വായുപുരാണമ്

ദേവാസുരപ്രമാണാത്തു സപ്തസപ്താങ്ഗുലം ഹ്രസത്। അഹ്ഗുലാനാം ശതം പൂര്ണമഷ്ടപഞ്ചാശദുത്തരമ് ।। ൫൯.

ദേവന്മാരുടെയും അസുരന്മാരുടെയും അളവിനെ അപേക്ഷിച്ച് മനുഷ്യരുടെ അളവ് എൺപത്തൊൻപതു വിരൽവീതി കുറവാണ്; ആകെ നൂറു വിരൽവീതിക്ക് പുറമെ അമ്പത്തിയെട്ട് കൂടി ചേർക്കുന്നു.

ദേവാസുരപ്രമാണന്തദുച്ഛ്രായം കലിജൈഃ സ്മൃതമ്। ചത്വാരശ്ചാപ്യശീതിശ്ച കലിജൈരങ്ഗുലൈഃ സ്മൃതമ് ।। ൫൯.

ദേവന്മാരുടെയും അസുരന്മാരുടെയും അളവാണ് കലിയുഗജന്മക്കാർക്ക് ഉയരമായി കണക്കാക്കുന്നത്; കലിയുഗത്തിൽ ജനിച്ചവർക്ക് എൺപത്തിനാലു വിരൽവീതി ഉയരമാണെന്ന് പറയുന്നു.

സ്വേനാങ്ഗുലപ്രമാണേന ഊര്ദ്ധ്വമാപാദമസ്തകമ്। ഇത്യേഷ മാനുഷോത്സേധോ ഹ്രസതീഹ യുഗാന്തികേ ।। ൫൯.

സ്വന്തം വിരൽവീതിയാൽ, കാലിൽ നിന്ന് തലവരെ അളക്കുമ്പോൾ മനുഷ്യന്റെ ഉയരമാണിത്. കാലാവസാനത്തിൽ ഈ ഉയരം കുറയുകയാണ്.

സര്വേഷു യുഗകാലേഷു അതീതാനാഗതേഷ്വിഹ। സ്വേനാങ്ഗുലപ്രമാണേന അഷ്ടതാലഃ സ്മൃതോ നരഃ ।। ൫൯.

മുന്പ് കഴിഞ്ഞയുഗങ്ങളിലും വരാനിരിക്കുന്നയുഗങ്ങളിലും, മനുഷ്യന്റെ ഉയരം സ്വന്തം വിരൽവീതിയിൽ എട്ട് താളം എന്നാണ് പറയുന്നത്.

ആപാദതോ മസ്തകന്തു നവതാലോ ഭവേത്തു യഃ। സംഹതാജാനുബാഹുസ്തു സ സുരൈരപി പൂജ്യതേ ।। ൫൯.

ആരെങ്കിലും കാലിൽ നിന്ന് തലവരെ ഒമ്പത് താളം ഉയരമുള്ളവനും, കൈകൾ കാൽമുട്ടിൽ എത്തുന്നവനും ദേവന്മാരാലും ആദരിക്കപ്പെടുന്നു.

ഗവാശ്വഹസ്തിനാഞ്ചൈവ മഹിഷ സ്ഥാവരാത്മനാമ്। ക്രമേണൈതേന യോഗേന ഹ്രാസവൃദ്ധീ യുഗേ യുഗേ ।। ൫൯.

പശു, കുതിര, ആന, മഹിഷി, നിലനിൽക്കുന്നവ എന്നിവയ്ക്കും ഈ അളവുപ്രകാരം ഓരോ യുഗത്തിലും വലിപ്പം കുറയുകയോ കൂടുകയോ ചെയ്യുന്നു.

ഷട്സപ്തത്യങ്ഗുലോത്സേധഃ പശൂനാം കകുദസ്തു വൈ। അങ്ഗുലാഷ്ടശതം പൂര്ണമുത്സേധഃ കരിണാം സ്മൃതഃ ।। ൫൯.

പശുക്കളുടെ കകുദത്തിൽ ഉയരം എഴുപത്താറു വിരൽവീതി ആണ്; ആനയുടെ മുഴുവൻ ഉയരം നൂറു എട്ട് വിരൽവീതി എന്നാണ് പറയുന്നത്.

അങ്ഗുലാനാം സഹസ്രന്തു ചത്വാരിംശാങ്ഗുലം വിനാ । പഞ്ചാശതം ഹയാനാഞ്ച ഉത്സേധഃ ശാഖിനാം സ്മൃതഃ ।। ൫൯.

കുതിരകളുടെ ഉയരം ആയിരം വിരൽവീതി കുറച്ച് നാൽപ്പത്തിനാലു വിരൽവീതി കുറവാണ്; മരങ്ങൾക്കു അമ്പത് വിരൽവീതി ഉയരമാണ്.

മാനുഷസ്യ ശരീരസ്യ സന്നിവേശസ്തു യാദൃശഃ। തല്ലക്ഷണസ്തു ദേവാനാം ദൃശ്യതേ തത്ത്വര്ശനാത് ।। ൫൯.

മനുഷ്യശരീരത്തിന്റെ ഘടന എങ്ങനെയോ അതുപോലെയുള്ള ലക്ഷണങ്ങൾ ദേവന്മാരിലും സത്യജ്ഞാനത്താൽ കാണാം.

ബുദ്ധ്യാതിശയയുക്തഞ്ച ദേവാനാം കായമുച്യതേ । ദേവാനതിശയഞ്ചൈവ മാനുഷം കായമുച്യതേ ।। ൫൯.

ദേവന്മാരുടെ ശരീരം അത്യധിക ബുദ്ധിയോടെ അനുഗ്രഹിച്ചിരിക്കുന്നു; അതുപോലെ മനുഷ്യശരീരം മറ്റുള്ളവയേക്കാൾ ശ്രേഷ്ഠമാണെന്ന് പറയുന്നു.

ഇത്യേതേ വൈ പരിക്രാന്താ ഭാവാ യേ ദിവ്യമാനുഷാഃ। പശൂനാം പക്ഷിണാഞ്ചൈവ സ്ഥാവരാണാം നിബോധത ।। ൫൯.

ഇങ്ങനെ ദൈവികവും മാനുഷികവുമായ സ്വഭാവങ്ങൾ വിശദീകരിച്ചു. ഇനി മൃഗങ്ങൾ, പക്ഷികൾ, നിലനിൽക്കുന്നവ എന്നിവയുടെ സ്വഭാവങ്ങൾ അറിയുക.

ഗാവോ ഹ്യജാ മഹിഷ്യോഽശ്വാ ഹസ്തിനഃ പക്ഷിണോ നഗാഃ। ഉപയൂക്താഃ ക്രിയാസ്വേതേ യജ്ഞിയാസ്വിഹ സര്വശഃ ।। ൫൯.

പശു, ആട്, മഹിഷി, കുതിര, ആന, പക്ഷി, മരങ്ങൾ—ഇവയെല്ലാം യാഗങ്ങളിൽ ഉപയോഗിക്കപ്പെടുന്നു, യാഗാർഹങ്ങളാണ്.

ദേവസ്ഥാനേഷു ജായന്തേ തദ്രൂപാ ഏവ തേ പുനഃ । യഥാശയോപഭോഗാസ്തു ദേവാനാം ശുഭമൂര്ത്തയഃ ।। ൫൯.

ഇവ ദേവന്മാരുടെ വാസസ്ഥലങ്ങളിൽ വീണ്ടും അതേ രൂപത്തിൽ ജനിക്കുന്നു; ദേവന്മാർക്ക് ആഗ്രഹവും അനുഭവവും അനുസരിച്ച് ശുഭമായ ശരീരങ്ങൾ ലഭിക്കുന്നു.

തേഷാം രൂപാനുരൂപൈസ്തൈഃ പ്രമാണൈഃ സ്ഥാണുജങ്ഗമൈഃ। മനോജ്ഞൈസ്തത്ത്വഭാവജ്ഞൈഃ സുഖിനോ ഹ്യുപപേദിരേ ।। ൫൯.

അവയ്ക്ക് അനുയോജ്യമായ രൂപവും അളവും ലഭിക്കുന്നു; നിലനിൽക്കുന്നവയും ചലിക്കുന്നവയും, മനോഹരവും സത്യസ്വഭാവം അറിയുന്നവയും സന്തോഷത്തോടെ ജീവിക്കുന്നു.

അതഃ ശിഷ്ടാന് പ്രവക്ഷ്യാമി സതഃ സാധൂംസ്തഥൈവ ച। സദിതി ബ്രഹ്മണഃ ശബ്ദസ്തദ്വന്തോ യേ ഭവന്ത്യുത। സായുജ്യം ബ്രഹ്മണോഽത്യന്തം തേന സന്തഃ പ്രജക്ഷ്യതേ ।। ൫൯.

ഇനി ശേഷിക്കുന്നവരെയും നല്ലവരെയും വിശുദ്ധരെയും ഞാൻ പറയുന്നു; 'സത്' എന്ന പദം ബ്രഹ്മത്തിൽ നിന്നാണ്, അതുള്ളവരെ 'സന്ത്' എന്ന് വിളിക്കുന്നു; ബ്രഹ്മയുമായി പൂർണ്ണമായ ഐക്യമാണ് 'സന്ത്' എന്നത്.

ദശാത്മകേ യേ വിഷയേ കാരണേ ചാഷ്ടലക്ഷണേ । ന ക്രുധ്യന്തി ന ഹൃഷ്യന്തി ജിതാത്മാനസ്തു തേ സ്മൃതാഃ ।। ൫൯.

പത്ത് വിധമായ വിഷയങ്ങളിലും എട്ട് കാരണങ്ങളിലും, കോപം കാണിക്കാതെയും ആനന്ദം കാണിക്കാതെയും, ആത്മസംയമനം പുലർത്തുന്നവരെയാണ് അങ്ങനെ അറിയുന്നത്.

സാമാന്യേഷു ച ധര്മേഷു തഥാ വൈശേഷികേഷു ച। ബ്രഹ്മക്ഷത്രവിശോ യുക്താ യസ്മാത്തസ്മാദ്ദ്വിജാതയഃ ।। ൫൯.

സാമാന്യധർമ്മങ്ങളിലും പ്രത്യേകധർമ്മങ്ങളിലും ബ്രാഹ്മണ, ക്ഷത്രിയ, വൈശ്യ ഗുണങ്ങൾ ഉള്ളവരാണ് ദ്വിജാതികൾ എന്ന് പറയുന്നത്.

വര്ണാശ്രമേഷു യുക്തസ്യ സ്വര്ഗഗോമുഖചാരിണഃ। ശ്രൌതസ്മാര്തസ്യ ധര്മസ്യ ജ്ഞാനാദ്ധര്മഃ സ ഉച്യതേ ।। ൫൯.

വർണ്ണാശ്രമങ്ങളിൽ ഉറച്ചുനിൽക്കുന്നവനും, സ്വർഗ്ഗമാർഗ്ഗത്തിലും പശുമാർഗ്ഗത്തിലും നടക്കുന്നതും, വേദധർമ്മവും ആചാരധർമ്മവും അനുസരിക്കുന്നവനും, ജ്ഞാനത്താൽ ചെയ്യുന്ന ധർമ്മം യഥാർത്ഥ ധർമ്മം എന്നു പറയപ്പെടുന്നു.

വിദ്യായാഃ സാധനാത്സാധുര്ബ്രഹ്മചാരീ ഗുരോര്ഹിതഃ। ക്രിയാണാം സാധനാച്ചൈവ ഗൃഹസ്ഥഃ സാധുരുച്യതേ ।। ൫൯.

വിദ്യാഭ്യാസത്തിൽ പരിശ്രമിക്കുകയും, ഗുരുവിന് സേവനം ചെയ്യുകയും ചെയ്യുന്ന ബ്രഹ്മചാരിയും, നിർദ്ദേശിച്ച കര്‍മ്മങ്ങൾ നിർവഹിക്കുന്ന ഗൃഹസ്ഥനും, ഇവർ സദാചാരികൾ എന്നു വിളിക്കപ്പെടുന്നു.

സാധനാത്തപസോഽരണ്യേ സാധുര്വൈഖാനസഃ സ്മൃതഃ। യതമാനോ യതിഃ സാധുഃ സ്മൃതോ യോഗസ്യ സാധനാത് ।। ൫൯.

കാടിൽ തപസ്സു ചെയ്യുന്നതിലൂടെ വാനപ്രസ്ഥൻ സദാചാരി എന്നു അറിയപ്പെടുന്നു. ആത്മനിയന്ത്രണത്തിനായി പരിശ്രമിക്കുന്ന യതി യോഗാഭ്യാസം ചെയ്താൽ സദാചാരി എന്നു പറയുന്നു.

ഏവമാശ്രമധര്മാണാം സാധനാത് സാധവഃ സ്മൃതാഃ। ഗൃഹസ്ഥോ ബ്രഹ്മചാരീ ച വാനപ്രസ്ഥോഽഥ ഭിക്ഷുകഃ ।। ൫൯.

ഇങ്ങനെ, ഗൃഹസ്ഥൻ, ബ്രഹ്മചാരി, വാനപ്രസ്ഥൻ, ഭിക്ഷുക്കൻ എന്നിങ്ങനെ ആശ്രമധർമ്മങ്ങൾ അനുഷ്ഠിക്കുന്നവരെല്ലാം സദാചാരികൾ എന്നു പരിഗണിക്കപ്പെടുന്നു.

ന ച ദേവാ ന പിതരോ മുനയോ ന ച മാനവാഃ। അയം ധര്മോ ഹ്യയം നേതി ബ്രുവന്തോഽഭിന്നദര്ശനാഃ ।। ൫൯.

ദേവന്മാരോ, പിതാക്കളോ, മുനികളോ, മനുഷ്യരോ, 'ഇതാണ് ധർമ്മം, ഇതല്ല' എന്ന് പറയുമ്പോഴും, അവരിൽ യാതൊരു ഭേദവും കാണപ്പെടുന്നില്ല.

ധര്മാധര്മാവിഹ പ്രോക്തൌ ശബ്ദാവേതൌ ക്രിയാത്മകൌ। കുശലാകുശലം കര്മ ധര്മാ ധര്മാവിതി സ്മൃതൌ ।। ൫൯.

ഇവിടെ ധർമ്മവും അധർമ്മവും എന്നിങ്ങനെ രണ്ടു പേരുകളിൽ പ്രവർത്തികൾക്കാണ് ഉദ്ദേശിക്കുന്നത്. നല്ല പ്രവൃത്തിയും ദുഷ്പ്രവൃത്തിയും ധർമ്മം, അധർമ്മം എന്നിങ്ങനെ സംപ്രദായത്തിൽ പറയുന്നു.

ധാരണാ ധൃതിരിത്യര്ഥാദ്ധാതോര്ധര്മഃ പ്രകീര്ത്തിതഃ । അധാരണേഽമഹത്ത്വേ ച അധര്മ ഇതി ചോച്യതേ ।। ൫൯.

'ധൃ' എന്ന മൂലപദത്തിൽ നിന്നാണ് ധർമ്മം എന്നത് ഉത്ഭവിച്ചത്; അതായത്, നിലനിർത്തുന്നതും താങ്ങുന്നതുമാണ് ധർമ്മം. നിലനിർത്താത്തതും മൂല്യമില്ലാത്തതും അധർമ്മം എന്നു പറയുന്നു.

അത്രേഷ്ടപ്രാപകാ ധര്മാ ആചാര്യൈരുപദിശ്യതേ। വൃദ്ധാ ഹ്യലോലുപാശ്ചൈവ ആത്മവന്തോ ഹ്യദമ്ഭകാഃ। സമ്യഗ്വിനീതാ ഋജവസ്താനാചാര്യാന് പ്രചക്ഷതേ ।। ൫൯.

ഇവിടെ, ആഗ്രഹിക്കുന്ന ഫലത്തിലേക്കു നയിക്കുന്ന ധർമ്മങ്ങൾ ഗുരുക്കന്മാർ ഉപദേശിക്കുന്നു. പ്രായം ചെന്ന, ലോഭമില്ലാത്ത, ആത്മസംയമനം ഉള്ള, കപടമില്ലാത്ത, നല്ല രീതിയിൽ പഠിച്ച, നേരായവരെ ഗുരുക്കന്മാർ എന്നു വിളിക്കുന്നു.

സ്വയമാചരതേ യസ്മാദാചാരം സ്ഥാപയത്യപി। ആചിനോതി ച ശാസ്ത്രാര്ഥാന്യമൈഃ സന്നിയമൈര്യുതഃ ।। ൫൯.

താനെത്തന്നെ നല്ല ആചാരം അനുഷ്ഠിക്കുകയും, അതിനെ സ്ഥാപിക്കുകയും, ശാസ്ത്രാർത്ഥങ്ങൾ ശേഖരിക്കുകയും, ആത്മനിയമം പാലിക്കുകയും ചെയ്യുന്നവനാണ് ഗുരു.

പൂര്വേഭ്യോ വേദയിത്വേഹ ശ്രൌതം സപ്തര്ഷയോഽബ്രുവന്। ഋചോ യജൂംഷി സാമാനി ബ്രഹ്മണോഽങ്ഗാനി ച ശ്രുതിഃ ।। ൫൯.

മുൻകാലങ്ങളിൽ നിന്ന് പഠിച്ചശേഷം, ഏഴ് മഹർഷിമാർ ഇവിടെ വേദപരമ്പര്യത്തെ പ്രഖ്യാപിച്ചു; അതായത്, ഋക്, യജുർ, സാമ വേദങ്ങൾ, ബ്രഹ്മാവിന്റെ ഭാഗങ്ങളായ വേദങ്ങൾ എന്നിവയാണ് ശ്രുതി.

മന്വന്തരസ്യാതീതസ്യ സ്മൃത്വാചാരം പുനര്ജഗൌ। തസ്മാത്സ്മാര്തഃ സ്മൃതോ ധര്മോ വര്ണാശ്രമവിഭാഗജഃ ।। ൫൯.

മുൻകാല മന്വന്തരത്തിലെ ആചാരം ഓർത്ത്, അതിനെ വീണ്ടും ഉപദേശിച്ചു. അതുകൊണ്ട് വർണ്ണവും ആശ്രമവും അനുസരിച്ച് ഉണ്ടാകുന്ന ധർമ്മം സ്മാർത്തധർമ്മം എന്നു വിളിക്കുന്നു.

സ ഏഷ ദ്വിവിധോ ധര്മഃ ശിഷ്ടാചാര ഇഹോച്യതേ। ശേഷശബ്ദാത് ശിഷ്ട ഇതി ശിഷ്ടാചാരഃ പ്രചക്ഷ്യതേ ।। ൫൯.

ഇങ്ങനെ, ഈ ഇരുവിധമായ ധർമ്മം ശിഷ്ടാചാരമെന്നു പറയുന്നു. 'ശേഷ' എന്ന പദത്തിൽ നിന്നാണ് ശിഷ്ടാചാരം എന്നത് ഉത്ഭവിച്ചത്.