ദീർഘതമസിന് വീണ്ടും യൗവനം ലഭിച്ചു; ദീർഘായുസ്സും കാഴ്ചയും വീണ്ടെടുത്തു. പശുക്കൾക്കിടയിൽ നിന്നു, ഗൗതമൻ എന്ന പേരിൽ അദ്ദേഹം പ്രസിദ്ധനായി. പിന്നീട് കക്ഷീവാൻ തന്റെ പിതാവിനോടൊപ്പം പർവ്വതപ്രദേശങ്ങളിലേക്കു പോയി, പിതാവിന്റെ ഉപദേശം അനുസരിച്ച് കഠിനമായ തപസ്സു ചെയ്തു. ഏറെക്കാലം കഴിഞ്ഞ്, അന്ധകാരത്തിൽ നിന്ന് ശുദ്ധി പ്രാപിച്ച്, ദോഷങ്ങൾ ഉപേക്ഷിച്ച്, ആ മനുഷ്യൻ ബ്രഹ്മത്തിൽ ഭക്തി നേടി. അപ്പോൾ ദീർഘതമസൻ തന്റെ പുത്രനോട് പറഞ്ഞു: “മഹാനുഭാവാ, എനിക്ക് പുത്രനുണ്ടായിരിക്കുന്നു; നീ എന്റെ യഥാർത്ഥ പുത്രനാണ്, ഞാനിപ്പോൾ പൂർണ്ണനായി.” തന്റെ മനസ്സിനെ ജയിച്ച കക്ഷീവാൻ ബ്രഹ്മലോകം പ്രാപിച്ചു; ബ്രഹ്മഭക്തി പ്രാപിച്ച്, ആയിരം പുത്രന്മാരെ ജനിപ്പിച്ചു. കക്ഷീവാന്റെ ആ പുത്രന്മാർ ഗൗതമന്മാർ എന്നറിയപ്പെടുന്നു; അവർ കറുത്ത വർണ്ണമുള്ളവരായിരുന്നു. ഇതാണ് ബലി, വിരോചനന്റെ പുത്രനായ ദീർഘതമസിന്റെ കഥ. ഇരുവിഭാഗങ്ങളുടെയും വംശാവലിയും അവരുടേതായ സംഗമവും ഇതിൽ വിവരിച്ചിരിക്കുന്നു. ബലി തന്റെ അഞ്ചു പാപരഹിത പുത്രന്മാരെയും ഇവിടെ അഭിഷേകം ചെയ്തു. ബലി യോഗസിദ്ധനും യോഗശക്തിയുമുള്ളവനായി, യോഗം ആശ്രയിച്ച്, എല്ലാ ജീവികൾക്കും അദൃശ്യനായി, യോജിച്ച സമയത്തിനായി കാത്തിരിക്കുന്നു. അംഗവംശത്തിൽ രാജർഷിയായ ദധിവാഹനൻ എന്ന രാജാവുണ്ടായിരുന്നു. സുദേഷ്ണയുടെ ഒരു തെറ്റിന്റെ ഫലമായി അനപാനൻ എന്ന രാജാവിന് ജന്മം കിട്ടി. അനപാനന്റെ പുത്രൻ ദിവിരഥൻ എന്നായിരുന്നു; ദിവിരഥന്റെ പുത്രൻ ധർമരഥൻ, മഹാപണ്ഡിതനും മഹത്വമുള്ളവനുമായിരുന്നു. ധർമരഥൻ, മഹാത്മാവായ വിഷ്ണുപദപർവതത്തിലെ യാഗത്തിൽ, ഇന്ദ്രനോടൊപ്പം സോമം പാനമാക്കിയവനാണ്. ധർമരഥന്റെ പുത്രൻ ചിത്രരഥൻ; ചിത്രരഥന്റെ പുത്രൻ ദശരഥൻ, ലോമപാദൻ എന്നും വിളിക്കപ്പെടുന്നു; അദ്ദേഹത്തിന്റെ മകളാണ് ശാന്ത. ഈ ദശരഥന്റെ ധീരനായ പുത്രൻ, മഹാമനസ്സും നാലു വിഭാഗങ്ങളുള്ള സൈന്യവും ഉള്ളവനായി, ഋശ്യശൃംഗന്റെ അനുഗ്രഹത്തിൽ ജനിച്ചു; തന്റെ വംശം മഹത്വത്തിലേക്ക് ഉയർത്തിയവനാണ്. അദ്ദേഹത്തിന്റെ പുത്രൻ ചതുർംഗൻ എന്നാണറിയപ്പെട്ടത്; മറ്റൊരു പുത്രൻ പൃഥുലാശനും. പൃഥുലാശന്റെ പുത്രൻ ചാമ്പ എന്നായിരുന്നു. ചാമ്പാവതിയെന്ന നഗരത്തിൽ, നാലു വർണ്ണങ്ങൾക്കുമിടയിൽ, ആ രാജാവ് അറുപതിനായിരം വർഷം വാസം ചെയ്തു. ബ്രാഹ്മണന്മാർ,ക്ഷത്രിയന്മാർ,വൈശ്യന്മാർ എല്ലാവരും തങ്ങളുടെ കര്ത്തവ്യം അനുഷ്ഠിച്ചു; എല്ലാവരും ധർമ്മത്തിലും തപസ്സിലും വിശ്ണുഭക്തിയിലും ഉറച്ചവരായിരുന്നു. തണ്ടികരഠന്റെ പുത്രനായ വാരണൻ, ശക്രവാരണൻ എന്നും അറിയപ്പെടുന്നു; അവൻ ഭൂമിയിൽ ഉത്തമമായ മന്ദോർ രഥം കൊണ്ടുവന്നു. ഹര്യംഗന്റെ അവകാശിയായി ഭദ്രരഥൻ എന്ന രാജാവുണ്ടായി. ഭദ്രരഥന്റെ പുത്രൻ ബൃഹത്കർമാ, ജനങ്ങളുടെ അദ്ധിപൻ. ബൃഹദ്രഥൻ അദ്ദേഹത്തിന്റെ പുത്രനായി ജനിച്ചു; അവനിൽ നിന്ന് ബൃഹന്മനാ ജനിച്ചു. ബൃഹന്മനാ രാജാവിന് ജയദ്രഥൻ എന്ന പുത്രനുണ്ടായി; ജയദ്രഥനിൽ നിന്ന് ഋഢരഥൻ ജനിച്ചു. ഋഢരഥനിൽ നിന്ന് വിശ്വജിത് ജനമേജയ എന്ന രാജാവിന് ജന്മം കിട്ടി. അദ്ദേഹത്തിന്റെ അവകാശി, അങ്ങവംശത്തിൽ നിന്നുള്ളവനാണ്, അവനിൽ നിന്ന് കര്ണ്ണന് രാജാവായി. കര്ണ്ണന്റെ പുത്രൻ ശൂരസേനൻ, ദ്വിജന്മാരിൽ ഓർമ്മിക്കപ്പെടുന്നു. കര്ണ്ണൻ, സാരഥിയുടെ പുത്രനായി എങ്ങനെയാണ് അങ്ങവംശത്തിൽപ്പെട്ടവനായി മാറിയത് എന്നതിനെക്കുറിച്ച് വിശദമായി അറിയാൻ എല്ലാവരും ആഗ്രഹിച്ചു. ബൃഹദ്ഭാനുവിന്റെ പുത്രൻ ബൃഹന്മനാ രാജാവായിരുന്നു. അദ്ദേഹത്തിന് ചൈദ്യവംശത്തിൽപ്പെട്ട രണ്ട് ഭാര്യമാരുണ്ടായിരുന്നു. യശോദേവിയും സത്യയുമായിരുന്നു അവരുടെ പേരുകൾ; ഓരോരുത്തരിലും ഒരു പുത്രൻ വീതം ജനിച്ചു. യശോദേവിയിൽ നിന്ന് ജയദ്രഥൻ ജനിച്ചു. ബ്രാഹ്മണനും ക്ഷത്രിയനും തമ്മിൽ സത്യയുടെ പുത്രൻ വിജയൻ എന്നായിരുന്നു. വിജയനിൽ നിന്ന് ധൃതി, അവനിൽ നിന്ന് ധൃതവ്രതൻ ജനിച്ചു. ധൃതവ്രതന്റെ പുത്രൻ സത്യകർമ്മൻ, മഹാസത്കർമ്മങ്ങൾ ചെയ്തവൻ; സത്യകർമ്മന്റെ പുത്രൻ സാരഥിയായ അധിരഥൻ. അധിരഥൻ കര്ണ്ണനെ ദത്തുപുത്രനായി സ്വീകരിച്ചു; അതിനാൽ കര്ണ്ണൻ സാരഥിയുടെ പുത്രനായി അറിയപ്പെടുന്നു. കര്ണ്ണനെക്കുറിച്ച് ചോദിച്ചതനുസരിച്ച് ഇതെല്ലാം വിശദമായി പറഞ്ഞു. ഇവരെല്ലാം അങ്ങവംശത്തിൽ നിന്നുള്ള രാജാക്കന്മാരാണ്. ഇനി, പൂരുവംശത്തിലെ രാജാക്കന്മാരെ ക്രമത്തിൽ വിശദമായി പറയാം. സൂതൻ പറഞ്ഞു: പൂരുവിന്റെ പുത്രൻ ബലവാനായ ജനമേജയ രാജാവായിരുന്നു. അദ്ദേഹത്തിന്റെ പുത്രൻ അവിദ്ധൻ, കിഴക്കേ ദിക്കിൽ ജയിച്ചവൻ. അവിദ്ധനിൽ നിന്ന് പ്രവീരൻ, അവനിൽ നിന്ന് മനസ്യു; മനസ്യുവിൽ നിന്ന് ജയദ രാജാവിന് ജന്മം കിട്ടി; ജയദയുടെ പുത്രൻ ധുന്ധു എന്ന മഹാരാജാവായിരുന്നു. ധുന്ധുവിന്റെ പുത്രൻ ബഹുഗവി; അവനിൽ നിന്ന് സംജാതി ജനിച്ചു. ഇപ്പോൾ സംജാതിയുടെ പുത്രനായ രൗദ്രാശ്വന്റെ പുത്രന്മാരെ കേൾക്കൂ. അപ്രസരസായ ഘൃതാചിയിൽ നിന്ന് രൗദ്രാശ്വന് പത്തു പുത്രന്മാർ ജനിച്ചു. രാജേയു, കൃതേയു, വക്ഷേയു, സ്ഥണ്ഡിലേയു, ഘൃതേയു, ജലേയു, സ്ഥലേയു—ഇവരാണ് ഏഴ് പേരുകൾ. ധർമേയു, സന്നതേയു, വണേയു—ഇവരാണ് ശേഷമുള്ള മൂന്നു പേർ. രുദ്ര, ശൂദ്ര, മദ്ര, ശുഭാ, ജാമലജാ എന്നിവരും; തല, ഖല, ഇവരും, ഗോപജലാ എന്നറിയപ്പെടുന്നവരും; താമ്രരസാ, രത്നകൂട്ടി മുതലായവരും. ആ വംശത്തിൽ, ആത്രേയനായ പ്രഭാകരൻ അവരുടെ പ്രഭു ആയിരുന്നു. അനാദൃഷ്ടൻ എന്ന രാജർഷി, അവന്റെ പുത്രൻ രിവേയു. രിവേയുവിന്റെ ഭാര്യ ജ്വലനാ, തക്ഷകന്റെ മകളായിരുന്നു. ആ മഹിളയിൽ രാജർഷി രന്തി എന്ന പുത്രനെ ജനിപ്പിച്ചു. രന്തി, നരനും സർസ്വതിയും ജനിപ്പിച്ച പുത്രൻ, ധാർമികരായ പുത്രന്മാരെ ഉണ്ട്: ത്രസു, പ്രതിരഥ, അത്യന്തം ധാർമികനായ ധ്രുവ. ഗൗരി എന്ന പ്രസിദ്ധയായ മകൾ, മന്ദാതൃവിന്റെ ഭാഗ്യവതിയായ മാതാവാണ്. പ്രതിരഥന്റെ പുത്രൻ ധുര്യൻ; അവനിൽ നിന്ന് കൺഠ എന്ന പുത്രൻ ജനിച്ചു. കണ്ഠന്റെ പുത്രൻ ദിവ്യശക്തിയുള്ള വേദപണ്ഡിതനായ മെധാതിഥി; കണ്ഠനിൽ നിന്ന് കാന്തായന ബ്രാഹ്മണർ ജനിച്ചു. അതുപോലെ, ആ വംശത്തിൽ ഒരു പുത്രവതി ജനിച്ചു. ത്രസുവിന് പ്രിയപുത്രനായ മലിനൻ, ബ്രഹ്മജ്ഞാനി; അവനിൽ നിന്ന് ഉപദാത എന്ന പുത്രൻ; അങ്ങനെ നാലു പുത്രന്മാർ. സുഷ്മന്തൻ, ദുഷ്യന്തൻ, പ്രവീരൻ, അനഘൻ—ഇവരാണ് ആ നാലുപേർ. പിന്നീട്, ദുഷ്യന്തനിൽ നിന്ന് ദൗഷ്യന്തി എന്ന ചക്രവർത്തി ജനിച്ചു, രാജാക്കന്മാരിൽ ശ്രേഷ്ഠൻ. ശകുന്തളയിൽ നിന്ന് ഭാരതൻ ജനിച്ചു; അയാളുടെ പേരിൽ ഈ ദേശം ഭാരതം എന്നായി. ദുഷ്യന്ത രാജാവിനോട് അശരീരവാണി ഇപ്രകാരം പറഞ്ഞു: “മാതാവാണ് കുഴലും, പിതാവാണ് പുത്രനും; ആരിൽ നിന്ന് ജനിച്ചുവോ, അവനാണ് പിതാവ്; ദുഷ്യന്ത, നിന്റെ പുത്രനായി ശകുന്തള പറയുന്നു, സത്യം പറയുന്നു—പുത്രനെ അംഗീകരിക്കൂ.