വായുപുരാണമ്

തസ്യ ശിഷ്യോ ഭവേദ്ധീമാന്പൌഷ്യഞ്ജീ ദ്വിജസത്തമാഃ। ഹിരണ്യനാഭഃ കൌശിക്യൌ ദ്വിതീയോഽഭൂന്നരാധിപഃ ।। ൬൧.

ദ്വിജശ്രേഷ്ഠന്മാരേ, സുകർമാവിന്റെ ശിഷ്യൻ ധീരനായ പൗഷ്യഞ്ജിയാണ്. രണ്ടാമൻ രാജകുമാരനായ ഹിരണ്യനാഭൻ കൗശിക്യനാണ്.

അധ്യാപയത്തു പൌഷ്യഞ്ജീ സഹസ്രാര്ദ്ധന്തു സംഹിതാഃ। തേനാന്യോദീച്യസാമാന്യാഃ ശിഷ്യാഃ പൌഷ്യഞ്ജിനഃ ശുഭാഃ ।। ൬൧.

പൗഷ്യഞ്ജി ആയിരത്തിൽ പാതി സംഹിതകൾ പഠിപ്പിച്ചു. അതിനാൽ, പൗഷ്യഞ്ജിയുടെ ശിഷ്യന്മാർ ഉത്തരം ഭാഗത്തെ സാമവേദികൾ എന്നറിയപ്പെട്ടു.

ശതാനി പഞ്ച കൌശിക്യഃ സംഹിതാനാഞ്ച വീര്യവാന്। ശിഷ്യാ ഹിരണ്യനാഭസ്യ സ്മൃതാസ്തേ പ്രാച്യസാമഗാഃ ।। ൬൧.

ശക്തനായ കൗശിക്യൻ അഞ്ചു നൂറ് സംഹിതകൾ പഠിപ്പിച്ചു. ഹിരണ്യനാഭന്റെ ശിഷ്യന്മാർ കിഴക്കൻ സാമവേദികൾ എന്നറിയപ്പെടുന്നു.

ലോകാക്ഷീ കുഥുമിശ്ചൈവ കുശീതീ ലാങ്ഗലിസ്തഥാ। പൌഷ്യഞ്ജിശിഷ്യാശ്ചത്വാരസ്തേഷാം ഭേദാന്നിബോധത ।। ൬൧.

ലോകാക്ഷി, കുതുമി, കുശീതീ, ലാംഗലി—ഈ നാലുപേരും പൗഷ്യഞ്ജിയുടെ ശിഷ്യന്മാരാണ്. അവരുടെ ശാഖകൾക്കുറിച്ച് ഇപ്പോൾ കേൾക്കൂ.

രാണായനീയഃ സ ഹി തണ്ഡിപുത്രസ്തസ്മാദന്യോ മൂലചാരീ സുവിദ്വാന്। സകതിപുത്രഃ സഹസാത്യപുത്ര ഏതാന് ഭേദാന് വിത്ത ലോകാക്ഷിണസ്തു ।। ൬൧.

തണ്ടിയുടെ മകനായ രാണായനീയനും, മറ്റൊരുവൻ ആയ മൂലചാരിയും, സകതിപുത്രനും സഹസാത്യപുത്രനും—ഇവരാണ് ലോകാക്ഷിയുടെ ശാഖകൾ.

ത്രയസ്തു കുഥുമേഃ പുത്രാ ഔരസോ രസപാസരഃ। ഭാഗവിത്തിശ്ച തേജസ്വീ ത്രിവിധാഃ കൌഥുമാഃ സ്മൃതാഃ ।। ൬൧.

കുതുമിക്ക് ജന്മം കൊണ്ടുള്ള മൂന്നു മക്കളുണ്ടായിരുന്നു: രസപാസരൻ, ഭാഗവിറ്റി, അത്ഭുതമായ തേജസ്സുള്ളവൻ. ഇവരാണ് കൌതുമരുടെ മൂന്നു ശാഖകൾ.

ശൌരിദ്യുഃ ശ്രൃങ്ഗിപുത്രശ്ചദ്വാവേതൌ ചരിതവ്രതൌ। രാണായനീയഃ സൌമിത്രിഃ സാമവേദവിശാരദൌ ।। ൬൧.

ശൗരിദ്യു, ശ്രൃംഗിപുത്രൻ—ഇരുവരും നല്ല ആചാരമുള്ളവർ, കൂടാതെ രാണായനീയൻ, സുമിത്രയുടെ മകൻ—ഇവരാണ് സാമവേദത്തിൽ പ്രാവീണ്യമുള്ളവർ.

പ്രോവാച സംഹിതാസ്തിസ്രഃ ശ്രൃങ്ഗിപുത്രോ മഹാതപാഃ। ചൈലഃ പ്രാചീനയോഗശ്ച സുരാലശ്ച ദ്വിജോത്തമാഃ ।। ൬൧.

മഹാതപസ്വിയായ ശ്രൃംഗിപുത്രൻ മൂന്നു സംഹിതകൾ പഠിപ്പിച്ചു: കൈല, പ്രാചീനയോഗ, സുരാല. ദ്വിജശ്രേഷ്ഠന്മാരേ, ഇവരാണ്.

പ്രോവാച സംഹിതാഃ ഷട്തു പാരാശര്യസ്തു കൌഥുമഃ। ആസുരായണവൈശാഖ്യൌ വേദവൃദ്ധപരായണൌ ।। ൬൧.

കൌതുമനായ പാർാശര്യൻ ആറു സംഹിതകൾ പഠിപ്പിച്ചു: ആസുരായണനും വൈശാഖ്യനും, ഇരുവരും വേദത്തിൽ സ്ഥിരമായവർ.

പ്രാചീനയോഗപുത്രശ്ച ബുദ്ധിമാംശ്ച പതഞ്ജലിഃ। കൌഥുമസ്യ തു ഭേദാസ്തേ പാരാശര്യസ്യ ഷട് സ്മൃതാഃ। ലാങ്ഗലിഃ ശാലിഹോത്രശ്ച ഷട് ഷട് പ്രോവാച സംഹിതാഃ ।। ൬൧.

പ്രാചീനയോഗപുത്രനും ബുദ്ധിശാലിയായ പതഞ്ജലിയും—ഇവരാണ് കൌതുമരുടെ ശാഖകൾ. പാർാശര്യന്റെ ആറു ശാഖകളും പ്രശസ്തമാണ്. ലാംഗലിയും ശാലിഹോത്രനും ഓരോരുത്തരും ആറു സംഹിതകൾ പഠിപ്പിച്ചു.

ഭാലുകിഃ കാമഹാനിശ്ച ജൈമിനിര്ലോമഗായിനഃ। കണ്ഡശ്ച കോലഹശ്ചൈവ ഷഡേതേ ലാങ്ഗലാഃ സ്മൃതാഃ। ഏതേ ലാങ്ഗലിനഃ ശിഷ്യാഃ സംഹിതാ യൈഃ പ്രസാധിതാഃ ।। ൬൧.

ഭാലുകി, കാമഹാനി, ജൈമിനി, ലോമഗായിന, കണ്ഢ, കോലഹ—ഈ ആറുപേരും ലാംഗലർ എന്നറിയപ്പെടുന്നു. ലാംഗലിയുടെ ഈ ശിഷ്യന്മാർ സംഹിതകൾ സ്ഥാപിച്ചു.

തതോ ഹിരണ്യനാഭസ്യ കൃതശിഷ്യോ നൃപാത്മജഃ । സോഽകരോച്ച ചതുര്വിംശത്സംഹിതാ ദ്വിപദാം വരഃ । പ്രോവാച ചൈവ ശിഷ്യേഭ്യോ യേഭ്യസ്താംശ്ച നിബോധത ।। ൬൧.

അതിനുശേഷം, ഹിരണ്യനാഭന്റെ മകനും രാജകുമാരനുമായ കൃതൻ ഇരുപത്തിനാലു സംഹിതകൾ രചിച്ചു. മഹാനുഭാവനേ, അവ ശിഷ്യന്മാർക്ക് പഠിപ്പിച്ചു. അവരുടെ പേരുകൾ ഇപ്പോൾ കേൾക്കൂ.

രാഡശ്ച മഹവീര്യശ്ച പഞ്ചമോ വാഹനസ്തഥാ। താലകഃ പാണ്ഡകശ്ചൈഷ കാലികോ രാജികസ്തഥാ। ഗൌതമശ്ചാജബസ്തശ്ച സോമരാജാപതത്തതഃ ।। ൬൧.

രാഡ, മഹാവീര്യ, അഞ്ചാമൻ, വാഹനം, താലക, പാണ്ഡക, കാലിക, രാജിക, ഗൗതമ, അജബസ്ത, സോമരാജ—ഇവരാണ് അവന്റെ ശിഷ്യന്മാർ.

പൃഷ്ഠഗ്നഃ പരികൃഷ്ടശ്ച ഉലൂഖലക ഏവ ച। യവീയസശ്ച വൈശാലോ അംഗുലീയശ്ച കൌശികഃ ।। ൬൧.

പൃഷ്ഠഗ്നൻ, പരികൃഷ്ടൻ, ഉലൂഖലകൻ, യവീയസൻ, വൈശാലൻ, അംഗുലീയൻ, കൗശികൻ ഇവരാണ്.

സാലിമഞ്ജരിസത്യശ്ച കാപീയഃ കാനികശ്ച യഃ। പരാശരശ്ച ധര്മാത്മാ ഇതി ക്രാന്താസ്തു സാമഗാഃ ।। ൬൧.

സാലിമഞ്ജരിസത്യൻ, കാപീയൻ, കാണികൻ, ധർമ്മശീലനായ പരാശരൻ ഇവരും സാംഗവേദം പഠിച്ചവരായി അറിയപ്പെടുന്നു.

സാമഗാനാന്തു സര്വേഷാം ശ്രേഷ്ഠൌ ദ്വൌ തു പ്രകീര്ത്തിതൌ। പൌഷ്യഞ്ജിശ്ച കൃതിശ്ചൈവ സംഹിതാനാം വികല്പകൌ ।। ൬൧.

എല്ലാ സാംഗവേദികളിലും ഏറ്റവും പ്രധാനമായ രണ്ട് പേരുകൾ ഉണ്ട്: പൗഷ്യഞ്ജി, കൃതി. ഇവരാണ് സംഹിതകൾ ക്രമീകരിച്ചവർ.

അഥര്വാണം ദ്വിധാ കൃത്വാ സുമന്തുരദദദ് ദ്വിജാഃ । കബന്ധായ പുനഃ കൃത്സ്രം സ ച വിദ്യാദ്യഥാക്രമമ് ।। ൬൧.

സുമന്തു അഥർവ്വവേദം രണ്ടായി വിഭജിച്ച് ദ്വിജന്മാർക്ക് നൽകി; പിന്നെ മുഴുവൻ വേദവും ക്രമാനുസൃതമായി കബന്ധനു നൽകി.

കബന്ധസ്തു ദ്വിദാ കൃത്വാ പഥ്യായൈകം പുനര്ദദൌ। ദ്വിതീയം വേദസ്പര്ശായ സ ചതുര്ദ്ധാകരോത് പുനഃ ।। ൬൧.

കബന്ധൻ അതു വീണ്ടും രണ്ടായി വിഭജിച്ച് ഒന്നാം ഭാഗം പഥ്യനു നൽകി; രണ്ടാം ഭാഗം വേദപഠനത്തിനായി നാലായി വിഭജിച്ചു.

മോദോ ബ്രഹ്മബലശ്ചൈവ പിപ്പലാദസ്തഥൈവ ച। ശൌകായനിശ്ച ധര്മജ്ഞശ്ചതുര്ഥസ്തപനഃ സ്മൃതഃ।? വേദസ്പര്ശസ്യ ചത്വാരഃ ശിഷ്യാസ്ത്വേതേ ദൃഢവ്രതാഃ ।। ൬൧.

മോദൻ, ബ്രഹ്മബലൻ, പിപ്പലാദൻ, ധർമ്മജ്ഞനായ ശൗകായനി, നാലാമൻ തപനൻ—വേദസ്പർശന്റെ ഈ നാലു ശിഷ്യന്മാർ ദൃഢവ്രതരാണ്.

പുനശ്ച ത്രിവിധം വിദ്ധി പഥ്യാനാം ഭേദമുത്തമമ്। ജാജലിഃ കുമുദാദിശ്ച തൃതീയഃ ശൌനകഃ സ്മൃതഃ ।। ൬൧.

പഥ്യന്റെ ശാഖയിൽ മൂന്നു പ്രധാന വിഭജനം ഉണ്ട്: ജാജലി, കുമുദനും മറ്റു ചിലരും, മൂന്നാമൻ ശൗണകൻ.

ശൌനകസ്തു ദ്വിധാ കൃത്വാ ദദാവേകന്തു ബഭ്രവേ। ദ്വിതീയാം സംഹിതാം ധീമാന്സൈന്ധവായനസംജ്ഞിതേ ।। ൬൧.

ശൗണകൻ അതു രണ്ടായി വിഭജിച്ച് ഒന്നാം ഭാഗം ബഭ്രവനു നൽകി; രണ്ടാമത്തെ സംഹിത സൈന്ധവായനനു നൽകി.

സൈന്ധവോ മുഞ്ജകേശായ ഭിന്നാ സാ ച ദ്വിധാ പുനഃ। നക്ഷത്ര കല്പോ വൈതാനസ്തൃതീയഃ സംഹിതാനിധിഃ। ചതുര്ഥോഽങ്ഗിരസഃ കല്പഃ ശാന്തികല്പശ്ച പഞ്ചമഃ ।। ൬൧.

സൈന്ധവൻ മുന്ജകേശനു നൽകി, അതും വീണ്ടും രണ്ടായി വിഭജിച്ചു; നക്ഷത്രകല്പം, വൈതാനം, മൂന്നാമത് സംഹിതാനിധി, നാലാമത് അംഗിരസിന്റെ കല്പം, അഞ്ചാമത് ശാന്തികല്പം.

ശ്രേഷ്ഠസ്ത്വഥര്വണോ ഹ്യേതേ സംഹിതാനാം വികല്പനാഃ। ഷട്ശഃ കൃത്വാ മയാപ്യുക്തം പുരാണമൃഷിസത്തമാഃ ।। ൬൧.

ഇവയാണ് അഥർവ്വവേദത്തിലെ പ്രധാന സംഹിതാവിഭാഗങ്ങൾ; ആറായി വിഭജിച്ചതും, പുരാണവും ഞാൻ പറഞ്ഞിരിക്കുന്നു, മഹർഷികളിൽ ശ്രേഷ്ഠനായവനേ.

ആത്രേയഃ സുമതിര്ധീമാന്കാശ്യപോ ഹ്യകൃതവ്രണഃ। ഭാരദ്വാജോഽഗ്നിവര്ചാശ്ച വസിഷ്ഠോ മിത്രയുശ്ച യഃ । സാവര്ണിഃ സോമദത്തിസ്തു സുശര്മാ ശാംശപായനഃ ।। ൬൧.

ആത്രേയൻ, ബുദ്ധിമാൻ സുമതി, കശ്യപൻ, അകൃതവ്രണൻ, ഭാരദ്വാജൻ, അഗ്നിവർചസൻ, വസിഷ്ഠൻ, മിത്രയു, സാവർണൻ, സോമദത്തൻ, സുശർമ, ശാംശപായനൻ—

ഏതേ ശിഷ്യാ മമ ബ്രഹ്മന് പുരാണേഷു ദൃഢവ്രതാഃ। ത്രിഭിസ്തിസ്രഃ കൃതാസ്തിസ്രഃ സംഹിതാഃ പുനരേവ ഹി ।। ൬൧.

ഇവരാണ് എന്റെ പുരാണങ്ങളിൽ ദൃഢവ്രതരായ ശിഷ്യന്മാർ; ഇവർ മൂന്നിൽ നിന്ന് മൂന്ന് സംഹിതകൾ വീതം നിർമ്മിച്ചു.

കാശ്യപഃ സംഹിതാകര്ത്താ സാവര്ണിഃ ശാംശപായനഃ। സാമികാ ച ചതുര്ഥീസ്യാത്സാ ചൈഷാ പൂര്വസംഹിതാ ।। ൬൧.

കശ്യപൻ, സാവർണൻ, ശാംശപായനൻ, സാമിക—ഇവരാണ് സംഹിതകളുടെ ക്രമീകരകർ; ഇതാണ് പ്രാചീന സംഹിത.

സര്വാസ്താ ഹി ചതുഷ്പാദാഃ സര്വാശ്ചൈകാര്ഥവാചികാഃ। പാഠാന്തരേ പൃഥഗ്ഭൂതാ വേദശാഖാ യഥാ തഥാ। ചതുഃസാഹസ്രികാഃ സര്വാഃ ശാംശപായനികാമൃതേ ।। ൬൧.

ഇവയെല്ലാം നാലു ഭാഗങ്ങളുള്ളതും ഒരേ അർത്ഥം സൂചിപ്പിക്കുന്നതുമാണ്; പാഠഭേദത്തിൽ വ്യത്യസ്തമായിട്ടുണ്ടെങ്കിലും വേദശാഖകളെപ്പോലെയാണ്; എല്ലാം നാലായിരം ശ്ലോകങ്ങളുള്ളതാണ്, ശാംശപായനികയെ ഒഴികെ.

ലോമഹര്ഷണികാ മൂലാസ്തതഃ കാശ്യപികാഃ പരാഃ। സാവര്ണികാസ്തൃതീയാസ്താ യജുര്വാക്യാര്ഥപണ്ഡിതാഃ ।। ൬൧.

ലോമഹർഷണികയാണ് മൂലസംഹിത, അതിന് ശേഷം കശ്യപികയും, മൂന്നാമത് സാവർണികയും—യജുർവേദവാക്യാർത്ഥത്തിൽ പ്രാവീണ്യമുള്ളവർ.

ശാംശപായനികാശ്ചാന്യാ നോദനാര്ഥവിഭൂഷിതാഃ । സഹസ്രാണി ഋചാമഷ്ടൌ ഷട്ശതാനി തഥൈവ ച ।। ൬൧.

മറ്റുള്ള ശാംശപായനികകൾ നിർദ്ദേശാർത്ഥത്തിൽ സമൃദ്ധമാണ്; അവയിൽ എട്ടായിരത്താറുനൂറ് ഋക് ശ്ലോകങ്ങൾ ഉണ്ട്.