വായുപുരാണമ്

ഭദ്രാശ്വസ്യ ഘൃതാച്യാം വൈ ദശാപ്സരസി സൂനവഃ। ഭദ്രാ ശൂദ്രാ ച മദ്രാ ച ശലദാ മലദാ തഥാ ।। ൯.

ഭദ്രാശ്വന്‍ ഘൃതാചി എന്ന അപ്സരസില്‍ നിന്ന് പത്ത് പുത്രന്മാർ ജനിച്ചു: ഭദ്രൻ, ശൂദ്രൻ, മദ്രൻ, ശലദൻ, മലദൻ,

വേലാ ഖലാ ച സപ്തൈതാ യാ ച ഗോചപലാ സ്മൃതാ । തഥാ മാനരസാ ചൈവ രത്നകൃടാ ച താ ദശ ।। ൯.

വേല, ഖല എന്നിവരും, കൂടാതെ ഗോപാല എന്നറിയപ്പെടുന്നവളും, മാനരസയും രത്നകൃതും; ഇവരൊക്കെയും പത്ത് പേരാണ്.

ആത്രേയവംശകൃത്താസാം ഭര്ത്താ നാമ്നാ പ്രഭാകരഃ। ഭദ്രായാം ജനയാമാസ സോമം പുത്രം യശസ്വിനമ് ।। ൯.

അത്രേയവംശത്തിന്റെ സ്ഥാപകനായ ഭർത്താവ് പ്രഭാകരൻ, ഭദ്രയിൽ നിന്ന് പ്രശസ്തനായ സോമനെ പുത്രനായി ജനിപ്പിച്ചു.

സ്വര്ഭാനുനാ ഹതേ സൂര്യേ പതമാനോ ദിവോ മഹീമ്। തമോഽഭിഭൂതേ ലോകേഽസ്മിന് പ്രഭാ യേന പ്രവര്ത്തിതാ ।। ൯.

സ്വർഭാനു സൂര്യനെ ആക്രമിച്ച് ആകാശത്തിൽ നിന്ന് ഭൂമിയിലേക്ക് വീഴുമ്പോൾ, ലോകം ഇരുട്ടിൽ മുങ്ങിയപ്പോൾ, പ്രകാശം വീണ്ടും ഉണർത്തിയത് അവനാണ്.

സ്വസ്തി തേഽസ്ത്വിതി ചോക്തഃ സ പതന്നിഹ ദിവാകരഃ। ബ്രഹ്മര്ഷേര്വചനാത്തസ്യ ന പപാത ദിവോ മഹീമ് ।। ൯.

സൂര്യൻ വീഴുമ്പോൾ, 'നിനക്ക് ക്ഷേമം ഉണ്ടാകട്ടെ' എന്ന് ബ്രഹ്മർഷി പറഞ്ഞു. ആ വാക്കിന്റെ ശക്തിയാൽ സൂര്യൻ ആകാശത്തിൽ നിന്ന് ഭൂമിയിലേക്ക് വീണില്ല.

അത്രിശ്രേഷ്ഠാനി ഗോത്രാണി യശ്ചകാര മഹാതപാഃ । യജ്ഞേഷ്വത്രിഘനശ്ചൈവ സുരൈര്യശ്ച പ്രവര്ത്തിതഃ ।। ൯.

മഹാതപസ്സുള്ള അത്രി പ്രധാനമായ ഗോത്രങ്ങൾ സ്ഥാപിച്ചു; യാഗങ്ങളിൽ അത്രിഘനൻ എന്ന പേരിൽ ദേവന്മാർക്ക് വേണ്ടി പ്രവർത്തിച്ചു.

സ താസ്വജനയത് പുത്രാനാത്മതുല്യാനനാമകാന്। ദശ താസ്വേവ മഹതാ തപസാ ഭാവിതപ്രഭാ ।। ൯.

അത്രി തന്റെ ഭാര്യമാരിൽ നിന്ന് തനിക്കു തുല്യരായ, തനിക്കു പേരുള്ള പത്ത് പുത്രന്മാരെ മഹത്തായ തപസ്സിലൂടെ ജനിപ്പിച്ചു.

സ്വസ്ത്യാത്രേയാ ഇതി ഖ്യാതാ ഋഷയോ വേദപാരഗാഃ । തേഷാം വിഖ്യാതയശസൌ ബ്രഹ്മിഷ്ഠൌ സുമഹൌജസൌ ।। ൯.

സ്വസ്ത്യാത്രേയന്മാർ എന്നറിയപ്പെടുന്ന ഈ ഋഷിമാർ വേദങ്ങളിൽ പ്രാവീണ്യം നേടിയവരായിരുന്നു. അവരിൽ രണ്ടുപേർ മഹത്വത്തിൽ പ്രശസ്തരായ, ബ്രഹ്മത്തിൽ ലയിച്ചവരും അതിവിശാലശക്തിയുള്ളവരുമായിരുന്നു.

ദത്താത്രേയസ്തസ്യ ജ്യേഷ്ഠോ ദുര്വാസാസ്തസ്യ ചാനുജഃ । യവീയസീ സുതാ തസ്യാ മബലാ ബ്രഹ്മവാദിനീ। അത്രാപ്യുദാഹരന്തീമം ശ്ലോകം പൌരാണികാഃ പുരാ ।। ൯.

അവരിൽ മുതിർന്നവൻ ദത്താത്രേയനും, ഇളയവൻ ദുര്വാസുവും. ഏറ്റവും ഇളയ മകൾ അംബല, ബ്രഹ്മവിദ്യയിൽ പ്രാവീണ്യമുള്ളവളായിരുന്നു. ഇവിടെ പുരാണകഥാകാർ ഈ ശ്ലോകം ഉദ്ധരിക്കുന്നു.

അത്രേഃ പുത്രം മഹാത്മാനം ശാന്താത്മാനമകല്മഷമ്। ദത്താത്രേയം തനും വിഷ്ണോഃ പുരാണജ്ഞാഃ പ്രചക്ഷതേ ।। ൯.

അത്രിയുടെ മഹാത്മാവും ശാന്തനും പാപരഹിതനുമായ പുത്രൻ ദത്താത്രേയൻ, വിഷ്ണുവിന്റെ അവതാരമായിരുന്നുവെന്ന് പുരാണജ്ഞർ പറയുന്നു.

തസ്യ ഗോത്രാന്വയേ ജാതാശ്ചത്വാരഃ പ്രഥിതാ ഭുവി। ശ്യാമാശ്ച മുദ്ഗലാശ്ചൈവ ബലാരകഗവിഷ്ഠിരാഃ। ഏതേ നൃണാന്തു ചത്വാരഃ സ്മൃതാഃ പക്ഷാ മഹൌജസാമ് ।। ൯.

അവന്റെ വംശത്തിൽ ഭൂമിയിൽ പ്രശസ്തരായ നാലുപേർ ജനിച്ചു: ശ്യാമന്മാർ, മുദ്ഗലന്മാർ, ബലാരകന്മാർ, ഗവിഷ്ഠിരന്മാർ. ഇവരാണ് മനുഷ്യരിൽ ശക്തിയുള്ള പ്രധാന ശാഖകൾ.

കശ്യപാന്നാരദശ്ചൈവ പര്വതോഽരുന്ധതീ തഥാ। ജജ്ഞിരേ ച ത്വരുന്ധത്യാസ്താന്നിബോധത സത്തമാഃ ।। ൯.

കശ്യപനിൽ നിന്ന് നാരദനും, പാർവതനും, അരുന്ധതിയും ജനിച്ചു. അരുന്ധതിയിൽ നിന്ന് ജനിച്ചവരെ കേൾക്കൂ, ഉത്തമന്മാരേ.

നാരദസ്തു വസിഷ്ഠായാരുന്ധതീം പ്രത്യപാദയത്। ഊര്ദ്ധ്വരേതാ മഹാതേജാ വൃക്ഷശാപാത്തു നാരദഃ ।। ൯.

നാരദൻ അരുന്ധതിയെ വസിഷ്ഠന് നൽകി. വൃക്ഷത്തിന്റെ ശാപം മൂലം നാരദൻ മഹാശക്തിയുള്ളവനും ഊർദ്ധ്വരേതസുമായവനായി.

പുരാ ദേവാസുരേ തസ്മിന്സംഗ്രാമ താരകാമയേ। അനാവൃഷ്ട്യാ ഹതേ ലോകേ വ്യഗ്രേ ശക്രേ സുരൈഃ സഹ। വസിഷ്ഠസ്തപസാ ധീമാന്ധാരയാമാസ വൈ പ്രജാഃ ।। ൯.

ദേവാസുരസമരമായ താരകാമയ യുദ്ധത്തിൽ, ലോകം വരൾച്ചകൊണ്ട് ബാധിക്കപ്പെട്ടപ്പോൾ, ഇന്ദ്രനും ദേവന്മാരും തിരക്കിലായിരുന്നപ്പോൾ, വസിഷ്ഠൻ തന്റെ തപസ്സുകൊണ്ട് സകല ജീവജാലങ്ങളെയും രക്ഷിച്ചു.

അത്രൌഷധം മൂലഫലമോഷധീശ്ച പ്രവര്ത്തയന് । താസ്തേന ജീവയാമാസ കാരുണ്യാദോഷധേന തു ।। ൯.

അത്രി ഔഷധങ്ങൾ, മൂലങ്ങൾ, പഴങ്ങൾ, ഔഷധികളൊക്കെ വളർത്തി. തന്റെ കാരുണ്യത്തോടെ ആ ഔഷധങ്ങൾകൊണ്ട് ജീവജാലങ്ങളെ രക്ഷിച്ചു.

അരുന്ധത്യാം വസിഷ്ഠസ്തു ശക്തിമുത്പാദയദ്ദ്വിജാഃ। സാഗരഞ്ജനയച്ഛക്തേരദൃശ്യന്തീ പരാശരമ് ।। ൯.

വസിഷ്ഠൻ അരുന്ധതിയിൽ നിന്ന് ശക്തിയെ ജനിപ്പിച്ചു, ദ്വിജന്മാരേ. ശക്തി സാഗരാഞ്ജനയയിൽ നിന്ന് പരാശരനെ ജനിപ്പിച്ചു.

കാലീ പരാശരാജ്ജജ്ഞേ കൃഷ്ണദ്വൈപായനം പ്രഭുമ്। ദ്വൈപായനാദരണ്യാം വൈ ശുകോ ജജ്ഞേ ഗുണാന്വിതഃ ।। ൯.

കാളിയിൽ നിന്ന് പരാശരനിലൂടെ കൃഷ്ണദ്വൈപായനൻ എന്ന പ്രഭു ജനിച്ചു. ദ്വൈപായനനും അരണിയും ചേർന്ന് ഗുണസമ്പന്നനായ ശുകൻ ജനിച്ചു.

ഉത്പദ്യന്തേ ച പീവര്യാം ഷഡിമേ ശുകസൂനവഃ। ഭൂരിശ്രവാഃ പ്രഭുഃ ശമ്ഭുഃ കൃഷ്ണോ ഗൌരശ്ച പഞ്ചമഃ ।। ൯.

പീവരിയിൽ, ശുകന്റെ ആറു പുത്രന്മാർ ജനിച്ചു: ഭൂരിശ്രവാസ്, പ്രഭു, ശംഭു, കൃഷ്ണൻ, ഗൗരൻ, അഞ്ചാമനായവൻ.

കന്യാ കീര്തിമതീ ചൈവ യോഗമാതാ ദൃഢവ്രതാ। ജനനീ ബ്രഹ്മദത്തസ്യ പത്നീ സത്ത്വഗുഹസ്യ ച ।। ൯.

കീര്ത്തിമതി എന്നൊരു മകൾ അവിടുണ്ട്; യോഗത്തിന്റെ മാതാവായി പ്രശസ്തയും ദൃഢവ്രതയുമാണ് അവൾ. അവൾ ബ്രഹ്മദത്തന്റെ അമ്മയും സത്ത്വഗുഹന്റെ ഭാര്യയുമാണ്.

ശ്വേതാഃ കൃഷ്ണാശ്ച ഗൌരാശ്ച ശ്യാമാ ധൂമ്രാഃ സമൂലികാഃ। ഊഷ്മപാ ദാരകാശ്ചൈവ നീലാശ്ചൈവ പരാശരാഃ। പരാശരാണാമഷ്ടൌ തേ പക്ഷാഃ പ്രോക്താ മഹാത്മനാമ് ।। ൯.

ശ്വേതന്മാർ, കൃഷ്ണന്മാർ, ഗൗരന്മാർ, ശ്യാമന്മാർ, ധൂമ്രന്മാർ, സമൂലികന്മാർ, ഊഷ്മപന്മാർ, ദാരകന്മാർ, നീലന്മാർ, പരാശരന്മാർ—ഇവയാണ് മഹാത്മാക്കളായ പരാശരന്മാരുടെ എട്ട് ശാഖകൾ എന്ന് പറയുന്നു.

അത ഊര്ദ്ധ്വം നിബോധധ്വമിന്ദ്രപ്രതിമസമ്ഭവമ്। വസിഷ്ഠസ്യ കപിഞ്ജല്യാം ഘൃതാച്യാം സമപദ്യത। കുശീതിയഃ സമാഖ്യാത ഇന്ദ്രപ്രതിമ ഉച്യതേ ।। ൯.

ഇനി, ഇന്ദ്രനോടു തുല്യമായ ജനനത്തെക്കുറിച്ച് കേൾക്കൂ. വസിഷ്ഠനിൽ, കപിഞ്ചലയും ഘൃതാചിയും ചേർന്ന് കുശിതിയനെ പ്രസവിച്ചു; അവനെ ഇന്ദ്രസമൻ എന്ന് വിളിക്കുന്നു.

പൃഥോഃ സുതായാഃ സമ്ഭൂതഃ പുത്രസ്തസ്യാ ഭവദ്വസുഃ। ഉപമന്യുഃ സുതസ്തസ്യ യസ്യേമേ ഉപമന്യവഃ ।। ൯.

പൃഥുവിന്റെ മകളിൽ നിന്ന് ഒരു പുത്രൻ ജനിച്ചു; അവൻ വസു. അവന്റെ പുത്രൻ ഉപമന്യു; അവനിൽ നിന്നാണ് ഈ ഉപമന്യുക്കൾ വംശം വന്നത്.

മിത്രാവരുണയോശ്ചൈവ കുണ്ഡിനോ യേ പരിശ്രുതാഃ। ഏകാര്ഷേയാസ്തഥൈവാന്യേ വസിഷ്ഠാ നാമ വിശ്രുതാഃ। ഏതേ പക്ഷാ വസിഷ്ഠാനാം സ്മൃതാ ഏകാദശേവ തു ।। ൯.

മിത്രനും വരുണനും, കുണ്ടിനന്മാർ എന്നും അറിയപ്പെടുന്നവരും, ഏകർഷേയന്മാർ എന്നും പ്രശസ്തരായ വസിഷ്ഠന്മാരും—ഇവയാണ് വസിഷ്ഠന്മാരുടെ പതിനൊന്ന് ശാഖകൾ എന്ന് ഓർക്കപ്പെടുന്നത്.

ഇത്യേതേ ബ്രഹ്മണഃ പുത്രാ മാനസാ ഹ്യഷ്ട വിശ്രുതാഃ। ഭ്രാതരഃ സുമഹാഭാഗാ തേഷാം വംശാഃ പ്രതിഷ്ഠിതാഃ ।। ൯.

ഇങ്ങനെ, ബ്രഹ്മാവിന്റെ മനസ്സിൽ നിന്നു ജനിച്ച എട്ട് പുത്രന്മാർ പ്രശസ്തരാണ്; വലിയ ഭാഗ്യശാലികളായ സഹോദരന്മാർ, അവരുടേത് വംശങ്ങൾ സ്ഥിരമായി നിലകൊണ്ടിരിക്കുന്നു.

ത്രീംല്ലോകാന്ധാരയന്തീമാന്ദേവര്ഷിഗണസങ്കുലാന് । തേഷാം പുത്രാശ്ച പൌത്രാശ്ച ശതശോഽഥ സഹസ്രശഃ। യൈര്വ്യാപ്താ പൃഥിവീ സര്വാ സൂര്യ്യസ്യേവ ഗഭസ്തിഭിഃ ।। ൯.

ഇവരാണ് മൂന്നു ലോകങ്ങളെയും താങ്ങി നിർത്തുന്നത്, ദേവർഷിമാരാൽ നിറഞ്ഞവയാകുന്നു. അവരുടെ പുത്രന്മാരും മക്കളും നൂറുകണക്കിനും ആയിരക്കണക്കിനും ഉണ്ട്; ഇവരാൽ ഭൂമി മുഴുവൻ സൂര്യന്റെ കിരണങ്ങൾപോലെ വ്യാപിച്ചിരിക്കുന്നു.

ഏതച്ഛ്രുത്വാ വചസ്തസ്യ സുതസ്യ വിദിതാത്മനഃ। ഉത്തരം പരിപപ്രച്ഛുഃ സൂതപുത്രം ദ്വിജാതയഃ ।। ൧൦.

അവന്റെ ജ്ഞാനമുള്ള പുത്രന്റെ വാക്കുകൾ കേട്ട ശേഷം, ദ്വിജന്മാർ സൂതപുത്രനോട് കൂടുതൽ ചോദിച്ചു.

കഥം ദ്വിതീയമുത്പന്നാ ഭവാനീ പ്രാക്സതീ തു യാ। ആസീദ്ദാക്ഷായണീ പൂര്വമുമാ കഥമ ജായത ।। ൧൦.

ഭവാനി എങ്ങനെ രണ്ടാമതും ജനിച്ചു? അവൾക്ക് മുമ്പ് ആരായിരുന്നു? ആദ്യം അവൾ ദക്ഷായണി ആയിരുന്നു; ഉമ എങ്ങനെ ജനിച്ചു എന്ന് പറയൂ.

മേനായാം പിതൃകന്യായാം ജനയാമാസ ശൈലരുട്। കേചൈതേ പിതരശ്ചൈവ യേഷാം മേനാ തു മാനസീ ।। ൧൦.

മേന, പിതാക്കന്മാരുടെ മകളിൽ, പർവ്വതാധിപൻ മക്കളെ ജനിപ്പിച്ചു; ആ പിതാക്കന്മാർ ആരെല്ലാമാണ്, മേന ആരുടെ മനസ്സിൽ നിന്നു ജനിച്ച മകളാണ് എന്ന് പറയൂ.

മൈനാകശ്ചൈവ ദൌഹിത്രോ ദൌഹിത്രീ ച തഥാ ഹ്യുമാ। ഏകപര്ണാ തഥാ ചൈവ തഥാ യാ ചൈകപാടലാ ।। ൧൦.

മൈനാകൻ ദൗഹിത്രൻ, ഉമയും ദൗഹിത്രിയാണ്; ഏകപർണ്ണയും, അതുപോലെ ഏകപാടലയും ഉണ്ട്.