ഗായത്രി തുടങ്ങിയ ഛന്ദസ്സുകളും, സുപർണേയ എന്ന പേരിൽ അറിയപ്പെടുന്ന പക്ഷികളും, എല്ലാ ദിവസങ്ങളും ദിക്കുകളിലുടനീളം സ്ഥാപിതമാണ്. കദ്രു എന്ന ദേവി ആയിരം സർപ്പങ്ങളെ പ്രസവിച്ചു. അവയിൽ ചിലത് ചലിക്കുന്നവയും ചിലത് അചലങ്ങളുമായിരുന്നു. അനേകം തലകളോടുകൂടിയ, ആകാശത്ത് സഞ്ചരിക്കുന്ന, മഹാത്മാക്കളായ ഈ സർപ്പങ്ങൾ പല പേരുകളിലും അറിയപ്പെടുന്നു. അവരിൽ പ്രധാനപ്പെട്ടവരെ കേൾക്കൂ: ശേഷൻ, വാസുകി, തക്ഷക, സകനീര, ജംഭ, അഞ്ജന, വാമന, എയറാവത, മഹാപജ, കംബല, അശ്വതര, ഐലപത്ര, ശങ്ക, കർക്കോടക, ധനഞ്ജയ, മഹാകർണ, മഹാനീല, ധൃതരാഷ്ട്ര, ബലാഹക, കുമാര, പുഷ്പദന്ത, സുമുഖ, ദുര്മുഖ, ശിലീമുഖ, ദധിമുഖ, കാലിയ, ശാലിപിണ്ഡക, ബിന്ദുപാദ, പുണ്ഡരിക, ആപൂരണ, കപില, അംബരീഷ, ധൃതപാദ, കച്ഛപ, പ്രഹ്ലാദ, പജചിത്ര, ഗന്ധർവ, നമസ്വിക, നഹുഷ, ഖരരോമ, മണി—ഇവരാണ് പ്രശസ്തരായ കാദ്രവേയർ. ഇപ്പോൾ ഖശകളിൽപ്പെട്ടവരെക്കുറിച്ച് കേൾക്കൂ. ഖശ എന്ന ദേവതയ്ക്ക് രണ്ട് പുത്രന്മാർ ജനിച്ചു. ഇരുവരും മനുഷ്യഭക്ഷകരായി പ്രശസ്തരായി. മൂത്തവൻ പടിഞ്ഞാറൻ വംശത്തിലും ചെറുത്തവൻ കിഴക്കൻ ജനങ്ങളിൽ. ആദ്യം ഖശ ഒരു പുത്രനെ പ്രസവിച്ചു. അവൻ വിലോഹിത വികർണ എന്നായിരുന്നു പേര്. അവന് നാല് കൈകളും നാല് കാലുകളും രണ്ട് തലകളും ഉണ്ടായിരുന്നു, രണ്ടുവിധത്തിൽ സഞ്ചരിക്കുന്നവൻ. അവന്റെ ശരീരമാകെ രോമം, വലിയ അവയവങ്ങൾ, വലിയ മൂക്ക്, വൻ വയറ്, വലിയ തല, വലിയ ചെവി, മുന്ജ പുല്ലുപോലുള്ള മുടി, ആഗ്രഹങ്ങളാൽ നിറഞ്ഞ മനസ്സ്—ഇവയൊക്കെയായിരുന്നു അവന്റെ രൂപം. ആനയുടെ അധരങ്ങൾ, നീണ്ട publicly, കുതിരയുടെ പല്ലുകൾ, വലിയ വായ്, ചുവന്ന നാവ്, ചുവന്ന കണ്ണുകൾ, വിശാലമായ വായ്, നീണ്ട മൂക്ക്—ഇവയും ഉണ്ടായിരുന്നു. അവൻ ഗുഹ്യകൻ ആയിരുന്നു, മൂർച്ചയുള്ള ചെവികൾ, അതിയായ ആനന്ദം, വലിയ വായ്—ഇങ്ങനെ ഭയാനകമായ രൂപത്തിൽ ഖശയ്ക്ക് ഒരു പുത്രൻ ജനിച്ചു. അതിനുശേഷം ഖശയുടെ രണ്ടാമത്തെ പുത്രൻ ജനിച്ചു. അവൻ മൂന്നു തലയും, മൂന്നു കാലും, മൂന്നു കൈയും, ഇരുണ്ട കണ്ണുകളും ഉണ്ടായിരുന്നു. അവന്റെ മുടി നിവർന്നു നിന്നു, മഞ്ഞക്കരിയ ദാഢി, കല്ലുപോല കഠിനമായ താടിയുള്ള ചെവി, ചെറുതായ ശരീരം, ശക്തമായ കൈകൾ, വലിയ ശരീരം, അതിശയ ശക്തി—ഇവയൊക്കെയായിരുന്നു. അവന്റെ വായ് ചെവിവരെ കീറിപ്പൊട്ടി, തൂങ്ങി നിൽക്കുന്ന ഭ്രൂകൾ, വിശാലമായ മൂക്ക്, കട്ടിയുള്ള അധരങ്ങൾ, എട്ട് പല്ലുകൾ, രണ്ട് നാവുകൾ, ശംഖാകൃതിയിലുള്ള ചെവികൾ, മഞ്ഞക്കരിയ, പുറംവിരിഞ്ഞ കണ്ണുകൾ, മഞ്ഞക്കരിയ മുടി, വലിയ ചെവി, വിശാലമായ നെഞ്ച്, കിടിലമായ വയറ്, നഖമുള്ള കൈകൾ, ചുവന്ന കഴുത്ത്—ഇവയായിരുന്നു ഇളയ പുത്രന്റെ രൂപം. ജനിച്ച ഉടൻ തന്നെ ഇരുവരും വളർന്ന് വൻകായരായി, ആസ്വാദനയോഗ്യമായ ശരീരങ്ങളോടെ അമ്മയെ ചുറ്റിപ്പറ്റി നിന്നു. അവരിൽ മൂത്തവൻ, അതിയായ ക്രൂരനായവൻ, അമ്മയെ പിടിച്ചു, "അമ്മേ, ഞാനെന്തു വിശക്കുന്നു, ഭക്ഷണം വേണം" എന്ന് പറഞ്ഞു. എന്നാൽ ഇളയവൻ മൂത്തവനെ വീണ്ടും വീണ്ടും തടഞ്ഞു, "നാം അമ്മ ഖശയെ സംരക്ഷിക്കണം" എന്ന് പറഞ്ഞു. അവനെ അങ്ങു പിടിച്ചു, അമ്മയെ മോചിപ്പിച്ചു. അന്നേരം തന്നെ അവരുടെ പിതാവ് അവിടെ പ്രത്യക്ഷപ്പെട്ടു. തന്റെ പുത്രന്മാരുടെ ഭയാനക രൂപം കണ്ടു, "ഇവിടെ നിന്ന് പോകൂ" എന്ന് പറഞ്ഞു. എന്നാൽ പിതാവിനെ കണ്ടപ്പോൾ ഇരുവരും ശക്തിയോടെ, വേഗത്തിൽ അമ്മയുടെ മടിയിൽ ചേർന്നു, സ്വശക്തിയിൽ നിലവിളിച്ചു. അപ്പോൾ മഹർഷി ഭാര്യയോട് പറഞ്ഞു: "നീ മുമ്പ് ഞങ്ങളോട് സംസാരിച്ചിരിക്കുന്നു; ഇപ്പോൾ സത്യം പറഞ്ഞുതരിക, ഈ കുറ്റം സംബന്ധിച്ച്." "പുത്രൻ അമ്മാവനെ അനുഗമിക്കുന്നു, പുത്രി പിതാവിനെ; അമ്മയുടെ സ്വഭാവംപോലെയാണ് പുത്രന്റെ സ്വഭാവം. ഭൂമിക്ക് എങ്ങനെയോ നിറം, വെള്ളത്തിനും അതുപോലെ തന്നെയായിരിക്കും; അമ്മമാരുടെ ഗുണദോഷങ്ങളാൽ സകല ജീവികളും വേറിട്ടിരിക്കുന്നു, പ്രശസ്തിയിലും അങ്ങനെ തന്നെ. ഇവരിൽ, അതിയായി ധർമ്മപരായണയും ശക്തിയുമുള്ളവളാണ് ആദിതി. ധർമ്മം, സ്വഭാവം, മറ്റ് ഗുണങ്ങൾ എന്നിവയാൽ അവൾ ജ്ഞാനവും ശക്തിയും നിറഞ്ഞവളാണ്. ഗന്ധശീല, ദിതി, പ്രവാർദ്ധ്യയന—ഇവർക്ക് പ്രത്യേക സ്വഭാവങ്ങൾ ഉണ്ട്. ഗീതശീല, അരിഷ്ട, മായാശീല എന്ന പേരിൽ ദാനു, വീണ്ടും വിനതാ ആകാശത്തിൽ സഞ്ചരിക്കാൻ ഇഷ്ടപ്പെടുന്ന ദേവിയാണ്. സുരഭി തപസ്സിൽ സമൃദ്ധിയുള്ളവളാണ്; കദ്രു കോപസ്വഭാവമുള്ളവളാണ്, കോപം മൂലം ദുഃഖം അനുഭവിക്കുന്നവളാണ്. ദാനുവിന്റെ സന്താനങ്ങൾ വൈരം പ്രീതിയുള്ളവരാണ്; ഭഗവതി, നീയും എനിക്ക് കോപസ്വഭാവമുള്ളവളായി തോന്നുന്നു. ഈ സ്വഭാവങ്ങൾ ജന്മഗുണം, ആളുകളുടെ നിരീക്ഷണം, പ്രവർത്തനം, പരിശ്രമം, ബുദ്ധി, രൂപം, ശക്തി, ക്ഷമ, മനോവൈരാഗ്യം എന്നിവയാൽ ഉണ്ടാകുന്നു. രാജസ്, സത്ത്വം, തമസ് എന്നീ ഗുണങ്ങളുടെ സ്വാധീനത്തിൽ ഇവർക്ക് വിവിധ സ്വഭാവങ്ങൾ ലഭിക്കുന്നു; പുത്രന്മാർ അമ്മയുടെ വംശത്തെയാണ് പിന്തുടരുന്നത്." ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞശേഷം, ഭാഗ്യശാലിയായവൻ അപാരമായ ഖശാമയെ വിളിച്ചു, സോമനെ ഭയമില്ലാതെ ആക്കി. അതിനുശേഷം, ആ രണ്ട് പുത്രന്മാർ ചെയ്തതെല്ലാം ഖശാ വിശദമായി പറഞ്ഞു; ഓരോരുത്തൻ ചെയ്ത പ്രവർത്തികൾ അമ്മയാൽ വ്യത്യസ്തമായി വിവരിക്കപ്പെട്ടു; സത്യം കണ്ട മഹർഷി അതിന്റെ അർത്ഥം പ്രകാരം വ്യാഖ്യാനിച്ചു. "ഭക്ഷണവും ക്ഷയവും സൂചിപ്പിക്കുന്ന വേരാണ് 'യക്ഷ'; 'യക്ഷ' എന്നു പറഞ്ഞതുകൊണ്ട് അവൻ യക്ഷൻ എന്ന് വിളിക്കപ്പെടുന്നു. സംരക്ഷണം സൂചിപ്പിക്കുന്ന വേരാണ് 'രക്ഷ'; 'എന്റെ അമ്മയെ സംരക്ഷിക്കൂ' എന്നു പറഞ്ഞതുകൊണ്ട് അവൻ രാക്ഷസൻ എന്ന പേരിൽ അറിയപ്പെടും." അങ്ങനെ ക്രമീകരണം കണ്ടു, സൂക്ഷ്മമായി പരിശോധിച്ച്, പ്രജാപതി അവർക്കു ഭക്ഷണം നൽകി. അവരെ വിശന്നതായി കണ്ട പിതാവ് അനുഗ്രഹം നൽകി: "നിങ്ങൾ ഇരുവരും രാത്രിയിൽ മാത്രമേ ഭക്ഷ്യത്തെ സ്പർശിക്കാവൂ; രാത്രി മുഴുവൻ കഴിക്കാം. ഭക്ഷണം കഴിച്ച് രാത്രി സഞ്ചരിക്കുകയും, പകലിൽ ഉറങ്ങുകയും ചെയ്യണം; രാത്രി നിങ്ങൾ കൂടുതൽ ശക്തരായിരിക്കും, പകലിൽ ഉറങ്ങും. അമ്മയെ സംരക്ഷിക്കൂ, ധർമ്മം പാലിക്കൂ" എന്ന് ഉപദേശിച്ചു. അതിനുശേഷം കശ്യപൻ അവിടെ നിന്ന് അപ്രത്യക്ഷനായി. പിതാവ് പോയതോടെ, സ്വഭാവത്തിൽ ക്രൂരനായ ആ രണ്ട് വീരന്മാർ പരസ്പരം വിരുദ്ധമായി പെരുമാറി, മാംസം ഭക്ഷിക്കുകയും ജീവികളെ നശിപ്പിക്കുകയും ചെയ്തു.