വായുപുരാണമ്

ചന്ദനാഗുരുണീ ചോഭേ തമാലോശീരപഝകമ്। ധൂപം ച ഗുഗ്ഗുലശ്രേഷ്ഠം തുരുഷ്കം ധൂപമേവ ച ।। ൧൩.

ചന്ദനം, അഗരു, തമാലം, ഉശിരം, ഭക എന്നിങ്ങനെയുള്ളവയും, ഗുഗ്ഗുലു, തുരുഷ്കം എന്നിവയും ധൂപത്തിന് ഏറ്റവും ഉത്തമമാണ്.

ശുക്ലാഃ സുമനസഃ ശ്രേഷ്ഠാസ്തഥാ പഝോത്പലാനി ച। ഗന്ധവന്ത്യുപപന്നാനി യാനി ചാന്യാനി കൃത്സ്നശഃ ।। ൧൩.

വെളുത്തതും സുഗന്ധമുള്ളതുമായ പൂക്കൾ, താമരയും നീലാംബലും, മറ്റു എല്ലാ സുഗന്ധമുള്ള അനുയോജ്യമായ പൂക്കളും ഉത്തമമാണ്.

ജവാസുമനസോ ഭണ്ഡീരൂപകാമകുരണ്ഡകാഃ। പുഷ്പാണി വര്ജനീയാനി ശ്രാദ്ധകര്മണി നിത്യശഃ ।। ൧൩.

ജവ, സുമനസ്സ്, ഭണ്ഡീരം, ഉപകാമം, കുറണ്ടകം എന്നിങ്ങനെയുള്ള പൂക്കൾ ശ്രാദ്ധകർമ്മത്തിൽ എപ്പോഴും ഒഴിവാക്കണം.

യാനി ഗന്ധാദപേതാനി ഉപഗന്ധീനി യാനി ച। വര്ജനീയാനി പുഷ്പാണി ഭൂതിമന്വിച്ഛതാ തദാ ।। ൧൩.

സുഗന്ധമില്ലാത്തതോ അല്പസുഗന്ധമുള്ളതോ ആയ പൂക്കൾ ഐശ്വര്യം ആഗ്രഹിക്കുന്നവൻ ശ്രാദ്ധത്തിൽ ഒഴിവാക്കണം.

ദ്വിജാതയസ്തഥാന്വിഷ്ഠാ നിയതാഃ സ്യുരുദങ്മുഖാഃ। പൂജയേദ്യജമാനസ്തു വിധിവദ്ദക്ഷിണാമുഖഃ ।। ൧൩.

ദ്വിജന്മാർ ഉത്തരദിശയിൽ മുഖം തിരിച്ച് ക്രമത്തിൽ ഇരിക്കണം; യജമാനൻ ധർമ്മപ്രകാരം ദക്ഷിണദിശയിൽ മുഖം തിരിച്ച് പൂജിക്കണം.

തേഷാമഭിമുഖോ ദദ്യാദ്ദര്ഭാന്പിണ്ഡാംശ്ച യത്നതഃ। അനേന വിധിനാ സാക്ഷാദര്ച്ചയേത് സ്വാന് പിതാമഹാന് ।। ൧൩.

അവർക്ക് നേരെ നോക്കി ദർഭയും പിണ്ടങ്ങളും ശ്രദ്ധയോടെ അർപ്പിക്കണം; ഈ വിധം തന്നെ സ്വന്തം പിതാമഹന്മാരെ നേരിട്ട് ആദരിക്കണം.

ഹരിതാ വൈ സപിഞ്ജല്യാഃ പുഷ്പസ്നിഗ്ധാഃ സമാഹിതാഃ। രത്നിമാത്രപ്രദാനേന പിതൃതീര്ഥേന സംസ്ഥിതാഃ ।। ൧൩.

പച്ചയും മഞ്ഞപ്പാടും ഉള്ളതും പൂക്കളാൽ ഈര്പ്പമുള്ളതുമായ, അരി പരിമാണത്തിലുള്ള ദർഭ പിതൃസ്ഥലത്ത് ക്രമത്തിൽ വയ്ക്കണം.

ഉപമൂലേ തഥാ നീലാഃ പ്രസ്തരാദ്യകുലോദ്യമാഃ । തഥാ ശ്മാമാകനീവാരാ ദുര്വാരാഃ സമുദാഹൃതാഃ ।। ൧൩.

വേരിന്റെ അടിയിൽ കറുത്ത കല്ലുകളും മറ്റും ധാരാളമായി ഉണ്ടാകുന്നു; അതുപോലെ തന്നെ, ശ്മാമാകം, നീവാരം, ദുർവാ തുടങ്ങിയ പുലികളും ഇവിടെ പരാമർശിച്ചിരിക്കുന്നു.

പൂര്വ്വംകീര്ത്തിതവാഞ്ഛ്രേഷ്ഠോ ബഭൂവാഥ പ്രജാപതിഃ । തസ്യ വാലാ നിപതിതാ ഭൂമൌ ചാകാശമാര്ഗതഃ ।। ൧൩.

മുന്‍പ് പ്രശംസിക്കപ്പെട്ട ഏറ്റവും ശ്രേഷ്ഠനായ പ്രജാപതി അവിടെ ഉണ്ടായി; ആകാശമാർഗ്ഗത്തിൽ നിന്ന് അവന്റെ മുടികൾ ഭൂമിയിൽ വീണു.

തസ്മാന്മേധ്യാ സമാകാശാഃ ശ്രാദ്ധകര്മണി പൂജിതാഃ । പിണ്ഡനിര്വപണം തേഷു കര്ത്തവ്യം ഭൂതിമിച്ഛതാ ।। ൧൩.

അതിനാൽ, ശുദ്ധവും ഉയർന്നതുമായ പുലികൾ ശ്രാദ്ധകർമ്മത്തിൽ ആദരിക്കപ്പെടുന്നു; ഐശ്വര്യം ആഗ്രഹിക്കുന്നവർ അവയിൽ പിണ്ഡം സമർപ്പിക്കണം.

പ്രജാപുഷ്ടിര്ദ്യുതിഃ കീര്ത്തിഃ പ്രജാകാന്തിസമന്വിതാ। ഭവന്തി രുചിരാ നിത്യം വിപാപ്മാനോഽഘവര്ജിതാഃ ।। ൧൩.

സന്താനത്തിന്റെ വളർച്ച, പ്രകാശം, പ്രശസ്തി, സന്താനങ്ങൾക്ക് ആകർഷകമായ സൗന്ദര്യം—ഇവ എല്ലാം പാപരഹിതരും ദോഷമില്ലാത്തവർക്കു എന്നും ലഭിക്കുന്നു.

സകൃദേവാസ്തരേദ്ദര്ഭാന് പിണ്ഡാര്ഥം ദക്ഷിണാമുഖഃ। പ്രാഗ്ദക്ഷിണാഗ്രനിയതോ വിധിഞ്ചാപ്യനുവക്ഷ്യതി ।। ൧൩.

പിണ്ഡം സമർപ്പിക്കാൻ ദർഭം ഒരിക്കൽ മാത്രം തെക്കോട്ടു മുഖം തിരിച്ച് വിരിച്ചിരിക്കണം; കിഴക്കുതെക്കോട്ടു അഗ്രങ്ങൾ കാണിച്ച്, നിർദ്ദേശിച്ച രീതിയിൽ, ആ ചടങ്ങ് വിശദീകരിക്കും.

ന ദീനോ വാപി വാ ക്രുദ്ധോ ന ചൈവാന്യമനാ നരഃ। ഏകാഗ്രമാധായ മനഃ ശ്രാദ്ധം കുര്യ്യാത്സദാ ബുധഃ ।। ൧൩.

ബുദ്ധിമാനായ മനുഷ്യൻ ശ്രാദ്ധം ചെയ്യുമ്പോൾ മനസ്സ് ഏകാഗ്രമാക്കണം; ദു:ഖിതനോ കോപിതനോ അല്ലാതെ, മറ്റൊന്നിലേക്കും മനസ്സു തിരിക്കാതെ, എല്ലായ്പ്പോഴും ശ്രാദ്ധം നടത്തണം.

നിഹന്മി സര്വ്വം യദമേധ്യവദ്ഭവേദ് ഹതാശ്ച സര്വ്വേ സുരദാനവാ മയാ। രക്ഷാംസി യക്ഷാശ്ച പിശാചസങ്ഘാ ഹതാ മയാ യാതുധാനാശ്ച സര്വ്വേ ।। ൧൩.

ശുദ്ധമല്ലാത്തതെല്ലാം ഞാൻ നശിപ്പിക്കുന്നു; ശ്രാദ്ധത്തിന് വിരോധമുള്ള ദേവന്മാരും ദാനവന്മാരും, രാക്ഷസന്മാരും യക്ഷന്മാരും, പിശാചുകളുടെ കൂട്ടങ്ങളും യാതുധാനന്മാരും എല്ലാം ഞാൻ സംഹരിക്കുന്നു.

ഏവം പിത്രേ ദൃഷ്ടമന്നം ഹി യസ്യ തസ്യാസുരാ വര്ജയന്തീഹ സര്വ്വേ। യസ്മിന്ദേശേ പഠ്യതേ ഏഷ മന്ത്രസ്തം വൈ ദേശം രാക്ഷസാ വര്ജയന്തി ।। ൧൩.

ഇങ്ങനെ പിതാവിന് ആഹാരം കാണുമ്പോൾ, എല്ലാ അസുരന്മാരും അതിനെ ഒഴിവാക്കുന്നു; ഈ മന്ത്രം ഏത് സ്ഥലത്തും ചൊല്ലുമ്പോൾ, രാക്ഷസന്മാർ ആ സ്ഥലം ഒഴിവാക്കുന്നു.

അനേന വിധിനാ നിത്യം ശ്രാദ്ധം കുര്യ്യാദ്ദ്വിജഃ സദാ। മനസാ കാങ്ക്ഷിതം യദ്യത്തത്തദ്ദദ്യുഃ പിതാമഹാഃ ।। ൧൩.

ദ്വിജന്മാർ ഈ രീതിയിൽ ശ്രാദ്ധം എല്ലായ്പ്പോഴും നടത്തണം; മനസ്സിൽ ആഗ്രഹിക്കുന്നതെല്ലാം പിതാമഹന്മാർ നൽകും.

പിതരോ ഹൃഷ്ടമനസോ രക്ഷാംസി വിമനാംസി ച। ഭവന്ത്യേവ കൃതേ ശ്രാദ്ധേ നിത്യമേവ പ്രയത്നതഃ ।। ൧൩.

ശ്രാദ്ധം ശ്രദ്ധയോടെ ചെയ്യുമ്പോൾ, പിതാക്കന്മാർ സന്തോഷത്തോടെ, ഹൃദയത്തിൽ ആനന്ദത്തോടെ, രാക്ഷസന്മാർ നിരാശയോടെ മാറുന്നു.

ശൂദ്രാഃ ശ്രാദ്ധേ ക്ഷീരവാശു ബല്വജാസ്തരവസ്തഥാ। വാരണാശ്ച ലവാശ്ചൈവ ലവവര്ഷാശ്ച നിത്യശഃ। ഏവമാദീന്യഥാന്യാനി തൃണാനി പരിവര്ജയേത് ।। ൧൩.

ശ്രാദ്ധത്തിൽ, ശൂദ്ര, ശ്രാദ്ധ, ക്ഷീരവ, ബൽവജ, തരവ, വാരണം, ലവ, ലവവർഷം തുടങ്ങിയ പുലികളും, അതുപോലെ തന്നെ മറ്റുള്ള സമാനതരം പുലികളും എപ്പോഴും ഒഴിവാക്കണം.

അഞ്ജനാഭ്യഞ്ജനാഗന്ധാമാനുപ്രലയനം തഥാ । കാശൈഃ പുനര്ഭവൈഃ കാര്യ്യം സര്വ്വമേവ ഫലം ഭവേത് ।। ൧൩.

അഞ്ജനം, സുഗന്ധം, ഉണക്കൽ എന്നിവയും, കാശ്, പുനർഭവം എന്നീ പുലികളും ഉപയോഗിക്കണം; അതിലൂടെ എല്ലാ ഫലങ്ങളും ലഭിക്കും.

കാശാഃ പുനര്ഭവാ യേ ച ബര്ഹണാ ഉപബര്ഹണാഃ। അഥ തേ പിതരോ ദേവാ ദേവാശ്ച പിതരഃ പുനഃ ।। ൧൩.

കാശ്, പുനർഭവം, ബർഹണം, ഉപബർഹണം എന്നിങ്ങനെയുള്ള പുലികൾ—ഇവ പിതാക്കന്മാർ ദേവന്മാരാണ്; ദേവന്മാർ വീണ്ടും പിതാക്കന്മാരാണ്.

പുഷ്പഗന്ധാദിധൂപാനാമേഷ മന്ത്ര ഉദാഹൃതഃ। ആഹൃത്യ ദക്ഷിണായാന്തു ഹോമാര്ഥേ വിപ്രയത്നതഃ ।। ൧൩.

പൂക്കൾ, ധൂപം തുടങ്ങിയ സമർപ്പണങ്ങൾക്ക് ഈ മന്ത്രം നിർദ്ദേശിച്ചിരിക്കുന്നു; അവ ശേഖരിച്ച് തെക്കുവശത്ത് ഹോമത്തിനായി ശ്രദ്ധയോടെ സമർപ്പിക്കണം.

സോമായ വൈ പിതൃമതേ സ്വധാ അങ്ഗിരസേ നമഃ। അസ്വര്ഗ്യം ലൌകികം വാപി ജുഹുയാത്കര്മ്മസിദ്ധയേ ।। ൧൩.

സോമന്‍ പിതൃഭവന്‍ എന്നതിനു സ്വധാ; അങ്കിരസിന് നമസ്കാരം. സ്വർഗ്ഗം ലഭിക്കാത്തതോ ലോകീയമായതോ ആയിട്ടും, കർമ്മം പൂർത്തിയാക്കാൻ സമർപ്പണം നടത്തണം.

അന്തരാധായ സമിധം തഥാ ഹോമോ വിധീയതേ ൧൩.

മദ്ധ്യത്തിൽ സമിധ് വെച്ച ശേഷം, ഹോമം ഇങ്ങനെ നിർദ്ദേശിച്ചിരിക്കുന്നു.

അഗ്നയേ കവ്യവാഹായ സ്വധാ അങ്ഗിരസേ നമഃ। യമായ ചൈവാങ്ഗിരസേ സ്വധാ നമ ഇതി ബ്രുവന് ।। ൧൩.

അഗ്നിക്ക് കാവ്യവാഹനായി സ്വധാ; അങ്കിരസിന് നമസ്കാരം. യമനും അങ്കിരസിനും സ്വധാ, എന്നിങ്ങനെ ചൊല്ലണം.

ഇത്യേതേ വൈ ഹോമമന്ത്രാ മന്ത്രാണാമനു പൂര്വ്വശഃ। ദക്ഷിണാതോഽഗ്നയേ നിത്യം സോമായാന്തരതസ്തഥാ ।। ൧൩.

ഇവയാണ് ഹോമമന്ത്രങ്ങൾ, മന്ത്രങ്ങളുടെ ക്രമത്തിൽ; എപ്പോഴും തെക്കുവശത്ത് അഗ്നിക്ക്, പിന്നെ മദ്ധ്യത്തിൽ സോമനു സമർപ്പണം ചെയ്യണം.

ഏതയോരന്തരം നിത്യം ജുഹുയാദ്വൈ വിവസ്വതേ। ഉപചാരം സ്വധാകാരം തഥൈവോല്ലേഖനഞ്ച യത് ।। ൧൩.

ഈ രണ്ടിന്റെ ഇടയിൽ, എല്ലായ്പ്പോഴും വിവസ്വതിനെ ഉദ്ദേശിച്ച്, സ്വധാ എന്ന ചടങ്ങും, നിർദ്ദേശിച്ച രീതികളും, ആവശ്യമായ അടയാളപ്പെടുത്തലും നടത്തണം.

ഹോമജപ്യേ നമസ്കാരഃ പ്രോക്ഷണഞ്ച വിശേഷതഃ। അഞ്ജനാഭ്യഞ്ജനേ ചൈവ പിണ്ഡസംവപനം തഥാ ।। ൧൩.

ഹോമവും ജപവും ചെയ്യുമ്പോൾ, പ്രത്യേകിച്ച് നമസ്കാരം, തളിക്കൽ, കാജൽയും എണ്ണയും പുരട്ടൽ, പിണ്ടം സമർപ്പിക്കൽ എന്നിവ നിർവഹിക്കണം.

അശ്വമേധഫലേനൈവ തത്സ്മൃതം മന്ത്രപൂര്വ്വകമ്। ക്രിയാഃ സര്വ്വാ യഥോ ദ്ദിഷ്ടാഃ പ്രയത്നേന സമാചരേത് ।। ൧൩.

അശ്വമേധ യാഗഫലത്തോടൊപ്പം, മന്ത്രങ്ങൾ ചൊല്ലി, എല്ലാ നിർദ്ദേശിച്ച ചടങ്ങുകളും നിർബന്ധമായി, നിർദേശിച്ചപോലെ ശ്രദ്ധയോടെ ചെയ്യണം.

ബഹുഹവ്യത്വമേവാഗ്നൌ സുസമിദ്ധേ വിശേഷതഃ। വിധൂമേ ലേലിഹാനേ ച ഹോതവ്യം കര്മസിദ്ധയേ ।। ൧൩.

നന്നായി തെളിയിച്ച അഗ്നിയിൽ, പ്രത്യേകിച്ച് കൂടുതൽ ഹവ്യങ്ങൾ സമർപ്പിക്കുമ്പോൾ, പുക ഇല്ലാതെ ജ്വാലകൾ ചലിക്കുന്നപ്പോൾ, ചടങ്ങ് വിജയിക്കുവാൻ ഹോമം നടത്തണം.