ബാഷ്കലിശ്ച ഭരദ്വാജസ്തിസ്രഃ പ്രോവാച സംഹിതാഃ। രഥീതരോ നിരുക്തഞ്ച പുനശ്ചക്രേ ചതുര്ഥകമ് ।। ൬൧.
ബാഷ്കലി, ഭാരദ്വാജൻ എന്നിവർ മൂന്ന് സംഹിതകൾ പറഞ്ഞു; രഥീതരൻ നിരുക്തം രചിച്ചു, പിന്നെയും നാലാമത്തേതും ഉണ്ടാക്കി.
ത്രയസ്തസ്യാഭവഞ്ഛിഷ്യാ മഹാത്മാനോ ഗുണാന്വിതാഃ। ധീമാന്നന്ദായനീയശ്ച പന്നഗാരിശ്ച ബുദ്ധിമാന്। തൃതീയശ്ചാര്യവസ്തേ ച തപസാ ശംസിതവ്രതാഃ ।। ൬൧.
അവനു മൂന്നു ശിഷ്യന്മാർ ഉണ്ടായി, മഹാത്മാക്കളും ഗുണസമ്പന്നരുമായിരുന്നു; ധീരനായ നന്ദായനീയൻ, ബുദ്ധിമാനായ പന്നഗാരി, മൂന്നാമൻ ആറിയവസ്തൻ, വ്രതത്തിൽ സ്ഥിരതയുള്ളവർ.
വീതരാഗാ മഹാതേജാഃ സംഹിതാജ്ഞാനപാരഗാഃ। ഇത്യേതേ ബഹ്വൃചാഃ പ്രോക്താഃ സംഹിതാ യൈഃ പ്രവര്ത്തിതാഃ ।। ൬൧.
രാഗം വിട്ട, മഹാതേജസ്സുള്ള, സംഹിതാജ്ഞാനത്തിൽ പ്രാവീണ്യമുള്ള ഇവരാണ് ബഹ്വൃചന്മാർ; സംഹിതകൾ ഇവരാൽ സ്ഥാപിതമായി.
വൈശമ്പായനഗോത്രോഽസൌ യജുര്വേദം വ്യകല്പയത്। ഷഡശീതിശ്ച തസ്യാപി സംഹിതാനാം വികല്പകാഃ ।। ൬൧.
വൈശമ്പായനഗോത്രത്തിൽ പെട്ടവൻ യജുര്വേദം ക്രമീകരിച്ചു; അതിന്റെ സംഹിതകൾക്ക് അറുപത്തിയാറ് വിഭജകർ ഉണ്ടായിരുന്നു.
ശിഷ്യേഭ്യഃ പ്രദദൌ താശ്ച ജഗൃഹുസ്തേ വിധാനതഃ। ഏകസ്തത്ര പരിത്യക്തോ യാജ്ഞവല്ക്യോ മഹാതപാഃ। ഷഡശീതിശ്ച തസ്യാപി സംഹിതാനാം വികല്പകാഃ ।। ൬൧.
അവൻ ആ സംഹിതകൾ ശിഷ്യന്മാർക്ക് നൽകി, അവർ വിധിപ്രകാരം സ്വീകരിച്ചു; ഒരുവൻ മാത്രം ഒഴിവായി, മഹാതപസ്സുകാരനായ യാജ്ഞവൽക്യൻ; അവന്റെയും അറുപത്തിയാറ് സംഹിതാവിഭജകർ ഉണ്ടായിരുന്നു.
സര്വേഷാമേവ തേഷാം വൈ ത്രിധാ ഭേദാഃ പ്രകീര്ത്തിതാഃ। ത്രിധാ ഭേദാസ്തു തേ പ്രോക്താ ഭേദേഽസ്മിന്നവമേ ശുഭേ ।। ൬൧.
അവരിൽ എല്ലാവർക്കും മൂന്നു വിധത്തിലുള്ള വിഭജനം പറയപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു; ഈ ഒമ്പതാം ശുഭവിഭാഗത്തിൽ ആ മൂന്നു വിഭജനങ്ങളും വിശദീകരിക്കപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു.
ഉദീച്യാ മധ്യദേശാശ്ച പ്രാച്യാശ്ചൈവ പൃഥഗ്വിധാഃ। ശ്യാമായനിരുദീച്യാനാം പ്രധാനഃ സമ്ബഭൂവ ഹ ।। ൬൧.
വടക്കൻ, മധ്യദേശീയ, കിഴക്കൻ എന്നിങ്ങനെ വ്യത്യസ്ത വിഭാഗങ്ങൾ; വടക്കൻവരിൽ ശ്യാമായനി പ്രധാനിയായി.
മധ്യ ദേശപ്രതിഷ്ഠാനാമാരുണിഃ പ്രഥമഃ സ്തുതഃ। ആലമ്ബിരാദിഃ പ്രാച്യാനാന്ത്രയോദശ്യാദയസ്തു തേ ।। ൬൧.
മധ്യദേശത്ത് സ്ഥാപിതരിൽ ആദ്യം പ്രശംസിക്കപ്പെടുന്നത് ആറുണിയാണ്; കിഴക്കൻവരിൽ ആലംബിരനും മറ്റു പന്ത്രണ്ടുപേരും നേതാക്കളാണ്.
ഇത്യേതേ ചരകാഃ പ്രോക്താഃ സംഹിതാവാദിനോ ദ്വിജാഃ। ഋഷയ സ്തദ്വചഃ ശ്രുത്വാ സൂതം ജിജ്ഞാസവോഽബ്രുവന് ।। ൬൧.
ഇങ്ങനെ സംഹിത വാദികളായ ചരകന്മാരെ വിശദീകരിച്ചു. ഈ വാക്കുകൾ കേട്ട മഹർഷിമാർ, സുതനോടു കൗതുകത്തോടെ ചോദിച്ചു.
ചരകാധ്വര്യവഃ കേന കാരണം ബ്രൂഹി തത്ത്വതഃ। കിഞ്ചീര്ണം കസ്യ ഹേതോശ്ച വാചകത്വഞ്ച ഭേജിരേ। ഇത്യുക്തഃ പ്രാഹ തേഷാം സ ചരകത്വമഭൂദ്യഥാ ।। ൬൧.
ചരകന്മാർ എങ്ങനെ അധ്വര്യുക്കളായി? എന്തുകൊണ്ടാണ് അവർക്കു ആ പേര് ലഭിച്ചത്? എന്താണ് സംഭവിച്ചത്? ഇതിന്റെ യഥാർത്ഥ കാരണം പറയണം എന്ന് അവർ ചോദിച്ചു. അപ്പോൾ സുതൻ, 'ചരക' എന്ന പേര് എങ്ങനെ വന്നുവെന്ന് വിശദീകരിച്ചു.
കാര്യമാസീദൃഷീണാഞ്ച കിഞ്ചിദ്ബ്രാഹ്മണസത്തമാഃ। മേരുപൃഷ്ഠം സമാസാദ്യ തൈസ്തദാ ത്വിതി മന്ത്രിതമ് ।। ൬൧.
മഹാനുഭാവികളായ ബ്രാഹ്മണന്മാർക്കു ഒരു നിർദ്ദേശം ഉണ്ടായിരുന്നു. അവർ മെരു പർവതത്തിന്റെ മുകളിൽ എത്തി, അപ്പോൾ ഒരുമിച്ച് ആലോചിച്ചു.
യോ നോഽത്ര സപ്തരാത്രേണ നാഗച്ഛേദ് ദ്വിജസത്തമാഃ। സ കുര്യാദ്ബ്രഹ്മവധ്യാം വൈ സമയോ നഃ പ്രകീര്തിതഃ ।। ൬൧.
നമ്മിൽ ആരെങ്കിലും ഏഴു രാത്രിക്കുള്ളിൽ ഇവിടെ എത്താതിരുന്നാൽ, അവൻ ബ്രാഹ്മണഹത്യ ചെയ്തവനായി കണക്കാക്കപ്പെടണം — ഇതായിരുന്നു നമ്മുടെ ഉടമ്പടി.
തതസ്തേ സഗണാഃ സര്വേ വൈശമ്പായന വര്ജിതാഃ। പ്രയയുഃ സപ്തരാത്രേണ യത്ര സന്ധിഃ കൃതോഽഭവത് ।। ൬൧.
അപ്പോൾ എല്ലാവരും, വൈശമ്പായനനെ ഒഴികെ, കൂട്ടങ്ങളോടൊപ്പം ഏഴു രാത്രിക്കുള്ളിൽ ആ സംഗമസ്ഥലത്തേക്ക് പുറപ്പെട്ടു.
ബ്രാഹ്മണാനാന്തു വചനാദ്ബ്രഹ്മവധ്യാഞ്ചകാര സഃ । ശിഷ്യാനഥ സമാനീയ സ വൈശണ്പായനോഽബ്രവീത് ।। ൬൧.
ബ്രാഹ്മണന്മാരുടെ വാക്ക് പ്രകാരം, വൈശമ്പായനന് ബ്രാഹ്മണഹത്യാപാപം ബാധിച്ചു. പിന്നീട് ശിഷ്യന്മാരെ കൂട്ടിച്ചേർത്ത്, വൈശമ്പായനൻ അവരോടു പറഞ്ഞു.
ബ്രഹ്മവദ്യാഞ്ചരധ്വം വൈ മത്കൃതേ ദ്വിജസത്തമാഃ। സര്വേ യൂയം സമാഗമ്യ ബ്രൂത മേ തദ്ധിതം വചഃ ।। ൬൧.
നന്മയുള്ള ബ്രാഹ്മണമാരേ, എന്റെ വേണ്ടി ബ്രാഹ്മണഹത്യാപാപത്തിന് പ്രായശ്ചിത്തം ചെയ്യണം. നിങ്ങൾ എല്ലാവരും ഒന്നിച്ച് ചേരുകയും, എനിക്ക് ഉത്തമമായ ഉപദേശം പറയുകയും ചെയ്യണം.
അഹമേവ ചരിഷ്യാമി തിഷ്ഠന്തു മുനയസ്ത്വിമേ। ബലഞ്ചോത്ഥാപയിഷ്യാമി തപസാ സ്വേന ഭാവിതഃ ।। ൬൧.
ഞാനൊന്നായി അതു ചെയ്യാം; ഈ മുനിമാർ ഇവിടെ തന്നെ ഇരിക്കട്ടെ. എന്റെ തപസ്സിന്റെ ശക്തിയാൽ ഞാൻ അതിനെ അതിജയിക്കും.
ഏവമുക്തസ്തതഃ ക്രുദ്ധോ യാജ്ഞവല്ക്യമഥാബ്രവീത് । ഉവാച യത്ത്വയാധീതം സര്വം പ്രത്യര്പയസ്വ മേ ।। ൬൧.
അങ്ങനെ പറഞ്ഞപ്പോൾ, യാജ്ഞവൽക്യൻ കോപത്തോടെ പറഞ്ഞു: നീ എന്നിൽ നിന്ന് പഠിച്ചതെല്ലാം എനിക്ക് തിരികെ നൽകണം.
ഏവമുക്തഃ സ രൂപാണി യജൂംഷി പ്രദദൌ ഗുരോഃ। രുധിരേണ തഥാക്താനി ഛര്ദിത്വാ ബ്രഹ്മവിത്തമഃ ।। ൬൧.
അങ്ങനെ പറഞ്ഞതോടെ, യാജ്ഞവൽക്യൻ രക്തം കലർന്ന യജു മന്ത്രങ്ങൾ തന്റെ ഗുരുവിന് ഛർദിച്ച് തിരികെ നൽകി.
തതഃ സ ധ്യാനമാസ്ഥായ സൂര്യമാരാധയദ് ദ്വിജാഃ । സൂര്യബ്രഹ്മ യദുച്ഛിന്നം ഖം ഗത്വാ പ്രതിതിഷ്ഠതി ।। ൬൧.
അതിനുശേഷം, ധ്യാനത്തിൽ ലീനനായി, സൂര്യനെ ആരാധിച്ചു. അപ്പോൾ നഷ്ടമായ യജു ഭാഗം ആകാശത്തിലേക്ക് ഉയർന്ന് അവിടെ നിലനിന്നു.
തതോ യാനി ഗതാന്യൂര്ദ്ധ്വം യജൂംഷ്യാദിത്യമണ്ഡലമ്। താനി തസ്മൈ ദദൌ തുഷ്ടഃ സൂര്യോ വൈ ബ്രഹ്മരീതയേ। അശ്വ രൂപായ മാര്തണ്ഡോ യാജ്ഞവല്ക്യായ ധീമതേ ।। ൬൧.
പിന്നീട് ആ യജു മന്ത്രങ്ങൾ സൂര്യന്റെ പ്രകാശമണ്ഡലത്തിലേക്ക് പോയി. ബ്രഹ്മാവിന്റെ തൃപ്തിക്ക് വേണ്ടി, സൂര്യൻ അശ്വരൂപം ധരിച്ചു, ധീരനായ യാജ്ഞവൽക്യന് ആ മന്ത്രങ്ങൾ നൽകി.
യജൂംഷ്യധീയന്തേ യാനി ബ്രാഹ്മണാ യേന കേന ച। അശ്വരൂപായ ദത്താനി തതസ്തേ വാജിനോഽഭവന് ।। ൬൧.
അശ്വരൂപത്തിൽ ലഭിച്ച ആ യജു മന്ത്രങ്ങൾ പഠിച്ച ബ്രാഹ്മണന്മാരെ വാജിന്മാർ എന്നു വിളിച്ചു.
ബ്രഹ്മഹത്യാ തു യൈശ്ചീര്ണാ ചരണാച്ചരകാഃ സ്മൃതാഃ । വൈശമ്പായനശിഷ്യാസ്തേ ചരകാഃ സമുദാഹൃതാഃ ।। ൬൧.
ബ്രാഹ്മണഹത്യാപാപത്തിന് പ്രായശ്ചിത്തം ചെയ്തവരെ, സഞ്ചരിച്ചതിനാൽ, ചരകന്മാർ എന്നു വിളിക്കുന്നു. വൈശമ്പായനന്റെ ശിഷ്യന്മാരാണ് ഇവർ.
ഇത്യേതേ ചരകാഃ പ്രോക്താ വാജിനസ്താന്നിബോധത। യാജ്ഞവല്ക്യസ്യ ശിഷ്യാസ്തേ കണ്വവൈധേയശാലിനഃ ।। ൬൧.
ഇങ്ങനെ ചരകന്മാരെ വിശദീകരിച്ചു; ഇനി വാജിന്മാരെക്കുറിച്ച് കേൾക്കൂ. യാജ്ഞവൽക്യന്റെ ശിഷ്യന്മാരായ കണ്വൻ, വൈദേഹൻ, ശാലിനി എന്നിവരാണ് ഇവർ.
മധ്യന്ദിനശ്ച ശാപേയീ വിദിഗ്ധശ്ചാപ്യ ഉദ്ദലഃ। താമ്രായണശ്ച വാത്സ്യശ്ച തഥാ ഗാലവശൈശിരീ। ആടവീ ച തഥാ പര്ണീ വീരണീ സപരായണഃ ।। ൬൧.
മധ്യന്ദിനൻ, ശാപേയൻ, വിദിഗ്ധൻ, ഉദ്ദലൻ, താമ്രായണൻ, വാത്സ്യൻ, ഗാലവൻ, ശൈശിരി, ആടവി, പർണി, വീരണി, പരായണൻ എന്നിവരാണ് ഇവർ.
ഇത്യേതേ വാജിനഃ പ്രോക്താ ദശ പഞ്ച ച സംസ്മൃതാഃ। ശതമേകാധികം കൃത്സ്നം യജുഷാം വൈ വികല്പകാഃ ।। ൬൧.
ഇങ്ങനെ പതിനഞ്ച് വാജിന്മാരെ ഓർക്കുന്നു. മൊത്തം നൂറ്റിയൊന്ന് യജു സംഹിതകൾ ഉണ്ട്.
പുത്രമധ്യാപയാമാസ സുമന്തുമഥ ജൈമിനിഃ। സുമന്തുശ്ചാപി സുത്വാനം പുത്രമധ്യാപയത്പ്രഭുഃ। സുകര്മാണം സുതം സുത്വാ പുത്രമധ്യാപയത്പ്രഭുഃ ।। ൬൧.
പിന്നീട് ജയിമിനി തന്റെ മകനായ സുമന്തുവിനെ പഠിപ്പിച്ചു. സുമന്തുവും തന്റെ മകനെ പഠിപ്പിച്ചു. സുകർമാവും തന്റെ മകനെ പഠിപ്പിച്ചു.
സ സഹസ്രമധീത്യാശു സുകര്മാപ്യഥ സംഹിതാഃ। പ്രോവാചാഥ സഹസ്രസ്യ സുകര്മാ സൂര്യവര്ചസഃ ।। ൬൧.
സുകർമാവ് വളരെ വേഗത്തിൽ ആയിരം സംഹിതകൾ പഠിച്ചു. പിന്നെ, സൂര്യനെപ്പോലെ പ്രകാശമുള്ളവനായി, ആ ആയിരം സംഹിതകൾ മറ്റുള്ളവർക്കും പഠിപ്പിച്ചു.
അനധ്യായേഷ്വധീയാനാംസ്താഞ്ജഘാന ശതക്രതുഃ। പ്രായോപവേശമകരോത്തതോഽസൌ ശിഷ്യകാരണാത് ।। ൬൧.
നിഷിദ്ധ സമയങ്ങളിൽ പഠിച്ചവരെ ഇന്ദ്രൻ ശിക്ഷിച്ചു. അതിനുശേഷം, ശിഷ്യന്മാരുടെ കാരണത്താൽ സുകർമാവ് ഉപവാസം ആരംഭിച്ചു.
ക്രുദ്ധം ദൃഷ്ട്വാ തതഃ ശക്രോ വരമസ്മൈ ദദൌ പുനഃ। ഭാവിനൌ തേ മഹാവീര്യൌ ശിഷ്യാവനലവര്ചസൌ ।। ൬൧.
അവനെ കോപത്തോടെ കണ്ട ഇന്ദ്രൻ വീണ്ടും ഒരു വരം നൽകി: 'നിന്റെ രണ്ട് ശിഷ്യന്മാർ വലിയ ശക്തിയും തീപോലുള്ള തേജസ്സും ഉള്ളവരായി ജനിക്കും.'
അധീയാനൌ മഹാപ്രാജ്ഞൌ സഹസ്രം സഹിതാവുഭൌ। ഏതൌ സുരൌ മഹാഭാഗൌ മാ ക്രുധ്യ ദ്വിജസത്തമ ।। ൬൧.
'ഈ രണ്ട് പേർ വലിയ ജ്ഞാനികളും ഒരുമിച്ച് പഠിക്കുന്നവരുമാണ്. അവർ ആയിരം സംഹിതകൾ പഠിക്കും. ദ്വിജശ്രേഷ്ഠനേ, ഇവർ ദൈവിക അനുഗ്രഹമുള്ളവർ ആകയാൽ ദയവായി കോപിക്കരുത്.'