പഴയകാലത്ത്, ഭാരദ്വാജന് ഒരു പുത്രന് ജനിക്കാനായ ശ്രമം ഫലപ്രദമാകാതിരുന്നതിനാൽ, ആ പുത്രന് വിറ്റഥ എന്ന പേരിൽ അറിയപ്പെട്ടു. ഇങ്ങനെ, ജനനത്തിൽ ബ്രാഹ്മണനായിരുന്ന ഭാരദ്വാജൻ, പിന്നീട് ക്ഷത്രിയനായിത്തീർന്നു; ഇദ്ദേഹം രണ്ടുപിതാക്കളുള്ളവൻ എന്നർത്ഥം വരുന്ന ദ്വിമുഖ്യായന എന്ന പേരിലും പ്രശസ്തനായി. വിറ്റഥൻ ജനിച്ചശേഷം, ഭാരതൻ സ്വർഗത്തിലേക്ക് പോയി. ഭൂമിയിൽ വിറ്റഥയുടെ വംശാവലി ഭുവമന്യുവാണ് തുടർന്നത്. ഭുവമന്യുവിന് നാല് പുത്രന്മാർ ഉണ്ടായിരുന്നു—വലിയ പഞ്ചഭൂതങ്ങളെപ്പോലെയുള്ളവർ: ബൃഹത്ക്ഷത്രൻ, വല്ലഭനായ നരൻ, ശക്തനായ ഗാഗ്രൻ, എന്നിവരും. നരന്റെ പുത്രൻ സംകൃതിയായിരുന്നു; സംകൃതിയുടെ രണ്ട് ശക്തനായ പുത്രന്മാർ ഗുരുവീര്യനും ത്രിദേവനും ആയിരുന്നു; ഇവരെ സംകൃതികൾ എന്നും വിളിക്കുന്നു. ഗാഗ്രന്റെ വംശജർ ശിനിബദ്ധയിൽ നിന്നാണ് ജനിച്ചത്; ഇവർ ഗാഗ്ര്യർ എന്ന പേരിൽ അറിയപ്പെടുന്ന, ഇരട്ട ജന്മം പ്രാപിച്ച ക്ഷത്രിയർ ആകുന്നു. മഹാഭീമനായ ഭീമൻ, അത്യന്തം വീര്യശാലിയായവൻ, വിശാല എന്ന ഭാര്യയിലൂടെ മൂന്ന് പുത്രന്മാർ ജനിച്ചു. അവരിൽ ത്രയ്യാരുണി, പുഷ്കരിണി, മൂന്നാമൻ ഒരു കുരങ്ങൻ; ഈ രണ്ടുപേർക്കും മഹർഷി എന്ന മഹത്വം ലഭിച്ചു, കുരങ്ങൻ ഉജ്ജ്വലമായ ക്ഷത്രിയ വംശത്തിൽപ്പെടുന്നു. ഗാഗ്രർ, സംകൃതികൾ, വീര്യർ—ഇവരൊക്കെയും ഇരട്ടജന്മം പ്രാപിച്ച, ക്ഷത്രിയ ഗുണങ്ങൾ ഉള്ളവർ; ഇവർ അങ്കിരസഗോത്രത്തിൽ അഭയം പ്രാപിച്ചു, ഇത് ബൃഹത്ക്ഷത്രനോടനുബന്ധിച്ചു പറയപ്പെടുന്നു. ബൃഹത്ക്ഷത്രന്റെ വംശാവലി സുഹോത്രയിലേക്കാണ് നീങ്ങുന്നത്; സുഹോത്രൻ ധർമ്മനിഷ്ഠനായവൻ; അവന്റെ പുത്രൻ ഹസ്തിൻ. ഹസ്തിനാണ് ഈ നഗരത്തെ സ്ഥാപിച്ച് ഹസ്തിനാപുരം എന്ന പേരിൽ അറിയപ്പെടുവാൻ കാരണമായത്. ഹസ്തിന്നിന് മൂന്ന് പുത്രന്മാരുണ്ടായിരുന്നു: അജാമീഢൻ, ദ്വിമീഢൻ, പുരുമീഢൻ—മൂവരും മഹാധാർമ്മികർ. അജാമീഢന്റെ പുത്രന്മാർ ശാഭ എന്ന മഹത്വം പുലർത്തുന്ന രാജാവുകൾ ആയിരുന്നു; വലിയ തപസ്സിനുശേഷം അവർ ധാർമ്മിക രാജാക്കന്മാരായിത്തീർന്നു. ഭാരദ്വാജന്റെ അനുഗ്രഹത്താൽ, അവരുടെ വംശാവലി വിശദമായി കേൾക്കുക: അജാമീഢൻ, കെസിനിയിൽ നിന്ന് കാന്തയെ ജനിപ്പിച്ചു. കാന്തയുടെ പുത്രൻ മെധാതിഥി; അവനിൽ നിന്ന് കാന്തായന ബ്രാഹ്മണർ ഉത്ഭവിച്ചു. ധൂമിനിയിൽ നിന്ന് അജാമീഢൻ രാജാവായ ബൃഹദ്വസുവിനെ ജനിപ്പിച്ചു. ബൃഹദ്വസുവിന്റെ പുത്രൻ ബൃഹദ്വിഷ്ണു; അവന്റെ പുത്രൻ ബൃഹത്കർമ; ബൃഹത്കർമയുടെ പുത്രൻ ബൃഹദ്രഥൻ. ബൃഹദ്രഥന്റെ പുത്രൻ വിശ്വജിത്; വിശ്വജിതിന്റെ പുത്രൻ സെനജിത്. സെനജിതിന് ലോകപ്രശസ്തമായ നാല് പുത്രന്മാർ ഉണ്ടായിരുന്നു: രുചിരാശ്വ, കാവ്യ, ദൃഢബാണനായ രാമ, അവന്തക രാജാവായ വത്സ. ഇവരെ പരിവത്സരർ എന്നും വിളിക്കുന്നു. രുചിരാശ്വയുടെ പുത്രൻ പ്രശസ്തനായ പൃഥുശേന; പൃഥുശേനയുടെ പുത്രൻ പര; പരയിൽ നിന്ന് നിപ എന്ന രാജാവ് ജനിച്ചു. നിപയ്ക്ക് നൂറ് പുത്രന്മാർ ഉണ്ടായിരുന്നുവെന്ന് കേൾക്കപ്പെടുന്നു; അവർ എല്ലാവരും നിപർ എന്ന പേരിൽ അറിയപ്പെട്ടു. അവരിൽ വംശം സ്ഥാപിച്ച മഹാനായ രാജാവ് കീർത്തിവർധനൻ; കംപില്യയിൽ, സമര എന്ന രാജാവും, ചേഷ്ടസമര എന്ന പേരിലും അറിയപ്പെട്ടവനും ഉണ്ടായിരുന്നു. സമരയുടെ മൂന്നു പുത്രന്മാർ: പര, സത്വദ, മറ്റൊരാൾ—മൂവരും എല്ലാ ഗുണങ്ങളിലും സമ്പന്നർ. പരയുടെ പുത്രൻ വൃഷ. വൃഷയുടെ പുത്രൻ സുകൃതിയാണ്; സുകൃതിയുടെ സത്പ്രവൃത്തിയാൽ, എല്ലാ ഗുണങ്ങളിലും സമ്പന്നനായ വിവ്രജ ജനിച്ചു. വിവ്രജയുടെ പുത്രൻ അനൂഹൻ; അനൂഹൻ ശുകന്റെ മരുമകനായും, മഹാപ്രശസ്തനായ ഋഷിയുടെ പിതാവായും പ്രശസ്തനായി. അനൂഹന്റെ പുത്രൻ മഹാതപസ്വിയായ ബ്രഹ്മദത്തൻ; അവന്റെ പുത്രൻ യോഗസുനു; വിശ്വക്ഷേണ രാജാവായി. അഹങ്കാരത്താൽ പിറന്ന പുത്രന്മാർ ഇവിടത്തെ രാജാക്കന്മാരായി. വിശ്വക്ഷേണയുടെ പുത്രൻ ഉദക്സേന. ഉദക്സേനയുടെ പുത്രൻ ഭല്ലാതൻ; ഭല്ലാതനാൽ രാജാവ് മുമ്പ് കൊല്ലപ്പെട്ടു. ഭല്ലാതന്റെ പുത്രൻ ജനമേജയൻ; അവനുവേണ്ടി ഉഗ്രായുധൻ എല്ലാ രാജാക്കളെയും സംഹരിച്ചു. ഉഗ്രായുധൻ ആരുടെ പുത്രൻ? ഏത് വംശത്തിൽ അദ്ദേഹം പ്രശസ്തനായി? എന്തുകൊണ്ടാണ് എല്ലാ രാജാക്കളെയും അവൻ നശിപ്പിച്ചത്? ദ്വിമീഢന്റെ വംശാവലി: ജ്ഞാനിയായ യവീനരൻ അവന്റെ പുത്രൻ; അവന്റെ പുത്രൻ സത്യധൃതി. സത്യധൃതിയുടെ പുത്രൻ ശക്തനായ ദൃഢനേമി; ദൃഢനേമിയുടെ പുത്രൻ സുവർമാ എന്ന രാജാവ്. സുവർമയ്ക്ക് സർവഭൗമ എന്ന ശക്തിയും പ്രശസ്തിയും ലഭിച്ച പുത്രൻ; സർവഭൗമൻ ഭൂമിയിലെ ഏകാധിപതിയായി. അദ്ദേഹത്തിന്റെ മഹാവംശത്തിൽ, പൗരവന്റെ പ്രസിദ്ധനായ പുത്രൻ ജനിച്ചു; മഹത്പൗരവന്റെ പുത്രൻ രുക്മരഥ എന്ന രാജാവ്. രുക്മരഥന്റെ പുത്രൻ സൂപാർശ്വ; സൂപാർശ്വയുടെ പുത്രൻ ധാർമ്മികനായ സുമതി. സുമതിയിൽ നിന്ന് ജനിച്ച സദ്ഗുണം പുലർത്തുന്ന, വിനയശാലിയായ രാജാവ് സനതി; അവന്റെ പുത്രൻ കൃത. കൃത മഹാത്മാവായ കൗതുമ ഹിരണ്യനാഭന്റെ ശിഷ്യനായിരുന്നു; അവനാൽ സാമവേദ സംഹിതകൾ ഇരുപത്തിഞ്ചു ശാഖകളായി പഠിപ്പിക്കപ്പെട്ടു. ഇവർ കിഴക്കൻ സംഹിതകൾ എന്നറിയപ്പെടുന്നു; സാമഗർ രചിച്ചവയാണിത്. കാർതി ഉഗ്രായുധൻ പൗരവ വംശത്തിലെ വീരനായവനാണ്. അവൻ തന്റെ വീര്യം കാണിച്ച് പൃഷതന്റെ പൂർവ്വജനെ സംഹരിച്ചു; ബാഹുവീര്യശാലിയായ നീല, പഞ്ചാലരാജാവ്, കൊല്ലപ്പെട്ടു. ഉഗ്രായുധന്റെ പുത്രൻ പ്രശസ്തനായ ക്ഷേമൻ; ക്ഷേമനിൽ നിന്നു സൂവീര എന്ന വീരനായവൻ; സൂവീരയിൽ നിന്നു നൃപഞ്ജയ; നൃപഞ്ജയയിൽ നിന്നു വീരരഥൻ—ഇവരാണ് പൗരവർ. അജാമീഢനും നീലിനിയും ചേർന്ന് രാജാവ് നീലയെ ജനിപ്പിച്ചു; അവന്റെ കഠിനമായ തപസ്സിലൂടെ സുഷാന്തി ജനിച്ചു. സുഷാന്തിയുടെ പുത്രൻ പുരുജാനു; പുരുജാനുവിന്റെ പുത്രൻ ഋക്ഷൻ; ഋക്ഷനിൽ നിന്നു താഴെ പറയുന്ന പുത്രന്മാരും അവരുടെ ശാഖകളും ജനിച്ചു: മുദ്ഗലൻ, സൃഞ്ജയൻ, രാജാവ് ബൃഹദിഷു, ധൈര്യശാലിയായ യവീയാൻ, അഞ്ചാമനായ കംപില്യൻ. ഇങ്ങനെ, മഹാരിഷിമാരുടെയും മഹാരാജാക്കന്മാരുടെയും വംശാവലി വിശാലവും മഹത്വവുമുള്ളതാണെന്ന് ഈ കഥയിൽ കാണാം.