വായുപുരാണമ്

അഷ്ടൌ സാമസഹസ്രാണി സാമാനി ച ചതുര്ദ്ദശ। ആരണ്യകം സഹോമഞ്ച ഏതാദ്ഗായന്തി സാമഗാഃ ।। ൬൧.

എട്ടായിരം സാമഗാനങ്ങൾ, പതിനാലു സാമങ്ങൾ, ആരണ്യകം, ഹോമാഞ്ചം—ഇവയെല്ലാം സാമഗർ പാടുന്നു.

ദ്വാദശൈവ സഹസ്രാണി ഛന്ദ ആധ്വര്യവം സ്മൃതമ്। യജുഷാം ബ്രാഹ്മണാനാഞ്ച യഥാ വ്യാസോ വ്യകല്പയത് ।। ൬൧.

ദ്വാദശായിരം ശ്ലോകങ്ങൾ ആധ്വര്യവം എന്ന യജുർവേദത്തിൽ ഉണ്ടെന്ന് വ്യാസൻ നിർണ്ണയിച്ചിരിക്കുന്നു.

സഗ്രാമ്യാരണ്യകന്തത്സ്യാത്സമന്ത്രകരണം തഥാ। അതഃ പരം കഥാനാന്തു പൂര്വാ ഇതി വിശേഷണമ് ।। ൬൧.

ഇതിൽ ഗ്രാമ്യവും ആരണ്യകവുമായ വിഭാഗങ്ങളും മന്ത്രങ്ങളോടും കര്‍മ്മവിധാനങ്ങളോടും കൂടിയവയും ഉൾപ്പെടുന്നു; ഇതിന് പുറമെ പഴയ കഥകൾ പ്രത്യേകമായി വേർതിരിച്ചിരിക്കുന്നു.

ഗ്രാമ്യാരണ്യം സമന്ത്രഞ്ച ഋഗ്ബ്രാഹ്മണയജുഃ സ്മൃതമ്। തഥാ ഹാരിദ്രവീയാണാം ഖിലാന്യുപഖിലാനി ച। തഥൈവ തൈത്തിരീയാണാം പരക്ഷുദ്രാ ഇതി സ്മൃതമ് ।। ൬൧.

ഗ്രാമ്യവും ആരണ്യകവും മന്ത്രഭാഗവും ഋഗ്, ബ്രാഹ്മണ, യജുർവേദങ്ങളിൽ അംഗീകരിക്കപ്പെടുന്നു; അതുപോലെ ഹാരിദ്രവീയരുടെ ഖിലകളും ഉപഖിലകളും, തൈത്തിരീയരുടെ ചെറിയ ഭാഗങ്ങളും അംഗീകരിക്കപ്പെടുന്നു.

ദ്വേ സഹസ്രേ ശതന്യൂനേ വേദേ വാജസനേയകേ। ഋഗ്ഗണഃ പരി സംഖ്യാതോ ബ്രാഹ്മണന്തു ചതുര്ഗുണമ് ।। ൬൧.

വാജസനേയി വേദത്തിൽ ഇരുപതിനായിരത്തിൽ നൂറ് കുറവാണ്; അതുപോലെ ഋഗ്‌വേദത്തിന്റെ സംഖ്യയും, ബ്രാഹ്മണത്തിന്റെ എണ്ണം അതിന്റെ നാലിരട്ടിയാണ്.

അഷ്ടൌ സഹസ്രാണി ശതാനി ചാഷ്ടൌ അശീതിരന്യാന്യധികശ്ച പാദഃ। ഏതത്പ്രമാണം യജുഷാമൃചാഞ്ച സശുക്രിയം സാഖില യാജ്ഞവല്ക്യമ് ।। ൬൧.

എട്ട് ആയിരം എട്ട് നൂറ് എൺപതും, കൂടാതെ ഒരു ഭാഗം അധികവുമാണ് യജുർവേദവും ഋഗ്‌വേദവും, ശുക്രിയയോടും യാജ്ഞവൽക്ക്യശാഖകളോടും കൂടി ഉള്ള സംഖ്യ.

തഥാ ചരണവിദ്യാനാം പ്രമാണം സംഹിതാം ശ്രൃണു। ഷട്സാഹസ്രമൃചാമുക്തമൃചഃ ഷഡ്വിംശതിഃ പുനഃ । ഏതാവദധികം തേഷാം യജുഃ കാമം വിവക്ഷതി ।। ൬൧.

വിവിധ ശാഖകളുടെ സംഹിതകളുടെ എണ്ണം കേൾക്കൂ: ആറായിരം ഋക്‌ശ്ലോകങ്ങൾ പ്രഖ്യാപിക്കപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു, അതിനൊപ്പം ഇരുപത്താറ് അധികം; ഇതാണ് യജുർവേദം കൂടുതൽ പറയാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നത്.

ഏകാദശ സഹസ്രാണി ദശ ചാന്യാ ദശോത്തരാഃ । ഋചാന്ദശ സഹസ്രാണി അശീതിത്രിശതാനി ച ।। ൬൧.

പതിനൊന്നായിരം, പിന്നെ പത്ത് കൂടി, പിന്നെയും പത്ത് അധികം; പത്തായിരം ഋക്‌ശ്ലോകങ്ങൾ, കൂടാതെ മൂവായിരത്തി എൺപതും.

സഹസ്രമേകം മന്ത്രാണാമൃചാമുക്തം പ്രമാണതഃ। ഏതാവദ്ഭൃഗുവിസ്താരമന്യച്ചാഥര്വികം ബഹു ।। ൬൧.

ആയിരം ഋക് മന്ത്രങ്ങൾ ആണ് സാധാരണയായി പറയുന്നത്; ഇതാണ് ഭൃഗുവിന്റെ വ്യാപ്തി, അതിനേക്കാൾ കൂടുതൽ അഥർവവേദത്തിൽ ഉണ്ട്.

ഋചാമഥര്വണാം പഞ്ച സഹസ്രാണി വിനിശ്ചയഃ। സഹസ്രമന്യദ്വിജ്ഞേയമൃഷിഭിര്വിംശതിം വിനാ ।। ൬൧.

അഥർവവേദത്തിലെ ഋക്‌ശ്ലോകങ്ങളുടെ ഉറപ്പായ സംഖ്യ അഞ്ചായിരമാണ്; അതിനുപുറമെ ആയിരം കൂടി ഉണ്ട്, ഇരുപത് ഒഴികെ, അതാണ് ഋഷികൾ പറഞ്ഞത്.

ഏതദങ്ഗിരസാ പ്രോക്തന്തേഷാമാരണ്യകം പുനഃ। ഇതി സംഖ്യാ പ്രസംഖ്യാതാ ശാഖാഭേദാസ്തഥൈവ ച ।। ൬൧.

ഇത് അങ്കിരസൻ പറഞ്ഞതാണു; അവരിൽ ആരണ്യകവും ഉൾപ്പെടുന്നു; ഇങ്ങനെ സംഖ്യകളും ശാഖാ ഭേദങ്ങളും വിശദീകരിക്കപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു.

കര്ത്താരശ്ചൈവ ശാഖാനാം ഭേദേ ഹേതുസ്തഥൈവ ച। സര്വമന്വന്തരേഷ്വേവം ശാഖാഭേദാഃ സമാഃ സ്മൃതാഃ ।। ൬൧.

ശാഖകളുടെ കർത്താക്കളും, അവയുടെ വിഭജനത്തിന് കാരണങ്ങളും അങ്ങനെ തന്നെ വിവരിച്ചിരിക്കുന്നു; എല്ലാ മന്വന്തരങ്ങളിലും ശാഖാ ഭേദങ്ങൾ ഒരുപോലെയാണ് എന്ന് കരുതപ്പെടുന്നു.

പ്രാജാപത്യാ ശ്രുതിര്നിത്യാ തദ്വികല്പാസ്ത്വിമേ സ്മൃതാഃ। അനിത്യഭാവാദ്ദേവാനാം മന്ത്രോത്പത്തിഃ പുനഃ പുനഃ ।। ൬൧.

പ്രാജാപത്യശ്രുതി ശാശ്വതമാണ്, എന്നാൽ ഈ വ്യത്യാസങ്ങൾ സ്മൃതികളാണ്; ദേവന്മാരുടെ അനിത്യത കാരണം മന്ത്രങ്ങൾ വീണ്ടും വീണ്ടും ജനിക്കുന്നു.

മന്വന്തരാണാം ക്രിയതേ സുരാണാം നാമനിശ്ചയഃ। ദ്വാപരേഷു പുനര്ഭേദാഃ ശ്രുതാനാം പരികീര്ത്തിതാഃ ।। ൬൧.

മന്വന്തരങ്ങളിൽ ദേവന്മാരുടെ പേരുകൾ സ്ഥിരമല്ല; ഓരോ ദ്വാപരയുഗത്തിലും ശ്രുതികളുടെ വിഭജനം വീണ്ടും വിശദീകരിക്കപ്പെടുന്നു.

ഏവം വേദം തദാന്യസ്യ ഭഗവാനൃഷിസത്തമഃ। ശിഷ്യേഭ്യശ്ച പുനര്ദത്ത്വാ തപസ്തപ്തും ഗതോ വനമ്। തസ്യ ശിഷ്യപ്രശിഷ്യൈസ്തു ശാഖാഭേദാസ്ത്വിമേ കൃതാഃ ।। ൬൧.

ഇങ്ങനെ മഹർഷി വേദം ശിഷ്യന്മാർക്ക് പഠിപ്പിച്ച ശേഷം, തപസ്സിനായി വനത്തിലേക്ക് പോയി; അവന്റെ ശിഷ്യന്മാരും അവരുടെ ശിഷ്യന്മാരും ഈ ശാഖാ വിഭജനം നടത്തി.

അങ്ഗാനി വേദാശ്ചത്വാരോ മീമാംസാ ന്യായവിസ്തരഃ। ധര്മ ശാസ്ത്രം പുരാണഞ്ച വിദ്യാസ്ത്വേതാശ്ചതുര്ദശ ।। ൬൧.

നാല് വേദങ്ങളും അവയുടെ അങ്കങ്ങളും, മീമാംസ, വിശാലമായ ന്യായം, ധർമ്മശാസ്ത്രം, പുരാണം — ഇതാണ് പതിനാലു വിദ്യകൾ.

ആയുര്വേദോ ധനുര്വേദോ ഗാന്ധര്വശ്ചൈവ തേ ത്രയഃ। അര്ഥശാസ്ത്രം ചതുര്ഥന്തു വിദ്യാസ്ത്വഷ്ടാദശൈവ തു ।। ൬൧.

ആയുര്‍വേദം, ധനുര്‍വേദം, ഗാന്ധർവം — ഈ മൂന്നു; അതിനൊപ്പം അർത്ഥശാസ്ത്രം നാലാമത്തേത്, അങ്ങനെ പതിനെട്ട് വിദ്യകളാണ്.

ജ്ഞേയാ ബ്രഹ്മര്ഷയഃ പൂര്വന്തേഭ്യോ ദേവര്ഷയഃ പുനഃ। രാജര്ഷയഃ പുനസ്തേഭ്യ ഋഷിപ്രകൃതയസ്ത്രയഃ। തേഭ്യ ഋഷിപ്രകൃതയോ മുനിഭിഃ സംശിതവ്രതൈഃ ।। ൬൧.

ബ്രഹ്മർഷിമാർ ആദിയിൽ അറിയപ്പെടുന്നു, അവരിൽ നിന്ന് ദേവർഷിമാർ, അവരിൽ നിന്ന് രാജർഷിമാർ, പിന്നെ മൂന്നു തരത്തിലുള്ള ഋഷികൾ; അവരിൽ നിന്ന് കഠിനവ്രതമുള്ള മുനിമാർ ഈ ഋഷിപ്രകൃതികൾ രൂപപ്പെട്ടു.

കശ്യപേഷു വസിഷ്ഠേഷു തഥാ ഭൃഗ്വങ്ഗിരോഽത്രിഷു। പഞ്ചസ്വേതേഷു ജായന്തേ ഗോത്രേഷു ബ്രഹ്മവാദിനഃ। യസ്മാദൃഷന്തി ബ്രഹ്മാണന്തേന ബ്രഹ്മര്ഷയഃ സ്മൃതാഃ ।। ൬൧.

കശ്യപന്മാരിൽ, വസിഷ്ഠന്മാരിൽ, ഭൃഗുവിലും അങ്കിരസ്സിലും അത്രിയിലും — ഈ അഞ്ചു ഗോത്രങ്ങളിൽ — ബ്രഹ്മത്തെ കുറിച്ച് സംസാരിക്കുന്നവർ ജനിക്കുന്നു; അവർ ബ്രഹ്മത്തെ കാണുന്നതിനാൽ ബ്രഹ്മർഷിമാർ എന്നു വിളിക്കപ്പെടുന്നു.

ധര്മസ്യാഥ പുലസ്ത്യസ്യ ക്രതോശ്ച പുലഹസ്യ ച। പ്രത്യൂഷസ്യ പ്രഭാസസ്യ കശ്യപസ്യ തഥാ പുനഃ ।। ൬൧.

ധർമ്മൻ, പുലസ്ത്യൻ, ക്രതു, പുലഹൻ, പ്രത്യുഷൻ, പ്രഭാസൻ, കശ്യപൻ എന്നിവരുടെ സന്തതികളെ കുറിച്ചാണ് പറയുന്നത്.

ദേവര്ഷയഃ സുതാസ്തേഷാം നാമതസ്താന്നിബോധത। ദേവര്ഷീ ധര്മപുത്രൌ തു നരനാരായണാനുഭൌ ।। ൬൧.

ഈ മഹർഷിമാരുടെ പുത്രന്മാർ ദേവർഷിമാരാണ്. ധർമ്മന്റെ പുത്രന്മാർ ഇരുവരും നരനും നാരായണനും ആകുന്നു.

വാലഖില്യാഃ ക്രതോഃ പുത്രാഃ കര്ദമഃ പുലഹസ്യ തു। കുബേരശ്ചൈവ പൌലസ്ത്യഃ പ്രത്യൂഷസ്യാചലഃ സ്മൃതഃ ।। ൬൧.

വാലഖില്യന്മാർ ക്രതുവിന്റെ പുത്രന്മാരാണ്. പുലഹന്റെ പുത്രൻ കർദമൻ. പുലസ്ത്യന്റെ പുത്രൻ കുബേരൻ. പ്രത്യുഷന്റെ പുത്രൻ അചലൻ എന്നാണറിയപ്പെടുന്നത്.

പര്വതോ നാരദശ്ചൈവ കശ്യപസ്യാത്മജാവുഭൌ। ഋഷന്തി ദേവാന് തസ്മാത്തേ തസ്മാദ്ദേവര്ഷയഃ സ്മൃതാഃ ।। ൬൧.

കശ്യപന്റെ രണ്ടു പുത്രന്മാർ പർവ്വതനും നാരദനും ആകുന്നു. ഇവർ ദേവന്മാരുടെ മഹർഷിമാരായതിനാൽ ദേവർഷിമാർ എന്നാണ് അറിയപ്പെടുന്നത്.

മാനവേ വൈഷയേ വംശേ ഐലവംശേ ച യേ നൃപാഃ। ഐലാ ഐക്ഷ്വാകനാഭാഗാ ജ്ഞേയാ രാജര്ഷയസ്തു തേ ।। ൬൧.

മനുവിന്റെ, വൈശ്യരുടെ, ഐലവംശത്തിലെ രാജാക്കന്മാർ—ഇലനും ഇക്ഷ്വാകുവും നാഭനും എന്നിവരുടെ സന്തതികൾ—രാജർഷിമാരായി അറിയപ്പെടുന്നു.

ഋഷന്തി രഞ്ജനാദ്യസ്മാത്പ്രജാ രാജര്ഷയസ്തതഃ । ബ്രഹ്മലോകപ്രതിഷ്ഠാസ്തു സ്മൃതാ ബ്രഹ്മര്ഷയോ മതാഃ ।। ൬൧.

രാജവംശങ്ങളിൽ മഹർഷിമാരായി ജനിച്ചവരിൽ നിന്ന് ജനങ്ങൾ വർണ്ണം പ്രാപിക്കുന്നു. ഇവർ രാജർഷിമാരാണ്. ബ്രഹ്മലോകത്തിൽ സ്ഥിരതയുള്ളവരെ ബ്രഹ്മർഷിമാർ എന്ന് പറയുന്നു.

ദേവലോകപ്രതിഷ്ഠാശ്ച ജ്ഞേയാ ദേവര്ഷയഃ ശുഭാഃ। ഇന്ദ്രലോകപ്രതിഷ്ഠാസ്തു സര്വേ രാജര്ഷയോ മതാഃ ।। ൬൧.

ദേവലോകത്തിൽ സ്ഥിരതയുള്ളവർ ശുഭമായ ദേവർഷിമാരാണ്. ഇന്ദ്രലോകത്തിൽ സ്ഥിരതയുള്ളവർ എല്ലാവരും രാജർഷിമാരായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്നു.

അഭിജാത്യാ ച തപസാ മന്ത്രവ്യാഹരണൈസ്തഥാ। ഏവം ബ്രഹ്മര്ഷയഃ പ്രോക്താ ദിവ്യാ രാജര്ഷയസ്തു യേ ।। ൬൧.

ഉയർന്ന ജന്മം, തപസ്, മന്ത്രോച്ചാരണം എന്നിവകൊണ്ടാണ് ബ്രഹ്മർഷിമാർ അറിയപ്പെടുന്നത്. ദിവ്യസ്വഭാവമുള്ളവരാണ് രാജർഷിമാർ.

ദേവര്ഷയസ്തഥാന്യേ ച തേഷാം വക്ഷ്യാമി ലക്ഷണമ്। ഭൂതഭവ്യഭവജ്ഞാനം സത്യാഭിവ്യാഹൃതം തഥാ ।। ൬൧.

ദേവർഷിമാരുടെയും മറ്റുള്ളവരുടെയും ലക്ഷണങ്ങൾ ഞാൻ പറയാം: ഭൂതകാലം, ഭാവി, ഇപ്പോഴത്തെ സ്ഥിതി എന്നിവ അറിയുക, സത്യവാക്യം പറയുക.

സമ്ബുദ്ധാസ്തു സ്വയം യേ തു സമ്ബുദ്ധാ യേ ച വൈ സ്വയമ്। തപസേഹ പ്രസിദ്ധാ യേ ഗര്ഭേയൈശ്ച പ്രണോദിതമ് ।। ൬൧.

സ്വയം ഉണർന്നവരും, സ്വയം ജ്ഞാനികൾ ആയവരും, തപസ്സിൽ പ്രശസ്തരായവരും, ഗർഭത്തിൽ തന്നെ പ്രചോദനം ലഭിച്ചവരും ഇവരിൽ ഉൾപ്പെടുന്നു.