വായുപുരാണമ്

ത്വഷ്ടൃയുടെ പുത്രിയായും, മഹാനായവന്റെ അനിയത്തിയായും പ്രശസ്തയായ സുരേണു, സവിതൃവിന്റെ ഭാര്യയായി. പിന്നീട് അവളാണ് സംജ്ഞ എന്ന പേരിൽ അറിയപ്പെടുന്നത്. സംജ്ഞ, അത്യന്തം കഠിനമായ തപസ്സിലൂടെ, വിവസ്വതിന്റെ മൂത്തപുത്രനായ മനുവിനെ പ്രസവിച്ചു. പിന്നെ അവൾക്ക് യമനും യമുനയും എന്ന ഇരട്ടക്കുട്ടികൾ ജനിച്ചു. ആ ദേവി, ഒരു കുതിരയുടെ രൂപം സ്വീകരിച്ച്, കുരുക്ഷേത്രഭൂമിയിലേക്കു പോയി. സവിതൃയും കുതിരയുടെ രൂപം എടുത്തപ്പോൾ, അവന്റെ മൂക്കിലൂടെ ആ ഇരട്ടക്കുട്ടികൾ ജനിച്ചതായി ഓർക്കപ്പെടുന്നു. ആ മഹതിയായ ദേവി ആകാശത്തിൽ അശ്വിനീദേവന്മാരായ നാസത്യനും ദസ്രനും, മാർത്താണ്ഡന്റെ പുത്രന്മാരായി പ്രസവിച്ചു. അതുകണ്ടു വേദപണ്ഡിതർ സുതനോടു ചോദിച്ചു: വിവസ്വാൻ മാർത്താണ്ഡൻ എന്നെന്തുകൊണ്ട് വിളിക്കപ്പെടുന്നു? അവൾ കുതിരയുടെ രൂപത്തിൽ മൂക്കിലൂടെ പ്രസവിച്ചത് എന്തുകൊണ്ട്? ഈ സത്യം ഞങ്ങൾ അറിയാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നു; ദയവായി വിശദീകരിക്കുമാറാകണം. അപ്പോൾ സുതൻ പറഞ്ഞു: ത്വഷ്ടൃ ദീർഘകാലം ധരിച്ചിരുന്ന മുട്ട പൊട്ടിച്ചപ്പോൾ, ഭ്രൂണത്തിന്റെ നാശം കണ്ട കശ്യപൻ ഭയത്താൽ വിഷാദം അനുഭവിച്ചു. മുട്ട രണ്ടായി പിരിയുന്നത് കണ്ടപ്പോൾ, കശ്യപൻ ത്വഷ്ടൃയോട് പറഞ്ഞു: "ഇത് മുട്ടയല്ല; നീയാണു മാർത്താണ്ഡൻ, പാപരഹിതനായവനേ." സ്നേഹത്താൽ പിതാവ് പറഞ്ഞു: "അവൻ മുട്ടയിൽ മരിച്ചിട്ടില്ല." ആ വാക്കുകൾ കേട്ടുകൊണ്ടാണ് ആ പേര് ലഭിച്ചത്. അതിനാൽ, മുട്ട രണ്ടായി പിരിഞ്ഞപ്പോൾ, "നീ മാർത്താണ്ഡൻ" എന്ന് പിതാവ് പറഞ്ഞതുകൊണ്ടാണ് വിവസ്വാൻ മാർത്താണ്ഡൻ എന്നറിയപ്പെടുന്നത്. ഇപ്പോൾ ഞാൻ മാർത്താണ്ഡനായ വിവസ്വാന്റെ സന്തതിയെ പറയാം. ആദ്യം സംജ്ഞയിൽ നിന്ന് മൂന്നു പേർ ജനിച്ചു: മനു, സാവർണി എന്ന ചെറുപ്പൻ, അശ്വിനീദേവന്മാർ, ശനൈശ്ചരൻ—ഇവരാണ് മാർത്താണ്ഡന്റെ ഏഴ് പുത്രന്മാർ എന്ന് ഓർക്കപ്പെടുന്നു. കശ്യപനും ദാക്ഷായണിയും ചേർന്ന് മഹതിയായ പ്രശസ്തിയുള്ള വിവസ്വാൻ ജനിച്ചു. അവന്റെ ഭാര്യയായിരുന്നു ത്വഷ്ടൃയുടെ പുത്രിയായ മഹാദേവി, ആദ്യം സുരേണു, പിന്നീട് സംജ്ഞ എന്നറിയപ്പെട്ടവൾ. ഭഗവാൻ മാർത്താണ്ഡന്റെ ഭാര്യയായിരുന്ന സംജ്ഞ, സൗന്ദര്യത്തിലും യൗവനത്തിലും സമ്പന്നയായിരുന്നുവെങ്കിലും ഭർത്താവിന്റെ രൂപത്തിൽ അവൾക്ക് തൃപ്തിയുണ്ടായിരുന്നില്ല. മാർത്താണ്ഡൻ എന്ന ആദിത്യന്റെ രൂപം അതിന്റെ അത്യധികമായ തേജസ്സിൽ, വംശങ്ങളിൽ ഒതുങ്ങിപ്പോയതും അത്ര ആകർഷകമല്ലാത്തതുമായിരുന്നു. പിതാവ് സ്നേഹത്താൽ "മുട്ടയിൽ മരിച്ചിട്ടില്ല" എന്നു പറഞ്ഞു; അജ്ഞാനത്തിലും സ്നേഹത്തിലും കശ്യപൻ അവനെ മാർത്താണ്ഡൻ എന്നു വിളിച്ചു. വിവസ്വാന്റെ തേജസ് എല്ലായ്പ്പോഴും അതിരുകടന്നതായിരുന്നു; അതിനാൽ കശ്യപന്റെ പുത്രൻ മൂന്നു ലോകവും ദഹിപ്പിച്ചു. രവി സംജ്ഞയിൽ നിന്ന് മൂന്നു മക്കളെ ജനിപ്പിച്ചു: ശക്തിയുള്ള രണ്ടു പുത്രന്മാരെയും, ഒരു പുത്രിയെയും—കാലിന്ദി. വിവസ്വതിന്റെ മൂത്തപുത്രനായ മനു, സന്തതിയുടെ അധിപനും ശ്രാദ്ധദേവനും; പിന്നെ ഇരട്ടകളായ യമനും യമിയും ജനിച്ചു. ആ ശാന്തമായ രൂപം കണ്ടപ്പോൾ വിവസ്വാൻ ബോധംകേടായി. തന്റെ ഭാര്യയെ സഹിക്കാനാകാതെ, സംജ്ഞയുടെ പ്രതിരൂപമായ സാവർണയെ വീണ്ടും സൃഷ്ടിച്ചു. ഭൂമിയിൽ നിന്നു ജനിച്ച ആ സ്ത്രീ, കയ്യുയർത്തി ഭക്തിയോടെ സംജ്ഞയോട് ചോദിച്ചു: "ഞാൻ എന്ത് ചെയ്യണം?" സംജ്ഞ മറുപടി പറഞ്ഞു: "നിന്റെ അനുഗ്രഹത്തോടെ ഞാൻ എന്റെ പിതാവിന്റെ വീട്ടിലേക്ക് പോകുന്നു." "നീ ഭയമില്ലാതെ എന്റെ സ്ഥാനത്ത് ഈ വീട്ടിൽ തുടരണം; എന്റെ രണ്ടു പുത്രന്മാരെയും മനോഹരവർണ്ണമുള്ള എന്റെ പുത്രിയെയും ഞാൻ നിന്നെ ഏല്പിക്കുന്നു. ഇതൊന്നും എന്റെ ഭർത്താവായ ഭഗവാനെ അറിയിക്കരുത്." ഇങ്ങനെ നിർദ്ദേശം നൽകിയപ്പോൾ ഭൂമിജയായ സ്ത്രീ സംജ്ഞയോടു പറഞ്ഞു: "ദേവി, ആകാശം പിടിച്ചാൽ ലക്ഷ്യത്തിലെത്താൻ കഴിയില്ല; ഞാൻ നിന്റെ വാക്ക് അനുസരിക്കും. ദേവി, നീ നിന്റെ വീട്ടിൽ പോകുക." ഇങ്ങനെ സമ്മതിച്ചശേഷം സംജ്ഞ അവളാൽ നിർദ്ദേശിക്കപ്പെട്ട് ലജ്ജയോടെ തപസ്സുകാരനായ ത്വഷ്ടൃയിലേക്കു പോയി. അച്ഛൻ അവളെ കണ്ടപ്പോൾ ക്രോധത്തോടെ പറഞ്ഞു: "നീ ഭർത്താവിന്റെ അടുക്കലേക്കു പോ; അത്യുജ്ജ്വലനായവനെ അവഹേളിക്കരുത്." അച്ഛന്റെ ഈ ഉപദേശങ്ങൾ അനുസരിച്ച് സംജ്ഞ അച്ഛന്റെ വീട്ടിൽ ആയിരം വർഷം താമസിച്ചു. പുനഃപുനഃ ഭർത്താവിന്റെ അടുക്കലേക്ക് മടങ്ങാൻ നിർബന്ധിക്കപ്പെട്ടപ്പോൾ, അവൾ ഒരു കുതിരയായി രൂപം മറച്ച്, വടക്കൻ കുരുക്കളുടെ ദേശത്തേക്ക് പോയി, അവിടെ പുല്ല് മേയ്ക്കാൻ തുടങ്ങി. രണ്ടാമത്തെ സംജ്ഞയിൽ നിന്ന് സൂര്യൻ രണ്ട് പുത്രന്മാരെ ജനിപ്പിച്ചു; ഇരുവരും സൂര്യന്റെ തേജസ്സിൽ സമാനരായിരുന്നു. ഒരുവൻ ധർമ്മത്തിൽ പ്രജ്ഞയുള്ള ശ്രുതശ്രവസും, മറ്റൊൻ ശ്രുതകർമ്മനുമാണ്. ശ്രുതശ്രവസാണ് ഭാവിയിൽ സാവർണി എന്ന പേരിൽ അറിയപ്പെടുന്ന മനു; ശ്രുതകർമ്മൻ ശനൈശ്ചരൻ എന്ന ഗ്രഹമായ ശനി. അവൻ തന്നെ മനു, സാവർണി എന്നറിയപ്പെടുന്നു; ഭൂമിജയായ സംജ്ഞ ആ സമയത്ത് തന്റെ പുത്രനോടു കൂടുതൽ സ്നേഹം കാണിച്ചു. അവൾ തന്റെ മുൻപത്തെ മക്കളെക്കാൾ കൂടുതൽ സ്‌നേഹം ഈ പുത്രനോടു കാണിച്ചു; മനു ഇതെല്ലാം സമ്മതിച്ചു, പക്ഷേ യമൻ സമ്മതിച്ചില്ല. പലപ്പോഴും അമ്മയായ സാവർണയാൽ ശാസിക്കപ്പെട്ട യമൻ, അത്യന്തം വിഷമിച്ചും, കോപത്താലും ബാലിശത്വത്താലും ഭാവിയിലെ വിധിയുടെ ശക്തിയാലും, സാവർണയെ കാൽകൊണ്ട് ഭീഷണിപ്പെടുത്തി. അതിനാൽ, തന്റെ അമ്മ സാവർണ, യമനെ ശപിച്ചു: "നീ ഭർത്താവിന്റെ മഹതിയായ ഭാര്യയെ കാൽകൊണ്ട് ഭീഷണിപ്പെടുത്തിയതുകൊണ്ട്, നിന്റെ ഈ കാൽ തീർച്ചയായും വീഴും—ഇതിൽ സംശയമില്ല." ആ ശാപം കാരണം മനസ്സിൽ അത്യന്തം വിഷമിച്ച യമൻ, ധർമ്മശീലനായ മനുവിനൊപ്പം എല്ലാം പിതാവിനോട് പറഞ്ഞു. ശാപത്തിന്റെ ഭയത്താൽ വളരെ ഉത്കണ്ഠയോടെയും, യുക്തിയുടെ വാക്കുകൾ കേട്ടും, ബാല്യത്തിലോ മോഹത്താലോ ആയാലും, ഞാൻ രക്ഷയാർഹനാണ് എന്നറിഞ്ഞു, യമൻ പറഞ്ഞു: "ലോകാധിപനായ ഭഗവാനേ, ദുഃഖിതരുടെ ശ്രേഷ്ഠനായവനേ, അമ്മ എന്നെ ശപിച്ചിരിക്കുന്നു; ഈ മഹാവിപത്തിൽ നിന്നു നിങ്ങളുടെ അനുഗ്രഹം ഞങ്ങളെ രക്ഷിക്കട്ടെ." അപ്പോൾ വിവസ്വാൻ യമനോട് പറഞ്ഞു: "മകനേ, സംശയമില്ല, ഇതിന് വലിയൊരു കാരണം ഉണ്ട്.