സമസ്ത കര്മ്മങ്ങളില് യോഗശാസ്ത്രം ഏറ്റവും പ്രാധാന്യമുള്ളതാണെന്ന് പ്രഖ്യാപിക്കപ്പെടുന്നു. ഇനി യോഗത്തിനു അയോഗ്യരായവര് ആര്ക്കെല്ലാമാണ് എന്ന് വിശദീകരിക്കാം. ചതിക്കാരന്, മദ്യപാനി, ക്ഷയരോഗി, പശുപാലകന്, ദുഷ്പ്രതിഭാസം ഉള്ളവര്, ഗ്രാമദൂതന്, വസ്തുക്കളില് വ്യാപാരമ ചെയ്യുന്നവന്, ഗായകന്, വ്യാപാരി— ഇവര് യോഗത്തിനു അയോഗ്യരാണ്. വീട് കത്തിക്കുന്നവന്, വിഷം തരുന്നവന്, പൊതുവായ പാത്രത്തില് ഭക്ഷണം കഴിക്കുന്നവന്, സോമം വില്ക്കുന്നവന്, സമുദ്രയാത്ര ചെയ്യുന്നവന്, ചർമ്മത്തിൽ വ്യാപാരം ചെയ്യുന്നവന്, എണ്ണവ്യാപാരി, കൃത്രിമ വസ്തുക്കൾ നിർമ്മിക്കുന്നവന്— ഇവരും അയോഗ്യരാണ്. പിതാവുമായി വഴക്കിടുന്നവന്, ഭാര്യ വീട്ടിൽ അശുദ്ധമായവളായിരിക്കുമ്പോള്, ശാപം ലഭിച്ചവന്, കള്ളന്, വൈദഗ്ധ്യത്തിലൂടെ ഉപജീവനം ചെയ്യുന്നവന്— ഇവരും യോഗത്തിനു അയോഗ്യരാണ്. വിവാഹം കൂട്ടുന്നവന്, ഉത്സവദിനങ്ങളിൽ നിരോധിത കര്മ്മം ചെയ്യുന്നവന്, സുഹൃത്തിനെ വഞ്ചിക്കുന്നവന്, പ്രൊഫഷണൽ ഭിക്ഷाटनക്കാരന്, അസ്തികത്വം ഇല്ലാത്തവന്, വേദജ്ഞാനമില്ലാത്തവന്— ഇവരും അയോഗ്യരാണ്. ഉന്മാദം ബാധിച്ചവന്, നപുംസകന്, അപവാദം പറയുന്നവന്, ഗർഭഹത്യ ചെയ്യുന്നവന്, ഗുരുവിന്റെ കിടക്കയെ ലംഘിക്കുന്നവന്, വൈദ്യൻ, ദൂതന്, മറ്റൊരു പുരുഷന്റെ ഭാര്യയിലേക്ക് പോകുന്നവന്— ഇവരും അയോഗ്യരാണ്. വേദം, വ്രതം, തപസ്സു വിൽക്കുന്നവന്, അസ്തികത്വമില്ലാത്തവന്, കൃതജ്ഞത്വമില്ലാത്തവന്, അപവാദം പറയുന്നവന്— ഇവര്ക്ക് നൽകിയ ദാനം നഷ്ടമാകും. വ്യാപാരിക്ക് നല്കുന്ന ദാനം ഈ ലോകത്തിലും പരലോകത്തിലും ഫലം ലഭിക്കില്ല; നിക്ഷേപം ചതിയ്ക്കുന്നവന്, ചതിക്കാരന്, വേദത്തെ അപമാനിക്കുന്നവന്— ഇവര്ക്കും ഫലമില്ല. വ്യാപാരി, ധാര്മ്മികതയില്ലാത്ത കരകൗശലക്കാരന്, വാങ്ങുമ്പോള് വസ്തുവിനെ അപമാനിക്കുകയും വിൽക്കുമ്പോള് പൊക്കുകയും ചെയ്യുന്നവന്— ഇവര് അയോഗ്യരാണ്. അവ്യക്തതയില് ജീവിക്കുന്നവന്, വ്യാജവ്യാപാരി— ഇവര്ക്ക് ശ്രാദ്ധം അർഹമല്ല. രണ്ടുതവണ വിവാഹം ചെയ്ത ദ്വിജന് ലഭിക്കുന്ന ദാനം വെളിച്ചംകെട്ടിയ ചാരപോലെയാണ്; ഫലമില്ല. ഒറ്റ കണ്ണുള്ളവന് അറുപത് ദാനദാതാക്കളുടെ ഫലമ് നശിപ്പിക്കും; നപുംസകന് നൂറ് ദാനദാതാക്കളുടെ ഫലമ്; കുഷ്ഠരോഗിയായവന് ദാനദാതാവിനെ കണ്ടതുവരെ; ദുഷ്ടരോഗം ബാധിച്ചവന് ആയിരം ദാനദാതാക്കളുടെ ഫലമ് നശിപ്പിക്കും. അതിനാല് ദാനദാതാവിന് ജ്ഞാനമില്ലെങ്കില് നല്ല ഫലം ലഭിക്കില്ല; തല മറച്ച് ഭക്ഷണം കഴിക്കുന്നവന്, തെക്ക് നോക്കി ഭക്ഷണം കഴിക്കുന്നവന്— ഇവര്ക്കും ഫലമില്ല. ചെരിപ്പ് ധരിച്ച് ഭക്ഷണം കഴിക്കുന്നവന്, അനാദരത്തോടെ ദാനം ചെയ്യുന്നവന്— ഇവര് നല്കുന്ന ദാനങ്ങള് അസുരരാജന് സ്വന്തമാക്കും. നായ്ക്കളും ദാനവരും ഈ കര്മ്മം കാണാന് അനുവദിക്കരുത്; അതിനാല് തിലം ചുറ്റി സംരക്ഷണചക്രം വരയ്ക്കണം. തിലം ദാനവരുടെതാണ്; സംരക്ഷണചക്രം നായ്ക്കളുടെതാണ്; കാട്ടുപന്നി നോക്കിയാല് ദാനം നശിക്കും; കോഴി ഭാഗത്തായി നോക്കിയാല് ദാനം നശിക്കും. രക്തസ്രാവമുള്ള സ്ത്രീയുടെ സ്പര്ശം, കോപത്തില് നല്കിയ ദാനം, സുഹൃത്തിന്റെ പ്രേരണയില് നല്കിയ ദാനം— ഇതില് neither പിതൃകളും neither ദേവതകളും സന്തുഷ്ടരാവില്ല; neither സ്വര്ഗ്ഗം ലഭിക്കും. സുന്ദരമായ നദീതീരങ്ങളില്, ഒഴുക്കിലും, തടാകങ്ങളിലും, ഒറ്റപ്പെട്ട സ്ഥലങ്ങളിലും നല്കിയ ദാനത്തില് പിതൃകള് സന്തുഷ്ടരാവും. ആ സമയത്ത് ആരും കണ്ണീര് വീഴിക്കരുത്, അപമാനകരമായ വാക്കുകള് പറയരുത്, jealousy harbour ചെയ്യരുത്. ബലരീതിയില് ദർഭയുമായി ഇടതുകൈയില് ശ്രാദ്ധം നടത്തണം; അങ്ങനെ പിതൃകള് യഥാർത്ഥത്തില് സന്തുഷ്ടരാവും. അനുമതി കര്മ്മം ആരംഭിച്ച്, ബ്രാഹ്മണര്ക്ക് യഥാനിയമം അഗ്നിയില് ഹോമം നടത്തണം; പിതൃകള്ക്കായി ഭൂമിയില്, ഉരല് തട്ടി, അല്ലെങ്കില് ദർഭമാറ്റില് ദാനം ചെയ്യണം. വിശകലനശക്തിയുള്ളവന് ശ്രാദ്ധം ശുക്ലപക്ഷത്തില് പ്രഭാതത്തില് ചെയ്യണം; കൃഷ്ണപക്ഷത്തില് ഉച്ചയ്ക്ക്; രോഹിണി നക്ഷത്രം ലംഘിക്കരുത്. ഇങ്ങനെ മഹാനായ യോഗശക്തിയും ഊര്ജ്ജവും ഉള്ള മഹാത്മാക്കള് സദാ പിതൃകളായി ആദരിക്കപ്പെടണം; അവര് ദേശവും കാലവും ഗ്രഹിക്കുന്നു. അതിനാല് പിതൃഭക്തിയിലൂടെ ഉന്നത യോഗം നേടാം; ധ്യാനത്തിലൂടെ മോക്ഷം നേടാം; നല്ലതും ചീത്തയും ഉപേക്ഷിച്ച്. യാഗത്തിന് വേണ്ടി, മഹാത്മാവ് കശ്യപന് ലോകത്തെ ഭ്രമിപ്പിച്ച് രഹസ്യയോഗം ഒളിപ്പിച്ച് ഗുഹയില് സൂക്ഷിച്ചു. രഹസ്യനികതം പിന്വലിച്ച ശേഷം, ഉത്തമ യോഗജ്ഞനായ സനത്കുമാരന് ഈ മഹത്തായ, ശാശ്വതമായ ധര്മ്മം പ്രഖ്യാപിച്ചു. ഇത് ദേവതകളുടെ പരമരഹസ്യവും, ഋഷിമാരുടെ പരമലക്ഷ്യവുമാണ്; പിതൃഭക്തിയോടും പരിശ്രമത്തോടും, പിതൃഭക്തരായവര് സദാ. അത് യോഗം, സംക്ഷിപ്തമായി, പിതൃഭക്തന് പരിശ്രമത്തോടുകൂടി പൂര്ണ്ണമായി നേടാം; അതില് എല്ലാം ലഭിക്കും എന്നതില് സംശയമില്ല. ശ്രാദ്ധം ആര്ക്കെല്ലാം നല്കണം, ഏത് ദാനങ്ങള് വലിയ ഫലം നല്കും, ശ്രാദ്ധം അക്ഷയമാണ് എവിടെ, പുണ്യസ്ഥലങ്ങളിലും നദികളിലും, എവിടെ സ്വര്ഗ്ഗം ലഭിക്കും— ഇതിന്റെ സംക്ഷിപ്തം വിശദീകരിച്ചു. ബൃഹസ്പതി പറയുന്നു: ഈ ശ്രാദ്ധനിയമം കേട്ട ശേഷം, അസൂയ പുലർത്തുന്നവന് അന്ധകാരത്തില് മുങ്ങി ഭയങ്കരമായ നരകത്തില് അസ്തികത്വമില്ലാത്തവനായി വീഴും. വലിയ രോഗം ബാധിച്ചാലും, മനസ്സു നിയന്ത്രിച്ചവന്, വേദാശ്രമങ്ങളില് നിന്നും മോചിതനാകുന്നവന് കുംബീപാകനരകത്തില് വീഴുന്നില്ല; പക്ഷേ, നാവു മുറിക്കുന്നവര്, കള്ളന്മാര് അവിടെ എത്തും. യോഗത്തോട് വൈരാഗ്യം പുലർത്തുന്നവര് മണ്ണ് കട്ടപോലെ സമുദ്രത്തില് മുങ്ങും; ഭൂമി നിലനില്ക്കുന്നത്ര കാലം അവിടെ തുടരും; അതിനാല് വിശ്വാസമുള്ളവന് ഈ ശ്രാദ്ധധര്മ്മം സദാ ചെയ്യണം. അപവാദം പറയരുത്, പ്രത്യേകിച്ച് യോഗികള്ക്കു; അപവാദം പറഞ്ഞാല് കീടമായി അവിടെ തന്നെ ഭ്രമിക്കും. യോഗത്തെ അപവാദം പറയുന്നവന്, ധ്യാനത്തിലൂടെ മോക്ഷം നേടുന്നവര്ക്ക് liberation നല്കുന്ന യോഗം അപവാദം കേൾക്കുന്നവന്— ഭയങ്കര നരകത്തില് പോകും; ഇതില് സംശയമില്ല. നരകം മുഴുവൻ ഭയങ്കരമായ അന്ധകാരത്തിലാണ്; യോഗരാജാക്കന്മാരെ അപവാദം പറഞ്ഞാല് ആ നിലയിലേക്കാണ് പോകുന്നത്. യോഗരാജാക്കന്മാരുടെ അപവാദം കേൾക്കുന്നവന്, ആത്മസംയമനം ഉള്ളവരെ അപവാദം കേൾക്കുന്നവന്, ദീര്ഘകാലം കുംബീപാകനരകത്തില് മുങ്ങും; ഇതില് സംശയമില്ല. മനസ്സ്, കര്മ്മം, വാക്ക്— ഇവയിലൂടെ യോഗികള്ക്കു വൈരാഗ്യം പുലർത്തരുത്; മരിച്ച ശേഷം ഫലം അനുഭവിക്കും, ഈ ലോകത്തും; ഇതില് സംശയമില്ല. ദൂരെത്തന്നെ കടന്നിട്ടില്ലാത്തവന് പരമാത്മാവ് നേടുന്നില്ല; അവന് തന്റെ കര്മ്മം അനുസരിച്ച് മൂന്ന് ലോകങ്ങളിലും ഭ്രമിക്കും. റിഗ്, യജുര്, സാമവേദം എല്ലാം പഠിച്ചാലും, പരിവര്ത്തനം നേടാതെ stuck ആയിരിക്കും. പരിവര്ത്തനത്തിന് അപ്പുറത്തേക്ക് കടന്നവന്, പ്രകൃതിക്ക് അപ്പുറത്തേക്ക് കടന്നവന്, മൂന്നുതരം ഗുണങ്ങള്ക്കും അതിന്റെ പരിധിക്കും അപ്പുറത്തേക്ക് കടന്നവന്, ഇരുപത്തിരണ്ടു തത്ത്വങ്ങള്ക്കും അപ്പുറത്തേക്ക് കടന്നവന്— അവനാണ് യഥാര്ത്ഥത്തില് കടന്നവന്, യാത്രയുടെ അവസാനം കണ്ടവന്. എങ്ങനെയാണ് എല്ലാ ഭൗതികതത്വങ്ങള് ആത്മാവിലേക്ക് പിന്വലിക്കപ്പെടുന്നത്, അതുപോലെ യോഗജ്ഞന് യോഗശക്തിയിലൂടെ എല്ലാം dissolution-ല് യഥാര്ത്ഥ ആത്മാവിലേക്ക് പിന്വലിക്കും; അവന് സകലവ്യാപകമായ പഥത്തിലൂടെ സഞ്ചരിക്കുന്നു, മറ്റുള്ളവര് അതിനെ അറിയില്ല. യോഗജ്ഞന്, യഥാര്ത്ഥത്തില് വേദം അറിയുന്നവന്, അറിവ് നേടുന്നവന്— വേദം അറിയുന്നവര് അവനെ യഥാര്ത്ഥ വേദജ്ഞന് എന്ന് വിളിക്കും, യാത്രയുടെ അവസാനം കടന്നവന് എന്ന് വിളിക്കും.