ഗങ്ഗാ ചൈവ സരിച്ഛ്രേഷ്ഠാ സര്വാസാം പൂര്വജാ തഥാ। പൂര്വമേവ മയോദ്ദിഷ്ടം ശ്രൃണുധ്വം മമ സര്വശഃ ।। ൧൦.
ഗംഗയും, നദികളിൽ ശ്രേഷ്ഠയും, അവരിൽ ഏറ്റവും മൂത്തവളാണ്; ഇതെല്ലാം ഞാൻ മുമ്പേ പറഞ്ഞിട്ടുണ്ട്, ഇനി മുഴുവനും കേൾക്കൂ.
അനേകേ പിതരശ്ചൈവ വര്ത്തന്തേ വ്ക ച വാ പുനഃ। ശ്രോതുമിച്ഛാമി ഭദ്രന്തേ ശ്രാദ്ധസ്യ ച പരം വിധിമ് ।। ൧൦.
പലവിധം പിതാക്കന്മാർ ഉണ്ട്, പിന്നെയും മറ്റു ചിലർ. ഭദ്രയായവളേ, ഞാൻ നിന്നിൽ നിന്ന് ശ്രാദ്ധത്തിന്റെ ഉത്തമവിധി കേൾക്കാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നു.
പുത്രാശ്ച തേ സ്മൃതാഃ കേഷാം കഥഞ്ച പിതരസ്തു തേ । പിതരഃ കഥമുത്പന്നാഃ കസ്യ പുത്രാഃ കിമാത്മകാഃ ।। ൧൦.
ആരുടേയാണ് മക്കൾ എന്ന് ഓർക്കപ്പെടുന്നത്? അവരുടെ പിതാക്കന്മാർ എങ്ങനെ? പിതാക്കന്മാർ എങ്ങനെ ജനിച്ചു, ആരുടെ മക്കളാണ് അവർ, എങ്ങനെയുള്ളവർ?
സ്വര്ഗേ തു പിതരോഽന്യേ യേ ദേവാനാമപി ദേവതാഃ। ഏവം വൈ ശ്രോതുമിച്ഛാമി പിതൄണാം സര്ഗമുത്തമമ്। യഥാവദ്ദത്തമസ്മാഭിഃ ശ്രാദ്ധം പ്രീണാതി വൈ പിതൄന് ।। ൧൦.
സ്വർഗത്തിൽ ചില പിതാക്കന്മാർ ദേവന്മാരിലും ദേവതകളാണ്; അങ്ങനെ, പിതാക്കന്മാരുടെ ഉത്തമമായ ഉത്ഭവം ഞാൻ കേൾക്കാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നു. ഞങ്ങൾ അർപ്പിക്കുന്ന ശ്രാദ്ധം എങ്ങനെ ശരിയായി പിതാക്കന്മാരെ സന്തോഷിപ്പിക്കുന്നു എന്ന് പറയൂ.
യദര്ഥം തേന ദൃശ്യന്തേ തത്ര കിം കാരണം സ്മൃതമ്। സ്വര്ഗേ ഹി കേ തു വര്ത്തന്തേ പിതരോ നരകേ തു കേ ।। ൧൦.
അവിടെ അവർ കാണപ്പെടുന്നത് എന്തിനാണ്? അതിന് എന്താണ് കാരണം എന്ന് ഓർക്കപ്പെടുന്നു? സ്വർഗത്തിൽ ആരൊക്കെയാണ് പിതാക്കന്മാർ, നരകത്തിൽ ആരൊക്കെയാണ്?
അഭിസന്ധായ പിതരം പിതുശ്ച പിതരം തഥാ। പിതുഃ പിതാമഹഞ്ചൈവ ത്രിഷു പിണ്ഡേഷു നാമതഃ ।। ൧൦.
പിതാവിനെയും, പിതാവിന്റെ പിതാവിനെയും, പിതാമഹനെയും മനസ്സിൽ വച്ച്, മൂന്നു പേരുടെയും പേരിൽ മൂന്നു പിണ്ടങ്ങൾ അർപ്പിക്കുന്നു.
കാനി ശ്രാദ്ധാനി ദേയാനി കഥം ഗച്ഛന്തി വൈ പിതൄന് । കഥഞ്ച ശക്താസ്തേ ദാതും നരകസ്ഥാഃ ഫലം പുനഃ ।। ൧൦.
ഏത് ശ്രാദ്ധങ്ങൾ നൽകണം, അവ എങ്ങനെ പിതാക്കളിലേക്ക് എത്തുന്നു? നരകത്തിൽ കഴിയുന്നവർക്ക് വീണ്ടും അതിന്റെ ഫലം ലഭിക്കാൻ എങ്ങനെയാണ് കഴിയുക?
കേ ചേഹ പിതരോ നാമ കാന് യജാമോ വയം പുനഃ । ദേവാ അപി പുതൄന് സ്വര്ഗേ യജന്തീതി ഹി നഃ ശ്രുതമ് ।। ൧൦.
ഇവിടെ ആരെയാണ് പിതാക്കൾ എന്ന് വിളിക്കുന്നത്? വീണ്ടും ആരെയാണ് നമുക്ക് ആരാധിക്കേണ്ടത്? സ്വർഗത്തിൽ ദേവന്മാർക്കും തങ്ങളുടെ പുത്രന്മാരെ ആരാധിക്കുന്നതായി ഞങ്ങൾ കേട്ടിട്ടുണ്ട്.
ഏതദിച്ഛാമി വൈ ശ്രോതും വിസ്തരേണ ബഹുശ്രുത। സ്പഷ്ടാഭിധാനമര്ഥം വൈ തദ്ഭവാന്വക്തുമര്ഹതി ।। ൧൦.
ഈ വിഷയത്തിൽ വിശദമായി ഞാൻ കേൾക്കാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നു, ജ്ഞാനശാലിയായോനെ, ഈ കാര്യത്തിൽ നിങ്ങൾക്ക് വ്യക്തമായി പറയാൻ കഴിയും.
ഋഷീണാന്തു വചഃ ശ്രുത്വാ സൂതസ്തത്ത്വാര്ഥദര്ശിവാന്। ആചചക്ഷേ യഥാപ്രശ്രം ഋഷീണാം മാനസം തതഃ ।। ൧൦.
മഹർഷിമാരുടെ വാക്കുകൾ കേട്ട ശേഷം, സുതൻ സത്യാർത്ഥം മനസ്സിലാക്കി, അവർ ചോദിച്ചതുപോലെ മഹർഷിമാരുടെ മനസ്സിലുള്ളത് വിശദമായി പറഞ്ഞു.
അത്ര വോ വര്ണയിഷ്യാമി യഥാപ്രജ്ഞം യഥാശ്രുതമ്। മന്വന്തരേഷു ജായന്തേ പിതരോ ദേവസൂനവഃ ।। ൧൦.
നിങ്ങൾക്ക് എന്റെ അറിവും കേട്ടതും അനുസരിച്ച് ഞാൻ ഇവിടെ വിശദീകരിക്കാം: മന്വന്തരങ്ങളിൽ പിതാക്കൾ ദേവന്മാരുടെ പുത്രന്മാരായി ജനിക്കുന്നു.
അതീതാനാഗതേ ജ്യേഷ്ഠാഃ കനിഷ്ഠാഃ ക്രമശസ്തു തേ। ദേവൈഃ സാര്ദ്ധം പുരാതീതാഃ പിതരോ യേഽന്തരേഷു വൈ। വര്ത്തന്തേ സാമ്പ്രതം യേ തു താന്വൈ വക്ഷ്യാമി നിശ്ചയാത് ।। ൧൦.
കഴിഞ്ഞവരും വരാനിരിക്കുന്നവരുമായവരിൽ മുതിർന്നവരും ഇളയവരും ക്രമത്തിൽ ഉണ്ട്. ദേവന്മാരോടൊപ്പം മുൻകാലങ്ങളിൽ ഉണ്ടായിരുന്ന പിതാക്കളെയും ഇപ്പോൾ ഉള്ളവരെയും ഞാൻ നിർബന്ധമായി വിശദീകരിക്കും.
ശ്രാദ്ധഞ്ചൈഷാം മനുഷ്യാണാം ശ്രാദ്ധമേവ പ്രവര്ത്തതേ। ദേവാനസൃജന് ബ്രഹ്മാ നായക്ഷന്നിതി വൈ പുനഃ । തമുത്സൃജ്യ തദാത്മാനമസൃജംസ്തേ ഫലാര്ഥിനഃ ।। ൧൦.
ഈ പിതാക്കൾക്കായുള്ള ശ്രാദ്ധം മനുഷ്യർ നിർവഹിക്കുന്നു. ബ്രഹ്മാവ് ദേവന്മാരെ സൃഷ്ടിച്ചു, പക്ഷേ അവർ ഭോജിച്ചില്ല. അതിനാൽ, ഫലം ലഭിക്കണമെന്ന ആഗ്രഹത്തിൽ അവർ തങ്ങളെത്തന്നെ സൃഷ്ടിച്ചു.
തേ ശപ്താ ബ്രഹ്മണാ മൂഢാ നഷ്ടസംജ്ഞാ ഭവിഷ്യഥ। ന സ്മ കിഞ്ചിദ്വിജാനന്തി തതോ ലോകേ ഹ്യമുഹ്യത ।। ൧൦.
ബ്രഹ്മാവിന്റെ ശാപം മൂലം അവർ ഭ്രമിതരായി, ബോധം നഷ്ടപ്പെട്ടു. അവർക്ക് ഒന്നും അറിയാൻ കഴിഞ്ഞില്ല, അതിനാൽ ലോകം അജ്ഞതയിൽ ആകുകയായിരുന്നു.
തേ ഭൂയഃ പ്രണതാഃ സര്വേ യാചന്തി സ്മ പിതാമഹമ്। അനുഗ്രഹായ ലോകാനാം പുനസ്താനബ്രവീത്പ്രഭുഃ ।। ൧൦.
അപ്പോൾ അവർ എല്ലാവരും വീണ്ടും നമസ്കരിച്ചു, ലോകങ്ങൾക്ക് അനുഗ്രഹം നൽകാൻ പിതാമഹനോട് അപേക്ഷിച്ചു. അപ്പോൾ ഭഗവാൻ വീണ്ടും അവരോട് പറഞ്ഞു.
പ്രായശ്ചിത്തം ചരധ്വം വൈ വ്യഭിചാരോ ഹി യഃ കൃതഃ । പുത്രാന്സ്വാന്പരിപൃച്ഛധ്വം തതോ ജ്ഞാനമവാപ്സ്യഥ ।। ൧൦.
നിങ്ങൾ ചെയ്ത പാപത്തിന് പ്രായശ്ചിത്തം ചെയ്യൂ. നിങ്ങളുടെ സ്വന്തം പുത്രന്മാരോട് ചോദിച്ചാൽ, നിങ്ങൾക്ക് ജ്ഞാനം ലഭിക്കും.
തതസ്തേ സ്വാന്സുതാംശ്ചൈവ പ്രായശ്ചിത്തജിഘൃക്ഷവഃ। അപൃച്ഛന് സംയതാത്മാനോ വിധിവച്ച മിഥോ മിഥഃ ।। ൧൦.
പ്രായശ്ചിത്തം ചെയ്യാൻ ആഗ്രഹിച്ച്, അവർ ആത്മസംയമനം പാലിച്ച്, വിധിപ്രകാരം പരസ്പരം പുത്രന്മാരോട് ചോദിച്ചു.
തേഭ്യസ്തേ നിയതാത്മാനഃ പുത്രാഃ ശംസുരനേകധാ। പ്രായശ്ചിത്താനി ധര്മജ്ഞാ വാങ്മനഃ കര്മ്മജാനി തു ।। ൧൦.
അവരുടെ പുത്രന്മാർ, മനസ്സു നിയന്ത്രിച്ച്, ധർമ്മം അറിയുന്നവർ, വാക്ക്, മനസ്സ്, പ്രവർത്തി എന്നിവയിൽ ജനിക്കുന്ന വിവിധ പ്രായശ്ചിത്തങ്ങൾ പലവിധത്തിൽ പറഞ്ഞു.
തേ പുത്രാനബ്രുവന്പ്രീതാ ലബ്ധസംജ്ഞാ ദിവൌകസഃ। യൂയം വൈ പിതരോഽസ്മാകം യേ വയം പ്രതിബോധിതാഃ। ധര്മജ്ഞാനഞ്ച കാമശ്ച കോ വരോ വഃ പ്രദീയതാമ് ।। ൧൦.
ദേവന്മാർ ബോധം വീണ്ടെടുത്ത് സന്തോഷത്തോടെ പുത്രന്മാരോട് പറഞ്ഞു: 'നിങ്ങളാണ് ഞങ്ങളുടെ പിതാക്കൾ, കാരണം നിങ്ങൾ ഞങ്ങളെ ഉണർത്തി. ധർമ്മജ്ഞാനം അല്ലെങ്കിൽ ആഗ്രഹം, ഏത് വരം വേണമെങ്കിലും ചോദിക്കൂ.'
പുനസ്താനബ്രവീദ്ബ്രഹ്മാ യൂയം വൈ സത്യവാദിനഃ। തസ്മാദ്യദുക്തം യുഷ്മാഭിസ്തത്തഥാ ന തദന്യഥാ ।। ൧൦.
അപ്പോൾ ബ്രഹ്മാവ് വീണ്ടും പറഞ്ഞു: 'നിങ്ങൾ സത്യം പറയുന്നവർ ആണ്. അതിനാൽ നിങ്ങൾ പറഞ്ഞത് തന്നെയാണ് നടക്കുക, അതിന് വിപരീതമായി ഒന്നും സംഭവിക്കില്ല.'
ഉക്തഞ്ച പിതരോഽസ്മാകമിതി വൈ തനയാഃ സ്വകാഃ। പിതരസ്തേ ഭവിഷ്യന്തി തേഭ്യോഽയം ദീയതാം വരഃ ।। ൧൦.
'ഇവരാണ് ഞങ്ങളുടെ പിതാക്കൾ' എന്ന് അവർ പറഞ്ഞു. അതിനാൽ അവരുടെ സ്വന്തം പുത്രന്മാർ തന്നെ പിതാക്കളാകും. ഈ വരം അവർക്കാണ് നൽകുന്നത്.
തേനൈവ വചസാ പുത്രാ ബ്രഹ്മണഃ പരമേഷ്ഠിനഃ। പുത്രാഃ പിതൃത്ത്വമാജഗ്മുഃ പുത്രത്വം പിതരഃ പുനഃ ।। ൧൦.
ബ്രഹ്മാവിന്റെ ആ വാക്ക് കൊണ്ടുതന്നെ, പുത്രന്മാർക്ക് പിതൃത്വം ലഭിച്ചു, പിതാക്കൾക്ക് പുത്രത്വം വീണ്ടും ലഭിച്ചു.
തസ്മാത്തേ പിതരഃ പുത്രാഃ പിതൃത്വേ തേഷു തത്സ്മൃതമ് । ഏവം സ്മൃത്വാ പിതൄന് പുത്രാന്പുത്രാശ്ച പിതരസ്തഥാ। വ്യാജഹാര പുനര്ബ്രഹ്മാ പിദൄനാത്മവിവൃദ്ധയേ ।। ൧൦.
അതിനാൽ, ആ പിതാക്കൾ പുത്രന്മാരാണ്, അവരിൽ പിതൃത്വം ഓർക്കപ്പെടുന്നു. അങ്ങനെ, പിതാക്കളെയും പുത്രന്മാരെയും പരസ്പരം ഓർത്തുകൊണ്ട്, ബ്രഹ്മാവ് വീണ്ടും പിതാക്കളെ വളരാൻ അനുഗ്രഹിച്ചു.
യോ ഹ്യനിഷ്ട്വാ പിതൄഞ്ഛ്രാദ്ധേ ക്രിയാം കാഞിചിത്കരിഷ്യതി। രാക്ഷസാ ദാനവാശ്ചൈവ ഫലം പ്രാപ്സ്യന്തി തസ്യ തത് ।। ൧൦.
ആരും പിതാക്കൾക്ക് ശ്രാദ്ധം അർപ്പിക്കാതെ യാതൊരു കര്മ്മവും ചെയ്താൽ, അതിന്റെ ഫലം രാക്ഷസന്മാർക്കും ദാനവന്മാർക്കും ലഭിക്കും.
ശ്രാദ്ധൈരാപ്യായിതാശ്ചൈവ പിതരഃ സോമമവ്യയമ്। ആപ്യായ്യമാനാ യുഷ്മാഭിര്വര്ദ്ധയിഷ്യന്തി നിത്യശഃ ।। ൧൦.
ശ്രാദ്ധംകൊണ്ടു പോഷിപ്പിക്കപ്പെടുന്ന പിതാക്കന്മാർ അക്ഷയമായ സോമം അനുഭവിക്കുന്നു. നിങ്ങൾ അവരെ ഇങ്ങനെ പോഷിപ്പിക്കുമ്പോൾ, അവർ എപ്പോഴും വർദ്ധിച്ചുകൊണ്ടിരിക്കും.
ശ്രാദ്ധൈരാപ്യായിതഃ സോമോ ലോകാനാപ്യായയിഷ്യതി । കൃത്സ്രം സപര്വതവനം ജങ്ഗമാജങ്ഗമൈര്വൃതമ് ।। ൧൦.
ശ്രാദ്ധബലിയിൽ സോമൻ പോഷിപ്പിക്കപ്പെടുമ്പോൾ, അവൻ ലോകങ്ങളെയും അതിലെ മലകളും കാടുകളും സഞ്ചരിക്കുന്നവരും അചഞ്ചലന്മാരുമായ എല്ലാ ജീവികളെയും പൂർണ്ണമായി പോഷിപ്പിക്കും.
ശ്രാദ്ധാനി പുഷ്ടികാമാശ്ച യേ കരിഷ്യന്തി മാനവാഃ। തേഭ്യഃ പുഷ്ടിം പ്രജാശ്ചൈവ ദാസ്യന്തി പിതരഃ സദാ ।। ൧൦.
ആഹാരസമൃദ്ധി ആഗ്രഹിച്ച് ശ്രാദ്ധം ചെയ്യുന്ന മനുഷ്യർക്കു പിതാക്കന്മാർ എപ്പോഴും സമൃദ്ധിയും സന്തതിയും നൽകും.
ശ്രാദ്ധേ യേഭ്യഃ പ്രദാസ്യന്തി ത്രീന് പിണ്ഡാന് നാമഗോത്രതഃ। സര്വത്ര വര്ത്തമാനാസ്തേ പിതരഃ പ്രപിതാമഹമ്। തേഷാമാപ്യായയിഷ്യന്തി ശ്രാദ്ധദാനേന വൈ പ്രജാഃ ।। ൧൦.
ശ്രാദ്ധത്തിൽ പേരും ഗോത്രവും പറഞ്ഞ് മൂന്നു പിണ്ടം അർപ്പിക്കുന്നവർക്ക്, എല്ലായിടത്തും ഉള്ള പിതാക്കന്മാരും പ്രപിതാമഹന്മാരും, ആ ശ്രാദ്ധദാനത്തിലൂടെ അവരുടെ സന്തതികളെ പോഷിപ്പിക്കും.
ഏവമാജ്ഞാ കൃതാ പൂര്വം ബ്രഹ്മണാ പരമേഷ്ഠിനാ। തേനൈതത്സര്വഥാ സിദ്ധം ദാനമധ്യയനം തപഃ ।। ൧൦.
ഇങ്ങനെ പരമേശ്വരനായ ബ്രഹ്മാവു മുമ്പ് ആജ്ഞ നൽകിയതിനാൽ, ദാനം, പഠനം, തപസ്സു എന്നിവ എല്ലായ്പ്പോഴും ഫലപ്രദമാണ്.
തേ തു ജ്ഞാനപ്രദാതാരഃ പിതരോ വോ ന സംശയഃ। ഇത്യേതേ പിതരോ ദേവാ ദേവാശ്ച പിതരഃ പുനഃ । അന്യോന്യം പിതരോ ഹ്യേതേ ദേവാശ്ച പിതരശ്ച ഹ ।। ൧൦.
നിസ്സംശയം, നിങ്ങളുടെ പിതാക്കന്മാർ ജ്ഞാനദായകരാണ്. ഇവർ ദേവന്മാരാണ്, ദേവന്മാരും വീണ്ടും പിതാക്കന്മാരാണ്; ഇവർ പരസ്പരം പിതാക്കന്മാരും ദേവന്മാരുമാണ്.