വൃഷ്ണിവംശത്തിന്റെ ഉത്ഭവം ഇതുവരെ സംക്ഷിപ്തമായും വിശദമായും വിവരിക്കപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു. ഈ വംശചരിത്രം വിവരിക്കുന്നതിലൂടെ, ആഗ്രഹിച്ച പ്രശസ്തി നേടാനാണ് ശ്രമിച്ചത്. ഇപ്പൊഴിത്, മനുഷ്യരുടെയും ദേവതകളുടെയും സ്വഭാവത്തെ പുകഴ്ത്തി വിശദീകരിക്കുന്നതിലേക്ക് ശ്രദ്ധയാകൂ. ശങ്കർഷണൻ, വാസുദേവൻ, പ്രദ്യുമ്നൻ, സംബൻ, അനിരുദ്ധൻ—ഇവരാണ് ഈ വംശത്തിലെ പ്രശസ്ത വീരന്മാർ. ഇവരോടൊപ്പം സപ്തർഷിമാർ, കുബേരൻ, യക്ഷൻ, മണിവരൻ, ശാലകി, ബദര, പണ്ഡിതനായ ധൻവന്ത്രി, മഹാദേവനായ നന്ദിനും, ശാലങ്കായനൻ, ആദിദേവൻ, ജിഷ്ണു—ഈ ദൈവികരൂപങ്ങളും ഉൾപ്പെടുന്നു. വിഷ്ണു എങ്ങനെയാണ് ജനിച്ചത്, എത്ര ജന്മങ്ങൾ ഓർക്കപ്പെടുന്നു, ഭാവിയിൽ എത്ര മഹാത്മാവിന്റെ അവതാരങ്ങൾ ഉണ്ടാകും—ഇത് എന്തിനുവേണ്ടി, ബ്രഹ്മയുടെ പ്രദേശത്ത് കാലാന്ത്യത്തിൽ മനുഷ്യരിൽ വീണ്ടും വീണ്ടും അവതരിക്കേണ്ടത് എന്തുകൊണ്ടാണ്—എന്നിങ്ങനെ ആലോചിക്കുന്നു. കൃഷ്ണന്റെ, ശത്രുക്കളെ സംഹരിക്കുന്ന മഹാത്മാവിന്റെ, വിവിധ ശരീരങ്ങളിൽ നടത്തിയ സകല കൃത്യങ്ങളും ശ്രവിക്കാൻ ഞങ്ങൾ ആഗ്രഹിക്കുന്നു. അദ്ദേഹത്തിന്റെ പ്രവർത്തനങ്ങളുടെ ക്രമവും അവതാരങ്ങളുടെയും സ്വഭാവവും വിവരിക്കണമെന്ന് സുതനോടു അപേക്ഷിക്കുന്നു. ദേവതകളുടെ ശത്രുക്കളെ സംഹരിക്കുന്ന, പ്രജ്ഞാവാനായ വിഷ്ണു, എങ്ങനെ വാസുദേവന്റെ വീട്ടിൽ വാസുദേവനായി അവതരിച്ചുവെന്ന് ഞങ്ങൾ അറിയാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നു. അമരന്മാർ, ധർമ്മത്തിൽ അഭിഷിക്തരായവർ, എന്ത് പുണ്യമാണ് ചെയ്തതുകൊണ്ടു ദേവലോകം വിട്ട്, ഈ മനുഷ്യലോകത്ത് അവൻ അവതരിക്കേണ്ടി വന്നു? ഭൂമിയുടെയും സ്വർഗ്ഗത്തിന്റെയും ഉദ്ഭവമായ ഹരിചേട്ടൻ, ദൈവാത്മാവായ അദ്ദേഹം, മനുഷ്യരൂപം സ്വീകരിക്കാൻ കാരണം എന്തായിരുന്നു? മനുഷ്യരുടെ മനസ്സിനെ നിയന്ത്രിക്കുന്ന, ചക്രധാരികളിൽ ശ്രേഷ്ഠനായ അദ്ദേഹം, മനുഷ്യരിൽ ജ്ഞാനം എങ്ങനെ സൃഷ്ടിച്ചു? ലോകങ്ങളിലാകെ പശുപാലനം വ്യാപിപ്പിച്ച അദ്ദേഹം, എങ്ങനെ പശുക്കളുടെ ഇടയിൽ ചെന്നു, ഗോപാലനായി? ഭൗതികഘടകങ്ങളെ വിഭജിച്ച് സൃഷ്ടിച്ച ജീവാത്മാവായ അദ്ദേഹം, ഭൂമിയിൽ ഒരു സ്ത്രീയുടെ ഗർഭത്തിൽ എങ്ങനെ പ്രത്യക്ഷപ്പെട്ടു? മൂന്ന് പടികൾകൊണ്ട് ലോകങ്ങളെ കീഴടക്കി, സൃഷ്ടിയുടെ മാർഗങ്ങൾ സ്ഥാപിച്ചവൻ, മൂന്നു പരമപുരുഷാർത്ഥങ്ങൾ സ്ഥാപിച്ചു. കാലാന്ത്യത്തിൽ ജലരൂപം ധരിച്ച് ലോകം മുഴുവൻ ഒരു സമുദ്രമാക്കി, ദൃശ്യമാർഗവും അദൃശ്യമാർഗവും ഉപയോഗിച്ച് ലോകം കുടിച്ചവൻ. പുരാതനകാലത്ത്, വരാഹരൂപം ധരിച്ച് ഭൂമിയെ ദേവന്മാർക്ക് തിരിച്ചു നൽകിയവൻ. സിംഹരൂപം ധരിച്ച്, പിന്നീട് അതിനെ വിഭജിച്ച്, ശക്തനായിരുന്ന ഹിരണ്യകശിപുവിനെ സംഹരിച്ചവൻ. ഓർവ എന്ന അഗ്നിരൂപം സ്വീകരിച്ച്, സമ്വർത്തകാഗ്നിയായി പാതാളത്തിൽ വസിച്ച്, സമുദ്രത്തിൽ പ്രവേശിച്ച് ജലഹോമം സ്വീകരിച്ചവൻ. പ്രതിയുഗത്തിലും ആയിരം കാലുകളും, ആയിരം കിരണങ്ങളും, ആയിരം തലകളും ഉള്ള ദൈവം എന്നറിയപ്പെടുന്നവൻ. അവന്റെ നാഭികമലത്തിൽ നിന്ന് പിതൃലോകം ഉദിച്ചുവന്നു; ലോകം ഒരു സമുദ്രത്തിൽ ആകുമ്പോൾ, അകണ്ടമായ കമലപുഷ്പം അവിടെ പ്രത്യക്ഷപ്പെട്ടു. താരകാമയ യുദ്ധത്തിൽ, എല്ലാ ദേവതാരൂപങ്ങളും ധരിച്ച്, വിവിധായുധങ്ങൾ കൈവശമാക്കി, ദൈത്യന്മാരെ സംഹരിച്ചവൻ. ഗരുഡനിൽ കയറി, ക്ഷീരസമുദ്രത്തിന്റെ വടക്കുകരയിൽ കാലനെമിയെ കീഴടക്കി, അനന്തമായ ധ്യാനത്തിൽ, മഹാന്ധകാരത്തിൽ വിശ്രമിക്കുന്നവൻ. ആദിതിയായ ആദിതിയും, മഹത്തായ തപസ്സിലൂടെ പ്രകാശം നേടുകയും, ഗർഭത്തിൽ തന്നെ ഇന്ദ്രനെ ദൈത്യസൈന്യങ്ങൾ അലട്ടിയപ്പോൾ അവനെ വിനയിപ്പിക്കുകയും ചെയ്തു. കാറ്റ് ലോകങ്ങളുടെ വാസസ്ഥലങ്ങൾ മാറ്റി, ദൈത്യന്മാരെ ജലത്തിൽ തള്ളിയപ്പോൾ, ആദിദേവൻ ദേവന്മാരെ സ്ഥാപിക്കുകയും, പുരൂഹൂതനെ അവരുടെ അധിപതിയാക്കി. ഗാർഹപത്യാഗ്നി, അന്വാഹാര്യപചനം, ആഹവനീയാഗ്നി, കുശശ്രവ എന്ന യാഗവേദി—ഇവ നിയമപ്രകാരം സ്ഥാപിച്ചു. അഞ്ജനപാത്രം, ഹവനദണ്ഡം, അവഭൃഥസ്നാനം, ത്രിവിധ ഹോമങ്ങളും നിർവഹിച്ചു. ദേവന്മാർക്ക് ഹോമങ്ങൾ, പിതൃകൾക്ക് പിണ്ഡങ്ങൾ, യാഗക്രമം അനുസരിച്ച് ആനന്ദത്തിനായി നിർവഹിച്ചു; യാഗത്തിൽ യാഗസ്വരൂപനാണ് അദ്ദേഹം. യാഗസ്ഥംഭങ്ങൾ, സമിദുകൾ, ഹവനദണ്ഡം, സോമം, പാവനമായവ, വേലികൾ, യാഗോപകരണങ്ങൾ, യാഗാഗ്നികൾ—ഇവയെല്ലാം സൃഷ്ടിച്ചു. പരമകൃത്യത്തിലൂടെ, യജ്ഞികന്മാരെയും, യജ്ഞാർത്ഥികളെയും, അശ്വമേധാദി മഹായാഗങ്ങളെയും സൃഷ്ടിച്ചവൻ. ഓരോ യുഗത്തിനും അനുയോജ്യമായി, മൂന്നുലോകങ്ങൾ, നിമിഷങ്ങൾ, കഷ്ടകൾ, കലകൾ, ത്രികാലങ്ങൾ എന്നിവ സൃഷ്ടിച്ചു. മുഹൂർത്തങ്ങൾ, തിഥികൾ, മാസങ്ങൾ, ദിവസങ്ങൾ, സംവത്സരങ്ങൾ, ഋതുക്കൾ, യോഗങ്ങൾ, ത്രിവിധമായ അളവുകൾ—all സൃഷ്ടിച്ചു. ആയുര്, ഭൂമി, വളർച്ച, ലക്ഷണങ്ങൾ, സൗന്ദര്യവും, ബുദ്ധിയും, ധനം, ധൈര്യം, ശാസ്ത്രാധികാരം—ഇവയെല്ലാം അദ്ദേഹം നിശ്ചയിച്ചു. മൂന്നുവർണ്ണങ്ങൾ, മൂന്നുലോകങ്ങൾ, ത്രിവിദ്യ, മൂന്നു അഗ്നികൾ, മൂന്നു കാലങ്ങൾ, മൂന്നു കർമ്മങ്ങൾ, മൂന്നു മായകൾ, മൂന്നു ഗുണങ്ങൾ—ഇവയെല്ലാം അദ്ദേഹത്തിന്റെ സൃഷ്ടിയാണ്. അദ്ദേഹത്തിന്റെ പരമകൃത്യത്തിലൂടെ ലോകങ്ങളും ദേവതകളും സൃഷ്ടിക്കപ്പെട്ടു; സകലഭൂതങ്ങളുടെ ആത്മാവാണ് അദ്ദേഹം. ഇന്ദ്രിയയോഗത്തിലൂടെ മനുഷ്യരെ ആനന്ദിപ്പിക്കുകയും, സകലചരാചരങ്ങളുടെ ഗതാഗതത്തിന് നേതൃത്വം നൽകുകയും ചെയ്യുന്നവൻ. ധർമ്മനിഷ്ഠരായവർക്കു മാർഗ്ഗവും, പാപകർമികൾക്കു മാർഗ്ഗഭ്രംശവും; ചതുര്വർണ്ണത്തിന്റെ ഉത്ഭവവും രക്ഷയും അദ്ദേഹമാണ്. നാലു വേദങ്ങൾ അറിയുന്നവൻ, ചതുരാശ്രമങ്ങളുടെ ആശ്രയം; ദിശകൾ, ആകാശം, ഭൂമി, ജലം, വായു, അഗ്നി—ഇവയുടെ ഉടമ. രണ്ട് പ്രകാശങ്ങൾ—ചന്ദ്രനും സൂര്യനും; യുഗങ്ങളുടെ അധിപൻ, രാത്രിയിലൂടെ സഞ്ചാരിക്കുന്നവൻ; പരമദേവൻ, പരമതപസ്സാണ് അദ്ദേഹം. പരമതപസ്സുകാരൻ, സ്വയം നിയന്ത്രിതൻ, ആദിത്യന്മാരിൽ ആരംഭിക്കുന്ന ദേവത, ദൈത്യസംഹാരിയായ മഹാശക്തൻ—ഇവയാണ് അദ്ദേഹത്തിന്റെ മഹിമ.