ശൂല, സ്ഥൂല, ശിരോദാന്ത, ശുദ്ധമായ വെളുത്ത നഖങ്ങളുള്ള ശക്തിയും വലിപ്പും നിറഞ്ഞ ആനകൾ ആകുലികസ് എന്നറിയപ്പെടുന്നു. പുഷ്പദന്ത, ബൃഹത്സാമാ, ഷഡ്ദന്ത, ദന്തപുഷ്പവാൻ, താമ്രവർണൻ—അവന്റെ മകൻ, കൂട്ടുകാരോടും ശോഭയുള്ള ദന്തങ്ങളോടും കൂടി, ഈ വംശത്തിൽ ജനിച്ചു. അവരുടെ വംശത്തിൽ ദൃഢവും മനോഹരമായ മുഖവും കറുത്ത വണ്ണവും, ഭയങ്കരവും, വിവിധ ദോഷങ്ങളാൽ അടയാളപ്പെട്ട മുഖങ്ങളുമുള്ള ആനകൾ ജനിച്ചു. സാമ്നയിൽ നിന്ന് വാമദേവൻ, കജൽപോല കറുത്തവൻ, ജനിച്ചു; പിന്നെ വാമനൻ; അവന്റെ ഭാര്യ ആംഗദാ, അവരുടെ രണ്ടു മക്കൾ നീലവള്ളികൾ പോലെ അടയാളങ്ങൾ ഉള്ളവരായിരുന്നു. ഇവരിൽ, ചണ്ടൻ—തൂണുപോല തലയും കഴുത്തും, വിശാലമായ നെഞ്ചും, വേഗതയും—അവരുടെ കുടുംബത്തിൽ, മനുഷ്യർ കെട്ടിയിടുന്ന, രൂപഭംഗം നഷ്ടപ്പെട്ട ആനകൾ ജനിച്ചു. സുപ്രതീകന്റെ രൂപം ആനകളിൽ സമം ഇല്ല; അവന്റെ മൂന്ന് മക്കൾ—പ്രഹാരി, സമ്പാതി, പൃഥുചിത്തി. അവന്റെ വംശത്തിൽ ദീർഘമായ താടിയും അധവും, ഭംഗിയുള്ള തലയും വയറും, സുലഭമായി ജനിക്കുന്ന, മഹത്തായ ആനകൾ. അഞ്ജനയിൽ നിന്ന് അഞ്ജനാ, സാമ്നയിൽ നിന്ന് അഞ്ജനാവതി ജനിച്ചു; അതിനാൽ അവരുടെ അമ്മ പ്രസിദ്ധയായി, ആയുരാജയുടെ രണ്ട് മക്കൾ ജനിച്ചു. അവരുടെ വംശത്തിൽ, തലയ്ക്ക് വലിയ വിഭജനവും, മിന്നുന്ന ഇടിമേഘംപോല രൂപവും, ഭംഗിയുള്ള, ശരീരത്തിൽ നല്ല ഭംഗിയും, കമലനിറവും, വൃത്താകൃതിയും, ദന്തമില്ലാത്തതും, ദീർഘമായ മഞ്ഞനിറത്തിലുള്ള വായും—ഇതുപോല ആനകൾ ജനിച്ചു. ചന്ദ്രമസയും സാമ്നയും ചേർന്ന് പിംഗലാ എന്ന ആനയെ ജനിപ്പിച്ചു, കമലപോല പ്രകാശമുള്ളവൾ; അവളുടെ രണ്ട് മക്കൾ മഹാപദ്മയും ഉർമിമാലിയും. അവന്റെ വംശത്തിൽ സമാനഗുണമുള്ള, ഭയങ്കരവും വലിപ്പമുള്ള വയറും, ആനയുദ്ധത്തിൽ പ്രിയപ്പെട്ടവരും ജനിക്കുന്നു. ദേവതകൾ, ദാനവരുമായി യുദ്ധത്തിൽ വിജയത്തിനായി ഇവരെ സ്വീകരിച്ചു; ലക്ഷ്യം നേടിയ ശേഷം, മുമ്പ് പറഞ്ഞവരെ ദിശകളിലേക്ക് അയച്ചു. അവരുടെ വംശത്തിൽ, ദേവതകൾ അംഗ, ലോമപാദ, സൂത്രകാരൻമാർക്ക് പരിശീലനം നേടിയ ആനകൾ നൽകി. ആനയുടെ പേരുകൾ—ദ്വിരദ (രണ്ടു ദന്തം), ഹസ്തി (ഹസ്തം), കരി (കണ്ട്), വരണ (രക്ഷണം), ദന്തി (ദന്തം), ഗജ (ഗർജനം), കുഞ്ചര (തിരിഞ്ഞു നടക്കുന്നത്), നാഗ (പർവതങ്ങൾക്കെതിരായതിൽ), മതംഗ (മതംഗമുനിയിൽ നിന്ന്), ദ്വിപ (രണ്ടിൽ നിന്ന്), സാമജ (സാമ്നയിൽ നിന്ന് ജനിച്ചത്)—ഇതാണ് അവയുടെ പേരുകളുടെ ക്രമം. അവരുടെ നാവുകൾ പിൻവാങ്ങുന്നു, അഗ്നിയുടെ ശാപം പോലെ; ശക്തി കുറവ്, ഒളിഞ്ഞിരിക്കുന്ന ലിംഗം—സ്വയഭൂവിന്റെയും ദേവതകളുടെയും ശാപം മൂലമാണ്. ദേവതകൾ, ദാനവർ, ഗന്ധർവർ, പിശാച്, സർപ്പങ്ങൾ, രാക്ഷസർ—അവരുടെ പുത്രിമാരിൽ പലതരത്തിലുള്ള ആനകൾ ജനിച്ചു. ആനകളുടെ ഉത്പത്തി, രൂപഭംഗി, പേരുകളുടെ വ്യാഖ്യാനം—വിഭാവസു രാജാവായ ആനകളെക്കുറിച്ച് ഇതു മനസ്സിലാക്കണം. കൗശികന്മാരും മറ്റുള്ളവരും ആദ്യം സമുദ്രത്തിൽ നിന്ന്, പിന്നെ ഗംഗയിൽ നിന്ന്; അഞ്ജനയുടെ ഏക വേരിൽ നിന്ന്, കിഴക്കൻ ആനകാടുകൾ ഉത്ഭവിച്ചു. വിന്ദ്യയുടെ വടക്കിലും ഗംഗയുടെ തെക്കിലും, കരൂഷയിൽ ഗംഗയുടെ ഉദയത്തിൽ, സുപ്രതീകയുടെ കാട് ഉണ്ട്. മറ്റൊരു അതിരിൽ, വടക്കിലും ആവേദിസിൽ നിന്നും, അഞ്ചാമത്, ഇത് സ്മരിക്കപ്പെടുന്ന കുഴിച്ചരിഞ്ഞ കായംപോലുള്ള ആനയുടെ കാടാണ്. മറ്റൊരു അതിരിൽ, ലൗഹിത്യ നദി, സമുദ്രത്തിന്റെ പടിഞ്ഞാറ്, യമയുടെ കാട് പർവതങ്ങളോടുകൂടി സ്ഥിതിചെയ്യുന്നു. ഭൂതി, രുദ്രഭഗവാന്റെ സേവകരെയും, പലതരത്തിലുള്ള ജീവികളെയും ജനിപ്പിച്ചു—വലിപ്പമുള്ളവ, ചെറുതായവ, ഉയരമുള്ളവ, കുഴിച്ചരിഞ്ഞവ, ചുരുങ്ങിയവ, സമനിലവ. തൂക്കിയ ചെവി, തൂങ്ങുന്ന അധം, തൂങ്ങുന്ന നാവ്, തൂങ്ങുന്ന മുലയും വയറും; ചിലർ ഏകരൂപം, ചിലർ ഇരട്ടരൂപം, ചിലർ ഭാരം കൂടിയ ചുണ്ടും കാൽമുട്ടും. താളങ്ങൾ, കുളം, സമുദ്രം, നദീതീരങ്ങൾ—ഇവിടങ്ങളിൽ താമസിക്കുന്നവർ; കറുത്ത, വെളുത്ത, നീല, ചുവപ്പ്, തവിട്ടുനിറത്തിലുള്ള ജീവികൾ. കാപ്പി, പുള്ളി, പുകനിറം, തവിട്ട്, കാട്ടകുതിരപോല കഠിനം; മുന്ജപുല്ല് പോലുള്ള മുടിയും, കുത്തിയുള്ള മുടിയും, പാമരമാലയായി പാമ്പുകൾ ധരിക്കുന്നവരും. തൂങ്ങുന്ന കണ്ണ്, രൂപഭംഗം നഷ്ടപ്പെട്ട കണ്ണ്, ചുരുങ്ങിയ കണ്ണ്, അനേകം കണ്ണുള്ളവർ; അനേകം തല, തല ഇല്ലാത്തവർ, ഏകതലമുള്ളവർ. ഭയങ്കരവും വിഘടിതരൂപവും, മുടിയുള്ളവരും, വളരെ മുടിയുള്ളവരും; അന്ധൻ, ജടാധാരി, കുഴിച്ചരിഞ്ഞവ, കുതിരപോല ക neigh ചെയ്യുന്നവ. താളങ്ങൾ, കുളം, സമുദ്രം, നദീതീരങ്ങൾ—ഇവിടങ്ങളിൽ താമസിക്കുന്നവർ; ഏകചെവി, വലിയ ചെവി, ശംഖാകൃതിയിലുള്ള ചെവി, ചെവി ഇല്ലാത്തവർ. ദന്തമുള്ളവ, നഖമുള്ളവ, ദന്തം ഇല്ലാത്തവർ, ഇരട്ടനാവുള്ളവർ; ഏകഹസ്തം, ഇരട്ടഹസ്തം, മൂന്നഹസ്തം, ഹസ്തം ഇല്ലാത്തവർ. ഏകപാദം, ഇരട്ടപാദം, മൂന്നപാദം, അനേകം പാദം; മഹായോഗശക്തിയുള്ള, വലിയ ശക്തിയുള്ള, കഠിനതപസ്സുള്ള, വലിയ ബലമുള്ളവർ. എവിടെയും സഞ്ചരിക്കുന്ന, തടസ്സമില്ലാത്ത, ബ്രഹ്മം അറിയുന്ന, ഏത് രൂപവും സ്വീകരിക്കുന്ന; ഭയങ്കരവും, ക്രൂരവും, ശുദ്ധവും, മംഗളവും, ധാർമികവും, വാഗ്മികളുമാണ്. കൂസാ പുല്ല് കൈയിൽ, വലിയ നാവും ചെവിയും താടിയും; കൈകൊണ്ടും വായകൊണ്ടും തലകൊണ്ടും ഭക്ഷണം കഴിക്കുന്നവർ, കപാലം അലങ്കരിച്ചവർ. അമ്പു, ഗദ, വാളു, കുന്തം ഉപയോഗിക്കുന്നവർ; ജ്വലിക്കുന്ന വായും കണ്ണും, വിവിധ മാലകളും ഉണിയുമാണ്. ഭക്ഷ്യവും മാംസവും കഴിക്കുന്നവർ, അനേകം രൂപമുള്ളവർ, മനോഹരമായ രൂപമുള്ളവർ; രാത്രിയും സന്ധ്യയും സഞ്ചരിക്കുന്നവർ, ഭയങ്കരരും, ചിലർ സാന്ത്വനമുള്ളവരും, പകലിൽ സഞ്ചരിക്കുന്നവർ, രാത്രിയിൽ സഞ്ചരിക്കുന്നവർ, കാണാൻ കഠിനവും, ഭയങ്കരരാത്രിസഞ്ചാരികളും. അവർക്കു മറ്റുള്ളവർക്കും ഭാവിക്കും ഭയം ഇല്ല, മനസ്സു നിരാശ; ഭാര്യയോ മകനോ ഇല്ല, എല്ലാ വിത്തും മുകളിലേക്കാണ്. നൂറും ആയിരവും ജീവികൾ, സ്വശക്തിയാൽ നിയന്ത്രിക്കുന്നവർ—ഇവരൊക്കെയും, മഹാത്മാക്കളായ ഭൂതിയുടെ പുത്രന്മാർ എന്നറിയപ്പെടുന്നു. തവിട്ടുനിറത്തിലുള്ള കൂഷ്മാണ്ഡങ്ങൾ വീണ്ടും ജനിച്ചു, കൂടാതെ തവിട്ടുനിറമുള്ള പിശാച് ദമ്പതികൾ; തവിട്ടുനിറം കാരണം, പിശാചുകൾ മാംസഭക്ഷികളാണ്. പതിനാറ് ദമ്പതികൾ, അവരുടെ വംശങ്ങൾ, ഇപ്പോഴും നിലനിൽക്കുന്നു; ഞാൻ ഇപ്പോൾ അവരെ പറയാം—മാംസഭക്ഷികളും അവരുടെ സന്തതികളും. ചഗലയും ചഗലിയും, വക്രയും വക്രമുഖിയും, സൂചിയും സൂചിമുഖവും—ഇവ പതിനാറ് വിഭാഗങ്ങളിൽപ്പെടുന്നു. ഈ വിധം, ആനകളുടെ വംശവും, രൂപഭംഗിയും, ഭൂതിയുടെ പുത്രന്മാരുടെ വിവിധതയും, ദേവതകളുടെ യുദ്ധവും, ആനയുടെ പേരുകളും, വ്യത്യസ്ത ജീവികളുടെ സൃഷ്ടിയും, അവയുടെ സഞ്ചാരവും, അദ്ഭുതരൂപങ്ങളും, പിശാച് ദമ്പതികളുടെ ജനനവും, ഈ കഥയിൽ അക്ഷരാർത്ഥത്തിൽ വിവരിക്കുന്നു.