വായുപുരാണമ്

സ്വാമിനാരക്ഷ്യമാണാനാമുത്സൃഷ്ടാനാഞ്ച മൃത്സു ച। പരസ്വാനാമനാദാനമലോഭ ഇഹ കീര്ത്യതേ ।। ൫൯.

സ്വാമി കാത്തിട്ടില്ലാത്തതോ ഉപേക്ഷിച്ചിട്ടുള്ളതോ മണ്ണില്‍ കിടക്കുന്നതോ ആയ മറ്റുള്ളവരുടെ സമ്പത്ത് കൈവശമാക്കാതിരിക്കുക — ഇതാണ് അലോഭം.

മൈഥുനസ്യാസമാചാരോ ഹ്യചിന്തനമകല്പനമ്। നിവൃത്തിര്ബ്രഹ്മചര്യം തദച്ഛിദ്രം ദമ ഉച്യതേ ।। ൫൯.

മൈഥുനത്തില്‍ നിന്ന് വിട്ടുനില്‍ക്കുക, അതിനെ കുറിച്ച് ചിന്തിക്കാതിരിക്കുക, പൂര്‍ണമായും വിട്ടൊഴിയുക — ഈ തടസ്സമില്ലാത്ത നിയന്ത്രണമാണ് ദമം എന്നു പറയുന്നത്.

ആത്മാര്ഥം വാ പരാര്ഥം വാ ഇന്ദ്രിയാണീഹ യസ്യ വൈ। ന മിഥ്യാ സമ്പ്രവര്തന്തേ ശമസ്യൈ തത്തു ലക്ഷണമ് ।। ൫൯.

സ്വന്തം കാര്യമോ മറ്റുള്ളവരുടെ കാര്യമോ ആയാലും, ഇന്ദ്രിയങ്ങള്‍ തെറ്റായ വഴി പോകാതിരിക്കുന്നതു — ഇതാണ് ശമത്തിന്റെ ലക്ഷണം.

ദശാത്മകേ യോ വിഷയേ കാരണേ ചാഷ്ടലക്ഷണേ। ന ക്രുധ്യേത്തു പ്രതിഹതഃ സ ജിതാത്മാ വിഭാവ്യതേ ।। ൫൯.

പത്ത് ഇന്ദ്രിയങ്ങളിലും എട്ടു കാരണങ്ങളിലും തടസ്സം നേരിട്ടാലും കോപം വരാതിരിക്കുന്നവന്‍ ആത്മജയനായവനായി അറിയപ്പെടുന്നു.

യദ്യദിഷ്ടതമം ദ്രവ്യം ന്യായേനോപാഗതഞ്ച യത്। തത്തദ്ഗുണവതേ ദേയമിത്യേതദ്ദാനലക്ഷണമ് ।। ൫൯.

ഏതെങ്കിലും ഏറ്റവും ഇഷ്ടപ്പെട്ട വസ്തു നീതിപൂര്‍വ്വം ലഭിച്ചാല്‍, അതു യോഗ്യനുള്ളവന് നല്‍കുക — ഇതാണ് ദാനത്തിന്റെ ലക്ഷണം.

ദാനം ത്രിവിധമിത്യേതത് കനിഷ്ഠജ്യേഷ്ഠമധയമമ് । തത്ര നൈഃശ്രേയസം ജ്യേഷ്ഠം കനിഷ്ഠം സ്വാര്ഥസിദ്ധയേ। കാരുണ്യാത്സര്വഭൂതേഭ്യഃ സുവിഭാഗസ്തു ബന്ധുഷു ।। ൫൯.

ദാനം മൂന്നു വിധമാണ്: ചെറുതും, മധ്യവും, വലിയതും. അതില്‍ വലിയത് പരമശ്രേയസ്സിന് വഴിയൊരുക്കുന്നു; ചെറുത് സ്വാര്‍ത്ഥത്തിനാണ്; കരുണകൊണ്ടു എല്ലാ ജീവികള്‍ക്കും നല്‍കുന്നത്; ബന്ധുക്കളില്‍ ശരിയായി പങ്കിടുന്നതാണ് ഉത്തമം.

ശ്രുതിസ്മൃതിഭ്യാം വിഹിതോ ധര്മോ വര്ണാശ്രമാത്മകഃ। ശിഷ്ടാചാരാവിരുദ്ധശ്ച ധര്മഃ സത്സാധുസങ്ഗതഃ ।। ൫൯.

വേദങ്ങളും സ്മൃതികളും നിര്‍ദ്ദേശിച്ച ധര്‍മ്മം വര്‍ണ്ണാശ്രമത്തെ അടിസ്ഥാനമാക്കിയതാണ്; നല്ലവരും സന്മാര്‍ഗ്ഗികളും ചേര്‍ന്നുള്ള ധര്‍മ്മം, ശിഷ്ടാചാരത്തിന് വിരുദ്ധമല്ല.

അപ്രദ്വേഷോ ഹ്യനിഷ്ടേഷു തഥേഷ്ടാനഭിനന്ദനമ്। പ്രീതിതാപവിഷാദേഭ്യോ വിനിവൃത്തിര്വിരക്തതാ ।। ൫൯.

അനിഷ്ടമായവയില്‍ വൈരാഗ്യം പുലര്‍ത്താതിരിക്കുക, ഇഷ്ടമായവയില്‍ ആനന്ദം കാണാതിരിക്കുക, സന്തോഷം, ദുഃഖം, വിഷാദം എന്നിവയില്‍ നിന്ന് പിന്‍വാങ്ങുക — ഇതാണ് വൈരാഗ്യം.

സംന്യാസഃ കര്മണോ ന്യാസഃ കൃതാനാമകൃതൈഃ സഹ। കുശലാകുശലാനാഞ്ച പ്രഹാണം ത്യാഗ ഉച്യതേ ।। ൫൯.

കൃതമായതും ചെയ്യാത്തതും, നല്ലതും ചീത്തയുമൊക്കെ ഉപേക്ഷിക്കുക — ഇതാണ് ത്യാഗം എന്നു പറയുന്നത്.

അവ്യക്താദ്യോഽവിശേഷാച്ച വികാരോഽസ്മിന്നചേതനേ। ചേതനാചേതാന്യത്വവിജ്ഞാനം ജ്ഞാനമുച്യതേ ।। ൫൯.

അവ്യക്തമായതും വ്യക്തമായതും തമ്മിലുള്ള വ്യത്യാസം, ജഡത്തില്‍ വരുന്ന മാറ്റം, ചൈതന്യവും ജഡവും തമ്മിലുള്ള ഭേദം തിരിച്ചറിയുക — ഇതാണ് ജ്ഞാനം.

പ്രത്യങ്ഗാനാം തു ധര്മസ്യ ഇത്യേതല്ലക്ഷണം സ്മൃതമ് । ഋഷിഭിര്ധര്മതത്ത്വജ്ഞൈഃ പൂര്വേ സ്വായമ്ഭുവേഽന്തരേ ।। ൫൯.

ധര്‍മ്മത്തിന്റെ അവയവങ്ങളുടെ ഈ ലക്ഷണം, മുന്‍പ് സ്വായംഭുവമന്വന്തരത്തില്‍ ധര്‍മ്മതത്ത്വം അറിയുന്ന ഋഷിമാര്‍ പഠിപ്പിച്ചതായി ഓര്‍മ്മിക്കുന്നു.

അത്ര വോ വര്ത്തയിഷ്യാമി വിധിര്മന്വന്തരസ്യ യഃ । ഇതരേതരവര്ണസ്യ ചാതുര്വര്ണസ്യ ചൈവ ഹി। പ്രതിമന്വന്തരഞ്ചൈവ ശ്രുതിരന്യാ വിധീയതേ ।। ൫൯.

ഇവിടെ ഞാന്‍ നിങ്ങളോട് മന്വന്തരത്തിലെ നിയമം വിശദീകരിക്കും; ഓരോ വര്‍ണ്ണത്തിനും നാലു വര്‍ണ്ണങ്ങളിലുമുള്ളവർക്കും; ഓരോ മന്വന്തരത്തിലും വേറിട്ട ശാസ്ത്രം നിര്‍ദ്ദേശിക്കപ്പെടുന്നു.

ഋചോ യജൂഷിം സാമാനി യഥാവത് പ്രതിദൈവതമ്। ആഭൂതസംപ്ലവസ്യാപി വര്ജ്യൈകം ശതരുദ്രിയമ് ।। ൫൯.

ഋക്, യജുര്‍, സാമ എന്നിങ്ങനെ ഓരോ ദേവതയ്ക്കും യുക്തമായ രീതിയില്‍ പാരായണം ചെയ്യണം; പക്ഷേ, മഹാപ്രളയകാലത്തും ശതരുദ്രീയമാത്രം ഒഴിവാക്കണം.

വിധിര്ഹോത്രം തഥാ സ്തോത്രം പൂര്വവത്സമ്പ്രവര്തതേ। ദ്രവ്യസ്തോത്രം ഗുണസ്തോത്രം കര്മ സ്തോത്രം തഥൈവ ച। ചതുര്ഥമാഭിജനികം സ്തോത്രമേതച്ചതുര്വിധമ് ।। ൫൯.

പൂജാരമ്പവും സ്തോത്രവും മുമ്പത്തെ പോലെ നടക്കുന്നു. ദ്രവ്യങ്ങളുടെ സ്തോത്രം, ഗുണങ്ങളുടെ സ്തോത്രം, കര്‍മ്മങ്ങളുടെ സ്തോത്രം, നാലാമത്തേത് വംശത്തിന്റെ സ്തോത്രം — ഇതിങ്ങനെ നാലു തരത്തിലുള്ള സ്തോത്രങ്ങളാണ്.

മന്വന്തരേഷു സര്വേഷു യഥാ ദേവാ ഭവന്തി യേ। പ്രവര്ത്തയതി തേഷാം വൈ ബ്രഹ്മസ്തോത്രം ചതുര്വിധമ്। ഏവം മന്ത്രഗുണാനാഞ്ച സമുത്പത്തിശ്ചതുര്വിധാ ।। ൫൯.

എല്ലാ മന്വന്തരങ്ങളിലും എത്ര ദേവന്മാരുണ്ടോ, അവര്ക്കായി ബ്രഹ്മാവ് ഈ നാലു വിധത്തിലുള്ള സ്തോത്രം ആരംഭിക്കുന്നു. അങ്ങനെ തന്നെ മന്ത്രങ്ങളും അവയുടെ ഗുണങ്ങളും നാലു വിധത്തിലാണ് ഉദയിക്കുന്നത്.

അഥര്വയജുഷാം സാമ്നാം വേദേഷ്വിഹ പൃഥക് പൃഥക് । ഋഷീണാന്തപ്യതാമുഗ്രന്തപഃ പരമദുശ്ചരമ് ।। ൫൯.

അഥര്‍വ്വ, യജുര്, സാമVEDങ്ങള്‍ ഓരോന്നിലും, ഋഷികള്‍ ഏറ്റവും കഠിനവും ഉയർന്നതുമായ തപസ്സു ചെയ്തു.

മന്ത്രാഃ പ്രാദുര്ബഭൂവുര്ഹി പൂര്വമന്വന്തരേഷ്വിഹ। പരിതോഷാദ്ഭയാദ്ദുഃഖാത്സുഖാച്ഛോകാച്ച പഞ്ചധാ ।। ൫൯.

മുമ്പത്തെ മന്വന്തരങ്ങളില്‍ മന്ത്രങ്ങള്‍ ഇവിടെ ഉദിച്ചുവന്നു. അവ സന്തോഷത്തില്‍ നിന്നും, ഭയത്തില്‍ നിന്നും, ദു:ഖത്തില്‍ നിന്നും, സുഖത്തില്‍ നിന്നും, ശോകത്തില്‍ നിന്നും — അങ്ങനെ അഞ്ചു വഴികളിലായി ജനിച്ചു.

ഋഷീണാം തപഃകാര്ത്സ്ന്യേന ദര്ശനേന യദൃച്ഛയാ। ഋഷീണാം യദൃഷിത്വം ഹി തദ്വക്ഷ്യാമീഹ ലക്ഷണൈഃ ।। ൫൯.

ഋഷിമാരുടെ തപസ്സിന്റെ പൂര്‍ണ്ണതയാല്‍, അവരുടെ ദര്‍ശനശക്തിയാല്‍, സ്വയം ഉദിച്ചുവരുന്ന ഋഷിത്വം — അതിന്റെ ലക്ഷണങ്ങള്‍ ഇപ്പോള്‍ ഇവിടെ ഞാന്‍ വിശദീകരിക്കുന്നു.

അതീതാനാഗതാനാന്തു പഞ്ചധാ ഋഷിരുച്യതേ। അതസ്ത്വൃഷീണാം വക്ഷ്യാമി ഹ്യാര്ഷസ്യ ച സമുദ്ഭവമ് ।। ൫൯.

കഴിഞ്ഞതിലും വരാനിരിക്കുന്നതിലും, അങ്ങനെ അഞ്ചു തരത്തിലുള്ളവനാണ് ഋഷി എന്ന് പറയുന്നു. അതുകൊണ്ട്, ഋഷിമാരെയും അവരുടെ ഋഷിത്വത്തിന്റെ ഉത്ഭവവും ഞാന്‍ വിശദീകരിക്കുന്നു.

ഗുണസാമ്യേ വര്ത്തമാനേ സര്വസമ്പ്രലയേ തദാ। അതിചാരേ തു ദേവാനാമതിദേശേ തയോര്യഥാ ।। ൫൯.

ഗുണങ്ങള്‍ സമത്വത്തിലായിരിക്കുമ്പോള്‍, എല്ലാം ലയിക്കുമ്പോള്‍, ദേവന്മാരുടെ അതിക്രമം സംഭവിക്കുമ്പോള്‍, അല്ലെങ്കില്‍ പരസ്പരം സ്ഥാനം മാറുമ്പോള്‍ — അങ്ങനെ സംഭവിക്കുന്നു.

അബുദ്ധിപൂര്വകം തദ്വൈ ചേതനാര്ഥം പ്രവര്ത്തതേ । തേന ഹ്യബുദ്ധിപൂര്വം തച്ചേതനേന ഹ്യധിഷ്ഠിതമ് ।। ൫൯.

അറിയാതെ തുടങ്ങുന്ന കാര്യങ്ങള്‍ ചൈതന്യത്തിനായി നടക്കുന്നു. അങ്ങനെ, അജ്ഞതയില്‍ ആരംഭിച്ച കാര്യങ്ങള്‍ ചൈതന്യത്താല്‍ നിയന്ത്രിക്കപ്പെടുന്നു.

വര്ത്തതേ ച യഥാ തൌ തു യഥാ മത്സ്യോദകേ ഉഭേ। ചേതനാധിഷ്ഠിതം തത്ത്വം പ്രവര്ത്തതി ഗുണാത്മനാ ।। ൫൯.

അവ രണ്ടും എങ്ങനെ നീങ്ങുന്നുവോ, വെള്ളത്തില്‍ രണ്ട് മീനുകള്‍ പോലെ, അങ്ങനെ ചൈതന്യത്താല്‍ നിയന്ത്രിക്കപ്പെടുന്ന തത്വം ഗുണങ്ങളുടെ സ്വഭാവപ്രകാരം പ്രവര്‍ത്തിക്കുന്നു.

കരണത്വാത്തഥാ കാര്യം തദാ തസ്യ പ്രവര്ത്തതേ। വിഷയേ വിഷയിത്വാച്ച ഹ്യര്ഥേഽര്ഥിത്വാത്തഥൈവ ച ।। ൫൯.

ഉപകരണമായതിനാല്‍ കര്‍മ്മം നടക്കുന്നു. വിഷയം-വിഷയി എന്ന ബന്ധത്താലും, ആഗ്രഹം കൊണ്ടും അങ്ങനെ തന്നെ നടക്കുന്നു.

കാലേന പ്രാപണീയേന ഭേദാസ്തു കാരണാത്മകാഃ। സംസിധ്യന്തി തദാ വ്യക്താഃ ക്രമേണ മഹദാദയഃ ।। ൫൯.

സമയത്തിന്റെ കാരണമായി, വ്യത്യാസങ്ങള്‍ കാരണം ഉണ്ടാകുന്നു. അപ്പോള്‍ മഹത്തത്വം മുതലായ പ്രകടമായവ ക്രമമായി പൂര്‍ത്തിയാവുന്നു.

മഹതശ്വാപ്യഹങ്കാരസ്തസ്മാദ്ഭൂതേന്ദ്രിയാണി ച। ഭൂതഭേദാസ്തു ഭേദേഭ്യോ ജജ്ഞിരേ തേ പരസ്പരമ്। സംസിദ്ധികാരണം കാര്യം സദ്യ ഏവ വിവര്ത്തതേ ।। ൫൯.

മഹത്തത്വത്തില്‍ നിന്നാണ് അഹങ്കാരം ഉത്ഭവിക്കുന്നത്; അതില്‍ നിന്ന് ഭൂതങ്ങളും ഇന്ദ്രിയങ്ങളും. ഭൂതങ്ങളുടെ വ്യത്യാസങ്ങള്‍ പരസ്പരം ജനിക്കുന്നു. പൂര്‍ത്തീകരണത്തിന്റെ കാരണമായ ഫലം ഉടന്‍ മാറുന്നു.

യഥോല്മുകസ്രുടന്നൂര്ദ്ധ്വമേകകാലം പ്രവര്ത്തതേ। തഥാ വിവൃതഃ ക്ഷേത്രജ്ഞഃ കാലേനൈകേന കര്മണാ ।। ൫൯.

ഒരു ചിങ്ങാരിയെ അടിച്ചാല്‍ അതു ഒരുമിച്ച് മുകളിലേക്ക് ഉയരുന്നതുപോലെ, ക്ഷേത്രജ്ഞന്‍ പ്രകടമായാല്‍ കര്‍മ്മം മുഖേന ഒരേ സമയം പ്രവര്‍ത്തിക്കുന്നു.

യഥാന്ധകാരേ ഖദ്യോതഃ സഹസാ സമ്പ്രദൃശ്യതേ। തഥാ വിവൃത്തോ ഹ്യവ്യക്താത് ഖദ്യോത ഇവ ചേല്വണഃ ।। ൫൯.

അന്ധകാരത്തില്‍ ഒരു പുഴുക്കൊളി പെട്ടെന്ന് കാണപ്പെടുന്നതുപോലെ, അവ്യക്തത്തില്‍ നിന്ന് പ്രകടം പുഴുക്കൊളിയുടെ പ്രകാശം പോലെ ഉദിക്കുന്നു.

സ മഹാന് സശരീരസ്തു യത്രൈവാഗ്രേ വ്യവസ്ഥിതഃ। തത്രൈവ സംസ്ഥിതോ വിദ്വാന് ദ്വാരശാലാമുഖേ സ്ഥിതഃ ।। ൫൯.

ആ മഹത്തത്വം ശരീരത്തോടെ ആദ്യമായി എവിടെ നിലകൊണ്ടുവോ, അവിടെ തന്നെയാണ് ജ്ഞാനി നിലകൊള്ളുന്നത് — ഒരു വാതില്‍ക്കല്‍ പോലെ.

മഹാംസ്തു തമസഃ പാരേ വൈലക്ഷണ്യാദ്വിഭാവ്യതേ । തത്രൈവ സംസ്ഥിതോ വിദ്വാംസ്തമസോഽന്ത ഇതി ശ്രുതിഃ ।। ൫൯.

മഹത്തത്വം അന്ധകാരത്തിന് അപ്പുറത്താണ്, വ്യത്യാസം കൊണ്ടാണ് അത് തിരിച്ചറിയപ്പെടുന്നത്. അവിടെയാണ് ജ്ഞാനി നിലകൊള്ളുന്നത് — അങ്ങനെ അന്ധകാരത്തിന്റെ അവസാനം എന്ന് ശ്രുതി പറയുന്നു.