വായുപുരാണമ്

തന്മാത്രാണി ച സത്യഞ്ച ഋഷന്തേ തേ മഹൌജസഃ। സത്യര്ഷയസ്തതസ്തേ വൈ പരമാഃ സത്യദര്ശനാഃ ।। ൫൯.

തന്മാത്രകളും സത്യവും മഹത്തായ ശക്തിയുള്ളവർ കാണുന്നു. അവർ സത്യർഷികൾ എന്നും, അവരിൽ പരമമായവർ പരമസത്യം കാണുന്നവരാണ്.

ഋഷീണാഞ്ച സുതാസ്തേ തു വിജ്ഞേയാ ഋഷിപുത്രകാഃ । ഋഷന്തി വൈ ശ്രുതം യസ്മാദ്വിശേഷാംശ്ചൈവ തത്ത്വതഃ। തസ്മാത് ശ്രുതര്ഷയസ്തേഽപി ശ്രുതസ്യ പരിദര്ശനാഃ ।। ൫൯.

ഋഷികളുടെ പുത്രന്മാരെ ഋഷിപുത്രന്മാർ എന്ന് അറിയണം. അവർ ശ്രുതിയെ കേട്ട് അതിന്റെ പ്രത്യേകതകളും യഥാർത്ഥത്തിൽ അറിഞ്ഞതിനാൽ, അവർ ശ്രുതർഷികൾ എന്നും ശ്രുതിയുടെ സത്യമായ ദർശനം ഉള്ളവരും ആകുന്നു.

അവ്യക്താത്മാ മഹാത്മാ ചാഹങ്കാരാത്മാ തഥൈവ ച। ഭൂതാത്മാ ചേന്ദ്രിയാത്മാ ച തേഷാം തജ്ജ്ഞാനമുച്യതേ । ഇത്യേതാ ഋഷിജാതീസ്തു നാമഭിഃ പഞ്ച വൈ ശ്രൃണു ।। ൫൯.

അപ്രകടാത്മാവ്, മഹാത്മാവ്, അഹങ്കാരാത്മാവ്, ഭൂതാത്മാവ്, ഇന്ദ്രിയാത്മാവ് — ഇവയെക്കുറിച്ചുള്ള ജ്ഞാനമാണ് പ്രഖ്യാപിക്കപ്പെട്ടിരിക്കുന്നത്. ഈ അഞ്ചു തരത്തിലുള്ള ഋഷികളെ പേരോടെ കേൾക്കൂ.

ഭൃഗുര്മരീചിരത്രിശ്ച അങ്ഗിരാഃ പുലഹഃക്രതുഃ। മനുര്ദക്ഷോ വസിഷ്ഠശ്ച പുലസ്ത്യശ്ചേതി തേ ദശ। ബ്രഹ്മണോ മാനസാ ഹ്യേതേ ഉദ്ഭൂതാഃ സ്വയമീശ്വരാഃ ।। ൫൯.

ഭൃഗു, മരീചി, അത്രി, അങ്കിരാസ്, പുലഹ, ക്രതു, മനു, ദക്ഷ, വസിഷ്ഠ, പുലസ്ത്യൻ — ഈ പത്ത് പേരും ബ്രഹ്മാവിന്റെ മനസ്സിൽ നിന്ന് സ്വയം ഉദിച്ച ഈശ്വരന്മാരാണ്.

പ്രവര്ത്തന്തേ ഋഷേര്യസ്മാന്മഹാംസ്തസ്മാന്മഹര്ഷയഃ। ഈശ്വരാണാം സുതാസ്ത്വേതേ ഋഷയസ്താന്നിബോധത ।। ൫൯.

മഹാൻ ഋഷിയിൽ നിന്ന് ഉത്ഭവിക്കുന്നതിനാൽ അവർ മഹർഷികൾ എന്ന് വിളിക്കപ്പെടുന്നു. ഈ ഋഷികൾ ഈശ്വരന്മാരുടെ പുത്രന്മാരാണ് — ഇവരെ അറിയുക.

കാവ്യോ ബൃഹസ്പതിശ്ചൈവ കശ്യപശ്ചോശനാസ്തഥാ। ഉതഥ്യോ വാമദേവശ്ച അപോജ്യശ്ചൈശിജസ്തഥാ ।। ൫൯.

കാവ്യൻ, ബൃഹസ്പതി, കശ്യപൻ, ഉശനാസ്, ഉതഥ്യൻ, വാമദേവൻ, അപോജ്യൻ, ഐശിജൻ —

കര്ദ്ദമോ വിശ്രവാഃ ശക്തിര്വാലഖില്യ സ്തഥാ ധരാഃ। ഇത്യേതേ ഋഷയഃ പ്രോക്താ ജ്ഞാനതോ ഋഷിതാങ്ഗതാഃ ।। ൫൯.

കർദമൻ, വിശ്രവസ്, ശക്തി, വാലഖില്യർ, ധരന്മാർ — ഇവരാണ് ജ്ഞാനത്തിൽ നിന്ന് ഋഷിത്വത്തിന്റെ സ്വഭാവത്തിൽ ഉദിച്ച ഋഷികൾ.

ഋഷിപുത്രാനൃഷികാംസ്തു ഗര്ഭോത്പന്നാന്നിബോധത। വത്സരോ നഗ്രഹൂശ്ചൈവ ഭാരദ്വാജസ്തഥൈവ ച ।। ൫൯.

ഗർഭത്തിൽ നിന്ന് ജനിച്ച ഋഷികന്മാരായ ഋഷിപുത്രന്മാരെക്കുറിച്ച് അറിയുക: വത്സരൻ, നഗ്രഹൂ, ഭാരദ്വാജൻ എന്നിവരും.

ബൃഹദുത്ഥഃ ശരദ്വാംശ്ച അഗസ്ത്യശ്ചൌശിജസ്തഥാ। ഋഷിര്ദീര്ഘതമാശ്ചൈവ ബൃഹദുക്ഥഃ ശരദ്വതഃ ।। ൫൯.

ബൃഹദുത്ഥൻ, ശരദ്വാൻ, അഗസ്ത്യൻ, ഉശിജൻ, ദീർഘതമാസൻ, ബൃഹദുക്തൻ, ശരദ്വതൻ — ഇവരാണ് ഋഷികൾ.

വാജശ്രവാഃ സുവിത്തശ്ച സുവാഗ്വേഷപരായണഃ। ദധീചഃ ശങ്ഖമാംശ്ചൈവ രാജാ വൈശ്രവണസ്തഥാ। ഇത്യേതേ ഋഷികാഃ പ്രോക്താസ്തേ സത്യാദൃഷിതാങ്ഗതാഃ ।। ൫൯.

വാജശ്രവാസ് സമ്പന്നനും നല്ല വാക്കിനും പശുക്കൾക്കും പ്രാധാന്യം കൊടുക്കുന്നവനും ആയിരുന്നു. ദധീചൻ, ശംഖമാംസം, രാജാവ് വൈശ്രവണൻ ഇവരും സത്യവും തപസ്സും ഉള്ള മഹർഷിമാരാണ്.

ഈശ്വരാ ഋഷികാശ്ചൈവ യേ ചാന്യേ വൈ തഥാ സ്മൃതാഃ। ഏതേ മന്ത്രക്ഷകൃതഃ സര്വേ കൃത്സ്നശസ്താന്നിബോധത ।। ൫൯.

ഇവരും മറ്റു മഹർഷിമാരും, യാരെക്കുറിച്ചും ഇങ്ങനെ ഓർക്കപ്പെടുന്നു, ഇവർ എല്ലാവരും മന്ത്രങ്ങൾ സൃഷ്ടിച്ചവരാണെന്ന് അറിഞ്ഞിരിക്കണം.

ഭൃഗുഃ കാവ്യഃ പ്രചേതാസ്തു ദധീചോ ഹ്യാത്മവാനപി । ഔര്വോഽഥ ജമദഗ്നിശ്ച ദിവഃ സാരസ്വത സ്തഥാ ।। ൫൯.

ഭൃഗു, കാവ്യൻ, പ്രചേതാസ്, ആത്മസംയമനം ഉള്ള ദധീചൻ, ഔർവൻ, ജമദഗ്നി, ദിവസ്സിലുള്ള സാരസ്വതൻ ഇവരാണ്.

അദ്വിഷേണ ഹ്യരൂപശ്ച വീതഹവ്യ സുമേധസഃ। വൈന്യഃ പൃഥുര്ദിവോദാസഃ പ്രശ്വാരോ ഗൃത്സമാന്നഭഃ। ഏകോനവിംശദിത്യേതേ ഋഷയോ മന്ത്രവാദിനഃ ।। ൫൯.

അദ്വിഷേണൻ, അരൂപൻ, വീതഹവ്യൻ, സുമേധസ്, വൈന്യൻ, പൃഥു, ദിവോദാസൻ, പ്രശ്വാരൻ, ഗൃത്സമാൻ, നഭസ്—ഇവരെ ചേർത്ത് പതിനൊന്ന് മഹർഷിമാർ മന്ത്രങ്ങൾ ഉച്ചരിക്കുന്നവരാണ്.

അങ്ഗിരാ വേധസശ്ചൈവ ഭാരദ്വാജോഽഥ ബാഷ്കലിഃ। തഥാമൃതസ്തഥാ ഗാര്ഗ്യഃ ശേനീ സംഹൃതിരേവ ച ।। ൫൯.

അംഗിരാസ്, വേദസ്സ്, ഭാരദ്വാജൻ, ബാഷ്കലി, അമൃതൻ, ഗാർഗ്യൻ, ശേനി, സംഹൃതി ഇവരും അങ്ങനെ അറിയപ്പെടുന്നു.

പുരുകുത്സോഽഥ മാന്ധാതാ അമ്ബരീഷസ്തഥൈവ ച। ആഹാര്യോഥാജമീഢശ്ച ഋഷഭോ വലിരേവ ച ।। ൫൯.

പുരുകുത്സൻ, മാന്ധാതാവ്, അംബരീഷൻ, ആഹാര്യൻ, അജമീഢൻ, ഋഷഭൻ, വലി ഇവരും ഉൾപ്പെടുന്നു.

പൃഷദശ്വോ വിരൂപശ്ച കണ്വശ്ചൈവാഥ മുദ്ഗലഃ। യുവനാശ്വഃ പൌരുകുത്സസ്ത്രസദ്ദസ്യുഃ സദസ്യുമാന് ।। ൫൯.

പൃഷദശ്വൻ, വിരൂപൻ, കണ്വൻ, മുദ്ഗലൻ, യുവനാശ്വൻ, പൗരുകുത്സൻ, ത്രസദ്ദസ്യു, സദസ്യുമാൻ ഇവരും അറിയപ്പെടുന്നവരാണ്.

ഉതഥ്യശ്ച ഭരദ്വാജസ്തഥാ വാജശ്രവാ അപി । ആയാപ്യശ്ച സുവിത്തിശ്ച വാമദേവസ്തഥൈവ ച ।। ൫൯.

ഉതഥ്യൻ, ഭാരദ്വാജൻ, വാജശ്രവാസ്, ആയാപ്യൻ, സുവിത്തി, വാമദേവൻ ഇവരും പരാമർശിക്കപ്പെടുന്നു.

ഔഗജോ ബൃഹദുക്ഥശ്ച ഋഷിര്ദീര്ഘതപാസ്തഥാ। കക്ഷീവാംശ്ച ത്രയസ്ത്രിംശത് സ്മൃതാ അങ്ഗിരസോ വരാഃ। ഏതേ മന്ത്രകൃതഃ സര്വേ കാശ്യപാംസ്തു നിബോധത ।। ൫൯.

ഔഗജൻ, ബൃഹദുക്തൻ, ദീർഘതപസ്, കക്ഷീവാൻ—ഇവരെ ചേർത്ത് മുപ്പത്തിമൂന്ന് പേരാണ് പ്രശസ്തരായ അങ്കിരസന്മാർ. ഇവർ എല്ലാവരും മന്ത്രങ്ങൾ സൃഷ്ടിച്ചവരാണ്. ഇനി കശ്യപന്മാരെക്കുറിച്ച് കേൾക്കൂ.

കാശ്യപശ്ചൈവ വത്സാരോ വിഭ്രമോ രൈഭ്യ ഏവ ച। അസിതോ ദേവലശ്ചൈവ ഷഡേതേ ബ്രഹ്മവാദിനഃ ।। ൫൯.

കശ്യപൻ, വത്സാരൻ, വിഭ്രമൻ, റൈഭ്യൻ, അസിതൻ, ദേവളൻ—ഈ ആറുപേരും ബ്രഹ്മത്തെ പ്രസ്താവിക്കുന്നവരാണ്.

അത്രിരര്ച്ചിസനശ്ചൈവ ശ്യാമാവാംശ്ചാഥ നിഷ്ഠുരഃ। വല്ഗൂതകോ മുനിര്ദ്ധീമാംസ്തഥാ പൂര്വാതിഥിശ്ച യഃ। ഇത്യേതേ ചാത്രയഃ പ്രോക്താ മന്ത്രകാരാ മഹര്ഷയഃ ।। ൫൯.

അത്രി, അർച്ചിസനൻ, ശ്യാമാവാൻ, നിഷ്ഠുരൻ, ധീരനായ വൽഗൂതകമുനി, പൂർവാതിഥി—ഇവരാണ് അത്രികൾ, മന്ത്രങ്ങൾ സൃഷ്ടിച്ച മഹർഷിമാർ.

വസിഷ്ഠശ്ചൈവ ശക്തിശ്ച തഥൈവ ച പരാശരഃ। ചതുര്ഥ ഇന്ദ്രപ്രമതിഃ പഞ്ചമസ്തു ഭരദ്വസുഃ ।। ൫൯.

വസിഷ്ഠൻ, ശക്തി, പരാശരൻ, നാലാമൻ ഇന്ദ്രപ്രമതി, അഞ്ചാമൻ ഭാരദ്വസു—ഇവരാണ്.

ഷഷ്ഠസ്തു മൈത്രാവരുണാഃ കുണ്ഡിനഃ സപ്തമസ്തഥാ। സുദ്യുമ്നശ്ചാഷ്ടമശ്ചൈവ നവമോഽഥ ബൃഹസ്പതിഃ। ദശമസ്തു ഭരദ്വാജൌ മന്ത്രബ്രാഹ്മണകാരകാഃ ।। ൫൯.

ആറാമൻ മൈത്രാവരുണൻ, ഏഴാമൻ കുഞ്ഞിനൻ, എട്ടാമൻ സുധ്യുമ്നൻ, ഒൻപതാമൻ ബൃഹസ്പതി, പത്താമത് ഇരുവർ ഭാരദ്വാജന്മാർ—ഇവരാണ് മന്ത്രവും ബ്രാഹ്മണവും സൃഷ്ടിച്ചവർ.

ഏതേ ചൈവ ഹി കര്താരോ വിധര്മധ്വംസകാരിണഃ। ലക്ഷണം ബ്രഹ്മണശ്ചൈതദ്വിഹിതം സര്വശാഖിനാമ് ।। ൫൯.

ഇവരാണ് വിവിധ മതങ്ങൾ സ്ഥാപിക്കുകയും നശിപ്പിക്കുകയും ചെയ്തവർ. എല്ലാ ശാഖകൾക്കും വേണ്ടി ബ്രഹ്മത്തിന്റെ ഈ ലക്ഷണമാണ് നിർദ്ദേശിച്ചിരിക്കുന്നത്.

ഹേതുര്ഹിതേഃ സ്മൃതോ ധാതോര്യന്നിഹന്ത്യുദിതമ്പരൈഃ। അഥ വാര്ഥപരി പ്രാപ്തേര്ഹിനോതേര്ഗതികര്മണഃ ।। ൫൯.

ഹിതത്തിന് കാരണമാകുന്നത് ധാതുവാണ്, അത് മറ്റുള്ളവർ പറഞ്ഞതിനെ നശിപ്പിക്കുന്നു എന്നാണ് പറയുന്നത്. അല്ലെങ്കിൽ അർത്ഥസിദ്ധിക്ക് വേണ്ടി 'ഹിനു' എന്ന ക്രിയ ഉപേക്ഷിക്കുക എന്നർത്ഥം വരും.

തഥാ നിര്വചനം ബ്രൂയാദ്വാക്യാര്ഥസ്യാവധാരണമ് । നിന്ദാം താമാഹുരാചാര്യാ യദ്ദോഷന്നിന്ദ്യതേ വചഃ ।। ൫൯.

വാക്യത്തിന്റെ അർത്ഥം നിർണ്ണയിക്കുന്നതിനെ നിർവചനം എന്ന് പറയണം. ഏതെങ്കിലും ദോഷം കാരണം വാക്ക് നിന്ദിക്കപ്പെടുമ്പോൾ അതിനെ ഗുരുക്കന്മാർ നിന്ദ എന്നു വിളിക്കുന്നു.

പ്രഷൂര്വാച്ഛംസതേര്ധാതോഃ പ്രശസാം ഗുണവത്തയാ। ഇദന്ത്വിദമിദം നേദമിത്യനിശ്ചിത്യ സംശയഃ ।। ൫൯.

'പ്രശൂ' എന്ന ധാതുവിൽ നിന്ന്, ഗുണമുള്ളത് പ്രശംസയാണെന്ന് പറയുന്നു. 'ഇതാണോ അല്ലയോ' എന്ന സംശയം ഉണ്ടാകുമ്പോൾ അതിനെ സംശയം എന്നു പറയുന്നു.

ഇദമേവ വിധാതവ്യമിത്യയം വിധിരുച്യതേ । അന്യസ്യാന്യസ്യ ചോക്തത്വാദ്‌ബുധൈഃ പരകൃതിഃ സ്മൃതാ ।। ൫൯.

'ഇതേ ചെയ്യണം' എന്നത് നിർദ്ദേശം എന്നാണ് പറയുന്നത്. മറ്റൊന്നിനെക്കുറിച്ച് പറയുമ്പോൾ, അതിനെ പണ്ഡിതന്മാർ 'പരകൃതി' എന്ന് വിളിക്കുന്നു.

യോ ഹ്യത്യന്തതരോക്തശ്ച പുരാകല്പഃ സ ഉച്യതേ। പുരാവിക്രാന്തവാചിത്വാത് പുരാകല്പസ്യ കല്പനാ ।। ൫൯.

ഏതെല്ലാം അത്യന്തം പഴയതാണെന്ന് പറഞ്ഞിരിക്കുന്നു, അതിനാലാണ് അതിനെ 'മുന്പത്തെ കാല്പം' എന്ന് വിളിക്കുന്നത്. മുമ്പ് സംഭവിച്ചതായാണ് ഇത് പറയപ്പെടുന്നത്; അതിനാലാണ് 'മുന്പത്തെ കാല്പം' എന്ന ധാരണ ഉണ്ടാകുന്നത്.

മന്ത്രബ്രാഹ്മണകല്പൈസ്തു നിഗമൈഃ ശുദ്ധവിസ്തരൈഃ । അനിശ്ചിത്യ കൃതാമാഹുര്വ്യവധാരണകല്പനാമ് ।। ൫൯.

മന്ത്രങ്ങളും ബ്രാഹ്മണകാല്പങ്ങളും വിശുദ്ധവും വിശാലവുമായ വേദങ്ങളും ഉപയോഗിച്ച്, വ്യക്തമായ വിധി ഇല്ലാതെ അവർ അതിന്റെ അതിരുകൾക്കുള്ള ക്രമീകരണം പറയുന്നു.