മനുവിൽ നിന്ന് ക്ഷത്രിയരും ജനങ്ങളും ഉത്ഭവിച്ചു; ഇരട്ടജന്മക്കാർ ഏഴു മഹർഷിമാരിൽ നിന്നാണ് ഉത്ഭവിച്ചത്. ഇതാണ് ഒരു മാന്വന്തരം എന്നതിന്റെ സംക്ഷിപ്തരൂപം, വിശദമായി അല്ല. സ്വായംഭുവ മാനുവിന്റെ കാലഘട്ടത്തിലെ സൃഷ്ടിയുടെ വ്യാപ്തിയും അതുപോലെ സ്വാരോചിഷ മാനുവിന്റെ കാലഘട്ടവും മനസ്സിലാക്കേണ്ടതാണ്. ഓരോ വംശത്തിലും ജീവികളുടെ ആവർത്തനസമ്പന്നത കാരണം, അതിന്റെ മുഴുവൻ വിശദാംശങ്ങൾ നൂറുകണക്കിന് വർഷങ്ങൾ കൊണ്ടും വിവരിക്കാൻ കഴിയില്ല. ഇപ്പോൾ, മൂന്നാമത്തെ മാന്വന്തരത്തിൽ, ഉത്തമമനുവിന്റെ കാലഘട്ടത്തിൽ അഞ്ചു വിഭാഗങ്ങൾ ഉണ്ടായിരുന്നു. അവയെക്കുറിച്ച് ഞാൻ വിശദീകരിക്കാം; ശ്രദ്ധയോടെ കേൾക്കൂ. സുധാമാനന്മാർ, ദേവന്മാർ, അനുസരണശീലികൾ, പ്രതർദനന്മാർ, ശിവന്മാർ, സത്യന്മാർ—ഇങ്ങനെ പന്ത്രണ്ടു വിഭാഗങ്ങൾ ഓർത്തിരിക്കുന്നു. സത്യ, ധൃതി, ദമ, ദാന്ത, ക്ഷമ, ക്ഷാമ, ധൃതി (ഇവ രണ്ടുതവണ), ശുചി, ഈശോर्जा, ജ്യേഷ്ഠ, വപുഷ്മാൻ—ഇവരെയാണ് സുധാമാനന്മാർ എന്ന പേരിൽ അറിയുന്നത്. സഹസ്രധാര, വിശ്വാത്മാ, ശമിതാര, ബൃഹദ്വസു, വിശ്വധാ, വിശ്വകർമ്മ, മനസ്വന്ത്, വിരാട്യശ—ഇവരും അതുപോലെ. ജ്യോതി, വിഭാവ്യ, കീർത്തിമാൻ, വംശകാരിൻ; ദേവനായ വസുധിഷ്ണ, വിവസ്വസു, മറ്റു ആരാധ്യരും ഇവരിൽ ഉൾപ്പെടുന്നു. ദിനക്രതു, സുധർമ്മ, ധൃതവർമൻ, പ്രശസ്തന്മാർ; കെതുമാൻ—ഇവരാണ് പ്രമർദനന്മാർ. ഹംസസ്വര, അഹിഹാ, പ്രതർദന, യശസ്കര, സുദാന, വസുദാന, സുമഞ്ജസ, വിഷാവ—ഇവരിൽ രണ്ടുപേരും. ജന്തുവാഹ, യതി, സുവിത്ത, സുനയ—ഇവരാണ് ശിവന്മാർ; യാഗയോഗ്യരായ മറ്റൊരു പന്ത്രണ്ടുപേർ. സത്യന്മാരുടെ പേരുകൾ ഇങ്ങനെ: ദിക്പതി, വാക്പതി, വിശ്വ, ശംഭു; സ്വമൃഡിക, അധിപ, വർച്ഛോധ, മുഹ്യാസർവശ, വാസവ, സദാശ്വ, ക്ഷേമാനന്ദ—ഇവരാണു സത്യന്മാർ. ഇവ പന്ത്രണ്ടുപേരും യാഗയോഗ്യരായി ഉത്തമമനുവിന്റെ കാലഘട്ടത്തിൽ ദേവതകളായി നിലകൊണ്ടിരുന്നു. അജ, പരശു, ദിവ്യ, ദിവ്യൗഷധി, നയ, ദേവാനുജ, അപ്രതിമ, മഹോത്സാഹ, ഉശിജ്—ഇവരോടൊപ്പം വിനീത, സുകേതു, സുമിത്ര, സുബല, ശുചി—ഇവരാണ് മഹാത്മാവായ ഉത്തമമനുവിന്റെ പതിമൂന്നു പുത്രന്മാർ. ഈ മൂന്നാമത്തെ മാന്വന്തരത്തിൽ ക്ഷത്രിയർക്ക് നേതാക്കളായിരുന്നു അവർ. ഉത്തമ മാന്വന്തരത്തിലെ സൃഷ്ടിയും സ്വാരോചിഷ മാനുവിന്റെ കാലഘട്ടത്തിലെ സൃഷ്ടിയും വിവരിച്ചിരിക്കുന്നു. ഇനി താമസ മാനുവിന്റെ കാലഘട്ടം ക്രമമായി കേൾക്കൂ. നാലാമത്തെ മാന്വന്തരത്തിൽ, താമസ മാനുവിന്റെ ഇടവേളയിൽ സത്യന്മാർ, സ്വരൂപന്മാർ, സുധികൾ, ഹരികളുടെ നാല് വിഭാഗങ്ങൾ ഉദിച്ചു. പുലസ്ത്യപുത്രനായ ശീർഷ്യണ്യ, താമ എന്നൊന്നു എട്ടാമൻ; ആ സമയത്ത്, ആ മാനുവിന്റെ ഇടവേളയിൽ, ഇന്ദ്രിയങ്ങൾ എന്നറിയപ്പെട്ട ദേവന്മാരെ ഓർക്കുന്നു. മഹർഷിമാർ പറയുന്നു, നൂറ് ഇന്ദ്രിയങ്ങൾ ഉണ്ട്; ശീർഷ്യണ്യപുത്രന്മാർ സത്യപ്രാണന്മാരായിരുന്നു, താമ എട്ടാമൻ; ആ സമയത്ത്, ആ മാനുവിന്റെ ഇടവേളയിൽ, ഇന്ദ്രിയദേവന്മാർ ഓർക്കപ്പെട്ടു. അവിടെയുള്ള ദേവന്മാരിൽ ശിവി ശക്തനായ ഇന്ദ്രനായിരുന്നു; ആ ഇടവേളയിൽ ഏഴു മഹർഷിമാരും ഉണ്ടായിരുന്നു. കാവ്യ, ഹർഷ, കശ്യപ, പൃഥു, ആത്രേയ, അഗ്നി, ജ്യോതിര്ധാമ, ഭാഗർവ—ഇവരാണ് ആ മഹർഷിമാർ. പോളഹ, വനപീഠ, ഗോത്ര വാസിഷ്ഠ, ചൈത്ര, പുലസ്ത്യ—ഇവരാണ് താമസ കാലഘട്ടത്തിലെ മറ്റൊരു മഹർഷികൾ. ജനുവണ്ട, ശാന്തി, നര, ഖ്യാതി, ഭയ, പ്രിയഭൃത്യ, അവക്ഷി, പൃഷ്ടലോഢ, ദൃഢോദ്യത, ഋത, ഋതബന്ധു—ഇവരാണ് താമസ മാനുവിന്റെ പുത്രന്മാർ. ഇനി അഞ്ചാമത്തെ മാന്വന്തരത്തിൽ, ചരിഷ്ണവ മാനുവിന്റെ ഇടവേളയിൽ ദേവഗണങ്ങളെ വിശദമായി പറയാം. അമൃത, ഭാഭൂതരജസ്, വികുണ്ഠ, സസുമേധ—ഇവരാണ് സർവ്വശ്രേഷ്ഠമായ ചരിഷ്ണുവിന്റെ പുത്രന്മാർ; ഇവരിൽ പതിനാലും നാലും പ്രകാശിക്കുന്ന വിഭാഗങ്ങൾ ഉണ്ടായിരുന്നു. സ്വത്ര, വിപ്രാഗ്നി, ഭാസ, സ്വ, പ്രത്യേതി, സ്ഥാമൃത, സുമതി, വാവിരാവ, വാചിനോദ, ശ്രവസ—ഇവരുടെ പേരുകൾ പറയപ്പെടുന്നു. പ്രവിരാശി, വാദ, പ്രാശ—ഇവ ചേർന്ന് പതിനാലു പേരാകും; ഇവയാണ് അമൃതാഭാസ് എന്നറിയപ്പെടുന്ന ദേവന്മാർ. മതി, സുമതി, ഋത, സത്യ, ആവൃതി, വിവൃതി, മദ, വിനയ—ഇവരും അതുപോലെ. ജേത, ജിഷ്ണു, സഹ, ദ്യുതിമാൻ, ശ്രവസ—ഇവയാണ് ഭാഭൂതരജസ്സിൽ അറിയപ്പെടുന്ന പേരുകൾ. വൃഷഭേത്ത, ജയ, ഭീമ, ശുചി, ദാന്ത, യശോ, ദമ, നാഥ, വിദ്യാൻ, അജേയ, കൃശ, ഗൗര, ധ്രുവ—ഇവരാണ് വികുണ്ഠർ; ഇനി സുമേധർക്ക് കേൾക്കൂ. മേധ, മേധാതിഥി, സത്യമേധ, പൃശ്രിമേധ, അൽപമേധ, ഭൂയോമേധ തുടങ്ങിയവരാണ് സുമേധർ. ദീപ്തിമേധ, യശോമേധ, സ്ഥിരമേധ, സർവമേധ, അശ്വമേധ, പ്രതിമേധ, മേധാവാൻ, മേധഹർത്ത—ഇവരും സുമേധർ. അപ്പോൾ, അവരുടെ ഇന്ദ്രൻ വിവു ആയിരുന്നു, വീര്യത്തിൽ ശക്തൻ. പോളസ്ത്യൻ വേദബാഹുവായിരിന്നു, കശ്യപനെ യജുർ എന്നു വിളിച്ചിരുന്നു. ഹിരണ്യരോമൻ ആംഗിരസൻ, വേദശ്രീ ഭാഗർവൻ, ഊർദ്ധ്വബാഹു വാസിഷ്ഠൻ, പർജന്യ പോളഹൻ, സത്യനേത്ര ആത്രേയൻ—ഇവരാണ് റൈവത മാന്വന്തരത്തിലെ മഹർഷിമാർ. അദ്ദേഹം മഹാപുരാണമായി പ്രശസ്തനാണ്, എല്ലാ അംശങ്ങളിലും സമർപ്പിതൻ, വിശുദ്ധൻ, ശക്തൻ, ശത്രുവില്ലാത്തവൻ, പതാകയുമായി, വ്രതത്തിൽ സ്ഥിരൻ. ഇവരാണ് അഞ്ചാമത്തെ മാന്വന്തരത്തിലെ ചരിഷ്ണുവിന്റെ പുത്രന്മാർ. സ്വാരോചിഷ, ഉത്തമ, താമസ, റൈവത—ഇവ നാലു മാനുക്കൾ പ്രിയവ്രതന്റെ വംശത്തിൽ പെട്ടവരാണ്. ആറാമത്തെ മാന്വന്തരത്തിൽ, ചാക്ഷുഷ മാനുവിന്റെ ഇടവേളയിൽ ദേവതകളായുള്ള അഞ്ചു വിഭാഗങ്ങൾ ഓർക്കപ്പെടുന്നു: ആദ്യം ജനിച്ചവർ, ജനിക്കാനിരിക്കുന്നവർ, പൃഥുകന്മാർ, ശക്തരായ ലേഖാക്കൾ എന്നിവരാണ് അവ. ഈ ദേവസംഹിതയെ മാതൃകകളുടെ പേരിൽ പറയുന്നു; അത്രിപുത്രന്റെ മക്കളായ മക്കൾ, ആരണ്യന്റെ സന്തതികൾ, ഓരോ ദേവസംഹിതയും എട്ടുപേരായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്നു. അന്തരീക്ഷ, വസുഹയ, അതിഥി, പ്രിയവത, ശ്രോത, മന്ത, സുമന്ത—ഇവരാണ് ആദ്യം പറയപ്പെടുന്നവർ. ശ്യേനഭദ്ര, പശ്യ, പഥ്യനേത്ര, മഹായശ, സുമന, സുവേത, റൈവത, സുപ്രചേതസ, ദ്യുതി, മഹാസത്ത്വ—ഇവരാണ് അവരിൽ പ്രസിദ്ധരായ സന്തതികൾ. ഇങ്ങനെയാണ് ഓരോ മാന്വന്തരത്തിലും ദേവതകളും മഹർഷിമാരും മനുക്കളും അവരുടെ പുത്രന്മാരും ഉദിച്ചുവന്നതും, ഓരോ കാലഘട്ടത്തിലും സൃഷ്ടിയും സംഹിതകളും നിലനിന്നതും.