സസ്യചൌരാ ഭവിഷ്യംതി തഥാ ചൈലാഭിമര്ശനാഃ। ചൌരാശ്ചൌരസ്യ ഹര്ത്താരോ ഹന്തുര്ഹര്ത്താര ഏവ വ ।। ൫൮.
വിത്ത് മോഷ്ടാക്കൾക്കും, മറ്റുള്ളവരുടെ വസ്ത്രം പിടിച്ചെടുക്കുന്നവർക്കും കാലം വരും; മോഷ്ടാക്കൾ തമ്മിൽ തന്നെ മോഷ്ടിക്കും, കൊലയാളിയെ മറ്റൊരാൾ കൊല്ലും.
ജ്ഞാനകര്മണ്യുപരതേ ലോകേ നിഷ്ക്രിയതാങ്ഗതേ । കീടമൂഷികസര്പാശ്ച ധര്ഷയിഷ്യന്തി മാനവാന് ।। ൫൮.
ജ്ഞാനവും പ്രവൃത്തിയും ഇല്ലാതായി ലോകം നിർജ്ജീവമായാൽ, കീടങ്ങൾ, എലികൾ, പാമ്പുകൾ ഇവ മനുഷ്യരെ പീഡിപ്പിക്കും.
സുഭിക്ഷം ക്ഷേമമാരോഗ്യം സാമര്ഥ്യം ദുര്ലഭം ഭവേത്। കൌശികാഃ പ്രതിവത്സ്യന്തി ദേശാന് ക്ഷുദ്ഭയപീഡിതാന് ।। ൫൮.
സമൃദ്ധിയും സുരക്ഷയും ആരോഗ്യവും കഴിവും അപൂർവമാകും; കൗശികർ ഓരോ വർഷവും വിശപ്പും ഭയവും നിറഞ്ഞ ദേശങ്ങളിലേക്ക് കുടിയേറും.
ദുഃഖേനാഭിപ്ലുതാനാഞ്ച പരമായുഃ ശതം ഭവേത്। ദൃശ്യന്തേ ന ച ദൃശ്യന്തേ വേദാഃ കലിയുഗേഽഖിലാഃ ।। ൫൮.
വേദനയിൽ മുങ്ങിയവർക്കു പരമാവധി ആയുസ്സ് നൂറു വർഷം മാത്രം; കലിയുഗത്തിൽ വേദങ്ങൾ കാണപ്പെടും, കാണപ്പെടാതെയും ആകും.
ഉത്സീദന്തി തഥാ യജ്ഞാഃ കേവലാ ധര്മപീഡിതാഃ। കഷായിണശ്ച നിര്ഗ്രന്ഥാസ്തഥാ കാപാലിനശ്ച ഹ ।। ൫൮.
യജ്ഞങ്ങൾ ഇല്ലാതാകും; ധർമ്മഭാരം സഹിക്കുന്നവർ മാത്രം ശേഷിക്കും; കശായം ധരിക്കുന്നവരും, സ്വത്തില്ലാത്തവരും, ശിരസ്സിൽ കപ്പലുമായി നടക്കുന്നവരും തുടരും.
വേദവിക്രയിണശ്ചാന്യേ തീര്ഥവിക്രയിണോഽപരേ । വര്ണാശ്രമാണാം യേ ചാന്യേ പാഷണ്ഡാഃ പരിപന്ഥിനഃ ।। ൫൮.
ചിലർ വേദങ്ങൾ വിൽക്കും, ചിലർ തീർത്ഥങ്ങൾ വിൽക്കും; വർണ്ണാശ്രമങ്ങൾക്ക് വിരുദ്ധരായ പാശണ്ഡരും വഞ്ചകരും ഉയരും.
ഉത്പദ്യന്തേ തഥാ തേ വൈ സംപ്രാപ്തേ തു കലൌ യുഗേ। നാധീയന്തേ തദാ വേദാഃ ശൂദ്രാ ധര്മാര്ഥകോവിദാഃ ।। ൫൮.
കലിയുഗം എത്തിയാൽ ഇത്തരത്തിലുള്ളവർ ജനിക്കും; അപ്പോൾ വേദങ്ങൾ പഠിക്കപ്പെടില്ല, ശൂദ്രർ ധർമ്മത്തിലും സമ്പത്തിലും പ്രാവീണ്യം നേടും.
യജന്തേ നാശ്വമേധേന രാജാനഃ ശൂദ്രയോനയഃ। സ്ത്രീവധം ഗോവധം കൃത്വാ ഹത്വാ ചൈവ പരസ്പരമ്। ഉപഹന്യുസ്തദാന്യോന്യം സാധയന്തി തഥാ പ്രജാഃ ।। ൫൮.
ശൂദ്രജന്മമുള്ള രാജാക്കന്മാർ അശ്വമേധയജ്ഞം നടത്തില്ല; സ്ത്രീകളെയും പശുക്കളെയും കൊല്ലുകയും, പരസ്പരം കൊല്ലുകയും, അങ്ങനെ ജനങ്ങൾ ജീവൻ രക്ഷിക്കും.
ദുഃഖപ്രചാരതോഽല്പായുര്ദേശോത്സാദഃ സരോഗതാ। മോഹോ ഗ്ലാനിസ്തഥാസൌഖ്യം തമോവൃത്തം കലൌ സ്മൃതമ് ।। ൫൮.
ദുഃഖം വ്യാപിക്കുകയും, ആയുസ്സ് കുറയുകയും, ദേശങ്ങൾ നശിക്കുകയും, രോഗം പടരുകയും ചെയ്യും; ഭ്രമവും ക്ഷീണവും സന്തോഷം ഇല്ലായ്മയും കലിയുഗത്തിൽ ഇരുണ്ടിരിക്കും.
പ്രജാ തു ഭ്രൂണഹത്യായാമഥ വൈ സമ്പ്രവര്ത്തതേ। തസ്മാദായുര്ബലം രൂപം കലിം പ്രാപ്യ പ്രഹീയതേ। ദുഃഖേനാഭിപ്ലുതാനാം വൈ പരമായുഃ ശതം നൃണാമ് ।। ൫൮.
പിന്നീട് ജനങ്ങൾ भ्रൂണഹത്യ വ്യാപകമാക്കും; അതിനാൽ കലി വന്നാൽ ആയുസ്സും ശക്തിയും സൗന്ദര്യവും കുറയും; വേദനയിൽ മുങ്ങിയവർക്കു പരമായുസ്സ് നൂറു വർഷം മാത്രം.
ദൃശ്യന്തേ നാഭിദൃശ്യന്തേ വേദാഃ കലിയുഗേഽഖിലാഃ। ഉത്സീദന്തേ തദാ യജ്ഞാഃ കോവലാ ധര്മപീഡിതാഃ ।। ൫൮.
കലിയുഗത്തിൽ വേദങ്ങൾ കാണപ്പെടും, കാണപ്പെടാതെയും ആകും; അപ്പോൾ യജ്ഞങ്ങൾ ഇല്ലാതാകും, ധർമ്മഭാരം സഹിക്കുന്നവർ മാത്രം ശേഷിക്കും.
തദാ ത്വല്പേന കാലേന സിദ്ധിം യാസ്യന്തി മാനവാഃ। ധന്യാ ധര്മഞ്ചരിഷ്യന്തി യുഗാന്തേ ദ്വിജസത്തമാഃ ।। ൫൮.
അപ്പോൾ കുറച്ചുകാലംകൊണ്ട് മനുഷ്യർ വിജയിക്കും; ഭാഗ്യശാലികൾ യുഗം അവസാനിക്കുമ്പോൾ ധർമ്മത്തിൽ നിലകൊള്ളും, ദ്വിജശ്രേഷ്ഠനേ.
ശ്രുതിസ്മൃത്യുദിതം ധര്മം യേ ചരന്ത്യനസൂയകാഃ. ത്രേതായാം വാര്ഷികോ ധര്മോ ദ്വാപരേ മാസികഃ സ്മൃതഃ। യഥാശക്തിം ചരന് പ്രാജ്ഞസ്തദഹ്നാ പ്രാപ്രുയാത് കലൌ ।। ൫൮.
ശ്രുതി-സ്മൃതികളിൽ പറഞ്ഞിരിക്കുന്ന ധർമ്മം അസൂയ ഇല്ലാതെ ആചരിക്കുന്നവർ; ത്രേതായുഗത്തിൽ വർഷത്തിൽ ഒരിക്കൽ, ദ്വാപരത്തിൽ മാസത്തിൽ ഒരിക്കൽ, കലിയുഗത്തിൽ ഒരു ദിവസംകൊണ്ട് തന്നെ ധർമ്മം നേടും.
ഏഷാ കലിയുഗേഽവസ്ഥാ സന്ധ്യാംശന്തു നിബോധ മേ । യുഗേ യുഗേ തു ഹീയന്തേ ത്രീംസ്ത്രീന് പാദാംശ്ച സിദ്ധയഃ ।। ൫൮.
കലിയുഗത്തിലെ സ്ഥിതി ഇതാണ്; ഇപ്പോൾ സന്ധ്യാകാലത്തെ കുറിച്ച് കേൾക്കു; ഓരോ യുഗത്തിലും മൂന്നു ഭാഗം വിജയങ്ങൾ കുറയുന്നു.
യുഗസ്വഭാവാത്സന്ധ്യാസ്തു തിഷ്ഠന്തീമാസ്തു പാദശഃ। സന്ധ്യാസ്വഭാവാച്ചാംശേഷു പാദശസ്തേ പ്രതിഷ്ഠിതാഃ ।। ൫൮.
യുഗങ്ങളുടെ സ്വഭാവം കൊണ്ടു സന്ധ്യകൾ ഭാഗംഭാഗമായി നിലകൊള്ളുന്നു; സന്ധ്യയുടെ സ്വഭാവം കൊണ്ടു ഭാഗങ്ങൾ അംശങ്ങളായി നിലനിൽക്കും.
ഏവം സന്ധ്യാംശകേ കാലേ സമ്പ്രാപ്തേ തു യുഗാന്തികേ। തേഷാം ശാസ്താ ഹ്യസാധൂനാം ഭൃഗൂണാം നിധനോത്ഥിതഃ ।। ൫൮.
ഇങ്ങനെ, യുഗാന്തത്തിലെ സന്ധ്യാകാലം വന്നാൽ, ഭൃഗുകുലത്തിൽ നിന്നു ദുഷ്ടന്മാരെ ശിക്ഷിക്കാൻ ഒരുത്തൻ ഉയരും.
ഗോത്രേണ വൈ ചന്ദ്രമസോ നാമ്നാ പ്രമിതിരുച്യതേ। മാധവസ്യ തു സോംശേന പൂര്വം സ്വായമ്ഭുവേഽന്തരേ ।। ൫൮.
ചന്ദ്രവംശത്തിൽ ജനിച്ചവനാണ് പ്രമിതി എന്ന് വിളിക്കപ്പെടുന്നത്. സ്വായംഭുവമന്വന്തരത്തിൽ, മാധവന്റെ ഭാഗമായാണ് അവൻ ജനിച്ചത്.
സമാഃ സ വിംശതിം പൂര്ണാഃ പര്യടന് വൈ വസുന്ധരാമ്। ആചകര്ഷ സ വൈ സേനാം സവാജിരഥകുഞ്ജരാമ് ।। ൫൮.
അവൻ ഇരുപത് വർഷം മുഴുവൻ ഭൂമിയിൽ സഞ്ചരിച്ചു. ആ സമയത്ത് കുതിരകളും രഥങ്ങളും ആനകളും അടങ്ങിയ വലിയ സൈന്യം അവൻ കൂട്ടിച്ചേർത്തു.
പ്രഗൃഹീതായുധൈര്വിപ്രൈഃ ശതശോഽഥ സഹസ്രശഃ। സ തദാ തൈഃ പരിവൃതോ മ്ലേച്ഛാന് ഹന്തി സഹസ്രശഃ ।। ൫൮.
അയുധങ്ങൾ കൈവശം വച്ച നൂറുകണക്കിനും ആയിരക്കണക്കിനും ബ്രാഹ്മണന്മാർ അവനെ ചുറ്റി നിന്നു. അവരോടൊപ്പം ചേർന്ന് അവൻ ആയിരക്കണക്കിന് വിദേശികളെ സംഹരിച്ചു.
സ ഹത്വാ സര്വഗശ്ചൈവ രാജ്ഞസ്താന് ശൂദ്രയോനിജാത്। പാഷണ്ഡാന് സ തതഃ സര്വാന്നിഃശേഷാന് കൃതവാന് പ്രഭുഃ ।। ൫൮.
ശൂദ്രവംശത്തിൽ ജനിച്ച രാജാക്കളെ എല്ലായിടത്തും സംഹരിച്ച ശേഷം, ആ പ്രഭു എല്ലാ പാഷണ്ഡന്മാരെയും പൂർണ്ണമായും നശിപ്പിച്ചു.
നാത്യര്ഥം ധാര്മികാ യേ ച താന് സര്വാന് ഹന്തി സര്വശഃ। വര്ണവ്യത്യാസജാതാംശ്ച യേ ച താനുപജീവിനഃ ।। ൫൮.
അധികം ധാർമ്മികരല്ലാത്തവരെയും, വർണ്ണങ്ങൾ കലർന്നവരെയും, അവരുടെ ആശ്രിതരെയും അവൻ ഒറ്റയടിക്ക് സംഹരിച്ചു.
ഉദീച്യാന്മധ്യദേശാംശ്ച പാര്വതീയാംസ്തഥൈവ ച। പ്രാച്യാന് പ്രതീച്യാംശ്ച തഥാ വിന്ധ്യപൃഷ്ഠാപരാന്തികാന് ।। ൫൮.
ഉത്തരഭാഗത്തെയും, മധ്യദേശത്തെയും, പർവ്വതപ്രദേശങ്ങളെയും, കിഴക്കൻ പടിഞ്ഞാറൻ പ്രദേശങ്ങളെയും, വിന്ധ്യപർവ്വതത്തിന് അപ്പുറത്തെയും ജനങ്ങളെ അവൻ അങ്ങനെ തന്നെ സംഹരിച്ചു.
തഥൈവ ദാക്ഷിണാത്യാംശ്ച ദ്രവിഡാന് സിംഹലൈഃ സഹ। ഗാന്ദാരാന് പാരദാംശ്ചൈവ പഹ്നവാന് യവനാംസ്തഥാ ।। ൫൮.
അദേഹം ദക്ഷിണഭാഗത്തെയും, ദ്രാവിഡരെയും, സിംഹളരോടൊപ്പം, ഗന്ധാരന്മാരെയും, പാരദന്മാരെയും, പഹ്നവന്മാരെയും, യവനന്മാരെയും സംഹരിച്ചു.
തുഷാരാന് വര്വരാംശ്ചീനാന് ശൂലികാന് ദരദാന് ഖസാന്। ലമ്പാകാന്ഥ കേതാംശ്ച കിരാതാനാഞ്ച ജാതയഃ ।। ൫൮.
തുഷാരന്മാരെയും, ബർബരന്മാരെയും, ചൈനക്കാരെയും, ശൂലികന്മാരെയും, ദരദന്മാരെയും, ഖസന്മാരെയും, ലംപാകന്മാരെയും, കേതന്മാരെയും, കിരാതജാതികളെയും അവൻ നശിപ്പിച്ചു.
പ്രവൃത്തചക്രോ ബലവാന് മ്ലേച്ഛാനാമന്തകൃദ്വിഭുഃ। അധൃഷ്യഃ സര്വഭൂതാനാം ചചാരാഥ വസുന്ധരാമ് ।। ൫൮.
ശക്തനായ ആ പ്രഭു, തന്റെ ചക്രം സഞ്ചരിപ്പിച്ച്, വിദേശികളെ സംഹരിച്ചു. എല്ലാ ജീവികളിലും ജയിക്കാനാവാത്തവനായി ഭൂമിയിൽ സഞ്ചരിച്ചു.
മാധവസ്യ തു സോംശേന ദേവസ്യ ഹി വിജജ്ഞിവാന് । പൂര്വജന്മവിധിജ്ഞൈശ്ച പ്രമിതിര്നാമ വീര്യവാന് ।। ൫൮.
മാധവന്റെ ഭാഗമായ ദൈവം, മുൻജന്മങ്ങളെ അറിയുന്നവർക്കു പ്രമിതി എന്ന പേരിൽ അറിയപ്പെടുന്ന, വീര്യശാലിയായവനായിരുന്നു.
ഗോത്രേണ വൈ ചന്ദ്രമസഃ പൂര്വേ കലിയുഗേ പ്രഭുഃ। ദ്വാത്രിംശേഽഭ്യുദിതേ വര്ഷേ പ്രക്രാന്തേ വിംശതിം സമാഃ ।। ൫൮.
ചന്ദ്രവംശത്തിൽ ജനിച്ച ആ പ്രഭു, പഴയ കലിയുഗത്തിൽ, മുപ്പത്തിരണ്ടാം വർഷം ആരംഭിച്ചപ്പോൾ, ഇരുപത് വർഷം കഴിച്ചു.
വിനിഘ്നന് സര്വഭൂതാനി മാനവാനി സഹസ്രശഃ। കൃത്വാ വീര്യാവശേഷാന്തു പൃഥ്വീം റൂഢേന കര്മണാ । പരസ്പരനിമിത്തേന കോപേനാകസ്മികേന തു ।। ൫൮.
അവൻ ആയിരക്കണക്കിന് മനുഷ്യരെയും മറ്റു ജീവികളെയും സംഹരിച്ചു. വീര്യത്തിന്റെ ശേഷം മാത്രം ബാക്കി വെച്ച്, പരസ്പരകാരണമോ, അപ്രതീക്ഷിതമായ കോപമോ കൊണ്ടു ഭൂമിയിൽ വലിയ പ്രവൃത്തികൾ നടത്തി.
സ സാധയിത്വാ വൃഷലാന് പ്രായശസ്താനധാര്മികാന് । ഗങ്ഗായമുനയോര്മധ്യേ നിഷ്ഠാം പ്രാപ്തഃ സഹാനുഗഃ ।। ൫൮.
അധികം ധാർമ്മികരല്ലാത്ത വൃശലന്മാരെ കീഴടക്കി, ഗംഗയും യമുനയും തമ്മിലുള്ള പ്രദേശത്ത് അനുചരന്മാരോടൊപ്പം തന്റെ സ്ഥാനം നേടി.
തതോ വ്യതീതേ തസ്മിംസ്തു അമാത്യേ സത്യസൈനികേ। ഉത്സാദ്യ പാര്ഥിവാന് സര്വാന് മ്ലേച്ഛാംശ്ചൈവ സഹസ്രശഃ ।। ൫൮.
അതിനുശേഷം, മന്ത്രിമാരും സത്യസന്ധരായ സൈനികരുമായും ചേർന്ന്, അവൻ എല്ലാ രാജാക്കളെയും ആയിരക്കണക്കിന് വിദേശികളെയും സംഹരിച്ചു.