ദേവതകളും അസുരരും തമ്മിലുള്ള ശക്തിയുടെ വ്യത്യാസം വളരെ സൂക്ഷ്മമാണ്. അസുരന്മാർ, ദേവന്മാർപോലെ തന്നെ, നല്ല പെരുമാറ്റം പുലർത്തുന്നവരാണ് എന്നതുകൊണ്ടാണ് അവർക്ക് ദേവസമാനരെന്നു ഓർമ്മിക്കപ്പെടുന്നത്. ഗന്ധർവർമാർ, ദേവന്മാരേക്കാൾ മൂന്നു ഭാഗം കുറവാണ് ശക്തിയിൽ. ഗുഹ്യകന്മാർ, ഗന്ധർവർമാരേക്കാൾ മൂന്നു ഭാഗം കുറവാണ്; യക്ഷന്മാർക്കും രാക്ഷസന്മാർക്കും ശക്തിയിൽ സമത്വം ഉണ്ട്; പിശാചുകൾ, യക്ഷന്മാരേക്കാൾ മൂന്നു ഗുണം കുറവാണ്. ഈ വിഭാഗങ്ങൾ ധനം, സൗന്ദര്യം, ആയുസ്, ശക്തി, ധർമ്മം, ആധിപത്യം, ബുദ്ധി, തപസ്സ്, വിദ്യ, വീര്യം തുടങ്ങിയ ഗുണങ്ങളിൽ പരസ്പരം വ്യത്യാസമുള്ളവരാണ്. ദേവതകളും അസുരരും തമ്മിൽ മൂന്നു ഭാഗം കുറവാണ്; ഗന്ധർവർമാർ മുതൽ പിശാചുകൾ വരെ നാലു ദൈവിക വംശങ്ങൾക്കാണ്. ഇപ്പോൾ, ക്രോധം ഭരിച്ച സ്വഭാവമുള്ള ജനങ്ങൾക്കായി പറയപ്പെടുന്നു: ക്രോധത്തിൽ നിന്ന് ഒരു യുവതി ജനിച്ചു, അവളുടെ തന്നെ ശരീരത്തിൽ നിന്ന് പന്ത്രണ്ടു പുത്രികൾ ഉണ്ടായി. അവർ പുലഹയുടെ ഭാര്യമാർ ആയി. അവരുടെ പേരുകൾ: മൃഗി, മൃഗമന്ദാ, ഹരിഭദ്ര, ഇറാവതി, ഭൂതാ, കപിശാ, ദംഷ്ട്രാ, നിശാ, തിര്യാ, ശ്വേതാ, സ്വറാ, സുരസാ. മൃഗിയിൽ നിന്ന് മൃഗങ്ങൾ ജനിച്ചു; മൃഗമന്ദയിൽ നിന്ന് മറ്റു മൃഗങ്ങളും മുയലുകളും; ന്യങ്കവ, ശരഭ, രുരു, പൃഷത എന്നിവയും അവളിൽ നിന്ന് ഉത്ഭവിച്ചു. മൃഗമന്ദയിൽ നിന്ന് മൃഗങ്ങളുടെ രാജാവും, ഗവയന്മാരും, കാളകളും ഒട്ടകങ്ങളും പന്നികളും, ഗൗർ മുഖമുള്ളവരും ജനിച്ചു. ഹരിയിൽ നിന്ന് ഹരികൾ, ഗോളാംഗുല, തരക്ഷ, കുരങ്ങുകൾ, കിന്നരർ, കടുവകൾ, കിംപുരുഷർ എന്നിവയും; ഇറാവതിയിൽ നിന്ന് മറ്റേതൊന്നും ജനിച്ചു. ഭൗവനൻ സൂര്യന്റെ ചട്ടയുടെ രണ്ടു അർദ്ധങ്ങൾ ഒന്നിച്ച് ചേർത്ത്, കൈകൊണ്ട് പിടിച്ച്, രഥാന്തര സാമൻ പാടിയപ്പോൾ, ആ സാമൻ പാടുമ്പോൾ തന്നെ ഒരു ആന ജനിച്ചു. ഭൗവനൻ ആ ആനയെ ഇറാവതിക്ക് പുത്രനായി നൽകി. അതിനാൽ, അയാൾ ഇറാവതിയുടെ പുത്രനാണ്, അതുകൊണ്ടാണ് അയാൾ "ഐരാവത" എന്ന് വിളിക്കപ്പെടുന്നത്. ദേവരാജന്റെ രഥത്തിൽ ചേർത്തപ്പോൾ, അയാൾ ആനകളിൽ ശ്രേഷ്ഠനായ ഐരാവതനായി, വെള്ളമേഘം പോലെ തിളങ്ങുന്ന, നാലു ദന്തമുള്ള, മഹത്വം നിറഞ്ഞ ആനയായി. പൊൻ നിറമുള്ള ആന, അപ്പസുജയിൽ നിന്ന് ഉത്ഭവിച്ച, ആറു ദന്തമുള്ള, ഉത്തമനായ ഭദ്രൻ ദേവരഥത്തിൽ ചേർത്തവനാണ്; ബാലയാണ് അവന്റെ ശക്തി. അവന്റെ പുത്രന്മാർ: അഞ്ജന, സുപ്രതീക, വാമന, പത്മ. നാലാമൻ പത്മ, ഹസ്തിനിയും, ആഭ്രമൂയും ജനിച്ചു. ശ്വേതയിൽ നിന്ന് നാലു ദക്ഷിണ ആനകൾ ജനിച്ചു: ഭദ്ര, മൃഗ, മന്ദ, സംകിർണ—ഇവരാണ് അവളുടെ നാല് പുത്രന്മാർ. സംകിർണ, അഞ്ജന, യമന്റെ ആനയായി ചേർത്തവൻ; ഭദ്ര, സുപ്രതീക, പച്ച നിറമുള്ളവൻ, ജലദേവന്റെ ആന. പത്മ, മന്ദ, വെള്ള നിറമുള്ളവൻ, ഐലവിലയുടെ ആന; മൃഗ, ശ്യാമ, അഗ്നിദേവരുടെ ആന. പത്മോത്തര, പത്മ, വരുണന്റെ ആന; ഉപലേപന, ആടിന്, എട്ട് പുത്രന്മാർ ഉണ്ടായി. അവന്റെ വംശത്തിൽ, വലിയ ശക്തിയുള്ള, വെള്ള നിറം പുള്ളിയുള്ള, മഞ്ഞ, വലിപ്പമുള്ള ആനകൾ ജനിച്ചു. ആനകളും മറ്റു നാഗങ്ങളും ക്രമത്തിൽ പറയാം. കപില, പുണ്ടരീക, സുമനാഭ, രഥാന്തര—ഇവരുടെ പേരിൽ രണ്ട് പുത്രന്മാർ ജനിച്ചു, നന്നായി സ്ഥാപിതവും ശക്തിയും ഉള്ളവരും. ശൂല, സ്ഥൂല, ശിരോദന്ത, ശുദ്ധ വെള്ള പുള്ളിയുള്ളവ, ശക്തിയും ഉജ്ജ്വലവും—ഇവർ ആകുലിക ആനകളാണ്. പുഷ്പദന്ത, ബൃഹത്സാമ, ഷഡ്ദന്ത, ദന്തപുഷ്പവാൻ, താമ്രവർണ—അവന്റെ പുത്രൻ, കൂട്ടുകാരോടും ദന്തം അലങ്കരിച്ചും. അവന്റെ വംശത്തിൽ, കനം ഉള്ള അധരവും മനോഹര മുഖവും ഉള്ളവ, കറുത്ത നിറം, ഭംഗിയുള്ള, ഭയാനക, വിവിധ കഷ്ടതകളുടെ അടയാളമുള്ള മുഖവുമുള്ളവ ജനിക്കുന്നു. വാമദേവൻ, കജൽപോലെ കറുത്ത, സാമനിൽ നിന്ന് ജനിച്ചു, പിന്നെ വാമന; അവന്റെ ഭാര്യ ആംഗദ, അവരുടെ രണ്ടു പുത്രന്മാർ നീലവള്ളി അടയാളമുള്ളവ. അവരിൽ, ചണ്ഡൻ, തലയും കഴുതും തൂണുപോലെയും, വിശാലമായ നെഞ്ചും വേഗവും ഉള്ളവനും; അവരുടെ കുടുംബത്തിൽ, ആനകൾ ദേഹം മുറിഞ്ഞ, മനുഷ്യർ കെട്ടുന്നവയായി ജനിക്കുന്നു. സുപ്രതീക, രൂപത്തിൽ ആനകളിൽ സമാനതയില്ല; അവന്റെ മൂന്ന് പുത്രന്മാർ: പ്രഹാരി, സമ്പാതി, പൃഥുചിത്തി. ദീര്ഘം ഉള്ള തൊണ്ടയും അധരവും, ഭംഗിയുള്ള തലയും വയറും, സാവധാനം ജനിക്കുന്ന, ഉത്തമ ആനകൾ അവന്റെ വംശത്തിൽ. അഞ്ജനയിൽ നിന്ന് അഞ്ജനാ, സാമനിൽ നിന്ന് അഞ്ജനാവതി; അവരുടെ അമ്മ പ്രസിദ്ധയാവുന്നു, ആയുരാജയുടെ രണ്ടു പുത്രന്മാർ. വലിയ തലയും, മേഘം പോലെ കറുത്ത, മനോഹരവും, ഭംഗിയുള്ള, താമര നിറം, വൃത്തമായ, ദന്തമില്ലാത്ത, മഞ്ഞ, നീളം ഉള്ള വായ്—ഇതുപോലുള്ള ആനകൾ അവളുടെ വംശത്തിൽ. ചന്ദ്രമാസയും സാമനയും ചേർന്ന് പിംഗലാ ജനിച്ചു, താമരപോലെയുള്ള പ്രകാശമുള്ളവൾ; അവളുടെ രണ്ട് പുത്രന്മാർ മഹാപദ്മയും ഉർമിമാലിയും. അവന്റെ വംശത്തിൽ, സമാന ഗുണമുള്ള, ഭയാനക, വലിയ വയറുള്ള, ആനകളുടെ പോരിൽ പ്രിയപ്പെട്ടവയും ജനിക്കുന്നു. ദേവതകൾ, അസുരന്മാരുമായുള്ള യുദ്ധത്തിൽ വിജയം നേടാൻ ഇവരെ സ്വീകരിച്ചു; ലക്ഷ്യം നേടിയ ശേഷം, അവർ നേരത്തേ പറഞ്ഞവരെ ദിശകളിലേക്ക് അയച്ചു. അവരുടെ വംശത്തിൽ, ദേവതകൾ, അങ്ക, ലോമപാദ, സൂത്രകാര എന്നിവർക്കും പരിശീലനം ലഭിച്ച ആനകൾ നൽകി. ആനയുടെ പേരുകൾ: "ദ്വിരദ" രണ്ട് ദന്തം കൊണ്ടാണ്; "ഹസ്തി" കൈകൊണ്ടാണ്; "കരി" തുമ്പികൊണ്ടാണ്; "വരണ" സംരക്ഷണത്തിൽ നിന്നാണ്; "ദന്തി" ദന്തത്തിൽ നിന്ന്; "ഗജ" ഗർജനം കൊണ്ടാണ്. "കുഞ്ചര" സഞ്ചാരത്തിൽ നിന്ന്; "നാഗ" പർവതത്തോട് വിരോധത്തിൽ നിന്ന്; "മതംഗ" മഹർഷി മതംഗനിൽ നിന്ന്; "ദ്വിപ" രണ്ട് കൊണ്ടാണ്; "സാമജ" സാമനിൽ നിന്ന് ജനിച്ചതുകൊണ്ട്—ഇതാണ് അവരുടെ പേരുകളുടെ ക്രമം. അവരുടെ നാവുകൾ തിരിഞ്ഞിരിക്കുന്നു, അഗ്നിയുടെ ശാപം മൂലമാണ്; ശക്തി കുറവ്, രഹസ്യമായ ലിംഗം—ഇവ രണ്ടും സ്വയംഭൂവിന്റെയും ദേവതകളുടെയും ശാപം മൂലമാണ്. ദേവതകൾ, അസുരന്മാർ, ഗന്ധർവർമാർ, പിശാചുകൾ, സർപ്പങ്ങൾ, രാക്ഷസർ—അവരുടെ പുത്രിമാരിൽ നിന്ന് വിവിധ ഉത്ഭവമുള്ള ആനകൾ ജനിച്ചു. ഉത്ഭവവും പ്രകടനവും, പേരുകളുടെ വിശദീകരണവും—വിഭാവസുവാണ് ആനകളുടെ രാജാവ്, ഇതാണ് ആനകളെക്കുറിച്ചുള്ള അറിവ്. കൗശികർ മുതലായവർ സമുദ്രത്തിൽ നിന്ന്, പിന്നെ ഗംഗയിൽ നിന്ന്; അഞ്ജനയുടെ ഏകമൂലത്തിൽ നിന്ന്, കിഴക്കൻ ആനകാടാണ് ഉത്ഭവിച്ചത്. വിന്ദ്യയുടെ വടക്കിലും ഗംഗയുടെ തെക്കിലും, കരൂഷയിൽ ഗംഗയുടെ ഉത്ഭവത്തിൽ, സുപ്രതീകയുടെ കാട് നിലനിൽക്കുന്നു.