ത്രേതാ ത്രീണി സഹസ്രാണി സങ്ഖ്യൈവ പരികീര്ത്യതേ। തസ്യാസ്തു ത്രിശതീ സന്ധ്യാ സന്ധ്യാംശശ്ച തഥാവിധഃ ।। ൫൭.
ത്രേതായുഗം മൂവായിരം വർഷം ആണെന്ന് കണക്കാക്കപ്പെടുന്നു. അതിനും മൂന്നു നൂറ് വർഷം ദൈർഘ്യമുള്ള സന്ധ്യയും, അതുപോലെയുള്ള സന്ധ്യാംശവും ഉണ്ട്.
ദ്വാപരം ദ്വേ സഹസ്രേ തു യുഗമാഹുര്മനീഷിണഃ । തസ്യാപി ദ്വിശതീ സന്ധ്യാ സന്ധയാംശഃ സന്ധ്യയാ സമഃ ।। ൫൭.
ദ്വാപരയുഗം രണ്ടായിരം വർഷം ആണെന്ന് ജ്ഞാനികൾ പറയുന്നു. അതിനും ഇരുനൂറ് വർഷം ദൈർഘ്യമുള്ള സന്ധ്യയും, അതിനോടു തുല്യമായ സന്ധ്യാംശവും ഉണ്ട്.
കലിം വര്ഷസഹസ്രന്തു യുഗമാഹുര്മനീഷിണഃ। തസ്യാപ്യേകശതീ സന്ധ്യാ സന്ധ്യയാ സമഃ ।। ൫൭.
കലിയുഗം ആയിരം വർഷം ആണെന്ന് ജ്ഞാനികൾ പറയുന്നു. അതിനും നൂറ് വർഷം ദൈർഘ്യമുള്ള സന്ധ്യയും, അതിനോടു തുല്യമായ സന്ധ്യാംശവും ഉണ്ട്.
ഏഷാ ദ്വാദശസാഹസ്രീ യുഗാഖ്യാ പരികീര്ത്തിതാ। കൃതം ത്രേതാ ദ്വാപരഞ്ച കലിശ്ചൈവ ചതുഷ്ടയമ് ।। ൫൭.
ഇങ്ങനെ, കൃത, ത്രേത, ദ്വാപര, കലി എന്നിങ്ങനെ നാലു യുഗങ്ങൾ ചേർന്ന്, യുഗചക്രം പന്ത്രണ്ടായിരം വർഷം ആണെന്ന് പറയുന്നു.
അത്ര സംവത്സരാഃ സൃഷ്ടാ മാനുഷേണ പ്രമാണതഃ। കൃതസ്യ താവദ്വക്ഷ്യാമി വര്ഷാണാം തത്പ്രമാണതഃ ।। ൫൭.
ഇവിടെ, മനുഷ്യരുടെ അളവുപ്രകാരം വർഷങ്ങൾ കണക്കാക്കുന്നു. ആ അളവിൽ കൃതയുഗത്തിലെ വർഷങ്ങളുടെ എണ്ണം ഞാൻ പറയാം.
സഹസ്രാണാം ശതാന്യത്ര ചതുര്ദശ തു സങ്ഖ്യയാ। ചത്വാരിംശത് സഹസ്രാണി കലികാലയുഗസ്യ തു ।। ൫൭.
ഇവിടെ കണക്കുപ്രകാരം പതിനാലു ലക്ഷം വർഷവും, കലിയുഗത്തിന്റെ കാലം നാല്പതിനായിരം വർഷവുമാണ്.
ഏവം സങ്ഖ്യാതകാലശ്ച കാലേഷ്വിഹ വിശേഷതഃ। ഏവം ചതുര്യുഗഃ കാലോ വിനാ സന്ധ്യാംശകൈഃ സ്മൃതഃ ।। ൫൭.
ഇങ്ങനെ, കണക്കാക്കിയ കാലം പ്രത്യേകമായി ഇവിടെ പറയപ്പെടുന്നു. സന്ധ്യാംശങ്ങൾ ഒഴിവാക്കി നാലു യുഗങ്ങളുടെ കാലം ഇങ്ങനെ കണക്കാക്കപ്പെടുന്നു.
ചത്വാരിംശത്ര്ത്രീണി ചൈവ നിയുതാനി ച സങ്ഖ്യയാ । വിംശതിശ്ച സഹസ്രാണി സസന്ധ്യാംശശ്ചതുര്യുഗഃ ।। ൫൭.
കണക്കുപ്രകാരം നാല്പത്തിമൂന്ന് നിയുതും ഇരുപതിനായിരം വർഷവും, സന്ധ്യാംശങ്ങളോടുകൂടി, നാലു യുഗങ്ങൾക്കുള്ളതാണ്.
ഏവം ചതുര്യുഗാഖ്യാ തു സാധികാ ഹ്യേകസപ്തതിഃ। കൃതത്രേതാദിയുക്താ സാ മനോരന്തരമുച്യതേ ।। ൫൭.
ഇങ്ങനെ, അധികം ചേർത്താൽ നാലു യുഗങ്ങളുടെ ചക്രം എഴുപത്തൊന്ന് ആകുന്നു. കൃത, ത്രേത തുടങ്ങിയവ ചേർന്ന് ഇതാണ് ഒരു മന്വന്തരം എന്ന് വിളിക്കപ്പെടുന്നത്.
മന്വന്തരസ്യ സങ്ഖ്യാ തു വര്ഷാഗ്രേണ നിബോധത। ത്രിംശത്കോട്യസ്തു വര്ഷാണാം മാനുഷേണ പ്രകീര്തിതാഃ ।। ൫൭.
മന്വന്തരത്തിലെ വർഷങ്ങളുടെ എണ്ണം ഇനി മനസ്സിലാക്കുക: മനുഷ്യരുടെ കണക്കുപ്രകാരം മുപ്പത് കോടി വർഷങ്ങളാണ് പറയുന്നത്.
സപ്തഷഷ്ടിസ്തഥാന്യാനി നിയുതാന്യധികാനി തു। വിംശതിശ്ച സഹസ്രാണി കാലോഽയം സാധികാം വിനാ ।। ൫൭.
അതിനുപുറമേ അറുപത്തേഴു നിയുതയും ഇരുപതിനായിരം വർഷവും അധികമായി ഉണ്ട്. അധികം ഒഴിച്ചാൽ ഇതാണ് ആ കാലം.
മന്വന്തരസ്യ സങ്ഖ്യൈഷാ സങ്ഖ്യാവിദ്ഭിര്ദ്വിജൈഃ സ്മൃതാ। മന്വന്തരസ്യ കാലോഽയം യുഗൈഃ സാര്ദ്ധം പ്രകീര്തിതഃ ।। ൫൭.
ഇതാണ് മന്വന്തരത്തിന്റെ കണക്കെന്ന് സംഖ്യയിൽ നിപുണരായ ദ്വിജന്മാർ ഓർക്കുന്നു. യുഗങ്ങൾക്കൊപ്പം ചേർന്ന് ഇതാണ് മന്വന്തരത്തിന്റെ കാലം എന്ന് പറയുന്നു.
ചതുഃ സഹസ്രയുക്തം വൈ പ്രഥമന്തത് കൃതം യുഗമ്। ത്രേതാവശിഷ്ടം വക്ഷ്യാമി ദ്വാപരം കലിമേവ ച ।। ൫൭.
ആദ്യ കൃതയുഗം നാലായിരം വർഷം ചേർന്നതാണ്. ശേഷിക്കുന്ന ത്രേത, ദ്വാപര, കലി എന്നിവയും ഞാൻ പറയും.
യുഗപത്സമവേതാര്ഥോ ദ്വിധാ വക്തും ന ശക്യതേ। ക്രമാഗതം മയാ ഹ്യേതത്തുഭ്യം പ്രോക്തം യുഗദ്വയമ്। ഋഷിവംശപ്രസങ്ഗേന വ്യാകുലത്വാത്തഥൈവ ച ।। ൫൭.
യുഗങ്ങളുടെ അർത്ഥം ഒരുമിച്ച് രണ്ടുവിധമായി പറയാൻ കഴിയില്ല. ക്രമത്തിൽ ഈ രണ്ട് യുഗങ്ങൾ ഞാൻ നിന്നോട് പറഞ്ഞു, ഋഷിവംശത്തിന്റെ പ്രസംഗവും അതിന്റെ സങ്കീർണ്ണതയും കാരണം.
തത്ര ത്രേതായുഗസ്യാദൌ മനുഃ സപ്തര്ഷയശ്ച തേ। ശ്രൌതം സ്മാര്ത്തഞ്ച ധര്മഞ്ച ബ്രഹ്മണാ ച പ്രചോദിതമ് ।। ൫൭.
അവിടെ, ത്രേതായുഗത്തിന്റെ ആരംഭത്തിൽ, മനുവും ഏഴു മഹർഷിമാരും ബ്രഹ്മാവിന്റെ പ്രേരണയാൽ, വേദവിധിയും ആചാരനിയമവും സ്ഥാപിച്ചു.
ദാരാഗ്നിഹോത്രസംയോഗമൃഗ്യജുഃ സാമസംജ്ഞിതമ്। ഇത്യാദിലക്ഷണം ശ്രൌതം ധര്മം സപ്തര്ഷയോഽബ്രുവന് ।। ൫൭.
ഭാര്യയും അഗ്നിഹോത്രവും ഒന്നിച്ചു ചേർന്നുള്ള, ഋഗ്, യജുർ, സാമ എന്നിങ്ങനെയുള്ള ലക്ഷണങ്ങളുള്ള വേദവിധി ഏഴു മഹർഷിമാർ പ്രഖ്യാപിച്ചു.
പരസ്പരാഗതം ധര്മം സ്മാര്ത്തഞ്ചാചാരലക്ഷണമ്। വര്ണാശ്രമാചാരയുതം മനുഃ സ്വായമ്ഭുവോഽബ്രവീത് ।। ൫൭.
ആചാരവും പരസ്പര അനുസരണവും, വർണ്ണാശ്രമങ്ങളിലെ കൃത്യങ്ങൾക്കൊപ്പം, മനു സ്വായംഭുവൻ ആചാരനിയമത്തെക്കുറിച്ച് പ്രസ്താവിച്ചു.
സത്യേന ബ്രഹ്മചര്യേണ ശ്രുതേന തപസാ ച വൈ। തേഷാം സുതപ്തതപസാമാര്ഷേയേണ ക്രമേണ തു ।। ൫൭.
സത്യവും ബ്രഹ്മചര്യവും വേദപഠനവും കഠിനതപസ്സും പാലിച്ചവരായ മഹർഷിമാർ, തങ്ങളുടെ തപസ്സിന്റെ ഫലമായി, ആചാരക്രമം അനുസരിച്ചു.
സപ്തര്ഷീണാം മനോശ്ചൈവ ആദ്യേ ത്രേതായുഗസ്യ തു । അബുദ്ധിപൂര്വകം തേഷാമക്രിയാപൂര്വമേവ ച ।। ൫൭.
ത്രേതായുഗത്തിന്റെ തുടക്കത്തിൽ, ഏഴു മഹർഷിമാർക്കും മനുവിനും മുൻകൂർ അറിവോ പ്രവർത്തിയോ ഇല്ലാതെയാണ് എല്ലാം സംഭവിച്ചത്.
അഭിവ്യക്താസ്തു തേ മന്ത്രാസ്താരകാദ്യൈര്നിദര്ശനൈഃ। ആദികല്പേ തു ദേവാനാം പ്രാദുര്ഭൂതാസ്തു തേ സ്വയമ് ।। ൫൭.
അവ മന്ത്രങ്ങൾ നക്ഷത്രാദി ലക്ഷണങ്ങളാൽ വ്യക്തമായി; ആദികല്പത്തിൽ ദേവന്മാരിൽ സ്വയം ഉദിച്ചുവന്നു.
പ്രണാശേ ത്വഥ സിദ്ധീനാമപ്യാസാഞ്ച പ്രവര്ത്തനമ്। ആസന് മന്ത്രാ വ്യതീതേഷു യേ കല്പേഷു സഹസ്രശഃ। തേമന്ത്രാ വൈ പുനസ്തേഷാം പ്രതിഭാസസമുത്ഥിതാഃ ।। ൫൭.
സിദ്ധികൾ നശിച്ചപ്പോൾ, പുതിയവ ആരംഭിക്കുമ്പോൾ, ആയിരക്കണക്കിന് മന്ത്രങ്ങൾ പഴയ കാലങ്ങളിൽ ഉണ്ടായിരുന്നു; അവ മന്ത്രങ്ങൾ അവർക്കു വീണ്ടും മനസ്സിൽ ഉദിച്ചു.
ഋചോ യജൂംഷി സാമാനി മന്ത്രാശ്ചാഥര്വണാനി ച। സപ്തര്ഷിഭിസ്തു തേ പ്രോക്താഃ സ്മാര്തം ധര്മം മനുര്ജഗൌ ।। ൫൭.
ഋക്, യജുർ, സാമ, അതർവണമന്ത്രങ്ങൾ ഏഴു മഹർഷിമാർ പ്രസ്താവിച്ചു; മനു ആചാരനിയമം പ്രഖ്യാപിച്ചു.
ത്രേതാദൌ സംഹിതാ വേദാഃ കേവലാ ധര്മശേഷതഃ। സംരോധാദായുഷശ്ചൈവ വ്യസ്യന്തേ ദ്വാപരേഷു തേ ।। ൫൭.
ത്രേതായുഗത്തിന്റെ ആരംഭത്തിൽ, വേദങ്ങൾ ഒറ്റ സമാഹാരമായി നിലനിന്നിരുന്നു, നിയമങ്ങൾ കുറവായിരുന്നു; ആയുസ്സും നിയന്ത്രണവും കാരണം, ദ്വാപരയുഗത്തിൽ അവ വിഭജിക്കപ്പെട്ടു.
ഋഷയസ്തപസാ ദേവാഃ കലൌ ച ദ്വാപരേഷു വൈ। അനാദിനിധനാ ദിവ്യാഃ പൂര്വം സൃഷ്ടാഃ സ്വയമ്ഭുവാ ।। ൫൭.
മഹർഷിമാർ തപസ്സിലൂടെ, ദേവന്മാർ കലിയിലും ദ്വാപരയിലും, സ്വായംഭുവൻ ആദിയിൽ സൃഷ്ടിച്ച ദിവ്യരായി, ആരംഭമോ അവസാനമോ ഇല്ലാതെ നിലനിന്നു.
സധര്മാഃ സപ്രജാഃ സാങ്ഗാ യഥാധര്മം യുഗേ യുഗേ। വിക്രീഡന്തേ സമാനാര്ഥാ വേദവാദാ യഥായുഗമ് ।। ൫൭.
തങ്ങളുടെ നിയമം, സന്തതി, അവയവങ്ങൾ എന്നിവയോടെ, ഓരോ യുഗത്തിലും ധർമ്മത്തിന് അനുസരിച്ച്, ഒരുമിച്ച് കളിച്ചു, ഓരോ യുഗത്തിനും അനുയോജ്യമായി വേദങ്ങൾ പ്രസ്താവിച്ചു.
ആരമ്ഭയജ്ഞാ ക്ഷത്രസ്യ ഹവിര്യജ്ഞാ വിശാമ്പതേഃ। പരിചാര യജ്ഞാഃ ശൂദ്രാസ്തു ജപയജ്ഞാ ദ്വിജോത്തമാഃ ।। ൫൭.
ആരംഭയജ്ഞങ്ങൾ ക്ഷത്രിയർക്കാണ്; ഹവിര്യജ്ഞങ്ങൾ ജനാധിപതിക്ക്; സേവയജ്ഞങ്ങൾ ശൂദ്രർക്കും ജപയജ്ഞങ്ങൾ ദ്വിജശ്രേഷ്ഠർക്കും ആണ്.
തഥാ പ്രമുദിതാ വര്ണാസ്ത്രേതായാം ധര്മപാലിതാഃ। ക്രിയാവന്തഃ പ്രജാവന്തഃ സമൃദ്ധാഃ സുഖിനസ്തഥാ ।। ൫൭.
ഇങ്ങനെ, ത്രേതായുഗത്തിൽ വർണ്ണങ്ങൾ ധർമ്മരക്ഷയാൽ സന്തോഷത്തോടെ, കര്മനിരതരായി, സന്തതിയോടെ, സമൃദ്ധിയോടെ, സന്തോഷത്തോടെ ജീവിച്ചു.
ബ്രാഹ്മണാനനുവര്ത്തന്തേ ക്ഷത്രിയാഃ ക്ഷത്രിയാന് വിശഃ। വൈശ്യാനുവര്തിനഃ ശൂദ്രാഃ പരസ്പരമനുവ്രതാഃ ।। ൫൭.
ക്ഷത്രിയർ ബ്രാഹ്മണരെ അനുസരിക്കുന്നു; ജനങ്ങൾ ക്ഷത്രിയരെ; ശൂദ്രർ വൈശ്യരെ; എല്ലാവരും പരസ്പരം അനുസരിക്കുന്നു.
ശുഭാഃ പ്രവൃത്തയസ്തേഷാം ധര്മാ വര്ണാശ്രമാസ്തഥാ। സങ്കല്പിതേന മനസാ വാചോക്തേന സ്വസര്മണാ। ത്രേതായുഗേ ത്വവികലഃ കര്മ്മാരമ്ഭഃ പ്രസിദ്ധ്യതി ।। ൫൭.
അവരുടെ ശുഭപ്രവൃത്തികളും, ധർമ്മവും, വർണ്ണാശ്രമങ്ങളും, മനസ്സിൽ ഉറച്ച തീരുമാനവും വാക്കിൽ പറഞ്ഞതും തങ്ങളുടെ കര്മവും, ത്രേതായുഗത്തിൽ കര്മാരംഭം കുഴപ്പമില്ലാതെ വിജയകരമാണ്.
ആയുര്മേധാ ബലം രൂപമാരോഗ്യം ധര്മശീലതാ। സര്വസാധാരണാ ഹ്യേതേ ത്രേതായാം വൈ ഭവന്ത്യുത ।। ൫൭.
ആയുസ്സും ബുദ്ധിയും ശക്തിയും സൗന്ദര്യവും ആരോഗ്യവും ധാർമ്മികതയും ത്രേതായുഗത്തിൽ എല്ലാവർക്കും പൊതുവായതാണ്.