ദൈവീക ഉത്ഭവമുള്ള ആ സത്ത്വങ്ങൾ ഭൂമിയുടെ മുഴുവൻ ഭാഗങ്ങളിലും സഞ്ചരിക്കുന്നു. അവയുടെ സൃഷ്ടിയുടെ അനേകം വൈവിധ്യങ്ങളാൽ, അവരെ മുഴുവൻ വിശദമായി വിവരിക്കാൻ കഴിയില്ല. നീലയുടെ വംശത്തിൽ നിന്ന് വികചാ എന്നൊരു രാക്ഷസി ജനിച്ചു; അവളുടെ മകൾ, സ്വഭാവത്തിൽ മന്ദബുദ്ധിയും ദുർബലതയും നിറഞ്ഞവളായിരുന്നു. അവളിൽ നിന്ന്, വൈരൂപ എന്ന നൈരൃതന്റെ വഴി, ഭയാനകവും ദൈവീകതയും നിറഞ്ഞ സത്ത്വങ്ങൾ ഉടലെടുത്തു. അവയുടെ പേരുകൾ ശ്രേണികളായി കേൾക്കൂ: വക്രദന്തങ്ങൾ, വലിയ കാതുകൾ, വലിയ വയറുകൾ, ഹാരകന്മാർ, ഭീഷകന്മാർ, ക്രാമകന്മാർ എന്നിങ്ങനെ. വൈനകന്മാർ, പിശാചുകൾ, വാഹകന്മാർ, പ്രാശകന്മാർ—ഇവ ഭൂമിയിൽ താമസിക്കുന്ന രാക്ഷസർ, മനുഷ്യത്വത്തിന് സമാനമായ ശക്തിയുള്ളവരും മന്ദഗതിയുള്ളവരും. അവർ പലവിധ രൂപങ്ങളിൽ, മുമ്പ് കണ്ടിട്ടില്ലാത്ത രൂപങ്ങളിൽ, അനേകം തരത്തിൽ സഞ്ചരിക്കുന്നു; അതിൽ ശക്തിയും ഊർജ്ജവും കൂടുതലുള്ളവർ ആകാശത്തിൽ വാസം ചെയ്യുന്നു. ലക്ഷക്കണക്കിന് വിസ്തൃതിയിൽ ചെറിയവർ അല്പം മാത്രം സഞ്ചരിക്കുന്നു; ഇവർ ലോകത്തെ നൂറ് നൂറ് തവണ പൂർണ്ണമായി വ്യാപിക്കുന്നു. ഭൂമിയുടെ എല്ലാ ഭാഗങ്ങളിലും, വിവിധ പ്രദേശങ്ങളിൽ, അനേകം രാക്ഷസർ, ചെറിയ രാക്ഷസർ, പലതരം വംശങ്ങൾ നിറഞ്ഞിരിക്കുന്നു. കുതിരകളെ കൂട്ടമായി അടിക്കുന്നതുപോലെ, രാക്ഷസികളുടെ എട്ട് മാതാക്കളുണ്ട്; അവയുടെ എട്ട് വിഭാഗങ്ങൾ ശ്രേണികളായി അറിയപ്പെടുന്നു. ഭദ്രകാ എന്ന പേരിൽ ചില കൂട്ടങ്ങൾ, യാഗങ്ങൾ പൂർത്തിയാക്കാൻ ഉദ്ദേശിച്ചവരാണ്; നൂറ്, ആയിരം എന്നിങ്ങനെ എണ്ണപ്പെടുന്നവ, മനുഷ്യരോടൊപ്പം സഞ്ചരിക്കുന്നു. പൂതനകൾ രാക്ഷസി മാതാക്കളിൽ സാധാരണവയാണ്, അവ ജീവികൾക്ക് ഭയമുണ്ടാക്കുന്നവരും; മനുഷ്യരിൽ, അവ കുഞ്ഞുങ്ങൾക്ക് ഹാനികരമായ ഗ്രഹദോഷങ്ങൾ ആയി പ്രവർത്തിക്കുന്നു. സ്കന്ദഗ്രഹം, ആപക, ത്രാസക എന്നീ ഗ്രഹങ്ങൾ കുഞ്ഞുങ്ങളിൽ ബാധകമായ ഗ്രഹദോഷങ്ങൾ എന്ന നിലയിൽ അറിയപ്പെടുന്നു. പ്രത്യേകമായ സ്കന്ദഗ്രഹങ്ങൾ, മായാ ഗ്രഹങ്ങൾ, പൂതനകൾ, ആത്മാക്കൾ, ജീവികളുടെ നേതാക്കൾ—ഇവർ നൂറ്, ആയിരം എന്നിങ്ങനെ എണ്ണപ്പെടുന്ന കൂട്ടങ്ങൾ, ഭൂമിയിൽ സഞ്ചരിക്കുന്നു. യക്ഷന്മാർ ഏറ്റവും ധാർമ്മികവുമാണ്; ഗുഹ്യകന്മാരും അതുപോലെ. യക്ഷന്മാർ, ദൈവങ്ങൾ, ധാർമ്മിക മനുഷ്യർ—all are virtuous. ഗുഹ്യകന്മാരിൽ, അഗസ്ത്യവംശജരും, രാക്ഷസരും; പുലസ്ത്യവംശജ രാക്ഷസരും വിശ്വാമിത്രവംശജരും. യക്ഷൻമാർ, രാക്ഷസർ, പുലസ്ത്യ, അഗസ്ത്യ—ഇവരുടെ രാജാവ്, മഹാരാജാവ്, ആണ് കുബേരൻ, അലകാപുരിയുടെ അധിപൻ. യക്ഷന്മാർ, കാണുമ്പോൾ, മനുഷ്യരുടെ മാംസവും രക്തവും പാനിക്കുന്നു; രാക്ഷസർ, പ്രവേശിച്ച്; പിശാചുകൾ, പീഡനം നൽകിക്കൊണ്ട്. ദൈവങ്ങളുടെ സമാനമായ ഭൂപ്രദേശങ്ങളിൽ, എല്ലാ ലക്ഷണങ്ങളോടും, പ്രകാശമുള്ള, ശക്തിയുള്ള, സ്വാമികൾ, ഇച്ഛാനുസൃത രൂപങ്ങൾ ഉള്ളവരും. ഭക്ഷണത്തിൽ ബാധിക്കപ്പെടാത്ത, ധൈര്യശാലികൾ, ലോകങ്ങൾ മുഴുവൻ ആദരിക്കുന്നവരും, സൂക്ഷ്മവും, ഊർജ്ജസ്വലവും, ശുദ്ധവും, അനുഗ്രഹദായകരും, യാഗയോഗ്യരും. ആസുരർ, ദൈവങ്ങളോട് സമാനമായ പെരുമാറ്റമുള്ളവരാണ്; ഗന്ധർവർ ദൈവങ്ങളിൽ നിന്ന് മൂന്നു ഗുണം താഴ്ന്നവരാണ്. ഗുഹ്യകർ ഗന്ധർവരിൽ നിന്ന് മൂന്നു ഗുണം താഴ്ന്നവരാണ്; രാക്ഷസർ യക്ഷന്മാർക്ക് സമനിലയിൽ; പിശാചുകൾ യക്ഷന്മാരിൽ നിന്ന് മൂന്നു ഗുണം താഴ്ന്നവരാണ്. സമ്പത്ത്, സൗന്ദര്യം, ആയുസ്സ്, ശക്തി, ധർമ്മം, അധിപത്യം, ബുദ്ധി, വ്രതം, വിദ്യ, വീര്യം—ഇവയിൽ ഈ ഗുണഭേദങ്ങൾ കാണാം. ദേവന്മാർക്കും ആസുരർക്കും, പരസ്പരം മൂന്നു ഗുണം കുറവ്; ഗന്ധർവർ മുതൽ പിശാചുകൾ വരെയുള്ള നാലു ദൈവീക വംശങ്ങൾ. ഇനി കേൾക്കൂ, കൃപയുള്ളവരേ, കോപഭാവത്തിൽ ജനിച്ച ഒരു യുവതിയിൽ നിന്ന്, അവളുടെ തന്നെ ശരീരത്തിൽ നിന്ന് പന്ത്രണ്ടു പുത്രികൾ ജനിച്ചു; അവർ പുലഹയുടെ ഭാര്യമാർ ആയി. അവരുടെ പേരുകൾ: മൃഗി, മൃഗമന്ദാ, ഹരിഭദ്ര, ഇറാവതി, ഭൂതാ, കപിശാ, ദംഷ്ട്രാ, നിശാ, തിര്യാ, ശ്വേതാ, സ്വരാ, സുരസാ—ഇവയാണ്. മൃഗിയിൽ നിന്ന് മൃഗങ്ങൾ ജനിച്ചു; മൃഗമന്ദയിൽ നിന്ന് മറ്റ് മൃഗങ്ങളും, മുയലുകളും; ന്യങ്കവ, ശരഭ, റുരു, പൃഷത എന്നിവയും ജനിച്ചു. മൃഗമന്ദയിൽ നിന്ന് കാട്ടാനയുടെ രാജാവും, ഗവയന്മാരും, കാളകൾ, ഒട്ടകങ്ങൾ, പന്നികൾ, ഗൗരിന്റെ മുഖമുള്ളവരും ജനിച്ചു. ഹരിയിൽ നിന്ന് ഹരി, ഗോളാംഗുല, തരക്ഷ, കുരങ്ങ്, കിന്നര, കടുവ, കിംപുരുഷ എന്നിവയും; ഇറാവതിയിൽ നിന്ന് മറ്റുമുള്ളവർ ജനിച്ചു—കേൾക്കൂ. ഭൗവനൻ സൂര്യന്റെ ഷെല്ലിന്റെ രണ്ട് അർദ്ധങ്ങൾ ചേർത്ത്, കൈകളിൽ പിടിച്ച്, രഥാന്തര സാമൻ പാടിയിരുന്നു. ആ സാമൻ പാടുമ്പോൾ, ഒരു കാട്ടാന ഉടനെ ജനിച്ചു; ഭൗവനൻ, ഇറാവതിക്ക് പുത്രനായി അവനെ നൽകി. അതിനാൽ, ഇറാവതിയുടെ പുത്രൻ ആകയാൽ, അയാൾ 'ഐരാവതൻ' എന്ന് അറിയപ്പെടുന്നു. ദേവരാജന്റെ രഥത്തിൽ ചേർത്തതുകൊണ്ട്, ആ ഐരാവതൻ, വെള്ളമേഘം പോലെ തിളങ്ങുന്ന, നാലു ദന്തങ്ങൾ ഉള്ള, മഹത്വമുള്ള കാട്ടാനയായി. അപ്സുജയുടെ ഒരു മൂലത്തിൽ നിന്ന് ജനിച്ച സ്വർണ്ണവർണ്ണമുള്ള കാട്ടാന, ആറു ദന്തങ്ങൾ ഉള്ള, മഹത്വമുള്ള ഭദ്രൻ, രഥത്തിൽ ചേർക്കപ്പെട്ടവൻ, ബാലൻ അതിന്റെ ശക്തി. അവന്റെ പുത്രന്മാർ: അഞ്ജന, സുപ്രതിക, വാമന, പത്മ; നാലാമൻ പത്മ, ഹസ്തിനി, ആഭ്രമൂ എന്നിവയും ജനിച്ചു. ശ്വേതയിൽ നിന്ന് നാലു ദിശകളുടെ കാട്ടാനകൾ: ഭദ്ര, മൃഗ, മന്ദ, സംകീർണ—ഈ നാലു പുത്രന്മാർ. സംകീർണ, അഞ്ജന, യമന്റെ കാട്ടാന; ഭദ്ര, സുപ്രതിക, പച്ചവർണ്ണം, ജലാധിപന്റെ കാട്ടാന. പത്മ, മന്ദ, വെള്ള, ഐലവിലയുടെ കാട്ടാന; മൃഗ, ശ്യാമ, അഗ്നിദേവരുടെ കാട്ടാന. പദ്മോത്തര, പത്മ, വരുണന്റെ സൈന്യത്തിലെ കാട്ടാന; ഉപലേപന, ആടു, എട്ട് പുത്രന്മാർ. അവന്റെ വംശത്തിൽ, വലിയ ശക്തിയുള്ള, വെളുത്ത ചെറുനഖങ്ങൾ, മഞ്ഞ് നിറവും, വലിയ ശരീരവും ഉള്ള കാട്ടാനകൾ. കാട്ടാനകളും മറ്റ് നാഗങ്ങളും ശ്രേണികളായി പറയാം. കപില, പുണ്ഡരിക, സുമനാഭ, രഥാന്തര—ഇവയാണ് ആ വംശത്തിൽ ജനിച്ച, നാമങ്ങളാൽ അറിയപ്പെടുന്ന, ശക്തിയുള്ള രണ്ട് പുത്രന്മാർ. ഇങ്ങനെ, ദൈവീക സത്ത്വങ്ങളുടെ അനേകം വംശങ്ങളും, അവയുടെ രൂപങ്ങളും, ഗുണഭേദങ്ങളും, ഭൂമിയിൽ, ആകാശത്തിൽ, വിവിധ പ്രദേശങ്ങളിൽ, അനേകം തലമുറകളായി സഞ്ചരിക്കുന്നു—ഇതെല്ലാം പുരാണത്തിൽ പരാമർശിച്ചിരിക്കുന്നു.