വായുപുരാണമ്

ആദിബകയിലുണ്ടായിരുന്ന ആദ്യത്തെ യുദ്ധത്തിൽ അദ്ദേഹത്തെ കകുത്സ്ഥൻ എന്നു വിളിച്ചു. കകുത്സ്ഥന്റെ വംശജനായിരുന്ന പൃഥുരോമനെയും അതേ പേരിൽ വിളിച്ചിരുന്നു. പൃഥുരോമന്റെ പുത്രനായി വൃഷദശ്വൻ ജനിച്ചു. വൃഷദശ്വനിൽ നിന്ന് അന്ധ്രൻ എന്ന മഹാശൂരൻ ജനിച്ചു. അന്ധ്രനിൽ നിന്ന് യവനൻ, അശ്വൻ, ശ്രാവസ്ഥൻ എന്നിങ്ങനെ പുത്രന്മാർ ഉണ്ടായി. ശ്രാവസ്ഥകൻ രാജാവായി ജനിച്ചു; അവൻ തന്നെ ശ്രാവസ്തി നഗരം സ്ഥാപിച്ചു. ശ്രാവസ്ഥന്റെ വംശത്തിൽ പ്രശസ്തനായ ബൃഹദശ്വൻ ജനിച്ചു. ബൃഹദശ്വന്റെ പുത്രനാണ് കുബലാശ്വൻ എന്നു പറയപ്പെടുന്നത്. ഈ രാജാവാണ് ധുന്ധുവിനെ സംഹരിച്ച് "ധുന്ധുമാരൻ" എന്ന ബിരുദം നേടിയത്. അപ്പോൾ മഹർഷിമാർ പറഞ്ഞു: "മഹാബുദ്ധിയുള്ളവനേ, ധുന്ധുവിനെ സംഹരിച്ച കഥയും കുബലാശ്വൻ എങ്ങനെ 'ധുന്ധുമാരൻ' എന്നറിയപ്പെട്ടു എന്നതും വിശദമായി ഞങ്ങൾ കേൾക്കണം." സൂതൻ പറഞ്ഞു: ബൃഹദശ്വന് ഇരുപത്തിയൊന്ന് ആയിരം പുത്രന്മാർ ഉണ്ടായിരുന്നു. അവരൊക്കെയും എല്ലാ വിദ്യകളിലും പ്രാവീണ്യവും, ശക്തിയും, ജയിക്കാൻ പ്രയാസമുള്ളവരും ആയിരുന്നു. അവരിൽ എല്ലാവരും ധാർമ്മികരും യാഗശീലികളും ദാനശീലികളും ആയിരുന്നു. എന്നാൽ കുബലാശ്വൻ ഏറ്റവും വീരനും ധൈര്യശാലിയും ഉത്തമധാർമ്മികനും ആയിരുന്നു. അതിനാൽ രാജാവായ ബൃഹദശ്വൻ തന്റെ രാജ്യം കുബലാശ്വനിൽ ഏൽപ്പിച്ചു; രാജസമ്പത്ത് പുത്രനിൽ നിക്ഷേപിച്ച് സ്വയം വനപ്രസ്ഥം സ്വീകരിച്ചു. മഹാപുണ്യശാലിയായ ബൃഹദശ്വൻ വനത്തിലേക്ക് പുറപ്പെടുമ്പോൾ ബ്രഹ്മർഷിയായ ഉത്തങ്കൻ അദ്ദേഹത്തെ തടഞ്ഞു. ഉത്തങ്കൻ പറഞ്ഞു: "നീ എന്നെ രക്ഷിക്കേണ്ട ഒരു കാര്യം നിർവഹിക്കണം, അതിനുശേഷം മാത്രമേ നീ പോകാവൂ. രാജാവേ, ഞാൻ ഭയരഹിതനായി തപസ്സു ചെയ്യാൻ കഴിയുന്നില്ല. എന്റെ ആശ്രമത്തിന് സമീപം സമതലമായ മരുഭൂമിയിൽ മണലാൽ നിറഞ്ഞ ഒരു സമുദ്രം ഉണ്ട്. അവിടെ മണലിന് കീഴിൽ ദൈവങ്ങൾക്കുപോലും ജയിക്കാൻ കഴിയാത്ത വലിപ്പവും ശക്തിയും ഉള്ള ഒരു മഹാബലശാലി മറഞ്ഞിരിക്കുന്നു." "അവൻ മനുവിന്റെ ക്രൂരനായ പുത്രൻ ധുന്ധു, ഭയാനകമായ തപസ്സു ചെയ്യുന്നു; ലോകങ്ങളെ നശിപ്പിക്കാൻ ശ്രമിക്കുന്നു. ഓരോ വർഷം അവസാനം അവൻ ശ്വാസം വിട്ടാൽ അവിടത്തെ ഭൂമിയും കാടുകളും വിറയുന്നു. അവന്റെ ശ്വാസശക്തിയിൽ ധൂമവും പൊടിയും ഉയർന്ന് സൂര്യന്റെ പാത മൂടും; ഏഴ് ദിവസം ഭൂമി കുലുങ്ങും. തീപ്പൊള്ളിയും പുകയും തീക്കണലും നിറഞ്ഞ ആ ഭയാനകാവസ്ഥയിൽ ഞാൻ ആശ്രമത്തിൽ തുടരാൻ കഴിയുന്നില്ല." "മഹാബാഹുവായ രാജാവേ, ലോകക്ഷേമത്തിനായി നീ അവനെ സംഹരിക്കണം. വിശ്ണുവിനോടു സമമായ നിന്റെ ശക്തിയാൽ നീ അവനെ ജയിക്കും. ഇന്നുതന്നെ ആ അസുരൻ കൊല്ലപ്പെടുമ്പോൾ ലോകങ്ങൾ ശാന്തിയിലാകും. നീ അതിന് യോഗ്യനാണ്." "വിശ്ണു ഒരിക്കൽ എന്നെ അനുഗ്രഹിച്ച ഒരു വരം ഉണ്ട്: ധുന്ധുവിനെ ചെറുതായ ശക്തിയാൽ ജയിക്കാൻ കഴിയില്ല. ഭൂമിയിൽ നൂറുവർഷം കത്തിച്ചാലും അവനെ നശിപ്പിക്കാൻ കഴിയില്ല; ദേവന്മാർക്കും അത്രേം പ്രയാസകരമാണ് അവന്റെ ശക്തി." ഇങ്ങനെ മഹാത്മാവായ ഉത്തങ്കൻ പറഞ്ഞപ്പോൾ, രാജർഷിയായ ബൃഹദശ്വൻ തന്റെ പുത്രനായ കുബലാശ്വനെ ധുന്ധുവിനെ സംഹരിക്കാൻ സമർപ്പിച്ചു. രാജാവ് പറഞ്ഞു: "ഞാൻ ആയുധങ്ങൾ ഉപേക്ഷിച്ചു; എന്റെ പുത്രൻ പോകട്ടെ. ദ്വിജശ്രേഷ്ഠനേ, അവൻ തന്നെ ധുന്ധുവിനെ സംഹരിക്കും." അപ്പോൾ രാജാവ് പുത്രനെ നിർദ്ദേശിച്ച്, സ്വയം കഠിന വ്രതം ആചരിക്കാൻ കുന്നിലേയ്ക്ക് പോയി. ധാർമ്മികനായ കുബലാശ്വൻ പിതാവിന്റെ കല്പന സ്വീകരിച്ചു. ഇരുപത്തിയൊന്ന് ആയിരം പുത്രന്മാരെയും ഉത്തങ്ക മഹർഷിയെയും കൂട്ടി രാജാവ് ധുന്ധുവിനെ കീഴടക്കാൻ പുറപ്പെട്ടു. ആ സമയത്ത്, ഉത്തങ്കന്റെ അഭ്യർത്ഥന പ്രകാരം ലോകക്ഷേമത്തിനായി, മഹാത്മാവായ വിശ്ണു തന്റെ തേജസ്സിൽ കുബലാശ്വനിൽ പ്രവേശിച്ചു. അപ്പോൾ ആകാശത്ത് അതികഠിനമായ ഒരു മഹാശബ്ദം ഉയർന്നു: "ഇന്നുമുതൽ ഈ രാജാവിനെ ധുന്ധുമാരൻ എന്നു വിളിക്കും." ദേവന്മാർ ദിവ്യപുഷ്പങ്ങൾ അർപ്പിച്ച് അദ്ദേഹത്തെ ആദരിച്ചു. മഹാശക്തനായ ആ രാജാവ് പുത്രന്മാരോടൊപ്പം മുന്നേറി. നാരായണതേജസ്സിൽ നിറഞ്ഞ ആ രാജർഷി അക്ഷയമായ മണൽക്കടൽ തുരന്നുകൊണ്ടുപോയി. ഉത്തങ്കന്റെ നിയന്ത്രണത്തിൽ അദ്ദേഹം അതീവശക്തിയോടെ മുന്നേറി; പുത്രന്മാർ മണലിൽ മറഞ്ഞിരുന്നതായ സ്ഥലത്ത് ഖനനം നടത്തി. അവിടെ, പടിഞ്ഞാറ് അഭയം തേടിയ ധുന്ധുവിനെ കണ്ടു. അവൻ പ്രകോപിതനായി, വായിൽ നിന്ന് തീപൊളിച്ചുകൊണ്ട് ലോകങ്ങളെ തകർക്കുന്നവനായി പ്രത്യക്ഷപ്പെട്ടു. യോഗബലത്തിൽ കുബലാശ്വൻ വെള്ളത്തിന്റെ ശബ്ദം കേട്ടു; അതു പൊങ്ങുന്ന സമുദ്രംപോലെയാണ്, വലിയ തരംഗങ്ങൾ ഉയർന്നു. പുത്രന്മാരിൽ മൂവരെ ഒഴികെ എല്ലാ പുത്രന്മാരും രാക്ഷസന്റെ തീയിൽ ദഹിച്ചു. അതിനുശേഷം അതീവശക്തനായ രാജാവ് ധുന്ധുവിന്റെ കൂട്ടരെയും സംഹരിച്ചു. മനുഷ്യരാശിയുടെ പ്രഭുവായ കുബലാശ്വൻ ആ പ്രവഹിക്കുന്ന വെള്ളം കുടിച്ചു; യോഗബലത്തിൽ വെള്ളം കൊണ്ട് തീ അണച്ചു. ശക്തിയാൽ ആ ജലരാക്ഷസനെ കീഴ്‌പ്പെടുത്തി, തന്റെ കർത്തവ്യം നിർവഹിച്ച്, രാജാവ് ഉത്തങ്കനു സമർപ്പിച്ചു. ഉത്തങ്കൻ ആ മഹാത്മാവായ രാജാവിന് അനശ്വരമായ ധനം, ശത്രുക്കളെപ്പോലും ജയിക്കാൻ കഴിയാത്ത ശക്തി തുടങ്ങിയ വരങ്ങൾ നൽകി. ധാർമ്മികതയിൽ സ്ഥിരമായ ആനന്ദവും, സ്വർഗത്തിൽ ശാശ്വതവാസവും, രാക്ഷസൻ ദഹിപ്പിച്ച പുത്രന്മാർക്കു സ്വർഗത്തിൽ ശാശ്വതലോകങ്ങളും നൽകപ്പെട്ടു. പുത്രന്മാരിൽ മൂവൻ ശേഷിച്ചു: മൂത്തവൻ ദൃഢാശ്വൻ, പിന്നെ ഭദ്രാശ്വനും കപിലാശ്വനും. ദൃഢാശ്വനാണ് ധുന്ധുമാരി; അവന്റെ പുത്രനാണ് ഹര്യാശ്വൻ. ഹര്യാശ്വന്റെ പുത്രൻ നികുംബൻ, സദാ ക്ഷത്രധർമത്തിൽ നിഷ്ഠയുള്ളവൻ. നികുംബന്റെ പുത്രൻ സമ്ഹതാശ്വൻ, യുദ്ധവിദ്യയിൽ പ്രശസ്തനും ധീരനും. സമ്ഹതാശ്വനിൽ നിന്ന് കൃഷ്ണാശ്വനും അക്ഷയാശ്വനും ജനിച്ചു. സമ്ഹതാശ്വന്റെ ഭാര്യ ഹേമവതിയാണ്; സദാചാരജ്ഞയായ അവൾ മൂന്ന് ലോകത്തും പ്രശസ്തയായിരുന്നു. അവളുടെ പുത്രനാണ് പ്രസേനജിത്.