ഇത്യേ തേ പിതരോ ദേവാ ദേവാശ്ച പിതരശ്ച വൈ। ഋതാര്ത്തവാ അനേകേ തു അന്യോന്യപിതരഃ സ്മൃതാഃ ।। ൫൬.
ഇങ്ങനെ പിതാക്കന്മാർ ദേവന്മാരും ദേവന്മാർ പിതാക്കന്മാരുമാണ്; പലരും ഋതുക്കളുമായി ബന്ധപ്പെട്ടവരും, ചിലർ പരസ്പരം പിതാക്കന്മാരായി അറിയപ്പെടുന്നു.
ഏതേ തു പിതരോ ദേവാ മാനുഷാഃ പിതരശ്ച യേ। പ്രീതേഷു തേഷു പ്രീയന്തേ ശ്രദ്ധായുക്തേന കര്മണാ ।। ൫൬.
ഈ പിതാക്കന്മാർ ദേവന്മാരും, മനുഷ്യപിതാക്കന്മാരും; അവരെ സന്തോഷിപ്പിച്ചാൽ, വിശ്വാസത്തോടെ ചെയ്ത കർമ്മം കൊണ്ട് അവർ സംതൃപ്തരാകുന്നു.
ഇത്യേവം പിതരഃ പ്രോക്താഃ പിദൄണാം സോമപായിനാമ്। ഏതത് പിതൃമതത്വം ഹി പുരാണേ നിശ്ചയോ മതഃ ।। ൫൬.
ഇങ്ങനെ സോമപാനപിതാക്കന്മാരെ കുറിച്ച് പറഞ്ഞിരിക്കുന്നു; ഇതാണ് പുരാണത്തിൽ അംഗീകരിച്ചിരിക്കുന്ന പിതൃതത്വം.
ഇത്യര്കപിതൃ സോമാനാമൈലസ്യ ച സമാഗമഃ। സുധാമൃതസ്യ ചാവാപ്തിഃ പിതൄണാഞ്ചൈവ തര്പണമ് ।। ൫൬.
ഇങ്ങനെ സൂര്യപിതാക്കന്മാരുടെയും ചന്ദ്രപിതാക്കന്മാരുടെയും ഐക്യം, അമൃതം ലഭിക്കൽ, പിതാക്കന്മാരുടെ തൃപ്തി എന്നിവയും വിവരിച്ചു.
പൂര്ണിമാവാസ്യയോഃ കാലഃ പിതൄണാം സ്ഥാനമേവ ച। സമാസാത്കീര്ത്തിതസ്തുഭ്യമേഷ സര്ഗഃ സനാതനഃ ।। ൫൬.
പൗർണമിയും അമാവാസ്യയും പിതാക്കന്മാരുടെ സ്ഥാനം എന്നിവയും സംക്ഷിപ്തമായി നിന്നോട് പറഞ്ഞു; ഇതാണ് ശാശ്വതമായ സൃഷ്ടി.
വൈശ്വരൂപ്യന്തു സര്വസ്യ കഥിത़ഞ്ചൈകദേശികമ്। ന ശക്യം പരിസങ്ഖ്യാതും ശ്രദ്ധേയം ഭൂതിമിച്ഛതാ ।। ൫൬.
സകലത്തിന്റെയും വൈശ്വരൂപവും അതിന്റെ ഭാഗികതയും പറഞ്ഞിരിക്കുന്നു; അതിനെ മുഴുവൻ എണ്ണികഴിയില്ല, ഭാവുക്യം ആഗ്രഹിക്കുന്നവർ വിശ്വസിക്കണം.
സ്വായമ്ഭുവസ്യ ഹീത്യേഷ സര്ഗഃ ക്രാന്തോ മയാത്ര വൈ। വിസ്തരേണാനുപൂര്വ്യാ ച ഭൂയഃ കിം വര്ണയാമ്യഹമ് ।। ൫൬.
സ്വായംഭുവന്റെ ഈ സൃഷ്ടി ഞാൻ ഇവിടെ ക്രമമായി വിശദമായി പറഞ്ഞിരിക്കുന്നു; ഇനി ഞാൻ എന്ത് വിശദീകരിക്കണം?
ചതുര്യുഗാനി യാന്യാസന് പൂര്വം സ്വായമ്ഭുവേഽന്തരേ । തേഷാം നിസര്ഗം തത്ത്വഞ്ച ശ്രോതുമിച്ഛാമി വിസ്തരാത് ।। ൫൭.
സ്വായംഭുവമന്വന്തരത്തിൽ മുമ്പ് ഉണ്ടായിരുന്ന നാലു യുഗങ്ങളുടെ ഉത്ഭവവും സാരവും ഞാൻ വിശദമായി കേൾക്കാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നു.
പൃഥിവ്യാദിപ്രസങ്ഗേന യന്മയാ പ്രാഗുദാഹൃതമ്। തേഷാഞ്ചതുര്യുഗം ഹ്യേതത് പ്രവക്ഷ്യാമി നിബോധത ।। ൫൭.
ഭൂമി മുതലായ വിഷയങ്ങളെ കുറിച്ച് ഞാൻ മുമ്പ് പറഞ്ഞതിന്റെ അടിസ്ഥാനത്തിൽ, നാലു യുഗങ്ങളെപ്പറ്റി ഞാൻ വിശദമായി പറയാം. ശ്രദ്ധയോടെ കേൾക്കൂ.
സങ്ഖ്യയേഹ പ്രസങ്ഖ്യായ വിസ്താരാച്ചൈവ സര്വശഃ। യുഗഞ്ച യുഗഭേദഞ്ച യുഗധര്മന്തഥൈവ ച ।। ൫൭.
ഇവിടെ, യുഗങ്ങളുടെ എണ്ണം, വ്യത്യാസങ്ങൾ, ഓരോ യുഗത്തിന്റെയും സ്വഭാവം എന്നിവ ഞാൻ വിശദമായി വിവരിക്കും.
യുഗസന്ധ്യംശകഞ്ചൈവ യുഗസന്ധാനമേവ ച। ഷട്പ്രകാരയുഗാഖ്യാനാം പ്രവക്ഷ്യാമീഹ തത്ത്വതഃ ।। ൫൭.
യുഗസന്ധി എന്ന ഭാഗം, യുഗങ്ങളുടെ സംധികൾ, ആറ് വിധത്തിലുള്ള യുഗങ്ങളുടെ വിശദവിവരണം എന്നിവ ഞാൻ സത്യമായി ഇവിടെ വിവരിക്കും.
ലൌകികേന പ്രമാണേന വിബുദ്ധോഽബ്ദസ്തു മാനുഷഃ। തേനാബ്ദേന പ്രസങ്ഖ്യായ വക്ഷ്യാമീഹ ചതുര്യുഗമ് ।। ൫൭.൫ . നിമേഷകാലഃ കാഷ്ഠാ ച കലാശ്ചാപി മുഹൂര്ത്തകാഃ। നിമേഷകാലതുല്യം ഹി വിദ്യാല്ലഘ്വക്ഷരഞ്ചയത് ।। ൫൭.
ലോകത്തിൽ ഉപയോഗിക്കുന്ന അളവുപ്രകാരം, ഒരു വർഷം മനുഷ്യവർഷം എന്നാണ് കരുതുന്നത്. അതുപ്രകാരം ഞാൻ നാലു യുഗങ്ങളുടെ എണ്ണം ഇവിടെ പറയാം. നിമിഷം, കഷ്ടം, കല, മുഹൂർത്തം എന്നിവയുടെ സമയവും, നിമിഷത്തോളം ദൈർഘ്യമുള്ളത് ലഘ്വക്ഷരം എന്നാണ് അറിയേണ്ടത്.
കാഷ്ഠാ നിമേഷാ ദശ പഞ്ച ചൈവ ത്രിംശച്ച കാഷ്ഠാ ഗണയേത് കലാസ്താഃ। ത്രിംശത് കലാശ്ചൈവ ഭവേന്മുഹൂര്ത്താസ്തത്ര്ത്രിംശതാ രാത്ര്യഹനീ സമേതേ ।। ൫൭.
പതിനഞ്ച് നിമിഷങ്ങൾ ചേർന്നാൽ ഒരു കഷ്ടം, മുപ്പത് കഷ്ടങ്ങൾ ചേർന്നാൽ ഒരു കല, മുപ്പത് കലകൾ ചേർന്നാൽ ഒരു മുഹൂർത്തം, മുപ്പത് മുഹൂർത്തങ്ങൾ ചേർന്നാൽ ഒരു ദിവസം-രാത്രി ഉണ്ടാകും.
അഹോരാത്രേ വിഭജതേ സൂര്യോ മാനുഷദൈവികേ। തത്രാഹഃ കര്മചേഷ്ടായാം രാത്രിഃ സ്വപ്നായ കല്പ്യതേ ।। ൫൭.
സൂര്യൻ, ദിവസം-രാത്രി മനുഷ്യനും ദൈവത്തിനും വേണ്ടി വിഭജിക്കുന്നു. അതിൽ, ദിവസം പ്രവർത്തനത്തിനും രാത്രി ഉറക്കത്തിനും ആണ്.
പിത്ര്യേ രാത്ര്യഹനീ മാസഃ പ്രവിഭാഗസ്തയോഃ പുനഃ। കൃഷ്ണ പക്ഷസ്ത്വഹസ്തേഷാം ശുക്ലഃ സ്വപ്നായ ശര്വരീ ।। ൫൭.
പിതൃക്കൾക്കു വേണ്ടി, ഒരു മാസം ഒരു ദിവസം-രാത്രിയാണ്. അതിൽ, കൃഷ്ണപക്ഷം അവരുടെ ദിവസം, ശുക്ലപക്ഷം ഉറക്കത്തിനുള്ള രാത്രിയാണ്.
ത്രിംശച്ച മാനുഷാ മാസാഃ പിത്ര്യോ മാസശ്ച സ സ്മൃതഃ। ശതാനി ത്രീണി മാസാനാം ഷഷ്ടയാ ചാപ്യധികാനി വൈ। പിത്ര്യഃ സംവത്സരോ ഹ്യേഷ മാനുഷേണ വിഭാവ്യതേ ।। ൫൭.
മുപ്പത് മനുഷ്യമാസങ്ങൾ ചേർന്നാൽ ഒരു പിതൃമാസം എന്നാണ് പറയുന്നത്. മൂവായിരത്തറുപത് മാസങ്ങൾ ചേർന്നാൽ ഒരു പിതൃവർഷം മനുഷ്യരുടെ കണക്കുപ്രകാരം ഉണ്ടാകും.
മാനുഷേണൈവ മാനേന വര്ഷാണാം യച്ഛതം ഭവേത് । പിദൄണാം ത്രീണി വര്ഷാണി സങ്ഖയാതാനീഹ താനി വൈ। ചത്വാര ശ്ചാധികാ മാസാഃ പിത്രേ ചൈവേഹ കീര്ത്തിതാഃ ।। ൫൭.
മനുഷ്യരുടെ അളവുപ്രകാരം, നൂറു വർഷം പിതൃക്കൾക്ക് മൂന്നു വർഷവും നാല് മാസവും ആയി കണക്കാക്കപ്പെടുന്നു.
ലോകികേനൈവ മാനേന അബ്ദോ യോ മാനുഷഃ സ്മൃതഃ। ഏതദ്ദിവ്യമഹോരാത്രം ശാസ്ത്രേഽസ്മിന് നിശ്വയോ മതഃ ।। ൫൭.
ലോകത്തിൽ ഉപയോഗിക്കുന്ന അളവുപ്രകാരം, മനുഷ്യവർഷം ഈ ശാസ്ത്രത്തിൽ ഒരു ദൈവദിവസം-രാത്രിയായി കണക്കാക്കുന്നു.
ദിവ്യേ രാത്ര്യഹനീ വര്ഷം പ്രവിഭാഗസ്തയോഃ പുനഃ । അഹസ്തത്രോദഗയനം രാത്രിഃ സ്യാദ്ദക്ഷിണായനമ് ।। ൫൭.
ദൈവവർഷം, ദിവസം-രാത്രിയായി വിഭജിക്കപ്പെടുന്നു. അതിൽ, ദിവസം ഉത്തരായണം, രാത്രി ദക്ഷിണായനം എന്നാണ്.
യേ തേ രാത്ര്യഹനീ ദിവ്യേ പ്രസങ്ഖയാതേ തയോഃ പുനഃ। ത്രിംശച്ച താനി വര്ഷാണി ദിവ്യോ മാസസ്തു സ സ്മൃതഃ ।। ൫൭.
ദൈവദിവസവും രാത്രിയും മുപ്പത് എണ്ണിയാൽ, അതാണ് ദൈവമാസം എന്ന് കരുതപ്പെടുന്നു.
മാനുഷഞ്ച ശതം വിദ്ധി ദിവ്യമാസാസ്ത്രയസ്തു തേ। ദശ ചൈവ തഥാഹാനി ദിവ്യോ ഹ്യേഷ വിധിഃ സ്മൃതഃ ।। ൫൭.
നൂറ് മനുഷ്യവർഷം മൂന്നു ദൈവമാസവും പത്ത് ദിവസവും ആണ്; ഇതാണ് ദൈവങ്ങളുടെ കണക്കുപ്രകാരം പറയുന്നത്.
ത്രീണി പര്ഷശതാന്യേവ ഷഷ്ടിവര്ഷാണി യാനി ച। ദിവ്യഃ സംവത്സരോ ഹ്യേഷ മാനുഷേണ പ്രകീര്ത്തിതഃ ।। ൫൭.
മൂവായിരത്തറുപത് വർഷങ്ങൾ ചേർന്നാൽ, അതാണ് മനുഷ്യരുടെ കണക്കിൽ ഒരു ദൈവവർഷം എന്ന് പറയപ്പെടുന്നു.
ത്രീണി വര്ഷസഹസ്രാണി മാനുഷേണ പ്രമാണതഃ। ത്രിംശദ്യാനി തു വര്ഷാണി മതഃ സപ്തര്ഷിവത്സരഃ ।। ൫൭.
മൂന്നായിരം മനുഷ്യവർഷവും മുപ്പത് വർഷവും ചേർന്നാൽ, അതാണ് സപ്തർഷികളുടെ ഒരു വർഷം എന്ന് അറിയപ്പെടുന്നത്.
നവ യാനി സഹസ്രാണി വര്ഷാണാം മാനുഷാണി തു । അന്യാനി നവതിശ്ചൈവ ക്രൌഞ്ചഃ സംവത്സരഃ സ്മൃതഃ ।। ൫൭.
തൊള്ളായിരം മനുഷ്യവർഷവും തൊണ്ണൂറ് വർഷവും ചേർന്നാൽ, അതാണ് ക്രൗഞ്ചന്റെ വർഷം എന്ന് പറയപ്പെടുന്നു.
ഷട്ത്രിംശത്തു സഹസ്രാണി വര്ഷാണാം മാനുഷാണി തു । വര്ഷാണാന്തു ശതം ജ്ഞേയം ദിവ്യോ ഹ്യേഷ വിധിഃ സ്മൃതഃ ।। ൫൭.
മുപ്പത്താറായിരം മനുഷ്യവർഷവും നൂറ് വർഷവും ചേർന്നാൽ, അതാണ് ദൈവങ്ങളുടെ കണക്കുപ്രകാരം പറയുന്നത്.
ത്രീണ്യേവ നിയുതാന്യേവ വര്ഷാണാം മാനുഷാണി ച। ഷഷ്ടിശ്ചൈവ സഹസ്രാണി സങ്ഖ്യാതാനി തു സങ്ഖ്യയാ। ദിവ്യവര്ഷസഹസ്രന്തു പ്രാഹുഃ സങ്ഖ്യാവിദോ ജനാഃ ।। ൫൭.
മുന്നൂറായിരം മനുഷ്യവർഷവും അറുപതിനായിരം കൂടി ചേർന്നാൽ, എണ്ണത്തിൽ കണക്കാക്കിയാൽ, അതാണ് ആയിരം ദൈവവർഷം എന്ന് സംഖ്യാ വിദഗ്ധർ പറയുന്നു.
ഇത്യേവമൃഷിഭിര്ഗീതം ദിവ്യയാ സങ്ഖ്യയാന്വിതമ്। ദിവ്യേനൈവ പ്രമാണേന യുഗസങ്കചാപ്രകല്പനമ് ।। ൫൭.
ഇങ്ങനെ മഹർഷിമാർ ദിവ്യമായ കണക്കുകൾ ഉപയോഗിച്ച്, ദിവ്യമായ അളവിൽ, യുഗങ്ങളുടെ ക്രമീകരണം പാടിയിരിക്കുന്നു.
ചത്വാരി ഭാരതേ വര്ഷേ യുഗാനി കവയോ വിദുഃ। പൂര്വം കൃതയുഗം നാമ തതസ്ത്രേതാ വിധീയതേ। ദ്വാപരശ്ച കലി ശ്ചൈവ യുഗാന്യേതാനി കല്പയേത് ।। ൫൭.
ഭാരതഭൂമിയിൽ നാലു യുഗങ്ങൾ ഉണ്ടെന്ന് കവിൾ അറിയുന്നു. ആദ്യം കൃതയുഗം, അതിന് ശേഷം ത്രേതായുഗം, പിന്നെ ദ്വാപരയുഗം, ഒടുവിൽ കലിയുഗം — ഇവയാണ് എണ്ണപ്പെടുന്ന യുഗങ്ങൾ.
ചത്വാര്യാഹുഃ സഹസ്രാണി വര്ഷാണാന്തു കൃതം യുഗമ്। തത്ര താവച്ഛതീ സന്ധ്യാ സന്ധ്യാംശശ്ച തഥാവിധഃ ।। ൫൭.
കൃതയുഗം നാലായിരം വർഷങ്ങൾ ആണെന്ന് പറയുന്നു. അതിൽ നൂറ് വർഷം ദൈർഘ്യമുള്ള സന്ധ്യയും, അതുപോലെയുള്ള സന്ധ്യാംശവും ഉണ്ട്.
ഇത രാസു ച സന്ധ്യാസു സന്ധ്യാംശേഷു ച വൈ ത്രിഷു । ഏകാപായേന വര്ത്തന്തേ സഹസ്രാണി ശതാനി ച ।। ൫൭.
ഈ സന്ധ്യകളിലും സന്ധ്യാംശങ്ങളിലും, മൂന്നു യുഗങ്ങളിലും, ആയിരങ്ങളും നൂറുകളും ഓരോന്നിൽ ഒന്ന് കുറയുന്നു.