മഹായോഗബലോപേതാ മഹാദേവമുപസ്ഥിതാ। ദന്തകാണ്വോശനാ തസ്യാഃ പുത്രോ വൈ ഭൃഗുനന്ദനഃ ।। ൧൧.
മഹായോഗശക്തിയോടെ അവൾ മഹാദേവന്റെ അടുത്തെത്തി; അവൾക്ക് ദന്തകാണ്വൻ എന്ന പുത്രൻ ജനിച്ചു, ഭൃഗുവംശജനായവനേ.
അസിതസ്യൈകപര്ണീ തു പത്നീ സാധ്വീ ദൃഢവ്രതാ। ദത്താ ഹിമവതാ തസ്മൈ യോഗാചാര്യായ ധീമതേ। ദേവലം സുഷുവേ സാ തു ബ്രഹ്മിഷ്ഠം മാനസം സുതമ് ।। ൧൧.
ഏകപർണ്ണി, സദാചാരവും ദൃഢവ്രതവും ഉള്ളവൾ, ഹിമവാൻ യോഗാചാര്യനായ അസിതനു വിവാഹം നൽകി. അവൾക്ക് മനസ്സിൽ ജനിച്ച ബ്രഹ്മവിദ്യയിൽ പ്രഗത്ഭനായ ദേവളൻ എന്ന പുത്രൻ ജനിച്ചു.
യാ ചൈതാസാം കുമാരീണാം തൃതീയാ ത്വേകപാടലാ। പുത്രം ശതശിലാകസ്യ ജൈഗീഷവ്യമുപസ്ഥിതാ ।। ൧൧.
ഈ കന്യകകളിൽ മൂന്നാമത്തേത് ഏകപാടല, ശതശിലാകന്റെ പുത്രനായ ജൈഗീഷവ്യന്റെ അടുത്തെത്തി.
തസ്യാപി ശങ്ഖലിഖിതൌ സ്മൃതൌ പുത്രാവയോനിജൌ। ഇത്യേതാ വൈ മഹാഭാഗാഃ കന്യാ ഹിമവതഃ ശുഭാഃ ।। ൧൧.
അവൾക്ക് ശംഖനും ലിഖിതനും എന്ന രണ്ട് പുത്രന്മാർ ജനിച്ചു; ഇവർ ഗർഭത്തിൽ നിന്ന് അല്ലാതെ ജനിച്ചവരായി ഓർമ്മിക്കപ്പെടുന്നു. ഇങ്ങനെ ഹിമവാന്റെ ഈ മഹാഭാഗ്യവതികളായ പുത്രിമാർ ശുഭപ്രദങ്ങളാണ്.
രുദ്രാണീ സാ തു പ്രവരാ സ്വഗുണൈരതിരിച്യതേ। അന്യോന്യപ്രീതിരനയോരുമാശങ്കരയോര്യഥാ ।। ൧൧.
അവൾ ശ്രേഷ്ഠയായ രുദ്രാണിയാണ്, സ്വന്തം ഗുണങ്ങളാൽ അതിക്രമിക്കുന്നു; ഉമയും ശംകരനും തമ്മിലുള്ള പരസ്പരസ്നേഹം അതീവമായതാണ്.
ശ്ലേഷം സംസക്തയോര്ജ്ഞാത്വാ ശങ്കിതഃ കില വൃത്രഹാ। താഭ്യാം മൈഥുനസക്താഭ്യാമപത്യോദ്ഭവഭീരുണാ। തയോഃ സകാശമിന്ദ്രേണ പ്രേഷിതോ ഹവ്യവാഹനഃ ।। ൧൧.
അവരിരുവരുടെയും ഐക്യവും ബന്ധവും മനസ്സിലാക്കി വൃത്രനെ സംഹരിച്ചവൻ സംശയിച്ചു; അവർ ലൈംഗികബന്ധത്തിൽ ഏർപ്പെട്ട് സന്താനഭയത്തിൽ ആയപ്പോൾ, ഇന്ദ്രൻ അവരിലേക്കു അഗ്നിയെ അയച്ചു.
അനയോ രതിവിഘ്നഞ്ച ത്വമാചര ഹുതാശന। സര്വത്ര ഗത ഏവ ത്വം ന ദോഷോ വിദ്യതേ തദാ ।। ൧൧.
ഹുതാശനേ, നീ ഇവരുടെ ഐക്യത്തിൽ തടസ്സം സൃഷ്ടിക്കണം. നീ എല്ലായിടത്തും ഉണ്ടാകയാൽ അതിൽ പാപമൊന്നുമില്ല.
ഇത്യേവമുക്തേ തു തഥാ വഹ്നിനാ ച തഥാ കൃതമ്। ഉമാദേഹം സമുത്സൃജ്യ ശുക്രം ഭൂമൌ വിസര്ജിതമ് ।। ൧൧.
ഇങ്ങനെ വഹ്നി പറഞ്ഞതും ചെയ്തതും കഴിഞ്ഞപ്പോൾ, ഉമാ തന്റെ ശരീരം ഉപേക്ഷിച്ച് വിത്ത് ഭൂമിയിൽ വിട്ടു.
തതോ രുഷിതയാ ദേവ്യാ ശപ്തോഽഗ്നിഃ ശാംശപായന। ഇദം ചോക്തവതീ വഹ്നിം രോഷഗദ്ഘദയാ ഗിരാ ।। ൧൧.
അപ്പോൾ ദേവി കോപത്തോടെ അഗ്നിയെ ശപിച്ചു, ശംശപായനേ, ക്രോധം നിറഞ്ഞ വാക്കുകളിൽ അവൾ അഗ്നിയോട് പറഞ്ഞു.
യസ്മാന്മയ്യവിതൃപ്തായാം രതിവിഘ്നം ഹുതാശന। കൃതവാനസ്യകര്ത്തവ്യം തസ്മാത്ത്വമസി ദുര്മതേ ।। ൧൧.
എനിക്ക് സംതൃപ്തിയില്ലാതെ നീ, ഹുതാശനേ, ഐക്യത്തിൽ തടസ്സം സൃഷ്ടിച്ചത് നിന്റെ കടമയല്ല. അതുകൊണ്ട് നീ തെറ്റായ മനസ്സുള്ളവനാണ്.
യദേവം വിഭൃതം ഗര്ഭം രൌദ്രം ശുക്രം മഹാപ്രഭമ്। ഗര്ഭം ത്വം ധാരയസ്വൈവമേഷാ തേ ദണ്ഡധാരണാ ।। ൧൧.
നീ ഈ ഭയങ്കരവും പ്രകാശമുള്ളതുമായ വിത്ത് വഹിച്ചതിനാൽ, നീ തന്നെ ഈ ഗർഭം വഹിക്കണം. ഇതാണ് നിനക്ക് ശിക്ഷ.
സ ശാപരോഷാദ്രുദ്രാണ്യാ അന്തര്ഗര്ഭോ ഹുതാശനഃ। ബഹൂന്വര്ഷഗണാന് ഗര്ഭം ധാരയാമാസ വൈ ദ്വിജാഃ ।। ൧൧.
ഇങ്ങനെ രുദ്രാണിയുടെ ശാപം ലഭിച്ച അഗ്നി, ദ്വിജന്മാരേ, അനേകം വർഷങ്ങൾ ആ ഗർഭം ഉള്ളിൽ വഹിച്ചു.
സ ഗങ്ഗാമുപഗമ്യാഹ ശ്രൂയതാം സരിദുത്തമേ। സുമഹാന് പരിഖേദോ മേ ഗര്ഭധാരണകാരണാത് ।। ൧൧.
അവൻ ഗംഗയെ സമീപിച്ച് പറഞ്ഞു: 'സരിത്പ്രഭയേ, ഈ ഗർഭം വഹിക്കുന്നതുകൊണ്ട് എനിക്ക് വലിയ കഷ്ടമാണ്.'
മദ്ധിതാര്ഥമിമം ഗര്ഭമതോ ധാരയ നിമ്നഗേ। മത്പ്രസാദാച്ച ഖേദോ വൈ മന്ദസ്തവ ഭവിഷ്യതി ।। ൧൧.
'എന്റെ കാരണത്താൽ നീ ഈ ഗർഭം വഹിക്കണം, നദിയേ. എന്റെ അനുഗ്രഹത്താൽ നിന്റെ കഷ്ടം കുറയും.'
തഥേത്യുക്ത്വാ തദാ സാ തു സമ്പ്രഹൃഷ്ട മഹാനദീ। തം ഗര്ഭം ധാരയാമാസ ദഹ്യമാനേന ചേതസാ ।। ൧൧.
അവൾ 'ശരി' എന്ന് പറഞ്ഞ് സന്തോഷത്തോടെ ആ ഗർഭം ഏറ്റെടുത്തു, എങ്കിലും മനസ്സിൽ വേദനയോടെ.
സാപി കൃച്ഛ്രേണ മഹതാ ഖിദ്യമാനാ മഹാനദീ। കാലം പ്രകൃഷ്ടം സുമഹദ്ഘര്ഭധാരണതത്പരാ ।। ൧൧.
മഹാനദിയായ അവൾ വലിയ കഷ്ടങ്ങൾ സഹിച്ച്, ദീർഘകാലം ആ ഗർഭം വഹിക്കാൻ സമർപ്പിതയായി.
തയാ പരിഗതം ഗര്ഭം കുക്ഷൌ ഹിമവതഃ ശുഭേ। ശുഭം ശരവണം നാമ ചിത്രം പുഷ്പിതപാദപമ്। തത്ര തം വ്യസൃജദ്ഗര്ഭം ദീപ്യമാനാമിവാനലമ് ।। ൧൧.
അവൾ ആ ഗർഭം ഹിമവാന്റെ വിശുദ്ധ ഗർഭത്തിൽ, പൂക്കളാൽ അലങ്കരിച്ച മനോഹരമായ ശരവണത്തിൽ വെച്ചു. അവിടെ അവൾ അഗ്നിപോലെ പ്രകാശിക്കുന്ന ആ ഗർഭം വിട്ടു.
രുദ്രാഗ്നിഗങ്ഗാതനയസ്തത്ര ജാതോഽരുണപ്രഭഃ । ആദിത്യശതസങ്കാശോ മഹാതേജാഃ പ്രതാപവാന് ।। ൧൧.
അവിടെ രുദ്രനും അഗ്നിയും ഗംഗയും ചേർന്ന പുത്രൻ ജനിച്ചു; അരുണപ്രഭയോടെ, നൂറു സൂര്യന്മാരെപ്പോലെയുള്ള മഹാശക്തിയുള്ളവൻ.
തസ്മിഞ്ജാതേ മഹാഭാഗേ കുമാരേ ജാഹ്നവീസുതേ। വിമാനയാനൈരാകാശം പതത്രിഭിരിവാവൃതമ് ।। ൧൧.
ജാഹ്നവിയുടെ മഹാനായ ആ പുത്രൻ ജനിച്ചപ്പോൾ, ആകാശം വിഹായസ്യാനങ്ങളാൽ നിറഞ്ഞു, പക്ഷികൾക്കു പോലെ വിചിത്രമായി.
ദേവദുന്ദുഭയോ നേദുരാകാശേ മധുരസ്വരാഃ। മുമുചുഃ പുഷ്പവര്ഷഞ്ച ഖചരാഃ സിദ്ധചാരണാഃ ।। ൧൧.
ദേവദുണ്ടുഭികൾ ആകാശത്ത് മധുരമായി മുഴങ്ങി; ആകാശവാസികളായ സിദ്ധരും ചാരണന്മാരും പുഷ്പവൃഷ്ടി നടത്തി.
ജഗുര്ഗന്ധര്വ്വമുഖ്യാശ്ച സര്വ്വശസ്തത്ര തത്ര ഹ। യക്ഷാ വിദ്യാധരാഃ സിദ്ധാഃ കിന്നരാശ്ചൈവ സര്വശഃ ।। ൧൧.
പ്രധാനഗന്ധർവന്മാർ എല്ലായിടത്തും പാടുകയും, യക്ഷന്മാർ, വിദ്യാധരന്മാർ, സിദ്ധന്മാർ, കിന്നരന്മാർ എല്ലാം അങ്ങനെ തന്നെയായിരുന്നു.
മഹാനാഗ സഹസ്രാണി പ്രവരാശ്ച പതത്രിണഃ । ഉപതസ്ഥുര്മഹാഭാഗമാഗ്നേയം ശങ്കരാത്മജമ്। പ്രഭാവേണ തദാ തേന ദൈത്യദാനവരാക്ഷസാഃ ।। ൧൧.
ആയിരക്കണക്കിന് മഹാനാഗങ്ങളും ശ്രേഷ്ഠമായ പക്ഷികളും ശിവയുടെയും അഗ്നിയുടെയും പുത്രനെ ചുറ്റി കൂടി. അവന്റെ പ്രകാശത്തിൽ ദാനവരും ദൈത്യരും രാക്ഷസന്മാരും കീഴടങ്ങി.
സഹ സപ്തര്ഷിഭാര്യാഭിരാദാവേ വാഗ്നിസമ്ഭവഃ। അഭിഷേകപ്രയാതാഭിര്ദൃഷ്ടോ വര്ജ്യ ത്വരുന്ധതീമ് ।। ൧൧.
അഗ്നിയിൽ നിന്നു ജനിച്ചവൻ, ആദിയിലെ യജ്ഞത്തിൽ, അരുന്ധതിയെ ഒഴികെ സപ്തർഷിമാരുടെ ഭാര്യമാരോടൊപ്പം കാണപ്പെട്ടു.
താഭിഃ സ ബാലാര്കനിഭോ രൌദ്രഃ പരിവൃതഃ പ്രഭുഃ । സ്നിഹ്യമാനാഭിരത്യര്ഥം സ്വകാഭിരിവ മാതൃഭിഃ ।। ൧൧.
അവരുടെ ഇടയിൽ, ബാലസൂര്യനെപ്പോലെയുള്ള പ്രകാശവും ഭയാനകതയും ഉള്ള ആ പ്രഭുവിനെ, സ്വന്തം മാതാക്കളെപ്പോലെ അവർ അതിയായി സ്നേഹിച്ചു.
യുഗപത്സര്വദേവീര്ഹി ദിദൃക്ഷുര്ജാഹ്നവീസുതഃ। ഷപ്മുഖോ വ്യസൃജച്ഛ്രീമാംസ്താസാം പ്രീത്യാ മഹാദ്യുതിഃ ।। ൧൧.
സകല ദേവതകളെയും ഒരേസമയം കാണാൻ ആഗ്രഹിച്ച ജാഹ്നവിയുടെ പുത്രൻ, അതീവ ഭാസുരനായ മഹാതേജസ്സുള്ളവൻ, അവർക്കു സന്തോഷം നൽകാൻ ആറു മുഖങ്ങൾ പ്രത്യക്ഷപ്പെടുത്തി.
ശ്രീമാന് കമലപത്രാക്ഷസ്തരുണാദിത്യ സന്നിഭഃ। യേന ജാതേന ലോകാനാമാക്ഷേപസ്തേജസാ കൃതഃ ।। ൧൧.
കമലദളങ്ങളപോലുള്ള കണ്ണുകളുള്ള, ഉദയസൂര്യനെപ്പോലെ ദീപ്തിയുള്ള, ജനനത്താൽ ലോകങ്ങളെ അതിന്റെ പ്രകാശം കൊണ്ട് ആവിഷ്കരിച്ച മഹാതേജസ്സുള്ളവൻ ആണവൻ.
തേന ജാതേന മഹതാ ദേവാനാമസഹിഷ്ണവഃ। സ്കന്ദിതാ ദാനവഗണാസ്തസ്മാത്സ്കന്ദഃ പ്രതാപവാന് ।। ൧൧.
അവൻ ജനിച്ച അതിമഹത്തായ ശക്തി ദേവന്മാർക്കു സഹിക്കാനാവാത്തതായിരുന്നു; അതുകൊണ്ട് ദാനവരുടെ കൂട്ടങ്ങൾ ചിതറിപ്പോയി. അതിനാൽ അവൻ ശക്തനായ സ്കന്ദനാണ്.
കൃത്തികാഭിസ്തു യസ്മാത് സംവര്ദ്ധിതഃ സ പുരാതനഃ। കാര്ത്തികേയ ഇതി ഖ്യാതസ്തസ്മാദസുരസൂദനഃ ।। ൧൧.
പഴയകാലത്ത് കൃതികകൾ അവനെ വളർത്തിയതിനാൽ, അവൻ കാർത്തികേയൻ എന്ന പേരിൽ പ്രശസ്തനായി; അസുരന്മാരെ സംഹരിച്ചവൻ.
ജൃമ്ഭതസ്തസ്യ ദൈത്യാരേര്ജ്വാലാമാലാകുലാത്തദാ। മുഖാദ്വിനിര്ഗതാ തസ്യ സ്വശക്തിരപരാജിതാ ।। ൧൧.
ദൈത്യശത്രുവായ അവൻ ജമ്പിച്ചപ്പോൾ, അഗ്നിമാലയാൽ ചുറ്റപ്പെട്ട അവന്റെ വായിൽ നിന്ന് അവന്റെ അപരാജിതമായ ശക്തി പുറത്തുവന്നു.
ക്രീഡാര്ഥഞ്ചൈവ സ്കന്ദസ്യ വിഷ്ണുനാ പ്രഭവിഷ്ണുനാ। ഗരുഡാദിതി സൃഷ്ടൌ ഹി പക്ഷിണൌ ഹി പ്രഭദ്രകൌ ।। ൧൧.
സ്കന്ദന്റെ വിനോദത്തിനായി മഹാശക്തനായ വിഷ്ണു, ഗരുഡനും ആദിതിയുടെ പുത്രനും ആയ രണ്ട് മഹാപക്ഷികളെ സൃഷ്ടിച്ചു.