വേദങ്ങൾക്കുള്ളിൽ സൂക്ഷിച്ചിരിക്കുന്ന ഈ മഹത്തായ കഥയിലേയ്ക്ക് ശ്രദ്ധയോടെ നമുക്ക് കടക്കാം. ഒരു പ്രത്യേക യജ്ഞാനുഷ്ഠാനത്തിൽ, പതിനൊന്ന് ദേവികൾ ചേർന്ന് ഒരു അതിശയകരമായ ഗർഭം ധരിച്ചു. എന്നാൽ, ആ ഗർഭത്തിന്റെ ദീപ്തിയും തേജസ്സും അവർക്ക് സഹിക്കാനാവില്ലായിരുന്നു. അപ്രതീക്ഷിതമായി, ആ പ്രകാശമുള്ള ഗർഭം ദേവികളിൽ നിന്നും ദിശകളിൽ നിന്നും പുറത്തു പുറപ്പെട്ടു; ചന്ദ്രൻ പോലെ ലോകങ്ങളെ പ്രകാശിപ്പിച്ചുകൊണ്ട്, എല്ലാ ജീവജാലങ്ങളെയും പോഷിപ്പിച്ചു. അവ ദേവികൾക്ക് ആ ഗർഭം സഹിക്കാനായില്ലെന്ന് കണ്ടപ്പോൾ, അവരുടെ സഹായത്തോടെ ചന്ദ്രൻ ഭൂമിയിൽ വീണുപോയി. സോമനെ വീഴുന്നതു കണ്ട ബ്രഹ്മാവ്, ലോകങ്ങളുടെ പിതാവ്, ലോകഹിതത്തിനായി അവനെ ഒരു രഥത്തിൽ സ്ഥാപിച്ചു. ആ രഥം ദേവന്മാരാൽ നിർമ്മിതമായതും, ധർമ്മത്തിനും സമ്പത്തിനും വേണ്ടി, സത്യത്തിൽ ഉറച്ചതും, ആയിരം വെള്ള കുതിരകളാൽ യോജിപ്പിച്ചതുമാണ്. സോമൻ വീഴുമ്പോൾ, ദേവന്മാർ—ബ്രഹ്മാവിന്റെ മനസ്സിൽ നിന്നു ജനിച്ച പ്രശസ്തമായ ഏഴു പുത്രന്മാർ—അത്രിയുടെ പുത്രനായ പരമാത്മാവിനെ സ്തുതിച്ചു. അങ്ങേരസും ഭൃഗുവിന്റെ പുത്രനും, ഋഗ്, യജുര്, അതർവVEDങ്ങളിലെ നിരവധി സ്തുതികൾ കൊണ്ട് സോമനെ പൂജിച്ചു. സോമൻ സ്തുതിക്കപ്പെടുമ്പോൾ, അവന്റെ തേജസ്സു വർദ്ധിച്ചു, മൂന്ന് ലോകങ്ങളെയും എല്ലാ വിധത്തിൽ പോഷിപ്പിച്ചു. ആ പ്രധാന രഥത്തിൽ, സോമൻ ഭൂമിയെ മൂന്നു ഏഴു തവണ വിശാലമായി വലയം ചെയ്തു, സമുദ്രത്തിന്റെ അതിരിൽ എത്തി. അവന്റെ തേജസ്സിൽ നിന്നു ഭൂമിയിൽ എത്തിയ എല്ലാം, അതിൽ നിന്ന് ഔഷധികൾ ഉളവായി, അവന്റെ ഊർജ്ജത്തിൽ പ്രകാശം നിറഞ്ഞു. ആ ഔഷധികൾകൊണ്ട് ഈ ലോകവും നാലു തരത്തിലുള്ള ജീവജാലങ്ങളും പോഷിപ്പിക്കപ്പെടുന്നു; സോമൻ, ദ്വിജന്മാരുടെ ശ്രേഷ്ഠന്, സകല ജീവജാലങ്ങളുടെ പോഷകനാണ്. തപസ്സും സ്തുതിയും ആ പ്രവർത്തനങ്ങളിലൂടെ തേജസ്സു നേടിയ സോമൻ, പത്തിരുപതു ആയിരം വർഷങ്ങൾ തപസ്സ് ചെയ്തു. സ്വർണ്ണമയമായ ദേവികൾ, അവരുടെ ശക്തിയാൽ ലോകത്തെ പോഷിപ്പിക്കുന്നവർ, അവരുടെ ഇടയിൽ സോമൻ പരിപൂർണ്ണമായി പ്രത്യക്ഷപ്പെട്ടു, തന്റെ കർമ്മങ്ങൾ കൊണ്ടും പ്രശസ്തനായി. ബ്രഹ്മാവ്, ബ്രഹ്മം അറിയുന്നതിൽ ശ്രേഷ്ഠൻ, സോമനു വിത്തുകൾ, ഔഷധികൾ, ജലങ്ങൾ, ദ്വിജന്മാരുടെ ശ്രേഷ്ഠർ എന്നിവയിൽ രാജാധികാരവും നൽകുന്നു. ഇങ്ങനെ, മഹാശക്തിയോടെ രാജാധിരാജനായി അഭിഷിക്തനായ സോമൻ, പ്രകാശവാന്മാരിൽ ശ്രേഷ്ഠൻ, ലോകങ്ങളെ സ്വഭാവത്തിൽ പോഷിപ്പിച്ചു. ദക്ഷന്റെ ഇരുപത്തിയേഴു പുത്രികൾ, വ്രതവിരതികൾ, പ്രചേതസായ ദക്ഷൻ സോമനു നൽകി; അവർ നക്ഷത്രങ്ങളായി അറിയപ്പെടുന്നു. ആ മഹാ രാജാധികാരം നേടിയ സോമൻ, സോമധാരികളിൽ അധിപനായ, ആയിരം നൂറ് ദാനങ്ങൾ നൽകി രാജസൂയ യജ്ഞം നടത്തി. അവിടെ ഹിരണ്യഗർഭൻ ഉദ്ഗാതാ, ബ്രഹ്മാവ് ബ്രഹ്മപദം പ്രാപിച്ചു, ഭാഗ്യവാനായ ഹരി നാരായണൻ സദസ്യനായി, സനത്കുമാരൻ മുതലായ ബ്രഹ്മർഷികൾ ചുറ്റി നിന്നു. അവിടെ, ദക്ഷിണ ദാനമായി സോമൻ മൂന്നു ലോകങ്ങൾ ബ്രഹ്മർഷികൾക്കും സഭാംഗങ്ങൾക്കും നൽകി. സിനി, കുഹു, വപുഃ, പുഷ്ടി, പ്രഭാ, വസു, കീർത്തി, ധൃതി, ലക്ഷ്മി—ഈ ഒമ്പത് ദേവികൾ സോമനെ സേവിച്ചു. സമാപന സ്നാനം നേടിയശേഷം, എല്ലാ ദേവന്മാരും മുനികളും ആരാധിച്ചുകൊണ്ട്, സോമൻ രാജാധിരാജനായി ദശദിശകളിൽ ഭരിച്ചുകൊണ്ട് പ്രകാശിച്ചു. ഈ മഹാ അധിപത്യം, മുനികൾ വാഴ്ത്തിയ, പ്രാപ്തിയ്ക്ക് ദുഷ്കരമായത്, സോമൻ നേടിയശേഷം, അവന്റെ മനസ്സ് അസ്ഥിരമായി, ശാസനം നഷ്ടപ്പെട്ടു. ദേവന്മാരും ദിവ്യ മുനികളും ആവശ്യം പറഞ്ഞിട്ടും, അങ്ങേരസിന്റെ ഭാര്യയായ താരയെ സോമൻ തിരിച്ചു കൊടുത്തില്ല. ഉശനസ്, ഭൃസ്പതിയുടെ ശിഷ്യനായ, അങ്ങേരസിൽ നിന്നു താരയെ പിടിച്ചു. ആ സ്നേഹത്തിന്റെ ഫലമായി, ഭാഗ്യവാനായ രുദ്രൻ ഭൃസ്പതിയുടെ പിന്തുണയായി, അവന്റെ കാൽ പിടിച്ച് ബഹുവും എടുത്തു. ആ മഹാത്മാവായ ബ്രഹ്മർഷി, ദേവതകളുടെ പ്രശസ്തി നശിപ്പിക്കുന്ന സുപ്രധാന ആയുധം ദേവന്മാരിൽ പ്രയോഗിച്ചു. താരകയുടെ ആഗ്രഹം നിറവേറ്റുവാൻ, ദേവന്മാരും ദാനവന്മാരും തമ്മിൽ ലോകങ്ങൾ നശിച്ചുകൊണ്ടുള്ള മഹാ യുദ്ധം നടന്നു. അവിടെ, മൂന്നു ദേവന്മാരും തുഷിതന്മാർ ബ്രഹ്മാവിൽ അഭയം തേടി. പിന്നെ, ഉശനസും രുദ്രനും തടഞ്ഞു, ബ്രഹ്മാവ് തന്നെ, ശങ്കരൻ, താരയെ അങ്ങേരസിന് നൽകി. താരയെ ഗർഭിണിയാണെന്ന് കണ്ടപ്പോൾ, അങ്ങേരസിന്റെ ഭാര്യ, ഭൃസ്പതി പറഞ്ഞു: "നീ ഗർഭം പുറത്തു കളയരുത്. എന്റെ ശരീരത്തിൽ, എന്റെ ഗർഭത്തിൽ, ആ കുഞ്ഞ് നിലനിറക്കണം." എന്നിരുന്നാലും, അവൾ ആ പുത്രനെ, ശത്രു നശിപ്പിക്കുന്നവനെ, നിലനിർത്തിയില്ല. അവൻ, തീപോലെ ജ്വലിക്കുന്ന ഒരു കൃശ്യകണ്ടത്തിൽ എത്തി, ജനിച്ച ഉടനെ, ദേവതകളെ അതിശയിപ്പിക്കുന്ന രൂപം സ്വീകരിച്ചു. ദേവതകൾ സംശയത്തോടെ താരയെ ചോദിച്ചു: "സത്യം പറയു—ഈ കുട്ടി സോമന്റെതോ, ഭൃസ്പതിയുടെതോ?" ദേവതകൾക്ക് മുമ്പിൽ ലജ്ജിച്ച താര, ഉചിതം അല്ലെങ്കിൽ അനുചിതം എന്ന് പറഞ്ഞില്ല; അപ്പോൾ ആ പുത്രൻ, ശത്രു നശിപ്പിക്കുന്നവൻ, അവളെ ശപിക്കാൻ തുടങ്ങി. ബ്രഹ്മാവ് അവനെ തടഞ്ഞു, താരയെ ചോദിച്ചു: "താരേ, സത്യം പറയു—ഈ കുട്ടി സോമന്റെതോ അല്ലയോ?" കൈകൾ ചുരുക്കി, താര ബ്രഹ്മാവിനോട് പറഞ്ഞു: "അവൻ സോമന്റെ പുത്രനാണ്, മഹാത്മാവും ശത്രു നശിപ്പിക്കുന്നവനും." അപ്പോൾ, സോമൻ, ജീവജാലങ്ങളുടെ ദാതാവും അധിപനും, അവനെ അണിഞ്ഞു; തന്റെ ജ്ഞാനവാനായ പുത്രനു "ബുധൻ" എന്ന നാമം നൽകി. അവരുടെ ഐക്യത്തിന്റെ ഫലമായി, ബുധൻ രാജകുമാരിയെ സമീപിച്ചു, അവൾ ഒരു പുത്രനെ പ്രസവിച്ചു. അവന്റെ പുത്രൻ, പുരുരവസ്, മഹാ തേജസ്സുള്ളവൻ; ഉർവശിയിൽ നിന്ന് ആറു ശക്തിയുള്ള പുത്രന്മാർ ജനിച്ചു. അവിടെ, ബലപ്രയോഗം ചെയ്തും രാജരോഗം ബാധിച്ചും, സോമൻ, തന്റെ വൃത്തം ക്ഷയിച്ചുപോയ, രക്ഷ തേടാൻ അത്രിയെ സമീപിച്ചു. ഇങ്ങനെ, സോമന്റെ ഉത്പത്തി, രാജാധികാരവും, താരയുടെ സംഭവങ്ങളും, ബുധന്റെ ജനനം, പുരുരവസിന്റെ വംശം, സോമന്റെ രോഗം—എല്ലാം ഈ കഥയിൽ അക്ഷരാനുശാസനമായി പ്രസ്താവിക്കുന്നു.