വായുപുരാണമ്

ശൌനകസ്തു ദ്വിധാ കൃത്വാ ദദാവേകന്തു ബഭ്രവേ। ദ്വിതീയാം സംഹിതാം ധീമാന്സൈന്ധവായനസംജ്ഞിതേ ।। ൬൧.

ശൗണകൻ അതു രണ്ടായി വിഭജിച്ച് ഒന്നാം ഭാഗം ബഭ്രവനു നൽകി; രണ്ടാമത്തെ സംഹിത സൈന്ധവായനനു നൽകി.

സൈന്ധവോ മുഞ്ജകേശായ ഭിന്നാ സാ ച ദ്വിധാ പുനഃ। നക്ഷത്ര കല്പോ വൈതാനസ്തൃതീയഃ സംഹിതാനിധിഃ। ചതുര്ഥോഽങ്ഗിരസഃ കല്പഃ ശാന്തികല്പശ്ച പഞ്ചമഃ ।। ൬൧.

സൈന്ധവൻ മുന്ജകേശനു നൽകി, അതും വീണ്ടും രണ്ടായി വിഭജിച്ചു; നക്ഷത്രകല്പം, വൈതാനം, മൂന്നാമത് സംഹിതാനിധി, നാലാമത് അംഗിരസിന്റെ കല്പം, അഞ്ചാമത് ശാന്തികല്പം.

ശ്രേഷ്ഠസ്ത്വഥര്വണോ ഹ്യേതേ സംഹിതാനാം വികല്പനാഃ। ഷട്ശഃ കൃത്വാ മയാപ്യുക്തം പുരാണമൃഷിസത്തമാഃ ।। ൬൧.

ഇവയാണ് അഥർവ്വവേദത്തിലെ പ്രധാന സംഹിതാവിഭാഗങ്ങൾ; ആറായി വിഭജിച്ചതും, പുരാണവും ഞാൻ പറഞ്ഞിരിക്കുന്നു, മഹർഷികളിൽ ശ്രേഷ്ഠനായവനേ.

ആത്രേയഃ സുമതിര്ധീമാന്കാശ്യപോ ഹ്യകൃതവ്രണഃ। ഭാരദ്വാജോഽഗ്നിവര്ചാശ്ച വസിഷ്ഠോ മിത്രയുശ്ച യഃ । സാവര്ണിഃ സോമദത്തിസ്തു സുശര്മാ ശാംശപായനഃ ।। ൬൧.

ആത്രേയൻ, ബുദ്ധിമാൻ സുമതി, കശ്യപൻ, അകൃതവ്രണൻ, ഭാരദ്വാജൻ, അഗ്നിവർചസൻ, വസിഷ്ഠൻ, മിത്രയു, സാവർണൻ, സോമദത്തൻ, സുശർമ, ശാംശപായനൻ—

ഏതേ ശിഷ്യാ മമ ബ്രഹ്മന് പുരാണേഷു ദൃഢവ്രതാഃ। ത്രിഭിസ്തിസ്രഃ കൃതാസ്തിസ്രഃ സംഹിതാഃ പുനരേവ ഹി ।। ൬൧.

ഇവരാണ് എന്റെ പുരാണങ്ങളിൽ ദൃഢവ്രതരായ ശിഷ്യന്മാർ; ഇവർ മൂന്നിൽ നിന്ന് മൂന്ന് സംഹിതകൾ വീതം നിർമ്മിച്ചു.

കാശ്യപഃ സംഹിതാകര്ത്താ സാവര്ണിഃ ശാംശപായനഃ। സാമികാ ച ചതുര്ഥീസ്യാത്സാ ചൈഷാ പൂര്വസംഹിതാ ।। ൬൧.

കശ്യപൻ, സാവർണൻ, ശാംശപായനൻ, സാമിക—ഇവരാണ് സംഹിതകളുടെ ക്രമീകരകർ; ഇതാണ് പ്രാചീന സംഹിത.

സര്വാസ്താ ഹി ചതുഷ്പാദാഃ സര്വാശ്ചൈകാര്ഥവാചികാഃ। പാഠാന്തരേ പൃഥഗ്ഭൂതാ വേദശാഖാ യഥാ തഥാ। ചതുഃസാഹസ്രികാഃ സര്വാഃ ശാംശപായനികാമൃതേ ।। ൬൧.

ഇവയെല്ലാം നാലു ഭാഗങ്ങളുള്ളതും ഒരേ അർത്ഥം സൂചിപ്പിക്കുന്നതുമാണ്; പാഠഭേദത്തിൽ വ്യത്യസ്തമായിട്ടുണ്ടെങ്കിലും വേദശാഖകളെപ്പോലെയാണ്; എല്ലാം നാലായിരം ശ്ലോകങ്ങളുള്ളതാണ്, ശാംശപായനികയെ ഒഴികെ.

ലോമഹര്ഷണികാ മൂലാസ്തതഃ കാശ്യപികാഃ പരാഃ। സാവര്ണികാസ്തൃതീയാസ്താ യജുര്വാക്യാര്ഥപണ്ഡിതാഃ ।। ൬൧.

ലോമഹർഷണികയാണ് മൂലസംഹിത, അതിന് ശേഷം കശ്യപികയും, മൂന്നാമത് സാവർണികയും—യജുർവേദവാക്യാർത്ഥത്തിൽ പ്രാവീണ്യമുള്ളവർ.

ശാംശപായനികാശ്ചാന്യാ നോദനാര്ഥവിഭൂഷിതാഃ । സഹസ്രാണി ഋചാമഷ്ടൌ ഷട്ശതാനി തഥൈവ ച ।। ൬൧.

മറ്റുള്ള ശാംശപായനികകൾ നിർദ്ദേശാർത്ഥത്തിൽ സമൃദ്ധമാണ്; അവയിൽ എട്ടായിരത്താറുനൂറ് ഋക് ശ്ലോകങ്ങൾ ഉണ്ട്.

ഏതാഃ പഞചദശാന്യാശ്ച ദശാന്യാ ദശഭിസ്തഥാ। വാലഖില്യാഃ സമപ്രൈഖാഃ (ഷാഃ) സസാവര്ണാഃ പ്രകീര്തിതാഃ ।। ൬൧.

ഇവയ്ക്ക് പുറമെ പതിനഞ്ച് സംഹിതകളും, പത്ത് കൂടി ഉണ്ട്; വാലഖില്യർ, സമപ്രൈഖർ, സാവർണികരും ഇവരിൽ ഉൾപ്പെടുന്നു.

അഷ്ടൌ സാമസഹസ്രാണി സാമാനി ച ചതുര്ദ്ദശ। ആരണ്യകം സഹോമഞ്ച ഏതാദ്ഗായന്തി സാമഗാഃ ।। ൬൧.

എട്ടായിരം സാമഗാനങ്ങൾ, പതിനാലു സാമങ്ങൾ, ആരണ്യകം, ഹോമാഞ്ചം—ഇവയെല്ലാം സാമഗർ പാടുന്നു.

ദ്വാദശൈവ സഹസ്രാണി ഛന്ദ ആധ്വര്യവം സ്മൃതമ്। യജുഷാം ബ്രാഹ്മണാനാഞ്ച യഥാ വ്യാസോ വ്യകല്പയത് ।। ൬൧.

ദ്വാദശായിരം ശ്ലോകങ്ങൾ ആധ്വര്യവം എന്ന യജുർവേദത്തിൽ ഉണ്ടെന്ന് വ്യാസൻ നിർണ്ണയിച്ചിരിക്കുന്നു.

സഗ്രാമ്യാരണ്യകന്തത്സ്യാത്സമന്ത്രകരണം തഥാ। അതഃ പരം കഥാനാന്തു പൂര്വാ ഇതി വിശേഷണമ് ।। ൬൧.

ഇതിൽ ഗ്രാമ്യവും ആരണ്യകവുമായ വിഭാഗങ്ങളും മന്ത്രങ്ങളോടും കര്‍മ്മവിധാനങ്ങളോടും കൂടിയവയും ഉൾപ്പെടുന്നു; ഇതിന് പുറമെ പഴയ കഥകൾ പ്രത്യേകമായി വേർതിരിച്ചിരിക്കുന്നു.

ഗ്രാമ്യാരണ്യം സമന്ത്രഞ്ച ഋഗ്ബ്രാഹ്മണയജുഃ സ്മൃതമ്। തഥാ ഹാരിദ്രവീയാണാം ഖിലാന്യുപഖിലാനി ച। തഥൈവ തൈത്തിരീയാണാം പരക്ഷുദ്രാ ഇതി സ്മൃതമ് ।। ൬൧.

ഗ്രാമ്യവും ആരണ്യകവും മന്ത്രഭാഗവും ഋഗ്, ബ്രാഹ്മണ, യജുർവേദങ്ങളിൽ അംഗീകരിക്കപ്പെടുന്നു; അതുപോലെ ഹാരിദ്രവീയരുടെ ഖിലകളും ഉപഖിലകളും, തൈത്തിരീയരുടെ ചെറിയ ഭാഗങ്ങളും അംഗീകരിക്കപ്പെടുന്നു.

ദ്വേ സഹസ്രേ ശതന്യൂനേ വേദേ വാജസനേയകേ। ഋഗ്ഗണഃ പരി സംഖ്യാതോ ബ്രാഹ്മണന്തു ചതുര്ഗുണമ് ।। ൬൧.

വാജസനേയി വേദത്തിൽ ഇരുപതിനായിരത്തിൽ നൂറ് കുറവാണ്; അതുപോലെ ഋഗ്‌വേദത്തിന്റെ സംഖ്യയും, ബ്രാഹ്മണത്തിന്റെ എണ്ണം അതിന്റെ നാലിരട്ടിയാണ്.

അഷ്ടൌ സഹസ്രാണി ശതാനി ചാഷ്ടൌ അശീതിരന്യാന്യധികശ്ച പാദഃ। ഏതത്പ്രമാണം യജുഷാമൃചാഞ്ച സശുക്രിയം സാഖില യാജ്ഞവല്ക്യമ് ।। ൬൧.

എട്ട് ആയിരം എട്ട് നൂറ് എൺപതും, കൂടാതെ ഒരു ഭാഗം അധികവുമാണ് യജുർവേദവും ഋഗ്‌വേദവും, ശുക്രിയയോടും യാജ്ഞവൽക്ക്യശാഖകളോടും കൂടി ഉള്ള സംഖ്യ.

തഥാ ചരണവിദ്യാനാം പ്രമാണം സംഹിതാം ശ്രൃണു। ഷട്സാഹസ്രമൃചാമുക്തമൃചഃ ഷഡ്വിംശതിഃ പുനഃ । ഏതാവദധികം തേഷാം യജുഃ കാമം വിവക്ഷതി ।। ൬൧.

വിവിധ ശാഖകളുടെ സംഹിതകളുടെ എണ്ണം കേൾക്കൂ: ആറായിരം ഋക്‌ശ്ലോകങ്ങൾ പ്രഖ്യാപിക്കപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു, അതിനൊപ്പം ഇരുപത്താറ് അധികം; ഇതാണ് യജുർവേദം കൂടുതൽ പറയാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നത്.

ഏകാദശ സഹസ്രാണി ദശ ചാന്യാ ദശോത്തരാഃ । ഋചാന്ദശ സഹസ്രാണി അശീതിത്രിശതാനി ച ।। ൬൧.

പതിനൊന്നായിരം, പിന്നെ പത്ത് കൂടി, പിന്നെയും പത്ത് അധികം; പത്തായിരം ഋക്‌ശ്ലോകങ്ങൾ, കൂടാതെ മൂവായിരത്തി എൺപതും.

സഹസ്രമേകം മന്ത്രാണാമൃചാമുക്തം പ്രമാണതഃ। ഏതാവദ്ഭൃഗുവിസ്താരമന്യച്ചാഥര്വികം ബഹു ।। ൬൧.

ആയിരം ഋക് മന്ത്രങ്ങൾ ആണ് സാധാരണയായി പറയുന്നത്; ഇതാണ് ഭൃഗുവിന്റെ വ്യാപ്തി, അതിനേക്കാൾ കൂടുതൽ അഥർവവേദത്തിൽ ഉണ്ട്.

ഋചാമഥര്വണാം പഞ്ച സഹസ്രാണി വിനിശ്ചയഃ। സഹസ്രമന്യദ്വിജ്ഞേയമൃഷിഭിര്വിംശതിം വിനാ ।। ൬൧.

അഥർവവേദത്തിലെ ഋക്‌ശ്ലോകങ്ങളുടെ ഉറപ്പായ സംഖ്യ അഞ്ചായിരമാണ്; അതിനുപുറമെ ആയിരം കൂടി ഉണ്ട്, ഇരുപത് ഒഴികെ, അതാണ് ഋഷികൾ പറഞ്ഞത്.

ഏതദങ്ഗിരസാ പ്രോക്തന്തേഷാമാരണ്യകം പുനഃ। ഇതി സംഖ്യാ പ്രസംഖ്യാതാ ശാഖാഭേദാസ്തഥൈവ ച ।। ൬൧.

ഇത് അങ്കിരസൻ പറഞ്ഞതാണു; അവരിൽ ആരണ്യകവും ഉൾപ്പെടുന്നു; ഇങ്ങനെ സംഖ്യകളും ശാഖാ ഭേദങ്ങളും വിശദീകരിക്കപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു.

കര്ത്താരശ്ചൈവ ശാഖാനാം ഭേദേ ഹേതുസ്തഥൈവ ച। സര്വമന്വന്തരേഷ്വേവം ശാഖാഭേദാഃ സമാഃ സ്മൃതാഃ ।। ൬൧.

ശാഖകളുടെ കർത്താക്കളും, അവയുടെ വിഭജനത്തിന് കാരണങ്ങളും അങ്ങനെ തന്നെ വിവരിച്ചിരിക്കുന്നു; എല്ലാ മന്വന്തരങ്ങളിലും ശാഖാ ഭേദങ്ങൾ ഒരുപോലെയാണ് എന്ന് കരുതപ്പെടുന്നു.

പ്രാജാപത്യാ ശ്രുതിര്നിത്യാ തദ്വികല്പാസ്ത്വിമേ സ്മൃതാഃ। അനിത്യഭാവാദ്ദേവാനാം മന്ത്രോത്പത്തിഃ പുനഃ പുനഃ ।। ൬൧.

പ്രാജാപത്യശ്രുതി ശാശ്വതമാണ്, എന്നാൽ ഈ വ്യത്യാസങ്ങൾ സ്മൃതികളാണ്; ദേവന്മാരുടെ അനിത്യത കാരണം മന്ത്രങ്ങൾ വീണ്ടും വീണ്ടും ജനിക്കുന്നു.

മന്വന്തരാണാം ക്രിയതേ സുരാണാം നാമനിശ്ചയഃ। ദ്വാപരേഷു പുനര്ഭേദാഃ ശ്രുതാനാം പരികീര്ത്തിതാഃ ।। ൬൧.

മന്വന്തരങ്ങളിൽ ദേവന്മാരുടെ പേരുകൾ സ്ഥിരമല്ല; ഓരോ ദ്വാപരയുഗത്തിലും ശ്രുതികളുടെ വിഭജനം വീണ്ടും വിശദീകരിക്കപ്പെടുന്നു.

ഏവം വേദം തദാന്യസ്യ ഭഗവാനൃഷിസത്തമഃ। ശിഷ്യേഭ്യശ്ച പുനര്ദത്ത്വാ തപസ്തപ്തും ഗതോ വനമ്। തസ്യ ശിഷ്യപ്രശിഷ്യൈസ്തു ശാഖാഭേദാസ്ത്വിമേ കൃതാഃ ।। ൬൧.

ഇങ്ങനെ മഹർഷി വേദം ശിഷ്യന്മാർക്ക് പഠിപ്പിച്ച ശേഷം, തപസ്സിനായി വനത്തിലേക്ക് പോയി; അവന്റെ ശിഷ്യന്മാരും അവരുടെ ശിഷ്യന്മാരും ഈ ശാഖാ വിഭജനം നടത്തി.

അങ്ഗാനി വേദാശ്ചത്വാരോ മീമാംസാ ന്യായവിസ്തരഃ। ധര്മ ശാസ്ത്രം പുരാണഞ്ച വിദ്യാസ്ത്വേതാശ്ചതുര്ദശ ।। ൬൧.

നാല് വേദങ്ങളും അവയുടെ അങ്കങ്ങളും, മീമാംസ, വിശാലമായ ന്യായം, ധർമ്മശാസ്ത്രം, പുരാണം — ഇതാണ് പതിനാലു വിദ്യകൾ.

ആയുര്വേദോ ധനുര്വേദോ ഗാന്ധര്വശ്ചൈവ തേ ത്രയഃ। അര്ഥശാസ്ത്രം ചതുര്ഥന്തു വിദ്യാസ്ത്വഷ്ടാദശൈവ തു ।। ൬൧.

ആയുര്‍വേദം, ധനുര്‍വേദം, ഗാന്ധർവം — ഈ മൂന്നു; അതിനൊപ്പം അർത്ഥശാസ്ത്രം നാലാമത്തേത്, അങ്ങനെ പതിനെട്ട് വിദ്യകളാണ്.

ജ്ഞേയാ ബ്രഹ്മര്ഷയഃ പൂര്വന്തേഭ്യോ ദേവര്ഷയഃ പുനഃ। രാജര്ഷയഃ പുനസ്തേഭ്യ ഋഷിപ്രകൃതയസ്ത്രയഃ। തേഭ്യ ഋഷിപ്രകൃതയോ മുനിഭിഃ സംശിതവ്രതൈഃ ।। ൬൧.

ബ്രഹ്മർഷിമാർ ആദിയിൽ അറിയപ്പെടുന്നു, അവരിൽ നിന്ന് ദേവർഷിമാർ, അവരിൽ നിന്ന് രാജർഷിമാർ, പിന്നെ മൂന്നു തരത്തിലുള്ള ഋഷികൾ; അവരിൽ നിന്ന് കഠിനവ്രതമുള്ള മുനിമാർ ഈ ഋഷിപ്രകൃതികൾ രൂപപ്പെട്ടു.

കശ്യപേഷു വസിഷ്ഠേഷു തഥാ ഭൃഗ്വങ്ഗിരോഽത്രിഷു। പഞ്ചസ്വേതേഷു ജായന്തേ ഗോത്രേഷു ബ്രഹ്മവാദിനഃ। യസ്മാദൃഷന്തി ബ്രഹ്മാണന്തേന ബ്രഹ്മര്ഷയഃ സ്മൃതാഃ ।। ൬൧.

കശ്യപന്മാരിൽ, വസിഷ്ഠന്മാരിൽ, ഭൃഗുവിലും അങ്കിരസ്സിലും അത്രിയിലും — ഈ അഞ്ചു ഗോത്രങ്ങളിൽ — ബ്രഹ്മത്തെ കുറിച്ച് സംസാരിക്കുന്നവർ ജനിക്കുന്നു; അവർ ബ്രഹ്മത്തെ കാണുന്നതിനാൽ ബ്രഹ്മർഷിമാർ എന്നു വിളിക്കപ്പെടുന്നു.