ഏകം പവിത്രം ഹസ്തേന പിതൄന്സര്വാന്സകൃത്സകൃത്। ചൈലമന്ത്രേണ പിണ്ഡേഭ്യോ ദത്ത്വാ ദര്ശനജം ഹിതമ് ।। ൧൩.
ഒരു ശുദ്ധമായ വസ്ത്രം കൈയിൽ എடுத்து, എല്ലാ പിതൃദേവന്മാർക്കും വീണ്ടും വീണ്ടും, അർപ്പണത്തിനുള്ള മന്ത്രം ചൊല്ലി, പിണ്ടങ്ങൾക്ക് ദർശനഫലമായ നല്ലത് അർപ്പിക്കണം.
സദാ സര്പിസ്തിലൈര്യുക്താം സ്ത്രീന് പിണ്ഡാന്നിര്വപേദ്ഭുവി। ജാനും കൃത്വാ തഥാ സവ്യം ഭൂമൌ പിതൃപരായണഃ ।। ൧൩.
പിതൃഭക്തിയുള്ളവർ എപ്പോഴും നെയ്യും എള്ളും ചേർത്ത മൂന്നു പിണ്ടങ്ങൾ ഇടത് മുട്ട് നിലത്ത് വച്ച് ശ്രദ്ധയോടെ ഭുവിയിൽ അർപ്പിക്കണം.
പിതൄന് പിതാമഹാംശ്ചൈവ തഥൈവ പ്രപിതാമഹാന്। ആഹൂയ ച പിതൄന് പ്രാഞ്ചാന് പിതൃതീര്ഥേന യത്നതഃ। പിണ്ഡാന്പരിക്ഷിപേത്സമ്യഗപസവ്യമതന്ദ്രിതഃ ।। ൧൩.
പിതാക്കന്മാരെയും പിതാമഹന്മാരെയും പ്രപിതാമഹന്മാരെയും കിഴക്കോട്ട് മുഖം തിരിച്ച് ആഹ്വാനിച്ച്, പിതൃതീർത്ഥജലത്തിൽ ശ്രദ്ധയോടെ പിണ്ടുകൾ ചുറ്റി ഒഴിക്കണം.
അന്നേനാദ്ഭിശ്ച പുഷ്പൈശ്ച ഭക്ഷ്യൈശ്ചൈവ പൃഥഗ്വിധൈഃ। പൃഥഗ് മാതാമഹാനാന്തു കേചിദിച്ഛന്തി മാനവാഃ ।। ൧൩.
അന്നം, വെള്ളം, പൂക്കൾ, വിവിധ വിഭവങ്ങൾ എന്നിവയാൽ ചിലർ മാതൃവംശീയർക്ക് വേറെയും ആദരപൂർവ്വം അർപ്പിക്കാറുണ്ട്.
ത്രീന് പിണ്ഡാനാനുപൂര്വ്വ്യേണ സാങ്ഗുഷ്ഠാന്പുഷ്ടിവര്ദ്ധനാന് । ജാന്വന്തരാഭ്യാം യത്നേന പിണ്ഡാന് ദദ്യാദ്യഥാക്രമമ് ।। ൧൩.
മൂന്നു പോഷകമായ പിണ്ടങ്ങൾ തുമ്പ് ഉപയോഗിച്ച്, മുട്ടുകൾക്കിടയിൽ, ക്രമത്തിൽ ശ്രദ്ധയോടെ അർപ്പിക്കണം.
സവ്യോത്തരാഭ്യാം പാണിഭ്യാം ധര്മേ മന്ത്രേ ച പര്യ്യയഃ। നമോ വഃ പിതരഃ സൂക്ഷ്മൈഃ സദാ ഹ്യേവമതന്ദ്രിതഃ ।। ൧൩.
ഇടതും മുകളിലുമുള്ള കൈകൾ ഉപയോഗിച്ച്, ധർമ്മമന്ത്രം ചൊല്ലി, 'നമസ്കാരം നിങ്ങൾക്ക്, സൂക്ഷ്മരൂപമുള്ള പിതാക്കന്മാരേ' എന്നും എപ്പോഴും ശ്രദ്ധയോടെ ഉച്ചരിക്കണം.
ദക്ഷിണസ്യാന്തു പാണിഭ്യാം പ്രഥമം പിണ്ഡമുത്സൃജേത്। നമോ വഃ പിതരഃ സൌമ്യാഃ പഠന്നിത്യമതന്ദ്രിതഃ ।। ൧൩.
വലത് കൈ ഉപയോഗിച്ച് ആദ്യം പിണ്ടം അർപ്പിക്കണം; 'നമസ്കാരം നിങ്ങൾക്ക്, സുമനസ്സുള്ള പിതാക്കന്മാരേ' എന്നും നിരന്തരം ശ്രദ്ധയോടെ ഉച്ചരിക്കണം.
സവ്യോത്തരാഭ്യാം പാണിഭ്യാം ധര്മേ സര്വ്വമതന്ദ്രിതഃ। ഉലൂഖലസ്യ ലേഖായാ മുദപാത്രാച്ച സേവനമ് ।। ൧൩.
ഇടതും മുകളിലുമുള്ള കൈകൾ ഉപയോഗിച്ച്, ധർമ്മത്തിൽ ശ്രദ്ധയോടെ, ഉലൂഖലിന്റെ രേഖയിലും വെള്ളപ്പാത്രത്തിനരികിലും സേവനം നടത്തണം.
ക്ഷൌമസൂത്രം നവം ദദ്യാച്ഛോണം കാര്പാസികം തഥാ। പത്രോര്ണം പിതൃസൂത്രഞ്ച കൌശേയം പരിവര്ജയേത് ।। ൧൩.
പുതിയ കഷായവസ്ത്രം, ചുവന്ന പത്തിവസ്ത്രം, മൂടിക്കച്ച, തവിട്, പിതൃസൂത്രം എന്നിവ നൽകാം; എന്നാൽ പാറ്റു വസ്ത്രം ഒഴിവാക്കണം.
വര്ജയേത്തദ്ദശാം യജ്ഞേ യദപ്യഹതവസ്ത്രജാമ്। ന പ്രീണന്തി തഥൈതാനി ദാതുരാപ്യായതോ ഭവേത് ।। ൧൩.
യജ്ഞത്തിൽ കീറിപ്പോയതോ മലിനമായതോ ആയ വസ്ത്രങ്ങൾ ഒഴിവാക്കണം; അത്തരം വസ്ത്രങ്ങൾ പിതാക്കന്മാരെ സന്തോഷിപ്പിക്കില്ല, ദാതാവിനും ഐശ്വര്യം ലഭിക്കില്ല.
ശ്രേഷ്ഠമാഹുസ്ത്രികകുദമഞ്ജനം നിത്യമേവ ച। കൃഷ്ണേഭ്യശ്ച തിലേഭ്യശ്ച യത്തൈലം പരിരക്ഷിതമ് ।। ൧൩.
മൂന്നു കെട്ടുള്ള കജൽ എന്നും കറുത്ത എള്ളിൽ നിന്നുള്ള എണ്ണയും ഏറ്റവും ഉത്തമമാണെന്ന് പറയുന്നു.
ചന്ദനാഗുരുണീ ചോഭേ തമാലോശീരപഝകമ്। ധൂപം ച ഗുഗ്ഗുലശ്രേഷ്ഠം തുരുഷ്കം ധൂപമേവ ച ।। ൧൩.
ചന്ദനം, അഗരു, തമാലം, ഉശിരം, ഭക എന്നിങ്ങനെയുള്ളവയും, ഗുഗ്ഗുലു, തുരുഷ്കം എന്നിവയും ധൂപത്തിന് ഏറ്റവും ഉത്തമമാണ്.
ശുക്ലാഃ സുമനസഃ ശ്രേഷ്ഠാസ്തഥാ പഝോത്പലാനി ച। ഗന്ധവന്ത്യുപപന്നാനി യാനി ചാന്യാനി കൃത്സ്നശഃ ।। ൧൩.
വെളുത്തതും സുഗന്ധമുള്ളതുമായ പൂക്കൾ, താമരയും നീലാംബലും, മറ്റു എല്ലാ സുഗന്ധമുള്ള അനുയോജ്യമായ പൂക്കളും ഉത്തമമാണ്.
ജവാസുമനസോ ഭണ്ഡീരൂപകാമകുരണ്ഡകാഃ। പുഷ്പാണി വര്ജനീയാനി ശ്രാദ്ധകര്മണി നിത്യശഃ ।। ൧൩.
ജവ, സുമനസ്സ്, ഭണ്ഡീരം, ഉപകാമം, കുറണ്ടകം എന്നിങ്ങനെയുള്ള പൂക്കൾ ശ്രാദ്ധകർമ്മത്തിൽ എപ്പോഴും ഒഴിവാക്കണം.
യാനി ഗന്ധാദപേതാനി ഉപഗന്ധീനി യാനി ച। വര്ജനീയാനി പുഷ്പാണി ഭൂതിമന്വിച്ഛതാ തദാ ।। ൧൩.
സുഗന്ധമില്ലാത്തതോ അല്പസുഗന്ധമുള്ളതോ ആയ പൂക്കൾ ഐശ്വര്യം ആഗ്രഹിക്കുന്നവൻ ശ്രാദ്ധത്തിൽ ഒഴിവാക്കണം.
ദ്വിജാതയസ്തഥാന്വിഷ്ഠാ നിയതാഃ സ്യുരുദങ്മുഖാഃ। പൂജയേദ്യജമാനസ്തു വിധിവദ്ദക്ഷിണാമുഖഃ ।। ൧൩.
ദ്വിജന്മാർ ഉത്തരദിശയിൽ മുഖം തിരിച്ച് ക്രമത്തിൽ ഇരിക്കണം; യജമാനൻ ധർമ്മപ്രകാരം ദക്ഷിണദിശയിൽ മുഖം തിരിച്ച് പൂജിക്കണം.
തേഷാമഭിമുഖോ ദദ്യാദ്ദര്ഭാന്പിണ്ഡാംശ്ച യത്നതഃ। അനേന വിധിനാ സാക്ഷാദര്ച്ചയേത് സ്വാന് പിതാമഹാന് ।। ൧൩.
അവർക്ക് നേരെ നോക്കി ദർഭയും പിണ്ടങ്ങളും ശ്രദ്ധയോടെ അർപ്പിക്കണം; ഈ വിധം തന്നെ സ്വന്തം പിതാമഹന്മാരെ നേരിട്ട് ആദരിക്കണം.
ഹരിതാ വൈ സപിഞ്ജല്യാഃ പുഷ്പസ്നിഗ്ധാഃ സമാഹിതാഃ। രത്നിമാത്രപ്രദാനേന പിതൃതീര്ഥേന സംസ്ഥിതാഃ ।। ൧൩.
പച്ചയും മഞ്ഞപ്പാടും ഉള്ളതും പൂക്കളാൽ ഈര്പ്പമുള്ളതുമായ, അരി പരിമാണത്തിലുള്ള ദർഭ പിതൃസ്ഥലത്ത് ക്രമത്തിൽ വയ്ക്കണം.
ഉപമൂലേ തഥാ നീലാഃ പ്രസ്തരാദ്യകുലോദ്യമാഃ । തഥാ ശ്മാമാകനീവാരാ ദുര്വാരാഃ സമുദാഹൃതാഃ ।। ൧൩.
വേരിന്റെ അടിയിൽ കറുത്ത കല്ലുകളും മറ്റും ധാരാളമായി ഉണ്ടാകുന്നു; അതുപോലെ തന്നെ, ശ്മാമാകം, നീവാരം, ദുർവാ തുടങ്ങിയ പുലികളും ഇവിടെ പരാമർശിച്ചിരിക്കുന്നു.
പൂര്വ്വംകീര്ത്തിതവാഞ്ഛ്രേഷ്ഠോ ബഭൂവാഥ പ്രജാപതിഃ । തസ്യ വാലാ നിപതിതാ ഭൂമൌ ചാകാശമാര്ഗതഃ ।। ൧൩.
മുന്പ് പ്രശംസിക്കപ്പെട്ട ഏറ്റവും ശ്രേഷ്ഠനായ പ്രജാപതി അവിടെ ഉണ്ടായി; ആകാശമാർഗ്ഗത്തിൽ നിന്ന് അവന്റെ മുടികൾ ഭൂമിയിൽ വീണു.
തസ്മാന്മേധ്യാ സമാകാശാഃ ശ്രാദ്ധകര്മണി പൂജിതാഃ । പിണ്ഡനിര്വപണം തേഷു കര്ത്തവ്യം ഭൂതിമിച്ഛതാ ।। ൧൩.
അതിനാൽ, ശുദ്ധവും ഉയർന്നതുമായ പുലികൾ ശ്രാദ്ധകർമ്മത്തിൽ ആദരിക്കപ്പെടുന്നു; ഐശ്വര്യം ആഗ്രഹിക്കുന്നവർ അവയിൽ പിണ്ഡം സമർപ്പിക്കണം.
പ്രജാപുഷ്ടിര്ദ്യുതിഃ കീര്ത്തിഃ പ്രജാകാന്തിസമന്വിതാ। ഭവന്തി രുചിരാ നിത്യം വിപാപ്മാനോഽഘവര്ജിതാഃ ।। ൧൩.
സന്താനത്തിന്റെ വളർച്ച, പ്രകാശം, പ്രശസ്തി, സന്താനങ്ങൾക്ക് ആകർഷകമായ സൗന്ദര്യം—ഇവ എല്ലാം പാപരഹിതരും ദോഷമില്ലാത്തവർക്കു എന്നും ലഭിക്കുന്നു.
സകൃദേവാസ്തരേദ്ദര്ഭാന് പിണ്ഡാര്ഥം ദക്ഷിണാമുഖഃ। പ്രാഗ്ദക്ഷിണാഗ്രനിയതോ വിധിഞ്ചാപ്യനുവക്ഷ്യതി ।। ൧൩.
പിണ്ഡം സമർപ്പിക്കാൻ ദർഭം ഒരിക്കൽ മാത്രം തെക്കോട്ടു മുഖം തിരിച്ച് വിരിച്ചിരിക്കണം; കിഴക്കുതെക്കോട്ടു അഗ്രങ്ങൾ കാണിച്ച്, നിർദ്ദേശിച്ച രീതിയിൽ, ആ ചടങ്ങ് വിശദീകരിക്കും.
ന ദീനോ വാപി വാ ക്രുദ്ധോ ന ചൈവാന്യമനാ നരഃ। ഏകാഗ്രമാധായ മനഃ ശ്രാദ്ധം കുര്യ്യാത്സദാ ബുധഃ ।। ൧൩.
ബുദ്ധിമാനായ മനുഷ്യൻ ശ്രാദ്ധം ചെയ്യുമ്പോൾ മനസ്സ് ഏകാഗ്രമാക്കണം; ദു:ഖിതനോ കോപിതനോ അല്ലാതെ, മറ്റൊന്നിലേക്കും മനസ്സു തിരിക്കാതെ, എല്ലായ്പ്പോഴും ശ്രാദ്ധം നടത്തണം.
നിഹന്മി സര്വ്വം യദമേധ്യവദ്ഭവേദ് ഹതാശ്ച സര്വ്വേ സുരദാനവാ മയാ। രക്ഷാംസി യക്ഷാശ്ച പിശാചസങ്ഘാ ഹതാ മയാ യാതുധാനാശ്ച സര്വ്വേ ।। ൧൩.
ശുദ്ധമല്ലാത്തതെല്ലാം ഞാൻ നശിപ്പിക്കുന്നു; ശ്രാദ്ധത്തിന് വിരോധമുള്ള ദേവന്മാരും ദാനവന്മാരും, രാക്ഷസന്മാരും യക്ഷന്മാരും, പിശാചുകളുടെ കൂട്ടങ്ങളും യാതുധാനന്മാരും എല്ലാം ഞാൻ സംഹരിക്കുന്നു.
ഏവം പിത്രേ ദൃഷ്ടമന്നം ഹി യസ്യ തസ്യാസുരാ വര്ജയന്തീഹ സര്വ്വേ। യസ്മിന്ദേശേ പഠ്യതേ ഏഷ മന്ത്രസ്തം വൈ ദേശം രാക്ഷസാ വര്ജയന്തി ।। ൧൩.
ഇങ്ങനെ പിതാവിന് ആഹാരം കാണുമ്പോൾ, എല്ലാ അസുരന്മാരും അതിനെ ഒഴിവാക്കുന്നു; ഈ മന്ത്രം ഏത് സ്ഥലത്തും ചൊല്ലുമ്പോൾ, രാക്ഷസന്മാർ ആ സ്ഥലം ഒഴിവാക്കുന്നു.
അനേന വിധിനാ നിത്യം ശ്രാദ്ധം കുര്യ്യാദ്ദ്വിജഃ സദാ। മനസാ കാങ്ക്ഷിതം യദ്യത്തത്തദ്ദദ്യുഃ പിതാമഹാഃ ।। ൧൩.
ദ്വിജന്മാർ ഈ രീതിയിൽ ശ്രാദ്ധം എല്ലായ്പ്പോഴും നടത്തണം; മനസ്സിൽ ആഗ്രഹിക്കുന്നതെല്ലാം പിതാമഹന്മാർ നൽകും.
പിതരോ ഹൃഷ്ടമനസോ രക്ഷാംസി വിമനാംസി ച। ഭവന്ത്യേവ കൃതേ ശ്രാദ്ധേ നിത്യമേവ പ്രയത്നതഃ ।। ൧൩.
ശ്രാദ്ധം ശ്രദ്ധയോടെ ചെയ്യുമ്പോൾ, പിതാക്കന്മാർ സന്തോഷത്തോടെ, ഹൃദയത്തിൽ ആനന്ദത്തോടെ, രാക്ഷസന്മാർ നിരാശയോടെ മാറുന്നു.
ശൂദ്രാഃ ശ്രാദ്ധേ ക്ഷീരവാശു ബല്വജാസ്തരവസ്തഥാ। വാരണാശ്ച ലവാശ്ചൈവ ലവവര്ഷാശ്ച നിത്യശഃ। ഏവമാദീന്യഥാന്യാനി തൃണാനി പരിവര്ജയേത് ।। ൧൩.
ശ്രാദ്ധത്തിൽ, ശൂദ്ര, ശ്രാദ്ധ, ക്ഷീരവ, ബൽവജ, തരവ, വാരണം, ലവ, ലവവർഷം തുടങ്ങിയ പുലികളും, അതുപോലെ തന്നെ മറ്റുള്ള സമാനതരം പുലികളും എപ്പോഴും ഒഴിവാക്കണം.
അഞ്ജനാഭ്യഞ്ജനാഗന്ധാമാനുപ്രലയനം തഥാ । കാശൈഃ പുനര്ഭവൈഃ കാര്യ്യം സര്വ്വമേവ ഫലം ഭവേത് ।। ൧൩.
അഞ്ജനം, സുഗന്ധം, ഉണക്കൽ എന്നിവയും, കാശ്, പുനർഭവം എന്നീ പുലികളും ഉപയോഗിക്കണം; അതിലൂടെ എല്ലാ ഫലങ്ങളും ലഭിക്കും.