ബൃഹസ്പതിരുവാച।। പാലാശം ബ്രഹ്മവര്ചസ്യമശ്വത്ഥേ രാജ്യഭാവനാ। സര്വഭൂതാധിപത്യം ച പ്ലക്ഷേ നിത്യമുദാഹൃതമ് ।। ൧൩.
ബൃഹസ്പതി പറഞ്ഞു: ബ്രഹ്മതേജസിനായി പാലാശം, രാജ്യം നേടാൻ അശ്വത്ത്വം, എല്ലാഭൂതങ്ങളുടെയും അധിപത്യം നേടാൻ പ്ലക്ഷം എന്നും പറയുന്നു.
പുഷ്ടികാമം ച ന്യഗ്രോധം ബുദ്ധിം പ്രജ്ഞാം ധൃതിം സ്മൃതിമ്। രക്ഷോഘ്നം ച യശസ്യം ച കാശ്മര്യ്യം പാത്രമുച്യതേ ।। ൧൩.
ആരോഗ്യം ആഗ്രഹിക്കുന്നവർക്കു ന്യഗ്രോധം, ബുദ്ധിയും ജ്ഞാനവും ധൈര്യവും സ്മരണയും വേണ്ടവർക്ക് കാശ്മര്യപാത്രം. അത് ദുഷ്ടാത്മാക്കളെ അകറ്റുകയും, പ്രശസ്തിയും നൽകുകയും ചെയ്യുന്നു.
സൌഭാഗ്യമുത്തമം ലോകേ മധുകേ സമുദാഹൃതമ്। ഫല്ഗുപാത്രേ ച കുര്വാണഃ സര്വാന്കാമാനവാപ്നുയാത് ।। ൧൩.
ഇഹ ലോകത്ത് ഉത്തമമായ ഭാഗ്യം തേടുന്നവർക്ക് തേൻ സമർപ്പിക്കുന്നത് ഏറ്റവും ഉത്തമം എന്ന് പറയുന്നു. ഫൽഗു പാത്രത്തിൽ സമർപ്പിച്ചാൽ എല്ലാ ആഗ്രഹങ്ങളും ലഭിക്കും.
പരാ ദ്യുതിരഥോ കര്ത്തുഃ പ്രാകാശ്യം ച വിശേഷതഃ । ബില്വേ ലക്ഷ്മീസ്തഥാ മേധാ നിത്യമായുഷ്യമേവ ച ।। ൧൩.
ആർ സമർപ്പണം നടത്തുന്നു, അവർക്കു വലിയ പ്രകാശവും പ്രത്യേകമായ ഭാസുരതയും ലഭിക്കും. ബിൽവ പാത്രത്തിൽ സമർപ്പിച്ചാൽ ഐശ്വര്യവും ബുദ്ധിയും ദീർഘായുസും എപ്പോഴും ലഭിക്കും.
ക്ഷേത്രാരാമതഡാഗേഷു സര്വസസ്യേഷു ചൈവ ഹി। വര്ഷേദജസ്രം പര്ജന്യോ വേണുപാത്രേഷു കുര്വ്വതഃ ।। ൧൩.
വയലുകളിൽ, തോട്ടങ്ങളിലും, കുളങ്ങളിലും, എല്ലാ വിളകളിലും, ബാംബു പാത്രത്തിൽ സമർപ്പണം ചെയ്യുന്നവർക്കു മേഘം നിരന്തരം മഴ പെയ്യിക്കും.
ഏതേഷ്വേവ സുപാത്രേഷു യേ ചൈവാഗ്രയണം ദദുഃ। സകൃദപ്യത്ര യജ്ഞാനാം സര്വേഷാം ഫലമുച്യതേ ।। ൧൩.
ഇവിടെ പറഞ്ഞ ഉത്തമ പാത്രങ്ങളിൽ ആരെങ്കിലും ആദ്യഭാഗം സമർപ്പിച്ചാൽ, ഒരിക്കൽ പോലും ചെയ്താൽ, എല്ലാ യജ്ഞങ്ങളുടെ ഫലവും ലഭിക്കും എന്ന് പറയുന്നു.
പിതൃഭ്യോ യസ്തു മാല്യാനി സുഗന്ധീനി ച സര്വശഃ । സദാ ദദ്യാച്ഛ്രിയാ യുക്തഃ സ വിഭാതി ദിവാകരഃ ।। ൧൩.
ആർ എപ്പോഴും പിതൃകൾക്ക് സുഗന്ധമുള്ള മാലകളും മറ്റും സമർപ്പിക്കുന്നു, ഐശ്വര്യത്തോടെ, അവൻ സൂര്യനെപ്പോലെ പ്രകാശിക്കും.
ഗുഗ്ഗുലാദീംസ്തഥാ ധൂപാന് പിതൃഭ്യോ യഃ പ്രയച്ഛതി। സംയുക്താന്മധുസര്പിര്ഭ്യാം സോഽശ്വമേധഫലം ലഭേത് ।। ൧൩.
ആർ ഗുഗ്ഗുലു പോലെയുള്ള ധൂപങ്ങൾ തേനും നെയ്യും ചേർത്ത് പിതൃകൾക്ക് സമർപ്പിക്കുന്നു, അവൻ അശ്വമേധ യാഗഫലം നേടും.
ധൂപം ഗന്ധഗുണോപേതം കാന്തം പിതൃപരായണമ്। ലഭതേ സ്ത്രീഷ്വപത്യാനി ഇഹ ചാമുത്ര ചോഭയോഃ। ദദ്യാദേവ പിതൃഭ്യസ്തു നിത്യമേവ ഹ്യതന്ദ്രിതഃ ।। ൧൩.
സുഗന്ധവും ആകർഷണവും ഉള്ള ധൂപം പിതൃഭക്തിയോടെ സമർപ്പിക്കുന്നവൻ, സ്ത്രീകളിൽ സന്താനസൗഭാഗ്യവും ഇവിടെയും പരലോകത്തും ലഭിക്കും. എപ്പോഴും ജാഗ്രതയോടെ പിതൃകൾക്ക് സമർപ്പണം ചെയ്യണം.
ദീപം പിതൃഭ്യഃ പ്രയതഃ സദാ യസ്തു പ്രയച്ഛതി। സ ലോകേഽപ്രതിമം ചക്ഷുഃ സദാ ച ലഭതേ ശൂഭമ് ।। ൧൩.
ആർ ഭക്തിയോടെ എപ്പോഴും പിതൃകൾക്ക് വിളക്ക് സമർപ്പിക്കുന്നു, അവൻ ലോകത്ത് ഉപമയില്ലാത്ത കാഴ്ചയും എപ്പോഴും ശുഭതയും നേടും.
തേജസാ യശമാ ചൈവ കാന്ത്യാ ചൈവ ബലേന ച। ഭുവി പ്രകാശോ ഭവതി ഭ്രാജതേ ച ത്രിവിഷ്ടപേ। അപ്സരോഭിഃ പരിവൃതോ വിമാനാഗ്രേ സ മോദതേ ।। ൧൩.
പ്രഭയും പ്രശസ്തിയും ഭംഗിയും ശക്തിയും കൊണ്ട് ഭൂമിയിൽ പ്രകാശവാനും സ്വർഗ്ഗത്തിൽ ഭാസുരനുമായി, അപ്സരസുകൾ ചുറ്റും വണ്ടി മുൻപിൽ ആനന്ദിക്കും.
ഗന്ധാന്പുഷ്പാണി ധൂപാംശ്ച ദദ്യാദാജ്യാദുതീശ്ച വൈ। ഫലമൂലനമസ്കാരൈഃ പിദൄണാം പ്രയതഃ ശുചിഃ। പൂര്വ കൃത്വാ ദ്വിജാന്പശ്വാത്പൂജയേദന്നസമ്പദാ ।। ൧൩.
സുഗന്ധങ്ങൾ, പുഷ്പങ്ങൾ, ധൂപം, നെയ്യ്, ധാന്യങ്ങൾ, പഴം, കിഴങ്ങ്, വിനയം എന്നിവ ശുദ്ധിയോടെ ഭക്തിയോടെ പിതൃകൾക്ക് സമർപ്പിക്കണം. ആദ്യം ബ്രാഹ്മണരെയും മൃഗങ്ങളെയും ആദരിച്ച് ഭക്ഷ്യസമൃദ്ധിയോടെ അവരെ ആരാധിക്കണം.
ശ്രാദ്ധകാലേ തു സതതം വായുഭൂതാഃ പിതാമഹാഃ। ആവിശന്തി ദ്വിജാന്ദൃഷ്ട്വാ തസ്മാദേതദ്ബ്രവീമി തേ ।। ൧൩.
ശ്രാദ്ധകാലത്ത് പിതാമഹന്മാർ വായുവുപോലെയായി ബ്രാഹ്മണരെ കണ്ടാൽ എപ്പോഴും അവിടെ എത്തുന്നു. അതുകൊണ്ടാണ് ഞാൻ ഇത് നിന്നോട് പറയുന്നു.
വസ്ത്രൈരന്നൈഃ പ്രദാനൈസ്തൈര്ഭക്ഷ്യപേയൈസ്തഥൈവ ച। ഗോഭിരശ്വൈസ്തഥാ ഗ്രാമൈഃ പൂജയിത്വാ ദ്വിജോത്തമാന് ।। ൧൩.
വസ്ത്രം, അന്നം, ദാനങ്ങൾ, ഭക്ഷ്യപാനങ്ങൾ, പശുക്കൾ, കുതിരകൾ, ഗ്രാമങ്ങൾ എന്നിവ നൽകി ബ്രാഹ്മണരെ ആദരിച്ചാൽ,
ഭവന്തി പിതരഃ പ്രീതാഃ പൂജിതേഷു ദ്വിജാതിഷു। തസ്മാദന്നേന വിധിവത് പൂജയേദ്ദ്വിജസത്തമാന് ।। ൧൩.
ബ്രാഹ്മണരെ ആദരിച്ചാൽ പിതാക്കന്മാർ സന്തോഷിക്കും. അതിനാൽ അന്നം കൊണ്ട് വിധിപരമായി ഉത്തമ ബ്രാഹ്മണരെ ആരാധിക്കണം.
സവ്യോത്തരാഭ്യാം പാണിഭ്യാം കുര്യ്യാദുല്ലേഖനം ദ്വിജഃ। പ്രോക്ഷണഞ്ച തഥാ കുര്യാച്ഛ്രാദ്ധകര്മ്മണ്യതന്ദ്രിതഃ ।। ൧൩.
ബ്രാഹ്മണൻ ഇരുവശ കൈകളും ഉപയോഗിച്ച് ഉല്ലേഖനം നടത്തണം. അതുപോലെ ശ്രാദ്ധകർമ്മത്തിൽ ജാഗ്രതയോടെ പ്രോക്ഷണം ചെയ്യണം.
ദര്ഭാന്പിണ്ഡാംസ്തഥാ ഭക്ഷ്യാന്പുഷ്പാണി വിവിധാനി ച। ഗന്ധദാനമലങ്കാരമേകൈകം നിര്വപേദ്വുധഃ ।। ൧൩.
ദർഭ, പിണ്ഡം, വിഭവങ്ങൾ, വിവിധ പുഷ്പങ്ങൾ, സുഗന്ധം, അലങ്കാരം എന്നിവ ഓരോന്നായി വേർതിരിച്ച് സമർപ്പിക്കണം.
പോഷയിത്വാ ജനം സമ്യഗ്വൈശ്വഃ സ്യാദുത്തരോ ദ്വിജഃ। അഭ്യങ്ഗ ദര്ഭപിഞ്ജാലൈസ്ത്രിഭിഃ കുര്യാദ്യഥാവിധി ।। ൧൩.
ജനങ്ങളെ ശരിയായി പോഷിപ്പിച്ചാൽ ബ്രാഹ്മണൻ ഉത്തമനാകും. മൂന്നു ദർഭ കെട്ടുകൾ കൊണ്ട് അഭ്യംഗം വിധിപരമായി നടത്തണം.
അപസവ്യം പിതൃഭ്യശ്ച ദദ്യാദന്നമനുത്തമമ്। തമുച്ചാര്യ്യാഥ സര്വേഷാം വസ്ത്രാര്ഥം സൂത്രമേവ ച ।। ൧൩.
പിതൃകൾക്ക് ഇടത്തുകൈ ഉപയോഗിച്ച് ഉത്തമമായ അന്നം നൽകണം. അവരുടെ പേരുകൾ ഉച്ചരിച്ച് എല്ലാവർക്കും വസ്ത്രവും നൂലും നൽകണം.
ഖണ്ഡനം പോഷണം ചൈവ തഥൈവോല്ലേഖനം തഥാ। സകൃദേവ ഹി ദേവാനാം പിതൄണാം ത്രിഭിരുച്യതേ ।। ൧൩.
മുറിക്കൽ, പോഷണം, ഉല്ലേഖനം എന്നിവ ദേവന്മാർക്ക് ഒരിക്കൽ, പിതൃകൾക്ക് മൂന്ന് പ്രാവശ്യം ചെയ്യണമെന്ന് പറയുന്നു.
ഏകം പവിത്രം ഹസ്തേന പിതൄന്സര്വാന്സകൃത്സകൃത്। ചൈലമന്ത്രേണ പിണ്ഡേഭ്യോ ദത്ത്വാ ദര്ശനജം ഹിതമ് ।। ൧൩.
ഒരു ശുദ്ധമായ വസ്ത്രം കൈയിൽ എடுத்து, എല്ലാ പിതൃദേവന്മാർക്കും വീണ്ടും വീണ്ടും, അർപ്പണത്തിനുള്ള മന്ത്രം ചൊല്ലി, പിണ്ടങ്ങൾക്ക് ദർശനഫലമായ നല്ലത് അർപ്പിക്കണം.
സദാ സര്പിസ്തിലൈര്യുക്താം സ്ത്രീന് പിണ്ഡാന്നിര്വപേദ്ഭുവി। ജാനും കൃത്വാ തഥാ സവ്യം ഭൂമൌ പിതൃപരായണഃ ।। ൧൩.
പിതൃഭക്തിയുള്ളവർ എപ്പോഴും നെയ്യും എള്ളും ചേർത്ത മൂന്നു പിണ്ടങ്ങൾ ഇടത് മുട്ട് നിലത്ത് വച്ച് ശ്രദ്ധയോടെ ഭുവിയിൽ അർപ്പിക്കണം.
പിതൄന് പിതാമഹാംശ്ചൈവ തഥൈവ പ്രപിതാമഹാന്। ആഹൂയ ച പിതൄന് പ്രാഞ്ചാന് പിതൃതീര്ഥേന യത്നതഃ। പിണ്ഡാന്പരിക്ഷിപേത്സമ്യഗപസവ്യമതന്ദ്രിതഃ ।। ൧൩.
പിതാക്കന്മാരെയും പിതാമഹന്മാരെയും പ്രപിതാമഹന്മാരെയും കിഴക്കോട്ട് മുഖം തിരിച്ച് ആഹ്വാനിച്ച്, പിതൃതീർത്ഥജലത്തിൽ ശ്രദ്ധയോടെ പിണ്ടുകൾ ചുറ്റി ഒഴിക്കണം.
അന്നേനാദ്ഭിശ്ച പുഷ്പൈശ്ച ഭക്ഷ്യൈശ്ചൈവ പൃഥഗ്വിധൈഃ। പൃഥഗ് മാതാമഹാനാന്തു കേചിദിച്ഛന്തി മാനവാഃ ।। ൧൩.
അന്നം, വെള്ളം, പൂക്കൾ, വിവിധ വിഭവങ്ങൾ എന്നിവയാൽ ചിലർ മാതൃവംശീയർക്ക് വേറെയും ആദരപൂർവ്വം അർപ്പിക്കാറുണ്ട്.
ത്രീന് പിണ്ഡാനാനുപൂര്വ്വ്യേണ സാങ്ഗുഷ്ഠാന്പുഷ്ടിവര്ദ്ധനാന് । ജാന്വന്തരാഭ്യാം യത്നേന പിണ്ഡാന് ദദ്യാദ്യഥാക്രമമ് ।। ൧൩.
മൂന്നു പോഷകമായ പിണ്ടങ്ങൾ തുമ്പ് ഉപയോഗിച്ച്, മുട്ടുകൾക്കിടയിൽ, ക്രമത്തിൽ ശ്രദ്ധയോടെ അർപ്പിക്കണം.
സവ്യോത്തരാഭ്യാം പാണിഭ്യാം ധര്മേ മന്ത്രേ ച പര്യ്യയഃ। നമോ വഃ പിതരഃ സൂക്ഷ്മൈഃ സദാ ഹ്യേവമതന്ദ്രിതഃ ।। ൧൩.
ഇടതും മുകളിലുമുള്ള കൈകൾ ഉപയോഗിച്ച്, ധർമ്മമന്ത്രം ചൊല്ലി, 'നമസ്കാരം നിങ്ങൾക്ക്, സൂക്ഷ്മരൂപമുള്ള പിതാക്കന്മാരേ' എന്നും എപ്പോഴും ശ്രദ്ധയോടെ ഉച്ചരിക്കണം.
ദക്ഷിണസ്യാന്തു പാണിഭ്യാം പ്രഥമം പിണ്ഡമുത്സൃജേത്। നമോ വഃ പിതരഃ സൌമ്യാഃ പഠന്നിത്യമതന്ദ്രിതഃ ।। ൧൩.
വലത് കൈ ഉപയോഗിച്ച് ആദ്യം പിണ്ടം അർപ്പിക്കണം; 'നമസ്കാരം നിങ്ങൾക്ക്, സുമനസ്സുള്ള പിതാക്കന്മാരേ' എന്നും നിരന്തരം ശ്രദ്ധയോടെ ഉച്ചരിക്കണം.
സവ്യോത്തരാഭ്യാം പാണിഭ്യാം ധര്മേ സര്വ്വമതന്ദ്രിതഃ। ഉലൂഖലസ്യ ലേഖായാ മുദപാത്രാച്ച സേവനമ് ।। ൧൩.
ഇടതും മുകളിലുമുള്ള കൈകൾ ഉപയോഗിച്ച്, ധർമ്മത്തിൽ ശ്രദ്ധയോടെ, ഉലൂഖലിന്റെ രേഖയിലും വെള്ളപ്പാത്രത്തിനരികിലും സേവനം നടത്തണം.
ക്ഷൌമസൂത്രം നവം ദദ്യാച്ഛോണം കാര്പാസികം തഥാ। പത്രോര്ണം പിതൃസൂത്രഞ്ച കൌശേയം പരിവര്ജയേത് ।। ൧൩.
പുതിയ കഷായവസ്ത്രം, ചുവന്ന പത്തിവസ്ത്രം, മൂടിക്കച്ച, തവിട്, പിതൃസൂത്രം എന്നിവ നൽകാം; എന്നാൽ പാറ്റു വസ്ത്രം ഒഴിവാക്കണം.
വര്ജയേത്തദ്ദശാം യജ്ഞേ യദപ്യഹതവസ്ത്രജാമ്। ന പ്രീണന്തി തഥൈതാനി ദാതുരാപ്യായതോ ഭവേത് ।। ൧൩.
യജ്ഞത്തിൽ കീറിപ്പോയതോ മലിനമായതോ ആയ വസ്ത്രങ്ങൾ ഒഴിവാക്കണം; അത്തരം വസ്ത്രങ്ങൾ പിതാക്കന്മാരെ സന്തോഷിപ്പിക്കില്ല, ദാതാവിനും ഐശ്വര്യം ലഭിക്കില്ല.