അത്രിരര്ച്ചിസനശ്ചൈവ ശ്യാമാവാംശ്ചാഥ നിഷ്ഠുരഃ। വല്ഗൂതകോ മുനിര്ദ്ധീമാംസ്തഥാ പൂര്വാതിഥിശ്ച യഃ। ഇത്യേതേ ചാത്രയഃ പ്രോക്താ മന്ത്രകാരാ മഹര്ഷയഃ ।। ൫൯.
അത്രി, അർച്ചിസനൻ, ശ്യാമാവാൻ, നിഷ്ഠുരൻ, ധീരനായ വൽഗൂതകമുനി, പൂർവാതിഥി—ഇവരാണ് അത്രികൾ, മന്ത്രങ്ങൾ സൃഷ്ടിച്ച മഹർഷിമാർ.
വസിഷ്ഠശ്ചൈവ ശക്തിശ്ച തഥൈവ ച പരാശരഃ। ചതുര്ഥ ഇന്ദ്രപ്രമതിഃ പഞ്ചമസ്തു ഭരദ്വസുഃ ।। ൫൯.
വസിഷ്ഠൻ, ശക്തി, പരാശരൻ, നാലാമൻ ഇന്ദ്രപ്രമതി, അഞ്ചാമൻ ഭാരദ്വസു—ഇവരാണ്.
ഷഷ്ഠസ്തു മൈത്രാവരുണാഃ കുണ്ഡിനഃ സപ്തമസ്തഥാ। സുദ്യുമ്നശ്ചാഷ്ടമശ്ചൈവ നവമോഽഥ ബൃഹസ്പതിഃ। ദശമസ്തു ഭരദ്വാജൌ മന്ത്രബ്രാഹ്മണകാരകാഃ ।। ൫൯.
ആറാമൻ മൈത്രാവരുണൻ, ഏഴാമൻ കുഞ്ഞിനൻ, എട്ടാമൻ സുധ്യുമ്നൻ, ഒൻപതാമൻ ബൃഹസ്പതി, പത്താമത് ഇരുവർ ഭാരദ്വാജന്മാർ—ഇവരാണ് മന്ത്രവും ബ്രാഹ്മണവും സൃഷ്ടിച്ചവർ.
ഏതേ ചൈവ ഹി കര്താരോ വിധര്മധ്വംസകാരിണഃ। ലക്ഷണം ബ്രഹ്മണശ്ചൈതദ്വിഹിതം സര്വശാഖിനാമ് ।। ൫൯.
ഇവരാണ് വിവിധ മതങ്ങൾ സ്ഥാപിക്കുകയും നശിപ്പിക്കുകയും ചെയ്തവർ. എല്ലാ ശാഖകൾക്കും വേണ്ടി ബ്രഹ്മത്തിന്റെ ഈ ലക്ഷണമാണ് നിർദ്ദേശിച്ചിരിക്കുന്നത്.
ഹേതുര്ഹിതേഃ സ്മൃതോ ധാതോര്യന്നിഹന്ത്യുദിതമ്പരൈഃ। അഥ വാര്ഥപരി പ്രാപ്തേര്ഹിനോതേര്ഗതികര്മണഃ ।। ൫൯.
ഹിതത്തിന് കാരണമാകുന്നത് ധാതുവാണ്, അത് മറ്റുള്ളവർ പറഞ്ഞതിനെ നശിപ്പിക്കുന്നു എന്നാണ് പറയുന്നത്. അല്ലെങ്കിൽ അർത്ഥസിദ്ധിക്ക് വേണ്ടി 'ഹിനു' എന്ന ക്രിയ ഉപേക്ഷിക്കുക എന്നർത്ഥം വരും.
തഥാ നിര്വചനം ബ്രൂയാദ്വാക്യാര്ഥസ്യാവധാരണമ് । നിന്ദാം താമാഹുരാചാര്യാ യദ്ദോഷന്നിന്ദ്യതേ വചഃ ।। ൫൯.
വാക്യത്തിന്റെ അർത്ഥം നിർണ്ണയിക്കുന്നതിനെ നിർവചനം എന്ന് പറയണം. ഏതെങ്കിലും ദോഷം കാരണം വാക്ക് നിന്ദിക്കപ്പെടുമ്പോൾ അതിനെ ഗുരുക്കന്മാർ നിന്ദ എന്നു വിളിക്കുന്നു.
പ്രഷൂര്വാച്ഛംസതേര്ധാതോഃ പ്രശസാം ഗുണവത്തയാ। ഇദന്ത്വിദമിദം നേദമിത്യനിശ്ചിത്യ സംശയഃ ।। ൫൯.
'പ്രശൂ' എന്ന ധാതുവിൽ നിന്ന്, ഗുണമുള്ളത് പ്രശംസയാണെന്ന് പറയുന്നു. 'ഇതാണോ അല്ലയോ' എന്ന സംശയം ഉണ്ടാകുമ്പോൾ അതിനെ സംശയം എന്നു പറയുന്നു.
ഇദമേവ വിധാതവ്യമിത്യയം വിധിരുച്യതേ । അന്യസ്യാന്യസ്യ ചോക്തത്വാദ്ബുധൈഃ പരകൃതിഃ സ്മൃതാ ।। ൫൯.
'ഇതേ ചെയ്യണം' എന്നത് നിർദ്ദേശം എന്നാണ് പറയുന്നത്. മറ്റൊന്നിനെക്കുറിച്ച് പറയുമ്പോൾ, അതിനെ പണ്ഡിതന്മാർ 'പരകൃതി' എന്ന് വിളിക്കുന്നു.
യോ ഹ്യത്യന്തതരോക്തശ്ച പുരാകല്പഃ സ ഉച്യതേ। പുരാവിക്രാന്തവാചിത്വാത് പുരാകല്പസ്യ കല്പനാ ।। ൫൯.
ഏതെല്ലാം അത്യന്തം പഴയതാണെന്ന് പറഞ്ഞിരിക്കുന്നു, അതിനാലാണ് അതിനെ 'മുന്പത്തെ കാല്പം' എന്ന് വിളിക്കുന്നത്. മുമ്പ് സംഭവിച്ചതായാണ് ഇത് പറയപ്പെടുന്നത്; അതിനാലാണ് 'മുന്പത്തെ കാല്പം' എന്ന ധാരണ ഉണ്ടാകുന്നത്.
മന്ത്രബ്രാഹ്മണകല്പൈസ്തു നിഗമൈഃ ശുദ്ധവിസ്തരൈഃ । അനിശ്ചിത്യ കൃതാമാഹുര്വ്യവധാരണകല്പനാമ് ।। ൫൯.
മന്ത്രങ്ങളും ബ്രാഹ്മണകാല്പങ്ങളും വിശുദ്ധവും വിശാലവുമായ വേദങ്ങളും ഉപയോഗിച്ച്, വ്യക്തമായ വിധി ഇല്ലാതെ അവർ അതിന്റെ അതിരുകൾക്കുള്ള ക്രമീകരണം പറയുന്നു.
യഥാ ഹീദം തഥാ തദ്വൈ ഇദം വാപി തഥൈവ തത്। ഇത്യേഷ ഹ്യുപദേശോഽയം ദശമോ ബ്രാഹ്മണസ്യ തു ।। ൫൯.
ഇത് എങ്ങനെയോ, അതും അതുപോലെയാണ്; ഇതും അങ്ങനെ തന്നെയാണ് — ഇതാണ് ബ്രാഹ്മണന് പത്താമത്തെ ഉപദേശം.
ഇത്യേതദ്ബ്രാഹ്മണസ്യാദൌ വിഹിതം ലക്ഷണം ബുധഃ । തസ്യ തദ്വൃത്തിരുദ്ദിഷ്ടാ വ്യാഖ്യാപ്യനുപദം ദ്വിജൈഃ ।। ൫൯.
ഇങ്ങനെ, ബ്രാഹ്മണന്റെ ലക്ഷണം ആദിയിൽ ജ്ഞാനികൾ നിർദ്ദേശിച്ചു; അവന്റെ പെരുമാറ്റം രണ്ടുപേരും വിശദമായി വിശദീകരിക്കണമെന്ന് പറഞ്ഞിരിക്കുന്നു.
മന്ത്രാണാം കല്പനം ചൈവ വിധിദൃഷ്ടേഷു കര്മസു। മന്ത്രോ മന്ത്രയതേര്ധാതോര്ബ്രാഹ്മണോ ബ്രഹ്മണോഽവനാത് ।। ൫൯.
മന്ത്രങ്ങളുടെ ക്രമീകരണം നിർദ്ദിഷ്ട കർമങ്ങൾക്കായാണ്; 'മന്ത്ര' എന്നത് 'മന്ത്രയതി' എന്ന ധാതുവിൽ നിന്നാണ്, 'ബ്രാഹ്മണൻ' എന്നത് ബ്രഹ്മത്തെ സംരക്ഷിക്കുന്നവനെന്നർത്ഥത്തിലാണ്.
അല്പാക്ഷരമസന്ദിഗ്ധം സാരവദ്വിശ്വതോമുഖമ്। അസ്തോഭമനവദ്യഞ്ച സൂത്രം സൂത്രവിദോ വിദുഃ ।। ൫൯.
ചുരുങ്ങിയ വാക്കുകളും, സംശയമില്ലാത്തതും, സാരമുള്ളതും, എല്ലാ ദിശകളിലേക്കും ബാധകമായതും, ആവർത്തനം ഇല്ലാത്തതും, കുറ്റമില്ലാത്തതുമായതാണ് സൂത്രം എന്ന് സൂത്രജ്ഞർ പറയുന്നു.
ഋഷയസ്തദ്വചഃ ശ്രുത്വാ സൂതമാഹുഃ സുദുസ്തരമ്। കഥം വേദാ പുരാ വ്യസ്താസ്തന്നോ ബ്രൂഹി മഹാമതേ ।। ൬൦.
ആ വാക്കുകൾ കേട്ട ശേഷം, ഋഷിമാർ സൂതനോടു പറഞ്ഞു: 'ഇത് കടക്കാൻ വളരെ ദുഷ്കരമാണ്; പഴയകാലത്ത് വേദങ്ങൾ എങ്ങനെ വിഭജിക്കപ്പെട്ടു? അതു ഞങ്ങൾക്ക് പറയൂ, മഹാമനസ്സുള്ളവനേ.'
ദ്വാപരേ തു പരാവൃത്തേ മനോഃ സ്വായമ്ഭുവേഽന്തരേ । ബ്രഹ്മാ മനുമുവാചേദം തദ്വദിഷ്യേ മഹാമതേ ।। ൬൦.
ദ്വാപരയുഗം കഴിഞ്ഞ്, സ്വായംഭുവമനുവിന്റെ കാലഘട്ടത്തിൽ, ബ്രഹ്മാവു മനുവിനോട് ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞു; അതു ഞാൻ നിങ്ങളോട് പറയുന്നു, മഹാമനസ്സുള്ളവരേ.
പരിവൃത്തേ യുഗേ താത സ്വല്പവീര്യാ ദ്വിജാതയഃ। സംവൃത്താം യുഗ ദോഷേണ സര്വേ ചൈവ യഥാക്രമമ് ।। ൬൦.
യുഗം കഴിഞ്ഞപ്പോൾ, പ്രിയനേ, ദ്വിജന്മാർക്ക് ശക്തി കുറവായി; യുഗദോഷം മൂലം എല്ലാവരും ക്രമമായി ക്ഷീണിച്ചു.
ഭ്രശ്യമാനം യുഗവശാദല്പശിഷ്ടം ഹി ദൃശ്യതേ। ദശസാഹസ്രഭാഗേന ഹ്യവശിഷ്ടം കൃതാദിദമ് ।। ൬൦.
യുഗത്തിന്റെ സ്വാധീനത്തിൽ, ശേഷിക്കുന്നതെന്തെന്നാൽ വളരെ കുറവാണ്; കൃതയുഗം മുതലായവയിൽ നിന്ന് പത്ത് ആയിരത്തിൽ ഒരു ഭാഗം മാത്രമേ ഇപ്പോൾ ശേഷിക്കുന്നുള്ളൂ.
വീര്യം തേജോ ബലം വാക്യം സര്വഞ്ചൈവ പ്രണശ്യതി। വേദവേദാ ഹി കാര്യാഃ സ്യുര്മാഭൂദ്വേദവിനാശനമ് ।। ൬൦.
ശക്തിയും തേജസ്സും ബലവും വാക്കും എല്ലാം നശിക്കുന്നു; വേദങ്ങൾ സംരക്ഷിക്കപ്പെടണം, വേദങ്ങൾ നശിക്കാതിരിക്കേണ്ടതുണ്ട്.
വേദേ നാശമനുപ്രാപ്തേ യജ്ഞോ നാശം ഗമിഷ്യതി। യത്രേ നഷ്ടേ ദേവനാശസ്തതഃ സര്വം പ്രണശ്യതി ।। ൬൦.
വേദം നശിച്ചാൽ യജ്ഞവും നശിക്കും; യജ്ഞം ഇല്ലാതായാൽ ദേവന്മാർ നശിക്കും, പിന്നെ എല്ലാം നശിക്കും.
ആദ്യോ വേദശ്ചതുഷ്പാദഃ ശതസാഹസ്രസംജ്ഞിതഃ। പുനര്ദശഗുണഃ കൃത്സ്നോ യജ്ഞോ വൈ സര്വകാമധുക് ।। ൬൦.
ആദ്യത്തെ വേദം നാലു ഭാഗങ്ങളുള്ളതായിരുന്നു, അതിന് ഒരു ലക്ഷം ശ്ലോകങ്ങളുണ്ടായിരുന്നു; പൂർണ്ണമായ യജ്ഞം അതിന്റെ പത്ത് ഇരട്ടിയായിരുന്നു, അതെല്ലാം ആഗ്രഹങ്ങൾ നിറവേറ്റുന്നതായിരുന്നു.
ഏവമുക്തസ്തഥേത്യുക്ത്വാ മനുര്ലോകഹിതേ രതഃ। വേദമേകം ചതുഷ്പാദം ചതുര്ധാ വ്യഭജത്പ്രഭുഃ ।। ൬൦.
ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞപ്പോൾ, 'അങ്ങനെയാകട്ടെ' എന്ന് മറുപടി പറഞ്ഞ്, ലോകക്ഷേമത്തിൽ മനസ്സുള്ള മനു, ആ നാലു ഭാഗങ്ങളുള്ള ഏകവേദത്തെ നാലായി വിഭജിച്ചു.
ബ്രഹ്മണോ വചനാത്താത ലോകാനാം ഹിതകാമ്യയാ। തദിദം വര്ത്തമാനേന യുഷ്മാകം വേദകല്പനമ് ।। ൬൦.
ബ്രഹ്മാവിന്റെ കല്പനപ്രകാരം, ലോകങ്ങളുടെ ക്ഷേമം ആഗ്രഹിച്ച്, ഈ വേദക്രമീകരണമാണ് ഇപ്പോൾ നിങ്ങൾക്ക് ലഭിച്ചിരിക്കുന്നത്.
മന്വന്തരേണ വക്ഷ്യാമി വ്യതീതാനാം പ്രകല്പനമ്। പ്രത്യക്ഷേണ പരോക്ഷം വൈ തന്നിബോധത സത്തമാഃ ।। ൬൦.
മന്വന്തരപ്രകാരം, കഴിഞ്ഞ കാലങ്ങളിലെ ക്രമീകരണം ഞാൻ പറയാം; അതു നേരിട്ടും പരോക്ഷമായും നിങ്ങൾ അറിഞ്ഞിരിക്കണം, ഉത്തമന്മാരേ.
അസ്മിന് യുഗേ കൃതോ വ്യാസഃ പാരാശര്യഃ പരന്തപഃ। ദ്വൈപായന ഇതി ഖ്യാതോ വിഷ്ണോരംശഃ പ്രകീര്തിതഃ ।। ൬൦.
ഈ യുഗത്തിൽ വേദം വിഭജിച്ചവൻ പരാശരപുത്രനായ വ്യാസനാണ്; ദ്വൈപായനൻ എന്ന പേരിൽ പ്രശസ്തനാണ്, വിഷ്ണുവിന്റെ അംശമായി അറിയപ്പെടുന്നു.
ബ്രഹ്മണാ ചോദിതഃ സോഽസ്മിന് വേദം വ്യസ്തും പ്രചക്രമേ। അഥ ശിഷ്യാന് സ ജഗ്രാഹ ചതുരോ വേദകാരണാത് ।। ൬൦.
ബ്രഹ്മാവിന്റെ പ്രേരണയാൽ, ഈ യുഗത്തിൽ വേദം വിഭജിക്കാൻ അദ്ദേഹം തുടങ്ങി; പിന്നെ വേദത്തിനായി നാലു ശിഷ്യന്മാരെ സ്വീകരിച്ചു.
ജൈമിനിഞ്ച സുമന്തുഞ്ച വൈശമ്പായനമേവ ച। പൈലന്തേഷാം ചതുര്ഥന്തു പഞ്ചമം ലോമഹര്ഷണമ് ।। ൬൦.
ജൈമിനി, സുമന്തു, വൈശമ്പായനൻ, നാലാമനായ പൈലൻ, അഞ്ചാമനായ ലോമഹർഷണൻ — ഇവരാണ്.
ഋഗ്വേദശ്രാവകം പൈലഞ്ജഗ്രാഹ വിധിവദ് ദ്വിജമ് । യജുര്വേദപ്രവക്താരം വൈശമ്പായനമേവ ച ।। ൬൦.
പൈലൻ, യഥാവിധി, ഋഗ്വേദം പാരായണം ചെയ്യാനുള്ള ഉത്തരവാദിത്വം ഏറ്റെടുത്തു. വൈശമ്പായനൻ യജുർവേദം വിശദീകരിക്കാൻ നിയോഗിക്കപ്പെട്ടു.
ജൈമിനിം സാമവേദാര്ഥശ്രാവകം സോഽന്വപദ്യത। തഥൈവാഥര്വവേദസ്യ സുമന്തുമൃഷിസത്തമമ് ।। ൬൦.
സാമവേദത്തിന്റെ അർത്ഥം പാരായണം ചെയ്യാൻ ജൈമിനി നിയുക്തനായി. അതുപോലെ തന്നെ, അതർവ്വവേദം പാരായണം ചെയ്യാൻ മഹർഷിയായ സുമന്തുവും നിയോഗിക്കപ്പെട്ടു.
ഇതിഹാസപുരാണസ്യ വക്താരം സമ്യഗേവ ഹി। മാഞ്ചൈവ പ്രതിജഗ്രാഹ ഭഗവാനീശ്വരഃ പ്രഭുഃ ।। ൬൦.
ഇതിഹാസവും പുരാണവും ശരിയായി പ്രസംഗിക്കാൻ ഭഗവാൻ ഈശ്വരൻ എന്നെ തന്നെ സ്വീകരിച്ചു.