വായുപുരാണമ്

അത ഊര്ദ്ധ്വം പ്രവക്ഷ്യാമി ദ്വാപരസ്യ വിധിം പുനഃ। തത്ര ത്രേതായുഗേ ക്ഷീണേ ദ്വാപരം പ്രതിപദ്യതേ ।। ൫൮.

ഇനി ഞാൻ വീണ്ടും ദ്വാപരയുഗത്തിലെ നിയമം വിശദീകരിക്കാം. ത്രേതായുഗം ക്ഷയിച്ചപ്പോൾ, ദ്വാപരയുഗത്തിലേക്ക് കടക്കുന്നു.

ദ്വാപരാദൌ പ്രജാനാന്തു സിദ്ധിസ്ത്രതായുഗേ തു യാ। പരിവൃത്തേ യുഗേ തസ്മിംസ്തതഃ സാ സംപ്രണശ്യതി ।। ൫൮.

ദ്വാപരയുഗം ആരംഭിക്കുമ്പോൾ, ത്രേതായുഗത്തിൽ ഉണ്ടായിരുന്ന ജനങ്ങളുടെ സിദ്ധി, ആ യുഗം അവസാനിച്ചപ്പോൾ അപ്രത്യക്ഷമാകുന്നു.

തതഃ പ്രവര്ത്തതേ താസാം പ്രജാനാം ദ്വാപരേ പുനഃ। ലോഭോഽധൃതിര്വണിഗ്യുദ്ധം തത്ത്വാനാമവിനിശ്ചയഃ ।। ൫൮.

അതിനുശേഷം, ദ്വാപരയുഗത്തിൽ ആ ജനങ്ങളിൽ വീണ്ടും ലാഭം, ക്ഷമയില്ലായ്മ, വ്യാപാരം, യുദ്ധം, സത്യം സംബന്ധിച്ച അനിശ്ചിതത്വം എന്നിവ ഉദയം ചെയ്യുന്നു.

തമ്ഭേദശ്ചൈവ വര്ണാനാം കാര്യാണാഞ്ചാ വിനിര്ണയഃ। യജ്ഞൌഷധേഃ പശോര്ദണ്ഡോ മദോ ദമ്ഭോഽക്ഷമാ ബലമ്। ഏഷാം രജസ്തമോയുക്താ പ്രവൃത്തിര്ദ്വാപരേ സ്മൃതാ ।। ൫൮.

ജാതികളുടെയും അവരുടെ കര്‍ത്തവ്യങ്ങളുടെയും വ്യത്യാസം, യാഗത്തില്‍ പിഴച്ചവര്‍ക്ക് ശിക്ഷ, മദ്യം കുടിയ്ക്കല്‍, കപടത, ചൂതാട്ടം, ബലപ്രയോഗം—ഇവയെല്ലാം രജസ്സും തമസ്സും കൂടിയ പ്രവൃത്തികളാണ് ദ്വാപരയുഗത്തില്‍ ഉണ്ടാകുന്നതെന്ന് പറയുന്നു.

ആദ്യേ കൃതേ ച ധര്മോഽസ്തി ത്രേതായാം സമ്പ്രപദ്യതേ। ദ്വാപരേ വ്യാകുലീഭൂത്വാ പ്രണശ്യതി കലൌ യുഗേ ।। ൫൮.

ആദ്യമായ കൃതയുഗത്തില്‍ ധര്‍മ്മം നിലനില്‍ക്കുന്നു; ത്രേതായുഗത്തില്‍ അത് പ്രാപ്യമാണ്; ദ്വാപരയുഗത്തില്‍ അതു കലങ്ങിപ്പോകുന്നു; കലിയുഗത്തില്‍ ധര്‍മ്മം നശിക്കുന്നു.

വര്ണാനാം വിപരിധ്വംസഃ സംകീര്ത്ത്യതേ തഥാശ്രമഃ। ദ്വൈധമുത്പദ്യതേ ചൈവ യുഗേ തസ്മിന് ശ്രുതൌ സ്മൃതൌ ।। ൫൮.

ജാതികളുടെ പൂര്‍ണ്ണമായ നാശവും, അശ്രമങ്ങളുടെ നാശവും ഈ കാലഘട്ടത്തില്‍ പറയപ്പെടുന്നു; അപ്പോള്‍ തന്നെ ശ്രുതി-സ്മൃതികളിലും ഭിന്നത ഉണ്ടാകുന്നു.

ദ്വൈധാത് ശ്രുതേഃ സ്മൃതേശ്ചൈവ നിശ്ചയോ നാധിഗമ്യതേ। അനിശ്ചയാദിഗമനാദ്ധര്മതത്ത്വം നിഗദ്യതേ। ധര്മതത്ത്വേ തു ഭിന്നാനാം മതിഭേദോ ഭവേന്നൃണാമ് ।। ൫൮.

ശ്രുതി-സ്മൃതികളില്‍ ഭിന്നത വന്നതുകൊണ്ട് ഉറപ്പുള്ള അറിവ് ലഭ്യമാവുന്നില്ല; ഈ അനിശ്ചിതത്വം കൊണ്ടുതന്നെ ധര്‍മ്മത്തിന്റെ യഥാര്‍ത്ഥ സ്വഭാവം അറിയാന്‍ കഴിയുന്നില്ല; ധര്‍മ്മത്തില്‍ ഭിന്നത വന്നതുകൊണ്ട് മനുഷ്യരുടെ അഭിപ്രായങ്ങളിലും വ്യത്യാസം ഉണ്ടാകുന്നു.

പരസ്പരവിഭിന്നൈസ്തൈര്ദൃഷ്ടീനാം വിഭ്രമേണ ച। അയം ധര്മോ ഹ്യയം നേതി നിശ്ചയോ നാഭിഗമ്യതേ ।। ൫൮.

അവരുടെ അഭിപ്രായങ്ങള്‍ തമ്മില്‍ വിരുദ്ധവും ആശയക്കുഴപ്പവും നിറഞ്ഞതുമാകയാല്‍ എന്താണ് ധര്‍മ്മം, എന്തല്ല എന്നതില്‍ ഉറപ്പു വരുത്താന്‍ കഴിയുന്നില്ല.

കാരണാനാഞ്ച വകൈല്യാത് കാരണസ്യാപ്യനിശ്ചയാത്। മതിഭേദേ ച തേഷാം വൈ ദൃഷ്ടീനാം വിഭ്രമോ ഭവേത് ।। ൫൮.

കാരണങ്ങള്‍ പൂര്‍ണ്ണമല്ലാത്തതും, യുക്തിയില്‍ ഉറപ്പില്ലാത്തതും, അവരുടെ മനസ്സിലാക്കലില്‍ വ്യത്യാസം ഉള്ളതും കൊണ്ടു, അവരുടെ ദൃക്കോണ്‍തത്വങ്ങളില്‍ ആശയക്കുഴപ്പം ഉണ്ടാകുന്നു.

തതോ ദൃഷ്ടിവിഭിന്നൈസ്തൈഃ കൃതം ശാസ്ത്രകുലന്ത്വിദമ്। ഏകോ വേദശ്വതുഷ്പാദസ്ത്രേതാസ്വിഹ വിധീയതേ ।। ൫൮.

ഇങ്ങനെ വ്യത്യസ്തമായ അഭിപ്രായങ്ങളുള്ളവര്‍ പലവിധം ശാസ്ത്രങ്ങള്‍ രചിച്ചു; ആദ്യം നാല് ശാഖകളോടെ ഒരു വേദം മാത്രമേ ഉണ്ടായിരുന്നുള്ളൂ, ത്രേതായുഗത്തില്‍ അതു വിഭജിക്കപ്പെട്ടു.

സംരോധാദായുഷശ്ചൈവ ദൃശ്യതേ ദ്വാപരേഷു ച । വേദവ്യാസൈശ്ചതുര്ധാ തു വ്യസ്യതേ ദ്വാപരാദിഷു ।। ൫൮.

ആയുസ്സ് കുറയുന്നതുകൊണ്ട് ഇത് ദ്വാപരയുഗങ്ങളില്‍ കാണപ്പെടുന്നു; ദ്വാപരയുഗം തുടങ്ങുമ്പോള്‍ തന്നെ വേദവ്യാസന്‍ വേദത്തെ നാല് ഭാഗങ്ങളായി വിഭജിച്ചു.

ഋഷിപുത്രൈഃ പുനര്വേദാ ഭിദ്യന്തേ ദൃഷ്ടിവിഭ്രമൈഃ। മന്ത്രബ്രാഹ്മണവിന്യാസൈഃ സ്വരവര്ണവിപര്യയൈഃ ।। ൫൮.

മഹര്‍ഷിമാരുടെ പുത്രന്മാര്‍ വീണ്ടും വേദങ്ങളെ വിഭജിച്ചു; അവരുടെ ദൃഷ്ടികളില്‍ ഉണ്ടായ ആശയക്കുഴപ്പവും മന്ത്ര-ബ്രാഹ്മണങ്ങളുടെ ക്രമത്തില്‍ വ്യത്യാസവും സ്വര-അക്ഷരങ്ങളില്‍ മാറ്റവും കാരണം.

സംഹിതാ ഋഗ്യജുഃസാമ്നാം സംഹന്യന്തേ ശ്രുതര്ഷിഭിഃ। സാമാന്യാദ്വൈകൃതാച്ചൈവ ദൃഷ്ടിഭിന്നൈഃ വ്കചിത്വ്കചിത് ।। ൫൮.

ഋക്, യജുര്‍, സാമവേദങ്ങളുടെ സംഹിതകള്‍ ജ്ഞാനികളായ ഋഷിമാര്‍ സമാഹരിക്കുന്നു; പൊതുവായും പ്രത്യേകമായും വ്യത്യാസങ്ങള്‍ ഉണ്ടാകുന്നതിനാല്‍ ചിലപ്പോള്‍ അവ മാറ്റം വരുത്തപ്പെടുന്നു.

ബ്രാഹ്മണം കല്പസൂത്രാണി മന്ത്രപ്രവചനാനി ച। അന്യേ തു പ്രഹിതാസ്തീര്ഥൈഃ കേചിത്താന് പ്രത്യവസ്ഥിതാഃ ।। ൫൮.

ബ്രാഹ്മണം, കല്പസൂത്രങ്ങള്‍, മന്ത്രങ്ങളുടെ വ്യാഖ്യാനങ്ങള്‍—ഇവയില്‍ ചിലത് പണ്ഡിതന്മാര്‍ സ്ഥാപിച്ചവയാണ്, ചിലത് ഗുരുക്കന്മാര്‍ സംരക്ഷിച്ചവയാണ്.

ദ്വാപരേഷു പ്രവര്ത്തന്തേ ഭിന്നവൃത്താശ്രമാ ദ്വിജാഃ। ഏകമാധ്വര്യവം പൂര്വമാസീദ്ദ്വൈധം പുനസ്തതഃ ।। ൫൮.

ദ്വാപരയുഗങ്ങളില്‍ ദ്വിജന്മാര്‍ വിവിധ ആചാരങ്ങളും അശ്രമങ്ങളും അനുഷ്ഠിക്കുന്നു; ആദ്യം ഒരു ആധ്വര്യുവം മാത്രം ഉണ്ടായിരിന്നു, പിന്നീട് അത് രണ്ടായി വിഭജിക്കപ്പെട്ടു.

സാമാന്യവിപരീതാര്ഥൈഃ കൃതം ശാസ്ത്രകുലന്ത്വിദമ്। ആധ്വര്യവസ്യ പ്രസ്താവൈര്ബഹുധാ വ്യാകുലം കൃതമ് ।। ൫൮.

പൊതുവായതും വിരുദ്ധമായതുമായ അര്‍ത്ഥങ്ങള്‍ കൊണ്ടു പലവിധം ശാസ്ത്രങ്ങള്‍ ഉണ്ടായി; ആധ്വര്യുക്കളുടെ വിവിധ വ്യാഖ്യാനങ്ങള്‍ മൂലം ഇത് വളരെ കലക്കമാര്‍ന്നതായിത്തീർന്നു.

തഥൈവാഥര്വഋക്സാമ്നാം വികല്പൈശ്ചാപ്യസംക്ഷയൈഃ। വ്യാകുലം ദ്വാപരേ ഭിന്നേ ക്രിയതേ ഭിന്നദര്ശനൈഃ ।। ൫൮.

അതുപോലെ അഥര്‍വ്വ, ഋക്, സാമവേദങ്ങളും അനന്തമായ വ്യത്യാസങ്ങളാലും വിഭജനം കൊണ്ടും ദ്വാപരയുഗത്തില്‍ ഭിന്നമായും കലക്കമുള്ളതായും മാറുന്നു.

തൈഷാം ഭേദാഃ പ്രഭേദാശ്ച വികല്പൈശ്ചാപ്യസംക്ഷയാഃ । ദ്വാപരേ സമ്പ്രവര്തന്തേ വിനശ്യന്തി പുനഃ കലൌ ।। ൫൮.

അവയുടെ വിഭജനം, ഉപവിഭജനം, അനന്തമായ വ്യത്യാസങ്ങള്‍—ഇവ ദ്വാപരയുഗത്തില്‍ ഉണ്ടാകുന്നു; പിന്നെ കലിയുഗത്തില്‍ അവ വീണ്ടും നശിക്കുന്നു.

തേഷാം വിപര്യയാശ്ചൈവ ഭവന്തി ദ്വാപരേ പുനഃ। അവൃഷ്ടിര്മരണഞ്ചൈവ തഥൈവ വ്യാധ്യുപദ്വവാഃ ।। ൫൮.

അവയുടെ വിപരീതഫലങ്ങളും ദ്വാപരയുഗത്തില്‍ വീണ്ടും സംഭവിക്കുന്നു: വരള്‍ച്ച, മരണം, രോഗങ്ങളും ദുരന്തങ്ങളും.

വാങ്മനഃകര്മജൈര്ദുഃഖൈര്നിര്വേദോ ജായതേ പുനഃ । നിര്വേദാജ്ജായതേ തേഷാം ദുഃഖമോക്ഷ വിചാരണാ ।। ൫൮.

വാക്ക്, മനസ്സ്, കര്‍മ്മം എന്നിവയാല്‍ ഉണ്ടാകുന്ന ദുഃഖങ്ങള്‍ മൂലം വീണ്ടും വിരക്തി ജനിക്കുന്നു; ആ വിരക്തിയില്‍ നിന്ന് അവരില്‍ ദുഃഖമുക്തിയെ കുറിച്ചുള്ള ചിന്ത ഉരുത്തിരിയുന്നു.

വിചാരാണാച്ച വൈരാഗ്യം വൈരാഗ്യാദ്ദോപദര്ശനമ്। ദോഷാണാം ദര്ശനാച്ചൈവ ദ്വാപരേ ജ്ഞാനസമ്ഭവഃ ।। ൫൮.

ചിന്തയില്‍ നിന്ന് വിരാഗ്യം, വിരാഗ്യത്തില്‍ നിന്ന് ദോഷങ്ങളെ കാണുന്ന മനസ്സ്, ദോഷങ്ങളെ തിരിച്ചറിയുന്നതിലൂടെ ദ്വാപരയുഗത്തില്‍ ജ്ഞാനം ഉദയിക്കുന്നു.

തേഷാഞ്ച മാനിനാം പൂര്വമാദ്യേ സ്വായമ്ഭുവേഽന്തരേ। ഉത്പദ്യന്തേ ഹി ശാസ്ത്രാണാം ദ്വാപരേ പരിപന്ഥിനഃ ।। ൫൮.

ആ അഹങ്കാരമുള്ളവരിൽ, ആദ്യം സ്വായംഭുവമന്വന്തരത്തിൽ, ദ്വാപരയുഗത്തിൽ ശാസ്ത്രങ്ങൾക്കെതിരെ നിലകൊള്ളുന്നവരും ഉദയിക്കുന്നു.

ആയുര്വേദവികല്പാശ്ച അങ്ഗാനാം ജ്യൌതിഷസ്യ ച। അര്ഥശാസ്ത്രവികല്പശ്ച ഹേതുശാസ്ത്രവികല്പനമ് ।। ൫൮.

ആയുര്‍വേദത്തിന്റെയും ജ്യോതിഷത്തിന്റെ ഉപവിഭാഗങ്ങളുടെയും അർത്ഥശാസ്ത്രത്തിന്റെയും തർക്കശാസ്ത്രത്തിന്റെയും പലതരത്തിലുള്ള വ്യത്യാസങ്ങൾ ഉണ്ടാകുന്നു.

സ്മൃതിശാസ്ത്രപ്രഭേദാശ്ച പ്രസ്ഥാനാനി പൃഥക് പൃഥക്। ദ്വാപരേഷ്വഭിവര്ത്തന്തേ മതിഭേദാസ്തഥാ നൃണാമ് ।। ൫൮.

സ്മൃതി ശാസ്ത്രങ്ങൾ പലവിധങ്ങളായി വിഭജിക്കപ്പെടുന്നു; ദ്വാപരയുഗത്തിൽ വ്യത്യസ്തമായ പാഠങ്ങൾക്കും ആളുകൾക്കിടയിൽ ഭിന്നാഭിപ്രായങ്ങൾക്കും ജന്മം ലഭിക്കുന്നു.

മനസാ കര്മണാ വാചാ കൃച്ഛ്രാ ദ്വാര്ത്താ പ്രസിദ്ധ്യതി। ദ്വാപരേ സര്വഭൂതാനാം കായക്ലേശപുരസ്കൃതാ ।। ൫൮.

മനസ്സിലൂടെ, പ്രവർത്തിയിലൂടെ, വാക്കിലൂടെ, വലിയ പ്രയാസത്തോടെ മാത്രമേ ഉപജീവനം സാധ്യമാകൂ; ദ്വാപരയുഗത്തിൽ എല്ലാ ജീവികൾക്കും ശരീരശ്രമം പ്രധാനമാണ്.

ലോഭേഽധൃതിര്വണിഗ്യുദ്ധം തത്ത്വാനാമവിനിശ്ചയഃ। വേദശാസ്ത്രപ്രണയനം ധര്മാണാം സങ്കരസ്തഥാ ।। ൫൮.

ലോഭം, സ്ഥിരതയില്ലായ്മ, വ്യാപാരവിവാദങ്ങൾ, സിദ്ധാന്തങ്ങളിൽ ആശങ്ക എന്നിവ മൂലം പുതിയ വേദശാസ്ത്രങ്ങൾ രചിക്കപ്പെടുകയും ധർമ്മങ്ങളിൽ കലാപം ഉണ്ടാകുകയും ചെയ്യുന്നു.

ദ്വാപരേഷു പ്രവര്ത്തന്തേ രോഗോ ലോഭോ വധസ്തഥാ। വര്ണാശ്രമപരിധ്വംസാഃ കാമദ്വേഷൌ തഥൈവ ച ।। ൫൮.

ദ്വാപരയുഗങ്ങളിൽ രോഗം, ലോഭം, കൊല്ലൽ എന്നിവയും വർണാശ്രമങ്ങളുടെ നാശവും, കാമവും ദ്വേഷവും എന്നിവയും ഉണ്ടാകുന്നു.

പൂര്ണേ വര്ഷസഹസ്രേ ദ്വേ പരമായുസ്തുഥാ നൃണാമ്। നിഃശേപേ ദ്വാപരേ തസ്മിന് തസ്യ സന്ധ്യാ തു പാദതഃ ।। ൫൮.

രണ്ടായിരം വർഷം പൂർണ്ണമായപ്പോൾ അതാണ് മനുഷ്യരുടെ പരമായുസ്സ്; ദ്വാപരയുഗം അവസാനിക്കുമ്പോൾ അതിന്റെ സന്ധ്യ ഒരു കാലിൽ നിന്ന് തുടങ്ങുന്നു.

പ്രതിഷ്ഠതേ ഗുണൈര്ഹീനോ ധര്മോഽസൌ ദ്വാപരസ്യ തു । തഥൈവ സന്ധ്യാപാദേന അംശസ്തസ്യാവതിഷ്ഠതേ ।। ൫൮.

ദ്വാപരയുഗത്തിൽ ധർമ്മം ഗുണങ്ങൾ കുറഞ്ഞ നിലയിലാണ്; അങ്ങനെ തന്നെ, സന്ധ്യയുടെ ഒരു കാലിൽ മാത്രം അതിന്റെ ഒരു ഭാഗം മാത്രം ശേഷിക്കുന്നു.