാളപ്പെടുത്തലും നടത്തണം.

ഹോമജപ്യേ നമസ്കാരഃ പ്രോക്ഷണഞ്ച വിശേഷതഃ। അഞ്ജനാഭ്യഞ്ജനേ ചൈവ പിണ്ഡസംവപനം തഥാ ।। ൧൩.

ഹോമവും ജപവും ചെയ്യുമ്പോൾ, പ്രത്യേകിച്ച് നമസ്കാരം, തളിക്കൽ, കാജൽയും എണ്ണയും പുരട്ടൽ, പിണ്ടം സമർപ്പിക്കൽ എന്നിവ നിർവഹിക്കണം.

അശ്വമേധഫലേനൈവ തത്സ്മൃതം മന്ത്രപൂര്വ്വകമ്। ക്രിയാഃ സര്വ്വാ യഥോ ദ്ദിഷ്ടാഃ പ്രയത്നേന സമാചരേത് ।। ൧൩.

അശ്വമേധ യാഗഫലത്തോടൊപ്പം, മന്ത്രങ്ങൾ ചൊല്ലി, എല്ലാ നിർദ്ദേശിച്ച ചടങ്ങുകളും നിർബന്ധമായി, നിർദേശിച്ചപോലെ ശ്രദ്ധയോടെ ചെയ്യണം.

ബഹുഹവ്യത്വമേവാഗ്നൌ സുസമിദ്ധേ വിശേഷതഃ। വിധൂമേ ലേലിഹാനേ ച ഹോതവ്യം കര്മസിദ്ധയേ ।। ൧൩.

നന്നായി തെളിയിച്ച അഗ്നിയിൽ, പ്രത്യേകിച്ച് കൂടുതൽ ഹവ്യങ്ങൾ സമർപ്പിക്കുമ്പോൾ, പുക ഇല്ലാതെ ജ്വാലകൾ ചലിക്കുന്നപ്പോൾ, ചടങ്ങ് വിജയിക്കുവാൻ ഹോമം നടത്തണം.

അപ്രബുദ്ധേ സധൂമേ ച ജുഹുയാദ്യോ ഹുതാശനേ। യജമാനോ ഭവേദന്ധഃ സോഽപുത്ര ഇതി നഃ ശ്രുതമ് ।। ൧൩.

അഗ്നി പൂർണ്ണമായി തെളിയാത്തതും പുക നിറഞ്ഞതും ആയപ്പോൾ ഹോമം ചെയ്യുന്നയാൾ, അന്ധനും സന്താനരഹിതനും ആകുന്നു എന്ന് ഞങ്ങൾ കേട്ടിട്ടുണ്ട്.

അല്പേന്ധനോ വാ രൂക്ഷോ വാ വിസ്ഫുലിങ്ഗശ്ച സര്വ്വശഃ । ജ്വാലാ ധൂമോപസേവ്യശ്ച സ തു വഹ്നിര്ന സിദ്ധയേ ।। ൧൩.

അഗ്നി കുറവായ ഇന്ധനമുള്ളതോ, ഉണങ്ങിയതോ, മുഴുവൻ ചിതറുന്ന ചിതലുകളുള്ളതോ, ജ്വാലയിൽ പുക കൂടിയതോ ആണെങ്കിൽ, ആ അഗ്നി ചടങ്ങ് വിജയിക്കുവാൻ അനുയോജ്യമായതല്ല.

ദുര്ഗന്ധശ്ചൈവ നീലശ്ച കൃഷ്ണശ്ചൈവ വിശേഷതഃ। ഭൂമിം വിഗാഹതേ യത്ര തത്ര വിദ്യാത്പരാഭവമ് ।। ൧൩.

അഗ്നിക്ക് ദുർഗന്ധം ഉണ്ടെങ്കിൽ, നീല നിറമോ കറുത്ത നിറമോ പ്രത്യേകിച്ച് കാണുമ്പോൾ, ഭൂമിയിൽ ആഴത്തിൽ കടന്നാൽ, അവിടെ പരാജയം ഉണ്ടെന്ന് മനസ്സിലാക്കണം.

അര്ചിഷ്മാന് പിണ്ഡിതശിഖഃ സര്പിഃകാഞ്ചനസമ്ഭവഃ। സ്നിഗ്ധഃ പ്രദക്ഷിണശ്ചൈവ വഹ്നിഃ സ്യാത്കാര്യ്യസിദ്ധയേ ।। ൧൩.

ജ്വാലകൾ ഉള്ളതും, മുകളിലേയ്ക്ക് കൂട്ടം പോലെ ഉയരുന്നതും, നെയ്‌യും സ്വർണ്ണവും കൊണ്ടുള്ളതും, മൃദുവായതും വലതുഭാഗത്തേക്ക് ചലിക്കുന്നതും ആയ അഗ്നി, ചടങ്ങ് വിജയിക്കുവാൻ അനുയോജ്യമാണ്.

നരനാരീഗണേഭ്യശ്ച പൂജാം പ്രാപ്നോതി ശാശ്വതീമ്। അക്ഷയാഃ പൂജിതാസ്തേന ഭവന്തി പിതരോഽവ്യയാഃ ।। ൧൩.

പുരുഷന്മാരുടെയും സ്ത്രീകളുടെയും കൂട്ടത്തിൽ നിന്നു ശാശ്വതമായ പൂജ ലഭിക്കുന്നു; അങ്ങനെ പൂജിക്കപ്പെടുമ്പോൾ പിതാക്കന്മാർ അക്ഷയരായി നിലനിൽക്കുന്നു.

സ്ഥാല്യുദുമ്ബരപാത്രാണി ഫലാനി സമിധസ്തഥാ। ശ്രാദ്ധേ ചാതിപവിത്രാണി മേധ്യാനീതി വിശേഷതഃ ।। ൧൩.

മണ്ണ് കൊണ്ടുള്ള പാത്രങ്ങളും ഉദുംബര മരപ്പാത്രങ്ങളും, പഴങ്ങളും, സമിധുകളും, ശ്രാദ്ധത്തിൽ വളരെ ശുദ്ധവും യാഗത്തിന് അനുയോജ്യവുമാണ്.

പവിത്രം വാ ദ്വിജശ്രേഷ്ഠ ശുദ്ധയേ ജന്മകര്മ്മസു। പാത്രേഷു ഫലമുദ്ദിഷ്ടം യന്മയാ ശ്രാദ്ധകര്മണി ।। ൧൩.

ദ്വിജന്മാരിൽ ഏറ്റവും ശ്രേഷ്ഠനായവരെ, ജനനവും കർമ്മവും ശുദ്ധമാക്കുവാൻ, ഞാൻ ശ്രാദ്ധചടങ്ങിൽ നിർദ്ദേശിച്ച പഴം പാത്രങ്ങളിൽ വയ്ക്കണം.

തദേവ കൃത്സ്നം വിജ്ഞേയം സമിത്സു ച യഥാക്രമമ്। കൃത്വാ സമാഹിതം ചിത്തമഗ്രയേ വൈ കരോമ്യഹമ് ।। ൧൩.

അത് തന്നെ മുഴുവൻ, യഥാക്രമം ചടങ്ങുകളിൽ മനസ്സിലാക്കണം; മനസ്സിനെ ഏകാഗ്രമാക്കി, ആദ്യം ഞാൻ അതു ചെയ്യുന്നു.

അനുജ്ഞാതഃ കുരുഷ്വേതി തഥൈവ ദ്വിജസത്തമൈഃ। പത്നീമാദായ പുത്രാംശ്ച ജുഹുയാദ്ധവ്യവാഹനമ് ।। ൧൩.

ദ്വിജന്മാരിൽ ശ്രേഷ്ഠന്മാർ അനുമതി നൽകിയാൽ, ഭാര്യയും പുത്രന്മാരും കൂട്ടി, ഹവ്യങ്ങൾ അഗ്നിയിൽ സമർപ്പിക്കണം.

സമാനപ്ലക്ഷന്യഗ്രോധപ്ലക്ഷാശ്വത്ഥവികങ്കതാഃ। ഉദുമ്ബരാസ്തഥാ ബില്വചന്ദനാ യജ്ഞിയാശ്ച തേ ।। ൧൩.

പ്ലക്ഷം, ന്യഗ്രോധം, അശ്വത്തം, വികങ്കതം, ഉദുംബരം, ബില്വം, ചന്ദനം — ഇവ യാഗത്തിന് അനുയോജ്യമാണ്.

സരലോ ദേവദാരുശ്ച ശാലശ്ച ഖദിരസ്തഥാ। സമിദര്ഥം പ്രശസ്താഃ സ്യുരേതേ വൃക്ഷാ വിശേഷതഃ ।। ൧൩.

സരല, ദേവദാരു, ശാല, ഖദിരം — ഈ വൃക്ഷങ്ങൾ സമിധായി ഉപയോഗിക്കാൻ പ്രത്യേകിച്ച് പ്രശംസിക്കപ്പെടുന്നു.

ഗ്രാമ്യാഃ കമ്ടകിനശ്ചൈവ യജ്ഞിയാ യേന കേന ച। പൂജിതാഃ സമിദര്ഥേ തു പിതൄണാം വചനം തഥാ ।। ൧൩.

ഗ്രാമ്യവൃക്ഷങ്ങളും കട്ടക്കുള്ളവയും, യാഗത്തിന് അനുയോജ്യമായവയും, പിതാക്കന്മാർക്ക് സമിധയായി പൂജിക്കപ്പെടുന്നവയും, അവരെക്കുറിച്ച് പറഞ്ഞതുപോലെ.

സമിദ്ഭിഃ കല്കലേയാഭിര്ജ്ജുഹുയാദ്യോ ഹുതാശനമ് । ഫലം യത് കര്മണസ്തസ്യ തന്മേ നിഗദതഃ ശ്രൃണു ।। ൧൩.

കൽക്കലയുടെ സമിധകൾ കൊണ്ട് അഗ്നിയിൽ ഹോമം ചെയ്യുന്നവൻ, ആ കർമ്മത്തിന്റെ ഫലം ഞാൻ പറയുന്നത് കേൾക്കൂ.

ആയസം സര്വ്വകാമീയമശ്വമേധഫലം ഹി തത്। ശ്ലേഷ്മാതകോ നക്തമാലഃ കപിത്ഥഃ ശാല്മലിസ്തഥാ ।। ൧൩.

ഐയസ വൃക്ഷം, എല്ലാ ആഗ്രഹങ്ങളും നിറവേറ്റുന്നവ, അശ്വമേധ യാഗഫലവും നൽകുന്നു; ശ്ലേഷ്മാതക, നക്തമാല, കപിത്ത, ശാൽമലി എന്നിവയും അതുപോലെ.

നീപോ വിഭീ തകശ്ചൈവ വല്ലീഭിശ്ച തഥൈവ ച। ശകുനാനാം നിവാസശ്ച വര്ജയേച്ച മഹീരുഹാന്। അയജ്ഞീയാഃ സ്മൃതാ യേ ച വൃക്ഷാംശ്ചൈവ തു വര്ജയേത് ।। ൧൩.

നീപ്പം, വിഭീതകം, കൂടാതെ വള്ളികൾ എന്നിവ ഒഴിവാക്കണം; പക്ഷികൾ താമസിക്കുന്ന വൃക്ഷങ്ങളും യജ്ഞത്തിന് അയോഗ്യമായ വൃക്ഷങ്ങളും ഒഴിവാക്കണമെന്ന് പറയുന്നു.

സ്വധേതി ചൈവ മന്ത്രാന്തേ പിതൄണാം വചനം തഥാ। സ്വാഹേതി ചൈവ ദേവാനാം യജ്ഞകര്മണ്യുദാഹൃതമ് ।। ൧൩.

മന്ത്രത്തിന്റെ അവസാനം പിതൃകൾക്കായി 'സ്വധാ' എന്നത് പറയണം; ദേവന്മാർക്കായി യജ്ഞത്തിൽ 'സ്വാഹാ' എന്നത് ഉച്ചരിക്കണം.

സൂത ഉവാച। ദേവാശ്ച പിതരശ്ചൈവ തേഭ്യോഽന്യേ പിതരസ്തഥാ। ആഥര്വണവിധിര്ഹ്യേഷ പ്രത്യുവാച ബൃഹസ്പതിഃ ।। ൧൪.

സൂതൻ പറഞ്ഞു: ദേവന്മാരും പിതൃകളും, കൂടാതെ മറ്റുള്ള പിതൃകളും; ഈ അതർവണവിധി ബ്രഹസ്പതി വിശദീകരിച്ചു.

പൂജയേച്ച പിതൃന് പൂര്വ്വം ദേവാശ്ചാപി വിശേഷതഃ। ദേവേഭ്യോഽപി പിതൃന് പൂര്വമര്ചയന്തീഹ യത്നതഃ ।। ൧൪.

ആദ്യം പിതൃകളെ പൂജിക്കണം, ദേവന്മാരെയും പ്രത്യേകമായി ആദരിക്കണം; ഇവിടെ ദേവന്മാരേക്കാൾ മുമ്പ് പിതൃകളെ ആരാധിക്കുന്നവർ അതീവ ശ്രദ്ധയോടെ ചെയ്യുന്നു.

ദക്ഷസ്യ ദുഹിതാ ഖ്യാതാ ലോകേ വിശ്വേതി നാമതഃ। വിധിനാ സാ തു ധര്മ്മജ്ഞ ദത്താ ധര്മ്മായ ധര്മ്മതഃ। തസ്യാഃ പുത്രാ മഹാത്മാനോ വിശ്വേദേവാ ഇതി ശ്രുതിഃ ।। ൧൪.

ദക്ഷന്റെ മകൾ, ലോകത്തിൽ വിശ്വാ എന്ന പേരിൽ പ്രശസ്തയാണ്; ധർമ്മം അറിയുന്നവളായി, വിധിപ്രകാരം ധർമ്മനു നൽകിയവളാണ്; അവളുടെ പുത്രന്മാർ മഹാത്മാക്കളായി വിശ്വദേവന്മാർ എന്നറിയപ്പെടുന്നു.

പ്രഖ്യാതാസ്ത്രിഷു ലോകേഷു സര്വ്വലോകനമസ്കൃതാഃ। സമസ്താസ്തേ മഹാത്മാനശ്വേരുരുഗ്രം മഹത്തപഃ ।। ൧൪.

അവർ മൂന്നു ലോകങ്ങളിലും പ്രശസ്തരാണ്, എല്ലാ ജീവികളും ആദരിക്കുന്നവരാണ്; ആ മഹാത്മാക്കളെല്ലാം വലിയ തപസ്സും ശക്തിയും ഉള്ളവരാണ്.