വായുപുരാണമ്

സത്യശ്രവസമഗ്ര്യന്തു പുത്രം സ തു മഹായശാഃ। സത്യശ്രവാഃ സത്യഹിതം പുനരധ്യാപയദ് ദ്വിജഃ ।। ൬൦.

പ്രശസ്തനായ സത്യശ്രവാസ് തന്റെ മകനായ സത്യശ്രവാസിനെയും, പിന്നെ സത്യശ്രവാസ് സത്യഹിതനെയും പഠിപ്പിച്ചു.

സോഽപി സത്യതരം പുത്രം പുനരധ്യാപയദ്വിഭുഃ। സത്യശ്രിയം മഹാത്മാനം സത്യധര്മപരായണമ് ।। ൬൦.

അവനും തന്റെ മകനായ സത്യതരനെയും, മഹാത്മാവായ സത്യശ്രീയെയും, സത്യധർമ്മത്തിൽ അർപ്പിതനെയും പഠിപ്പിച്ചു.

അഭവംസ്തസ്യ ശിഷ്യാ വൈ ത്രയസ്തു സുമഹൌജസഃ । സത്യശ്രിയസ്തു വിദ്വാസഃ ശാസ്ത്രഗ്രഹണതത്പരാഃ ।। ൬൦.

അവനു മൂന്നു ശിഷ്യന്മാർ ഉണ്ടായിരുന്നു, വളരെ ശക്തിയുള്ളവർ. സത്യശ്രീയുടെ വിദ്യാർത്ഥികൾ ശാസ്ത്രം പഠിക്കാൻ അത്യന്തം താത്പര്യത്തോടെ ആയിരുന്നു.

ശാകല്യഃ പ്രഥമസ്തേഷാം തസ്മാദന്യോ രഥ(ാ)ന്തരഃ । ബാഷ്കലിശ്ച ഭരദ്വാജ ഇതി ശാഖാപ്രവര്തകാഃ ।। ൬൦.

അവരിൽ ആദ്യം ശാകല്യൻ ആയിരുന്നു. പിന്നെ മറ്റൊരാൾ രഥാന്തരൻ, ബാഷ്കലി, ഭരദ്വാജൻ എന്നിവരും ശാഖകളുടെ സ്ഥാപകരായി.

ദേവമിത്രസ്തു ശാകല്യോ ജ്ഞാനാഹങ്കാരഗര്വിതഃ। ജനകസ്യസ യജ്ഞേ വൈ വിനാശമഗമദ് ദ്വിജഃ ।। ൬൦.

ദേവമിത്രൻ, അഥവാ ശാകല്യൻ, തന്റെ ജ്ഞാനത്തിലും അഹങ്കാരത്തിലും അഭിമാനിച്ചവൻ, ജനകന്റെ യാഗത്തിൽ തന്നെ നാശം നേരിട്ടു.

കഥം വിനാശമഗമത്സ മുനിര്ജ്ഞാനഗര്വിതഃ। ജനകസ്യാശ്വമേധേന കഥം വാദോ ബഭൂവ ഹ ।। ൬൦.

ജ്ഞാനത്തിൽ അഭിമാനിച്ച ആ മുനി എങ്ങനെ നശിച്ചുവെന്ന് പറയൂ. ജനകന്റെ അശ്വമേധയാഗത്തിൽ ആ വാദം എങ്ങനെ ഉണ്ടായി?

കിമര്ഥഞ്ചാഭവദ്വാദഃ കേന സാര്ദ്ധമഥാപി വാ। സര്വമേതദ്യഥാവൃത്തമാചക്ഷ്വ വിദിതന്തവ। ഋഷീണാന്തു വചഃ ശ്രുത്വാ തദുത്തരമഥാബ്രവീത് ।। ൬൦.

ആ വാദം എന്തിനായിരുന്നു, ആരോടായിരുന്നു, എങ്ങനെ ഉണ്ടായി? എല്ലാം നീ അറിയുന്നതുപോലെ വിശദമായി പറയണം. ഋഷിമാരുടെ വാക്കുകൾ കേട്ടശേഷം അവൻ അതിന് ഉത്തരം പറഞ്ഞു.

ജനകസ്യാശ്വമേധേ തു മഹാനാസീത്സമാഗമഃ। ഋഷീണാന്തു സഹസ്രാണി തത്രാജഗ്മുരനേകശഃ। രാജര്ഷേര്ജനകസ്യാഥ തം യജ്ഞം ഹി ദിദൃക്ഷവഃ ।। ൬൦.

ജനകന്റെ അശ്വമേധയാഗത്തിൽ വലിയൊരു സംഗമം ഉണ്ടായി. ആയിരക്കണക്കിന് ഋഷിമാർ പല കൂട്ടങ്ങളായി അവിടെ വന്നു, രാജർഷിയായ ജനകന്റെ യാഗം കാണാൻ ആഗ്രഹിച്ചു.

ആഗതാന് ബ്രാഹ്മണാന് ദൃഷ്ട്വാ ജിജ്ഞാസാസ്യാഭവത്തതഃ। കോന്വേഷാം ബ്രാഹ്മണഃ ശ്രേഷ്ഠഃ കഥം മേ നിശ്ചയോ ഭവേത്। ഇതി നിശ്ചിത്യ മനസാ ബുദ്ധിം ചക്രേ ജനാധിപഃ ।। ൬൦.

അവിടെ വന്ന ബ്രാഹ്മണന്മാരെ കണ്ട രാജാവിന് ഒരു സംശയം ഉണർന്നു: ഇവരിൽ ആരാണ് ഏറ്റവും ശ്രേഷ്ഠൻ? എങ്ങനെ ഞാൻ അത് ഉറപ്പാക്കാം? ഇങ്ങനെ മനസ്സിൽ ആലോചിച്ച് രാജാവ് തീരുമാനമെടുത്തു.

ഗവാം സഹസ്രമാദായ സുവര്ണമധികം തതഃ। ഗ്രാമാന് രത്നാനി ദാസാംശ്ച മുനീന് പ്രാഹ നരാധിപഃ। സര്വാനഹം പ്രപന്നനോഽസ്മി ശിരസാ ശ്രേഷ്ഠഭാഗിനഃ ।। ൬൦.

ആയിരം പശുക്കളും, ധാരാളം പൊന്നും, ഗ്രാമങ്ങളും, രത്നങ്ങളും, ദാസന്മാരും എടുത്ത് രാജാവ് മുനിമാരോട് പറഞ്ഞു: നിങ്ങളിൽ ഏറ്റവും ശ്രേഷ്ഠനാകുന്നവർക്കു ഞാൻ എന്റെ തലകൂപ്പി സമർപ്പിക്കുന്നു.

യദേതദാഹൃതം വിത്തം യേ വഃ ശ്രേഷ്ഠതമോ ഭവേത്। തസ്മൈ തദുപനീതം ഹി വിദ്യാവിത്തം ദ്വിജോത്തമാഃ ।। ൬൦.

ഇവിടെ കൊണ്ടുവന്ന ഈ സമ്പത്ത്, നിങ്ങളിൽ ആരാണ് ഏറ്റവും ഉത്തമൻ, ആ വ്യക്തിക്ക് ഈ ജ്ഞാനവും ധനവും സമർപ്പിക്കണം.

ജനകസ്യ വചഃ ശ്രുത്വാ മുനയസ്തേ ശ്രുതിക്ഷമാഃ। ദൃഷ്ട്വാ ധനം മഹാസാരം ധനവൃദ്ധ്യാ ജിഘൃക്ഷവഃ । ശ്രദ്ധയാഞ്ചക്രുരന്യോന്യം വേദജ്ഞാനമദോല്ബണാഃ ।। ൬൦.

ജനകന്റെ വാക്കുകൾ കേട്ട വേദപാരായണികളായ ആ മുനിമാർ വലിയ സമ്പത്തും ധനവും കണ്ടപ്പോൾ അതു നേടാൻ ആഗ്രഹിച്ചു. അതിനായി അവർ പരസ്പരം വേദജ്ഞാനത്തിൽ വാശിയോടെ വാദം തുടങ്ങി.

മനസാ ഗതവിത്താസ്തേ മമേദം ധനമിത്യുത। മമൈവൈതന്ന വേത്യന്യോ ബ്രൂഹി കിം വാ വികല്ഷ്യതേ। ഇത്യേവം ധനദോഷേണ വാദാംശ്ചക്രുരനേകശഃ ।। ൬൦.

അവരുടെ മനസ്സിൽ സമ്പത്ത് പിടിച്ചുപറ്റാനുള്ള മോഹം നിറഞ്ഞു. ഒരുവൻ പറഞ്ഞു: ഈ ധനം എന്റെതാണെന്ന്. മറ്റൊരാൾ പറഞ്ഞു: അതു നിന്റെതല്ല, എന്റെതാണെന്ന്. എന്താണ് തീരുമാനിക്കേണ്ടതെന്ന് പറയൂ. ഇങ്ങനെ ധനലോഭം മൂലം അവർ പലവിധ വാദങ്ങളിൽ ഏർപ്പെട്ടു.

തഥാന്യസ്തത്ര വൈ വിദ്വാന് ബ്രഹ്മവാഹസുതഃ കവിഃ। യാജ്ഞവല്ക്യോ മഹാതേജാസ്തപസ്വീ ബ്രഹ്മവിത്തമഃ ।। ൬൦.

അവിടെ മറ്റൊരു ജ്ഞാനിയും ഉണ്ടായിരുന്നു—ബ്രഹ്മവാഹന്റെ മകനായ കവി, മഹത്തായ തേജസ്സുള്ള, തപസ്സിൽ ഉന്നതനായ, ബ്രഹ്മജ്ഞാനത്തിൽ ഏറ്റവും മുന്നിലുള്ള യാജ്ഞവൽക്ക്യൻ.

ബ്രഹ്മണോഽങ്ഗാത് സമുത്പന്നോ വാക്യം പ്രോവാച സുസ്വരമ്। ശിഷ്യം ബ്രഹ്മവിദാം ശ്രേഷ്ഠോ ധനമേതദ് ഗൃഹാണ ഭോ ।। ൬൦.

ബ്രഹ്മാവിന്റെ ഭാഗത്തിൽ നിന്നു ജനിച്ചവൻ, മനോഹരമായ ശബ്ദത്തിൽ പറഞ്ഞു: ബ്രഹ്മജ്ഞാനികളിൽ ശ്രേഷ്ഠനായ എന്റെ ശിഷ്യാ, ഈ ധനം നീ എടുക്കൂ.

നയസ്വ ച ഗൃഹം വത്സ മമൈതന്നാത്ര സംശയഃ। സര്വവേദേഷ്വഹം വക്താ നാന്യഃ കശ്ചിത്തു മത്സമഃ। യോവാ ന പ്രീയതേ വിപ്രഃ സ മേ ഹ്യവതു മാഽചിരമ് ।। ൬൦.

ഇത് വീട്ടിലേക്ക് കൊണ്ടുപോകൂ, മകനേ, ഇതിൽ സംശയമില്ല. എല്ലാ വേദങ്ങളിലും ഞാൻ സംസാരിക്കുന്നവനാണ്; എനിക്ക് തുല്യൻ ആരുമില്ല. ആരെങ്കിലും ബ്രാഹ്മണൻ സന്തോഷമില്ലെങ്കിൽ, ഉടൻ എന്നെ വിട്ടുപോകട്ടെ.

തതോ ബ്രഹ്മാര്ണവഃ ക്ഷുബ്ധഃ സമുദ്ര ഇവ സമ്പ്ലവേ । താനുവാച തതഃ സ്വസ്ഥോ യാജ്ഞവല്ക്യോ ഹസന്നിവ ।। ൬൦.

അപ്പോൾ ബ്രഹ്മജ്ഞാനത്തിന്റെ സമുദ്രം ആലയം പോലെ ഉണർന്നു. യാജ്ഞവൽക്ക്യൻ, മനസ്സു ശാന്തനായി, ചെറുചിരിയോടെ അവരോട് പറഞ്ഞു.

ക്രോധ മാകാര്ഷുവിദ്വാംസോ ഭവന്തഃ സത്യവാദിനഃ। വദാമഹേ യഥായുക്തം ജിജ്ഞാസന്തഃ പരസ്പരമ് ।। ൬൦.

ജ്ഞാനികൾ ആയിരികയാൽ, സത്യവാദികൾ ആയിരികയാൽ, ദയവായി കോപിക്കരുത്. നമ്മൾ പരസ്പരം സംശയങ്ങൾ തീർക്കാൻ യുക്തിയായി വാദിക്കാം.

തതോഽഭ്യുപാഗമംസ്തേഷാം വാദാ ജഗ്മുരനേകശഃ। സഹസ്രധാ ശുഭൈരര്ഥൈഃ സൂക്ഷ്മദര്ശനസമ്ഭവൈഃ ।। ൬൦.

അവരൊക്കെ സമ്മതിച്ചതോടെ, അവരിൽ അനേകം വാദങ്ങൾ ഉണ്ടായി. ആയിരക്കണക്കിന് വഴികളിൽ, ഉത്തമമായ വാദങ്ങളും സൂക്ഷ്മമായ നിരീക്ഷണങ്ങളും നടത്തി.

ലോകേ വേദേ തഥാധ്യാത്മേ വിദ്യാസ്ഥാനൈരലംകൃതാഃ। ശാപോത്തമഗുണൈര്യുക്താ നൃപൌഘപരിവര്ജനാഃ । വാദാഃ സമഭവംസ്തത്ര ധനഹേതോര്മഹാത്മനാമ് ।। ൬൦.

ലോകത്തും വേദങ്ങളിലും ആത്മവിദ്യയിലും, ജ്ഞാനത്തിന്റെ പീഠങ്ങളിൽ അലങ്കരിച്ച, ഉത്തമഗുണങ്ങൾ ഉള്ള, രാജാക്കന്മാരുടെ കൂട്ടത്തിൽ നിന്ന് വേറിട്ട, മഹാത്മാക്കളായവർ ധനത്തിനായി അവിടെ വാദങ്ങൾ നടത്തി.

ഋഷയസ്ത്വേകതഃ സര്വേ യാജ്ഞവല്ക്യസ്തഥൈകതഃ। സര്വേ തേ മുനയസ്തേന യാജ്ഞവല്ക്യേന ധീമതാ । ഏകൈകശസ്തതഃ പൃഷ്ടാ നൈവോത്തരമഥാവ്രുവന് ।। ൬൦.

എല്ലാ ഋഷിമാരും ഒരുവശത്ത്, യാജ്ഞവൽക്ക്യൻ ഒറ്റയ്ക്ക് മറുവശത്ത് നിന്നു. ധീരനായ യാജ്ഞവൽക്ക്യൻ ഓരോരുത്തരെയും ചോദിച്ചപ്പോൾ, ആ മുനിമാർക്ക് ഉത്തരം പറയാൻ കഴിയാതെ പോയി.

താന്വിജിത്യ മുനീന് സര്വാന് ബ്രഹ്മരാശിര്മഹാദ്യുതിഃ। ശാകല്യമിതി ഹോവാച വാദകര്ത്താരമഞ്ജസാ ।। ൬൦.

എല്ലാ മുനികളെയും ജയിച്ച ശേഷം, പ്രകാശമുള്ള ബ്രഹ്മർഷി നേരിട്ട് ശാകല്യനെ, വാദത്തിൽ പങ്കെടുത്തവനെ, അഭിസംബോധന ചെയ്തു.

ശാകല്യ വദ വക്തവ്യം കിം ധ്യായന്നവതിഷ്ടസേ। പൂര്ണസ്ത്വം ജഡമാനേന വാതാധ്മാതോ യഥാ ദൃതിഃ ।। ൬൦.

ശാകല്യ, പറയേണ്ടത് പറയൂ; എന്തുകൊണ്ട് നീ അവിടെ ചിന്തയിൽ മുങ്ങി നിൽക്കുന്നു? നീ മന്ദമായ അഹങ്കാരത്തിൽ നിറഞ്ഞിരിക്കുന്നു, കാറ്റ് നിറച്ച ഒരു തൊപ്പി പോലെ.

ഏവം സ ധര്ഷിതസ്തേന രോഷാത്താമ്രാസ്യലോചനഃ। പ്രോവാച യാജ്ഞവല്ക്യം തം പുരുഷം മുനിസന്നിധൌ ।। ൬൦.

അവനാൽ ഇങ്ങനെ അപമാനിക്കപ്പെട്ട ശാകല്യൻ, കോപത്തിൽ മുഖവും കണ്ണുകളും ചുവപ്പിച്ച്, മുനികളുടെ സന്നിധിയിൽ യാജ്ഞവൽക്ക്യനോട് പറഞ്ഞു.

ത്വമസ്മാംസ്തൃണവത്ത്യക്ത്വാ തഥൈവേമാന് ദ്വിജോത്തമാന്। വിദ്യാധനം മഹാസാരം സ്വയംഗ്രാഹം ജിഘൃക്ഷസി ।। ൬൦.

നീ ഞങ്ങളെയും ഈ ഉത്തമദ്വിജന്മാരെയും പുല്ലുപോലെ അവഗണിക്കുന്നു; വലിയ വിജ്ഞാനവും സമ്പത്തും സ്വന്തമാക്കാൻ നീ ശ്രമിക്കുന്നു.

ശാകല്യേനൈവനുക്തഃ സ്യാദ്യാജ്ഞവല്ക്യഃ സമബ്രവീത്। ബ്രഹ്മിഷ്ഠാനാം ബലം വിദ്ധി വിദ്യാതത്ത്വാര്ഥദര്ശനമ് ।। ൬൦.

ശാകല്യൻ ഇങ്ങനെ ചോദിച്ചതിന് യാജ്ഞവൽക്ക്യൻ മറുപടി പറഞ്ഞു: ബ്രഹ്മവിദ്യയിൽ പ്രാവീണ്യമുള്ളവരുടെ ശക്തി, വിജ്ഞാനത്തിന്റെ സാരവും അർത്ഥവും കാണുന്നതിലാണ്.

കാമശ്ചാര്ഥേന സമ്ബദ്ധസ്തേനാര്ഥം കാമയാമഹേ । കാമപ്രശ്രധനാ വിപ്രാഃ കാമപ്രശ്രാന്വദാമഹേ ।। ൬൦.

ആഗ്രഹം സമ്പത്തുമായി ബന്ധപ്പെട്ടു കിടക്കുന്നു; അതുകൊണ്ടാണ് നാം സമ്പത്ത് ആഗ്രഹിക്കുന്നത്. ബ്രാഹ്മണന്മാരേ, നാം ഫലലാഭത്തിനുള്ള ആഗ്രഹം അനുസരിച്ചാണ് സംസാരിക്കുന്നത്.

പണശ്ചൈഷോഽസ്യ രാജര്ഷേസ്തസ്മാന്നീതം ധനം മയാ। ഏതച്ഛ്രുത്വാ വചസ്തസ്യ ശാകല്യഃ ക്രോധമൂര്ച്ഛിതഃ। യാജ്ഞവല്ക്യമഥോവാച കാമപ്രശ്രാര്ഥമദ്വചഃ ।। ൬൦.

ഇത് രാജർഷിയുടെ പണമാണ്; അതിനാലാണ് ഞാൻ ഈ സമ്പത്ത് എടുത്തത്. ഈ വാക്കുകൾ കേട്ട ശാകല്യൻ അത്യന്തം കോപത്തോടെ, ഫലലാഭത്തെക്കുറിച്ച് യാജ്ഞവൽക്ക്യനോട് വീണ്ടും പറഞ്ഞു.

ബ്രൂഹീദാനീം മയോദ്ദിഷ്ടാന് കാമപ്രശ്രാന് യഥാര്ഥതഃ। തതഃ സമഭവദ്വാദസ്തയോര്ബ്രഹ്മവിദോര്മഹാന് ।। ൬൦.

ഇപ്പോൾ ഞാൻ ചോദിച്ച ആ ഫലലാഭവുമായി ബന്ധപ്പെട്ട ചോദ്യങ്ങൾ യഥാർത്ഥത്തിൽ പറഞ്ഞുതരൂ. അങ്ങനെ ആ രണ്ട് ബ്രഹ്മജ്ഞാനികൾക്കിടയിൽ വലിയൊരു വാദം ആരംഭിച്ചു.