വായുപുരാണമ്

ഭാലുകിഃ കാമഹാനിശ്ച ജൈമിനിര്ലോമഗായിനഃ। കണ്ഡശ്ച കോലഹശ്ചൈവ ഷഡേതേ ലാങ്ഗലാഃ സ്മൃതാഃ। ഏതേ ലാങ്ഗലിനഃ ശിഷ്യാഃ സംഹിതാ യൈഃ പ്രസാധിതാഃ ।। ൬൧.

ഭാലുകി, കാമഹാനി, ജൈമിനി, ലോമഗായിന, കണ്ഢ, കോലഹ—ഈ ആറുപേരും ലാംഗലർ എന്നറിയപ്പെടുന്നു. ലാംഗലിയുടെ ഈ ശിഷ്യന്മാർ സംഹിതകൾ സ്ഥാപിച്ചു.

തതോ ഹിരണ്യനാഭസ്യ കൃതശിഷ്യോ നൃപാത്മജഃ । സോഽകരോച്ച ചതുര്വിംശത്സംഹിതാ ദ്വിപദാം വരഃ । പ്രോവാച ചൈവ ശിഷ്യേഭ്യോ യേഭ്യസ്താംശ്ച നിബോധത ।। ൬൧.

അതിനുശേഷം, ഹിരണ്യനാഭന്റെ മകനും രാജകുമാരനുമായ കൃതൻ ഇരുപത്തിനാലു സംഹിതകൾ രചിച്ചു. മഹാനുഭാവനേ, അവ ശിഷ്യന്മാർക്ക് പഠിപ്പിച്ചു. അവരുടെ പേരുകൾ ഇപ്പോൾ കേൾക്കൂ.

രാഡശ്ച മഹവീര്യശ്ച പഞ്ചമോ വാഹനസ്തഥാ। താലകഃ പാണ്ഡകശ്ചൈഷ കാലികോ രാജികസ്തഥാ। ഗൌതമശ്ചാജബസ്തശ്ച സോമരാജാപതത്തതഃ ।। ൬൧.

രാഡ, മഹാവീര്യ, അഞ്ചാമൻ, വാഹനം, താലക, പാണ്ഡക, കാലിക, രാജിക, ഗൗതമ, അജബസ്ത, സോമരാജ—ഇവരാണ് അവന്റെ ശിഷ്യന്മാർ.

പൃഷ്ഠഗ്നഃ പരികൃഷ്ടശ്ച ഉലൂഖലക ഏവ ച। യവീയസശ്ച വൈശാലോ അംഗുലീയശ്ച കൌശികഃ ।। ൬൧.

പൃഷ്ഠഗ്നൻ, പരികൃഷ്ടൻ, ഉലൂഖലകൻ, യവീയസൻ, വൈശാലൻ, അംഗുലീയൻ, കൗശികൻ ഇവരാണ്.

സാലിമഞ്ജരിസത്യശ്ച കാപീയഃ കാനികശ്ച യഃ। പരാശരശ്ച ധര്മാത്മാ ഇതി ക്രാന്താസ്തു സാമഗാഃ ।। ൬൧.

സാലിമഞ്ജരിസത്യൻ, കാപീയൻ, കാണികൻ, ധർമ്മശീലനായ പരാശരൻ ഇവരും സാംഗവേദം പഠിച്ചവരായി അറിയപ്പെടുന്നു.

സാമഗാനാന്തു സര്വേഷാം ശ്രേഷ്ഠൌ ദ്വൌ തു പ്രകീര്ത്തിതൌ। പൌഷ്യഞ്ജിശ്ച കൃതിശ്ചൈവ സംഹിതാനാം വികല്പകൌ ।। ൬൧.

എല്ലാ സാംഗവേദികളിലും ഏറ്റവും പ്രധാനമായ രണ്ട് പേരുകൾ ഉണ്ട്: പൗഷ്യഞ്ജി, കൃതി. ഇവരാണ് സംഹിതകൾ ക്രമീകരിച്ചവർ.

അഥര്വാണം ദ്വിധാ കൃത്വാ സുമന്തുരദദദ് ദ്വിജാഃ । കബന്ധായ പുനഃ കൃത്സ്രം സ ച വിദ്യാദ്യഥാക്രമമ് ।। ൬൧.

സുമന്തു അഥർവ്വവേദം രണ്ടായി വിഭജിച്ച് ദ്വിജന്മാർക്ക് നൽകി; പിന്നെ മുഴുവൻ വേദവും ക്രമാനുസൃതമായി കബന്ധനു നൽകി.

കബന്ധസ്തു ദ്വിദാ കൃത്വാ പഥ്യായൈകം പുനര്ദദൌ। ദ്വിതീയം വേദസ്പര്ശായ സ ചതുര്ദ്ധാകരോത് പുനഃ ।। ൬൧.

കബന്ധൻ അതു വീണ്ടും രണ്ടായി വിഭജിച്ച് ഒന്നാം ഭാഗം പഥ്യനു നൽകി; രണ്ടാം ഭാഗം വേദപഠനത്തിനായി നാലായി വിഭജിച്ചു.

മോദോ ബ്രഹ്മബലശ്ചൈവ പിപ്പലാദസ്തഥൈവ ച। ശൌകായനിശ്ച ധര്മജ്ഞശ്ചതുര്ഥസ്തപനഃ സ്മൃതഃ।? വേദസ്പര്ശസ്യ ചത്വാരഃ ശിഷ്യാസ്ത്വേതേ ദൃഢവ്രതാഃ ।। ൬൧.

മോദൻ, ബ്രഹ്മബലൻ, പിപ്പലാദൻ, ധർമ്മജ്ഞനായ ശൗകായനി, നാലാമൻ തപനൻ—വേദസ്പർശന്റെ ഈ നാലു ശിഷ്യന്മാർ ദൃഢവ്രതരാണ്.

പുനശ്ച ത്രിവിധം വിദ്ധി പഥ്യാനാം ഭേദമുത്തമമ്। ജാജലിഃ കുമുദാദിശ്ച തൃതീയഃ ശൌനകഃ സ്മൃതഃ ।। ൬൧.

പഥ്യന്റെ ശാഖയിൽ മൂന്നു പ്രധാന വിഭജനം ഉണ്ട്: ജാജലി, കുമുദനും മറ്റു ചിലരും, മൂന്നാമൻ ശൗണകൻ.

ശൌനകസ്തു ദ്വിധാ കൃത്വാ ദദാവേകന്തു ബഭ്രവേ। ദ്വിതീയാം സംഹിതാം ധീമാന്സൈന്ധവായനസംജ്ഞിതേ ।। ൬൧.

ശൗണകൻ അതു രണ്ടായി വിഭജിച്ച് ഒന്നാം ഭാഗം ബഭ്രവനു നൽകി; രണ്ടാമത്തെ സംഹിത സൈന്ധവായനനു നൽകി.

സൈന്ധവോ മുഞ്ജകേശായ ഭിന്നാ സാ ച ദ്വിധാ പുനഃ। നക്ഷത്ര കല്പോ വൈതാനസ്തൃതീയഃ സംഹിതാനിധിഃ। ചതുര്ഥോഽങ്ഗിരസഃ കല്പഃ ശാന്തികല്പശ്ച പഞ്ചമഃ ।। ൬൧.

സൈന്ധവൻ മുന്ജകേശനു നൽകി, അതും വീണ്ടും രണ്ടായി വിഭജിച്ചു; നക്ഷത്രകല്പം, വൈതാനം, മൂന്നാമത് സംഹിതാനിധി, നാലാമത് അംഗിരസിന്റെ കല്പം, അഞ്ചാമത് ശാന്തികല്പം.

ശ്രേഷ്ഠസ്ത്വഥര്വണോ ഹ്യേതേ സംഹിതാനാം വികല്പനാഃ। ഷട്ശഃ കൃത്വാ മയാപ്യുക്തം പുരാണമൃഷിസത്തമാഃ ।। ൬൧.

ഇവയാണ് അഥർവ്വവേദത്തിലെ പ്രധാന സംഹിതാവിഭാഗങ്ങൾ; ആറായി വിഭജിച്ചതും, പുരാണവും ഞാൻ പറഞ്ഞിരിക്കുന്നു, മഹർഷികളിൽ ശ്രേഷ്ഠനായവനേ.

ആത്രേയഃ സുമതിര്ധീമാന്കാശ്യപോ ഹ്യകൃതവ്രണഃ। ഭാരദ്വാജോഽഗ്നിവര്ചാശ്ച വസിഷ്ഠോ മിത്രയുശ്ച യഃ । സാവര്ണിഃ സോമദത്തിസ്തു സുശര്മാ ശാംശപായനഃ ।। ൬൧.

ആത്രേയൻ, ബുദ്ധിമാൻ സുമതി, കശ്യപൻ, അകൃതവ്രണൻ, ഭാരദ്വാജൻ, അഗ്നിവർചസൻ, വസിഷ്ഠൻ, മിത്രയു, സാവർണൻ, സോമദത്തൻ, സുശർമ, ശാംശപായനൻ—

ഏതേ ശിഷ്യാ മമ ബ്രഹ്മന് പുരാണേഷു ദൃഢവ്രതാഃ। ത്രിഭിസ്തിസ്രഃ കൃതാസ്തിസ്രഃ സംഹിതാഃ പുനരേവ ഹി ।। ൬൧.

ഇവരാണ് എന്റെ പുരാണങ്ങളിൽ ദൃഢവ്രതരായ ശിഷ്യന്മാർ; ഇവർ മൂന്നിൽ നിന്ന് മൂന്ന് സംഹിതകൾ വീതം നിർമ്മിച്ചു.

കാശ്യപഃ സംഹിതാകര്ത്താ സാവര്ണിഃ ശാംശപായനഃ। സാമികാ ച ചതുര്ഥീസ്യാത്സാ ചൈഷാ പൂര്വസംഹിതാ ।। ൬൧.

കശ്യപൻ, സാവർണൻ, ശാംശപായനൻ, സാമിക—ഇവരാണ് സംഹിതകളുടെ ക്രമീകരകർ; ഇതാണ് പ്രാചീന സംഹിത.

സര്വാസ്താ ഹി ചതുഷ്പാദാഃ സര്വാശ്ചൈകാര്ഥവാചികാഃ। പാഠാന്തരേ പൃഥഗ്ഭൂതാ വേദശാഖാ യഥാ തഥാ। ചതുഃസാഹസ്രികാഃ സര്വാഃ ശാംശപായനികാമൃതേ ।। ൬൧.

ഇവയെല്ലാം നാലു ഭാഗങ്ങളുള്ളതും ഒരേ അർത്ഥം സൂചിപ്പിക്കുന്നതുമാണ്; പാഠഭേദത്തിൽ വ്യത്യസ്തമായിട്ടുണ്ടെങ്കിലും വേദശാഖകളെപ്പോലെയാണ്; എല്ലാം നാലായിരം ശ്ലോകങ്ങളുള്ളതാണ്, ശാംശപായനികയെ ഒഴികെ.

ലോമഹര്ഷണികാ മൂലാസ്തതഃ കാശ്യപികാഃ പരാഃ। സാവര്ണികാസ്തൃതീയാസ്താ യജുര്വാക്യാര്ഥപണ്ഡിതാഃ ।। ൬൧.

ലോമഹർഷണികയാണ് മൂലസംഹിത, അതിന് ശേഷം കശ്യപികയും, മൂന്നാമത് സാവർണികയും—യജുർവേദവാക്യാർത്ഥത്തിൽ പ്രാവീണ്യമുള്ളവർ.

ശാംശപായനികാശ്ചാന്യാ നോദനാര്ഥവിഭൂഷിതാഃ । സഹസ്രാണി ഋചാമഷ്ടൌ ഷട്ശതാനി തഥൈവ ച ।। ൬൧.

മറ്റുള്ള ശാംശപായനികകൾ നിർദ്ദേശാർത്ഥത്തിൽ സമൃദ്ധമാണ്; അവയിൽ എട്ടായിരത്താറുനൂറ് ഋക് ശ്ലോകങ്ങൾ ഉണ്ട്.

ഏതാഃ പഞചദശാന്യാശ്ച ദശാന്യാ ദശഭിസ്തഥാ। വാലഖില്യാഃ സമപ്രൈഖാഃ (ഷാഃ) സസാവര്ണാഃ പ്രകീര്തിതാഃ ।। ൬൧.

ഇവയ്ക്ക് പുറമെ പതിനഞ്ച് സംഹിതകളും, പത്ത് കൂടി ഉണ്ട്; വാലഖില്യർ, സമപ്രൈഖർ, സാവർണികരും ഇവരിൽ ഉൾപ്പെടുന്നു.

അഷ്ടൌ സാമസഹസ്രാണി സാമാനി ച ചതുര്ദ്ദശ। ആരണ്യകം സഹോമഞ്ച ഏതാദ്ഗായന്തി സാമഗാഃ ।। ൬൧.

എട്ടായിരം സാമഗാനങ്ങൾ, പതിനാലു സാമങ്ങൾ, ആരണ്യകം, ഹോമാഞ്ചം—ഇവയെല്ലാം സാമഗർ പാടുന്നു.

ദ്വാദശൈവ സഹസ്രാണി ഛന്ദ ആധ്വര്യവം സ്മൃതമ്। യജുഷാം ബ്രാഹ്മണാനാഞ്ച യഥാ വ്യാസോ വ്യകല്പയത് ।। ൬൧.

ദ്വാദശായിരം ശ്ലോകങ്ങൾ ആധ്വര്യവം എന്ന യജുർവേദത്തിൽ ഉണ്ടെന്ന് വ്യാസൻ നിർണ്ണയിച്ചിരിക്കുന്നു.

സഗ്രാമ്യാരണ്യകന്തത്സ്യാത്സമന്ത്രകരണം തഥാ। അതഃ പരം കഥാനാന്തു പൂര്വാ ഇതി വിശേഷണമ് ।। ൬൧.

ഇതിൽ ഗ്രാമ്യവും ആരണ്യകവുമായ വിഭാഗങ്ങളും മന്ത്രങ്ങളോടും കര്‍മ്മവിധാനങ്ങളോടും കൂടിയവയും ഉൾപ്പെടുന്നു; ഇതിന് പുറമെ പഴയ കഥകൾ പ്രത്യേകമായി വേർതിരിച്ചിരിക്കുന്നു.

ഗ്രാമ്യാരണ്യം സമന്ത്രഞ്ച ഋഗ്ബ്രാഹ്മണയജുഃ സ്മൃതമ്। തഥാ ഹാരിദ്രവീയാണാം ഖിലാന്യുപഖിലാനി ച। തഥൈവ തൈത്തിരീയാണാം പരക്ഷുദ്രാ ഇതി സ്മൃതമ് ।। ൬൧.

ഗ്രാമ്യവും ആരണ്യകവും മന്ത്രഭാഗവും ഋഗ്, ബ്രാഹ്മണ, യജുർവേദങ്ങളിൽ അംഗീകരിക്കപ്പെടുന്നു; അതുപോലെ ഹാരിദ്രവീയരുടെ ഖിലകളും ഉപഖിലകളും, തൈത്തിരീയരുടെ ചെറിയ ഭാഗങ്ങളും അംഗീകരിക്കപ്പെടുന്നു.

ദ്വേ സഹസ്രേ ശതന്യൂനേ വേദേ വാജസനേയകേ। ഋഗ്ഗണഃ പരി സംഖ്യാതോ ബ്രാഹ്മണന്തു ചതുര്ഗുണമ് ।। ൬൧.

വാജസനേയി വേദത്തിൽ ഇരുപതിനായിരത്തിൽ നൂറ് കുറവാണ്; അതുപോലെ ഋഗ്‌വേദത്തിന്റെ സംഖ്യയും, ബ്രാഹ്മണത്തിന്റെ എണ്ണം അതിന്റെ നാലിരട്ടിയാണ്.

അഷ്ടൌ സഹസ്രാണി ശതാനി ചാഷ്ടൌ അശീതിരന്യാന്യധികശ്ച പാദഃ। ഏതത്പ്രമാണം യജുഷാമൃചാഞ്ച സശുക്രിയം സാഖില യാജ്ഞവല്ക്യമ് ।। ൬൧.

എട്ട് ആയിരം എട്ട് നൂറ് എൺപതും, കൂടാതെ ഒരു ഭാഗം അധികവുമാണ് യജുർവേദവും ഋഗ്‌വേദവും, ശുക്രിയയോടും യാജ്ഞവൽക്ക്യശാഖകളോടും കൂടി ഉള്ള സംഖ്യ.

തഥാ ചരണവിദ്യാനാം പ്രമാണം സംഹിതാം ശ്രൃണു। ഷട്സാഹസ്രമൃചാമുക്തമൃചഃ ഷഡ്വിംശതിഃ പുനഃ । ഏതാവദധികം തേഷാം യജുഃ കാമം വിവക്ഷതി ।। ൬൧.

വിവിധ ശാഖകളുടെ സംഹിതകളുടെ എണ്ണം കേൾക്കൂ: ആറായിരം ഋക്‌ശ്ലോകങ്ങൾ പ്രഖ്യാപിക്കപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു, അതിനൊപ്പം ഇരുപത്താറ് അധികം; ഇതാണ് യജുർവേദം കൂടുതൽ പറയാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നത്.

ഏകാദശ സഹസ്രാണി ദശ ചാന്യാ ദശോത്തരാഃ । ഋചാന്ദശ സഹസ്രാണി അശീതിത്രിശതാനി ച ।। ൬൧.

പതിനൊന്നായിരം, പിന്നെ പത്ത് കൂടി, പിന്നെയും പത്ത് അധികം; പത്തായിരം ഋക്‌ശ്ലോകങ്ങൾ, കൂടാതെ മൂവായിരത്തി എൺപതും.

സഹസ്രമേകം മന്ത്രാണാമൃചാമുക്തം പ്രമാണതഃ। ഏതാവദ്ഭൃഗുവിസ്താരമന്യച്ചാഥര്വികം ബഹു ।। ൬൧.

ആയിരം ഋക് മന്ത്രങ്ങൾ ആണ് സാധാരണയായി പറയുന്നത്; ഇതാണ് ഭൃഗുവിന്റെ വ്യാപ്തി, അതിനേക്കാൾ കൂടുതൽ അഥർവവേദത്തിൽ ഉണ്ട്.