വായുപുരാണമ്

കश्यപനും ദാക്ഷായണിയും ചേർന്ന് പ്രസിദ്ധനായ വിവസ്വാൻ ജനിച്ചു. വിവസ്വാന്റെ ഭാര്യ, ത്വഷ്ട്രിന്റെ പുത്രി, സൂരേണു എന്നറിയപ്പെടുന്ന മഹാദേവി, പിന്നീട് സംജ്ഞാ എന്ന പേരിൽ അറിയപ്പെട്ടു. ആ മഹാദേവി, അതിയായ തേജസ്സുള്ള മാര്ത്താണ്ഡന്റെ ഭാര്യയായി, സൗന്ദര്യവും യൗവ്വനവും ഉണ്ടായിരുന്നിട്ടും ഭർത്താവിന്റെ രൂപത്തിൽ സംതൃപ്തിയില്ലാതെ ജീവിച്ചു. ആദിത്യനായ മാര്ത്താണ്ഡന്റെ രൂപം, അവന്റെ തേജസ്സിന്റെ കാരണം, വംശങ്ങളിൽ ഒതുങ്ങിയതായിരുന്നു; അതിനാൽ അത്ര ആകർഷകമല്ലായിരുന്നു. സ്നേഹത്താൽ, കശ്യപൻ പറഞ്ഞു: "അവൻ മുട്ടയിൽ മരിച്ചിട്ടില്ല." അജ്ഞാനവും സ്നേഹവും കൊണ്ട്, കശ്യപൻ മാര്ത്താണ്ഡ എന്ന പേരിൽ വിളിച്ചു. വിവസ്വാന്റെ തേജസ് എപ്പോഴും അതിരുമാറിയതായിരുന്നു; കശ്യപന്റെ പുത്രൻ അതിന്റെ ശക്തിയിൽ മൂന്നു ലോകവും കത്തിച്ചു. രവി സംജ്ഞയിൽ നിന്ന് മൂന്ന് മക്കളെ ജനിപ്പിച്ചു: രണ്ട് ശക്തിയുള്ള പുത്രന്മാർ, ഒരു പുത്രി — കാളിന്ദി. വിവസ്വാന്റെ മൂത്ത പുത്രൻ, മനു, സ്രാദ്ധധർമ്മത്തിന്റെ ദേവനും സൃഷ്ടിയുടെ അധിപനും ആയിരുന്നു; പിന്നീട് യമയും യമിയും, ഇരട്ടകൾ, ജനിച്ചു. ഭർത്താവിന്റെ ശാന്തമായ രൂപം കണ്ടപ്പോൾ, വിവസ്വാൻ ബോധം നഷ്ടപ്പെട്ടു; ഭാര്യയെ സഹിക്കാനാവാതെ, സംജ്ഞയുടെ നിഴലിൽ നിന്ന് ഭൂമിയിൽ നിന്നൊരു സ്ത്രീ — സവർണാ — വീണ്ടും സൃഷ്ടിക്കപ്പെട്ടു. ആ സ്ത്രീ, കൈകൾ ചേർത്ത് ഭക്തിയോടെ സംജ്ഞയോട് ചോദിച്ചു: "എന്ത് ചെയ്യണം?" സംജ്ഞ പറഞ്ഞു: "നീ എന്റെ അനുഗ്രഹത്തോടെ എന്റെ പിതാവിന്റെ വീട്ടിലേക്ക് പോകാം." "നീ ഭയമില്ലാതെ ഈ വീട്ടിൽ, എന്റെ സ്ഥാനത്ത്, എന്റെ രണ്ട് പുത്രന്മാരെയും പുത്രിയെയും കാത്തു നിൽക്കണം." "നീ ഈ രഹസ്യം ഭർത്താവിനോട് ഒരിക്കലും പറയരുത്," എന്നിങ്ങനെ നിർദേശിച്ചപ്പോൾ, ഭൂമിയിൽ നിന്നു ജനിച്ച സ്ത്രീ സംജ്ഞയോട് പറഞ്ഞു: "ദേവി, ആകാശം പിടിച്ചാൽ ലക്ഷ്യം നേടാനാവില്ല; ഞാൻ നിന്റെ നിർദ്ദേശം പാലിക്കും. ദേവി, നീ നിന്റെ വീട്ടിലേക്ക് പോകുക." ഇങ്ങനെ സമ്മതിച്ച സംജ്ഞാ, ലജ്ജയോടെ ത്വഷ്ട്ര് എന്ന തപസ്സുകാരന്റെ വീട്ടിലേക്ക് പോയി. പിതാവ് അവളെ കണ്ട് കോപത്തോടെ പറഞ്ഞു: "നീ ഭർത്താവിന്റെ വീട്ടിലേക്ക് പോകുക; അതിയായ തേജസ്സുള്ള ഭർത്താവിനെ അവഹേളിക്കരുത്." അങ്ങനെ പിതാവിന്റെ നിർദ്ദേശം അനുസരിച്ച്, സംജ്ഞാ ആയിരം വർഷം പിതാവിന്റെ വീട്ടിൽ താമസിച്ചു. പിതാവ് വീണ്ടും വീണ്ടും ഭർത്താവിന്റെ വീട്ടിലേക്ക് പോകാൻ നിർദേശിച്ചപ്പോൾ, സംജ്ഞാ തന്റെ രൂപം മറച്ചു, ഒരു കുതിരയായി മാറി, വടക്കൻ കുറുക്കളിലേക്ക് പോയി, അവിടെ പുല്ല് ഭക്ഷിച്ചു. ഭൂമിയിൽ നിന്നു ജനിച്ച രണ്ടാം സംജ്ഞയിൽ നിന്ന് സൂര്യൻ രണ്ട് പുത്രന്മാരെ ജനിപ്പിച്ചു; അവർ സൂര്യന്റെ തേജസ് കൊണ്ട് സമാനമായവരാണ്. അവരിൽ ഒരാൾ, ശൃതശ്രവസ്, ധർമ്മത്തിൽ പ്രഗത്ഭൻ; മറ്റൊന്ന്, ശൃതകർമ്മൻ. ശൃതശ്രവസ്, ഭാവിയിൽ സവർണി എന്ന മനുവായി അറിയപ്പെടും; ശൃതകർമ്മൻ, ശനൈശ്ചരൻ എന്ന ശനിദേവനായി അറിയപ്പെടും. ശൃതശ്രവസ് മനുവായി, സവർണിയെന്നു പ്രസിദ്ധമായവനായി മാറിയപ്പോൾ, ഭൂമിയിൽ നിന്നു ജനിച്ച സംജ്ഞാ തന്റെ പുത്രനോടു കൂടുതൽ സ്നേഹം കാണിച്ചു. ആ സ്നേഹം മുൻ മക്കളേക്കാൾ കൂടുതൽ ആയിരുന്നു; മനു ഇത് അംഗീകരിച്ചെങ്കിലും, യമം അംഗീകരിച്ചില്ല. പലപ്പോഴും അമ്മയുടെ ശാസനയിൽ യമൻ ഏറെ വിഷമിച്ചു; കോപത്തിലും ബാലിശതയിലും ഭാവിയിലെ വിധിയിലും, യമൻ സംജ്ഞയെ കാൽകൊണ്ട് ഭീഷണിപ്പെടുത്തി. അതിന്റെ കോപത്തിൽ, സവർണാ യമനെ ശപിച്ചു: "നീ ഭർത്താവിന്റെ പ്രസിദ്ധമായ ഭാര്യയെ കാൽകൊണ്ട് ഭീഷണിപ്പെടുത്തിയതിനാൽ, നിന്റെ കാൽ തീർച്ചയായും വീഴും — സംശയമില്ല." ശാപം മൂലം മനസ്സിൽ വലിയ വിഷമം തോന്നിയ യമൻ, ധർമ്മത്തിൽ പ്രഗത്ഭനായ മനുവിനൊപ്പം, എല്ലാം പിതാവിനോട് പറഞ്ഞു. "ഭയത്തിൽ, ശാപത്തിന്റെ കാരണത്തിൽ, ബാല്യത്തിൽ, അല്ലെങ്കിൽ മോഹത്തിൽ, ഞാൻ രക്ഷിക്കപ്പെടാൻ അർഹനാണ്," എന്ന് പറഞ്ഞു. "ലോകത്തിന്റെ അധിപൻ, ദുരിതത്തിൽ ഏറ്റവും മികച്ചവൻ, അമ്മയുടെ ശാപം വന്നിരിക്കുന്നു; ഈ വലിയ അപകടത്തിൽ നിന്നു രക്ഷിക്കണമേ." വിവസ്വാൻ യമനോട് പറഞ്ഞു: "നിശ്ചയമേ, ഇതിന് വലിയ കാരണമുണ്ട്. നീ ധർമ്മം അറിയുന്നതും സത്യം പറയുന്നതും ആയിരിക്കെ, കോപം എങ്ങനെ വന്നുവെന്ന്; അമ്മയുടെ വാക്കുകൾ മായ്ക്കാൻ കഴിയില്ല." "നിന്റെ മാംസം കീടങ്ങൾ കൊണ്ടുപോകും; അതിന് ശേഷം, നീ വീണ്ടും കാൽയും സന്തോഷവും നേടും." "അങ്ങനെ, അമ്മയുടെ വാക്കുകൾ സത്യമായും നടക്കും; ശാപം നീങ്ങിയാൽ നീയും രക്ഷപ്പെടും." സൂര്യൻ സംജ്ഞയോട് ചോദിച്ചു: "എന്തുകൊണ്ട്, മക്കൾ സമാനമായിരിക്കെ, നീ ഒരാൾക്കു കൂടുതൽ സ്നേഹം കാണിക്കുന്നു?" സംജ്ഞ അതു മറക്കാൻ ശ്രമിച്ചു; എന്നാൽ വിവസ്വാൻ, യോഗബലത്തിൽ, സത്യം കണ്ടു. അനുഭവത്തിൽ ദേവൻ, ശപിക്കാൻ ഉദ്ദേശിച്ചപ്പോൾ, സംജ്ഞാ സത്യം മുഴുവൻ പറഞ്ഞു. അവൾ പറഞ്ഞതെല്ലാം കേട്ട വിവസ്വാൻ, കോപത്തിൽ, ത്വഷ്ട്രിന്റെ വീട്ടിലേക്ക് പോയി; ത്വഷ്ട്ര് പതിവുപോലെ സൂര്യനെ ആദരിച്ചു. ദേഹത്ത് അതിയായ തേജസുള്ള രൂപം അനുയോജ്യമല്ലെന്ന് പറഞ്ഞ്, കോപം ശമിപ്പിക്കാൻ ശ്രമിച്ചു. അതു സഹിക്കാനാവാതെ, സംജ്ഞാ പച്ചക്കാടുകളിൽ അലയുന്നു; "ഇന്ന് നീ നിന്റെ ധർമ്മത്തിൽ ജീവിക്കുന്ന ഭാര്യയെ കാണും," ത്വഷ്ട്ര് പറഞ്ഞു. "യൗവ്വനവും യോഗവും ഉള്ളവളാണ് അവൾ; പശുക്കളുടെ രക്ഷകനായ ദേവാ, സമയമൊത്താൽ അതു അനുകൂലമാകട്ടെ," എന്നിങ്ങനെ ഈ കഥയിൽ സൂര്യനും സംജ്ഞയും, അവരുടെ മക്കളും, ദൈവിക ബന്ധങ്ങളും, മനുഷ്യരുടെയും ദേവതകളുടെയും കഥകൾ മനോഹരമായി പടർന്നു.