ഈ കഥയിലേയ്ക്ക് നമുക്ക് കടക്കാം: ബ്രഹ്മാവ് ഒരു മഹാ അനുഗ്രഹം നല്കുന്നു, "ഇവരാണ് നിങ്ങളുടെ പിതൃപുരുഷന്മാര്," എന്ന് പറയപ്പെടുന്നു. അവരുടെ സ്വന്തം പുത്രന്മാര് തന്നെയാണ് പിതൃപുരുഷന്മാര്, അവര് നിങ്ങളുടെ പിതാക്കന്മാരായി മാറും; ഈ അനുഗ്രഹം അവര്ക്ക് നല്കിയിരിക്കുന്നു. ബ്രഹ്മാവിന്റെ ഈ വാക്കിന്റെ ശക്തിയില്, പുത്രന്മാര് പിതൃപുരുഷന്മാരായി മാറുകയും, പിതൃപുരുഷന്മാര് വീണ്ടും പുത്രന്മാരായി മാറുകയും ചെയ്തു. അതുകൊണ്ടാണ് പിതൃപുരുഷന്മാര് പുത്രന്മാരാണെന്നും, അവരില് പിതൃപുരുഷത്വം ഓര്മപ്പെടുത്തപ്പെടുന്നു; അതിനാല് പിതൃപുരുഷന്മാരെ പുത്രന്മാരായി, പുത്രന്മാരെ പിതൃപുരുഷന്മാരായി ഓര്മ്മിക്കുമ്പോള് ബ്രഹ്മാവ് വീണ്ടും പിതൃപുരുഷന്മാരുടെ വളര്ച്ചയ്ക്കായി വാക്ക് പ്രസ്താവിച്ചു. പിതൃപുരുഷന്മാരെ ശ്രാദ്ധം അര്പ്പിക്കാതെ യാതൊരു കര്മ്മവും ചെയ്യുന്നവന്, അതിന്റെ ഫലം രാക്ഷസന്മാര്ക്കും ദാനവന്മാര്ക്കും പോകും. ശ്രാദ്ധം അര്പ്പിച്ചാല് പിതൃപുരുഷന്മാര് അക്ഷയമായ സോമം ആസ്വദിക്കുന്നു; നിങ്ങള് അവരെ പോഷിപ്പിക്കുന്നതുകൊണ്ടു അവര് എപ്പോഴും വര്ദ്ധിക്കും. ശ്രാദ്ധം അര്പ്പിച്ച സോമം പോഷിപ്പിക്കപ്പെടുമ്പോള്, സോമന് ലോകങ്ങളെ—പര്വ്വതങ്ങള്, കാടുകള്, ചലനശീലമുള്ളവയും അചലമായവയും ഉള്പ്പെടെ—പൂര്ണ്ണമായും പോഷിപ്പിക്കും. നേരമായ പോഷണം ആഗ്രഹിച്ച് ശ്രാദ്ധം ചെയ്യുന്ന മനുഷ്യര്ക്ക് പിതൃപുരുഷന്മാര് എപ്പോഴും പോഷണവും സന്താനവും നല്കും. ശ്രാദ്ധത്തില് വംശനാമത്തോടും തിരിച്ചറിയലോടും കൂടി മൂന്ന് പിണ്ടം അര്പ്പിക്കുന്നവര്ക്ക്, പിതൃപുരുഷന്മാരും മുന് പിതാക്കന്മാരും എല്ലായിടത്തും സാന്നിധ്യമുള്ളവരായി, ശ്രാദ്ധദാനത്തിലൂടെ അവരുടെ സന്തതികളെ പോഷിപ്പിക്കും. ഈ വിധം, ബ്രഹ്മാവ് പണ്ടുതന്നെ ഈ ആജ്ഞ നല്കിയിരുന്നു; അതുകൊണ്ട് ദാനം, പഠനം, തപസ്സ് എല്ലായിടത്തും പൂര്ണ്ണമാക്കപ്പെടുന്നു. നിങ്ങളുടെ പിതൃപുരുഷന്മാര് അറിവിന്റെ ദാതാക്കളാണ്—ഇതില് സംശയമില്ല; ഇവര് ദേവതകളാണ്, ദേവതകള് വീണ്ടും പിതൃപുരുഷന്മാരാണ്; ഇവര് പരസ്പരം പിതൃപുരുഷന്മാരും ദേവതകളും ആകുന്നു. ബ്രഹ്മാവിന്റെ ഈ വാക്കുകള് കേട്ടശേഷം, മനസ്സില് സ്ഥിരതയുള്ള സൂതന് പറഞ്ഞതിനെ ആധാരമാക്കി, ഋഷികള് വീണ്ടും സൂതനോട് തുടര്ന്നുള്ള കാര്യങ്ങള് ചോദിച്ചു: "പിതൃപുരുഷന്മാരുടെ എത്ര വിഭാഗങ്ങളുണ്ട്, അവര് ഏത് സമയങ്ങളില് നിലനില്ക്കുന്നു, ദേവതകളില് സോമത്തെ പോഷിപ്പിക്കുന്നവരായ ദേവതകളില് ഏറ്റവും മികച്ചവനേ?" "പിതൃപുരുഷന്മാരുടെ ഉന്നത ഉദ്ഭവം ഞാന് നിങ്ങള്ക്ക് പ്രസ്താവിക്കും, ശംയു മുമ്പ് ബൃഹസ്പതിയെ ചോദിച്ചതു പോലെ." ശംയു, പുത്രന്, ബൃഹസ്പതിയെ സമീപിച്ചു—സകലജ്ഞാനത്തില് പ്രാവീണ്യമുള്ളവന്—ആത്മീയമായ ആദരത്തോടും കൂടി ചോദിച്ചു: "പിതൃപുരുഷന്മാര് ആരാണ്, എത്ര പേരാണ്, അവരുടെ പേരുകള് എന്താണ്? അവര് എങ്ങനെയാണ് ഉദ്ഭവിച്ചത്, എങ്ങനെയാണ് പിതൃപുരുഷത്വം നേടിയത്?" "പിതൃപുരുഷന്മാര് ആദ്യം മുതല് യജ്ഞത്തില് എപ്പോഴും എങ്ങനെയാണ് പങ്കാളികളായിരുന്നത്, മഹാത്മാക്കളുടെയൊക്കെ കര്മ്മങ്ങള് എങ്ങനെയാണ് ശ്രാദ്ധം മുന്കൂട്ടി നടക്കുന്നത്?" "ശ്രാദ്ധം ആര്ക്ക് അര്പ്പിക്കണം, അര്പ്പിച്ചതിന്റെ മഹാഫലം എന്താണ്? ശ്രാദ്ധം എപ്പോഴാണ് ശാശ്വതമായത്—പുണ്യസ്ഥലങ്ങളിലും നദികളിലും?" "ദ്വിജന്മാരില് ഏറ്റവും മികച്ചവന് ശ്രാദ്ധം ചെയ്ത് എല്ലാം നേടുന്ന സ്ഥലങ്ങള് ഏവയാണ്? ശ്രാദ്ധത്തിന് യോജ്യമായ സമയവും, അതിന്റെ ക്രമവും എന്താണ്?" "ആദരത്തോടെ, ഞാന് ചോദിച്ചതെല്ലാം താങ്കള് വിശദമായി, ക്രമപൂര്വം വിശദീകരിക്കണമെന്നു ഞാന് ആഗ്രഹിക്കുന്നു." ഇങ്ങനെ ചോദിക്കപ്പെട്ട ബൃഹസ്പതി, മഹാ ബുദ്ധിയുള്ളവന്, ഉത്തമമായ ഉത്തരങ്ങള് നല്കുന്നതില് പ്രാവീണ്യം ഉള്ളവന്, ക്രമപൂര്വം സംസാരിച്ചു: "പ്രിയവനേ, നീ ചോദിച്ച ഈ ഗൗരവവും ഉത്തമവുമായ ചോദ്യങ്ങള് ഞാന് ആദരപൂര്വം, യഥാക്രമം പറയാം. ആകാശം, അന്തരീക്ഷം, ഭൂമി, നക്ഷത്രങ്ങള്, ദിശകള്, സൂര്യനും ചന്ദ്രനും, അങ്ങനെ തന്നെ പകലും രാത്രിയും. അത് സമയത്ത്, പ്രിയവനേ, ഒന്നുമില്ലായിരുന്നു; ഈ ലോകം അന്ധകാരത്തില് പൊതിഞ്ഞിരിക്കുന്നു. അപ്പോള് ബ്രഹ്മാവ് മാത്രം ഉണ്ടായിരുന്നു, അത്യന്തം കഠിനമായ തപസ്സ് ചെയ്തുകൊണ്ടിരുന്നത്. ശംയു വീണ്ടും തന്റെ പിതാവിനോട്—ബ്രഹ്മജ്ഞാനത്തില് പ്രാവീണ്യമുള്ളവന്, വ്രതങ്ങളില് ശുദ്ധിയുള്ളവന്, സകലജ്ഞാനത്തില് ഉന്നതനായവന്—ചോദിച്ചു: "പ്രജാപതി എല്ലാ ജീവികള്ക്കായി എങ്ങനെയാണ് പരമമായ തപസ്സ് നടത്തിയത്?" അങ്ങനെ ചോദിച്ചപ്പോള് ബൃഹസ്പതി, മഹാ പ്രകാശമുള്ളവന്, ഉത്തരം പറഞ്ഞു: "തപസ്സ്കളുടെ പരമമായ ഐക്യം തപസ്സ്ത്വത്തിന്റെ ഉന്നത ശാസ്ത്രം ആണ്; അപ്പോള് ഭാഗ്യവാന് ധ്യാനിച്ചു, അതിന്റെ ഫലമായി ലോകങ്ങളെ വീണ്ടും സൃഷ്ടിച്ചു. ഭൂതകാലവും ഭാവിയുമൊക്കെ, ലോകങ്ങള് മുഴുവനും, വേദങ്ങള് സമ്പൂര്ണ്ണമായും—യോഗത്തില് പ്രവേശിച്ച ബ്രഹ്മാവ് യോഗദൃഷ്ടിയിലൂടെ അവയെ സൃഷ്ടിച്ചു. സന്താനിക എന്നറിയപ്പെടുന്ന ലോകങ്ങളിലാണ് പ്രകാശമുള്ളവര് വസിക്കുന്നത്; അവര് വിരാജാസ് എന്നറിയപ്പെടുന്നു, ദേവതകളില് സ്വര്ഗ്ഗത്തിലെ ദിവ്യജനങ്ങള്. പണ്ടു, യോഗവും തപസ്സും ഐക്യത്തിലായ പ്രഭു ദേവതകളെ സൃഷ്ടിച്ചു; ബ്രഹ്മാവ് ശാശ്വതയോഗത്തില് സ്ഥാപിതനായി അവരെ ഉത്പാദിപ്പിച്ചു. അവര് ആദിദേവന്മാരാണ്, വലിയ ശക്തിയുള്ളവരും അതിശക്തപ്രഭയുള്ളവരും, എല്ലാ ആഗ്രഹങ്ങള്ക്കും ദാനകരും, ദേവതകള്, ദാനവകള്, മനുഷ്യര് എന്നിവരാല് ആരാധിക്കപ്പെടുന്നവരും. അവരില് ഏഴ് വിഭാഗങ്ങളാണ് വിവരിക്കപ്പെടുന്നത്, മൂന്ന് രൂപരഹിതവും നാല് മനോഹരരൂപമുള്ളവുമാണ്. അവരുടെ മുകളില് മൂന്ന് രൂപമുള്ളവരുണ്ട്, താഴെ നാല് സൂക്ഷ്മ, അരൂപരൂപത്തിലുള്ളവരും. ആ ദേവതകളില് നിന്ന് ഭൂമി ഉത്ഭവിക്കുന്നു; ഇതാണ് ലോകങ്ങളുടെ അനുക്രമം; അവര് ഈ ലോകത്ത് വസിക്കുന്നു, അവരില് നിന്ന് മഴ ഉത്ഭവിക്കുന്നു. ആ മഴയിലൂടെ ലോകങ്ങള് വീണ്ടും ജനിക്കുന്നു. യോഗയിലൂടെ, അവര് സോമം, അന്നം എന്നിവയെ പോഷിപ്പിക്കുന്നു; അതുകൊണ്ടു ലോകങ്ങളുടെ ഉത്തമന് പിതൃപുരുഷന്മാരോടു സംസാരിച്ചു. വേഗത്തില് ചിന്തിക്കുന്നവരും, സ്വധാ ഭക്ഷിക്കുന്നവരും, എല്ലാ ആഗ്രഹങ്ങളാലും അലങ്കരിക്കപ്പെട്ടവരും, ലോഭവും, മായയും, ഭയവും ഇല്ലാത്തവരും, ഉറച്ചവരും, ദുഃഖരഹിതവരും. യോഗം ഉപേക്ഷിച്ച ശേഷം, അവര് മനോഹരമായ ലോകങ്ങള് പ്രാപിക്കുന്നു; ദിവ്യവും, ധാര്മ്മികവും, മഹാത്മാക്കളും, പാപരഹിതവുമാണ്. അതിനുശേഷം, ആയിരം യുഗങ്ങളുടെ അവസാനം, ബ്രഹ്മജ്ഞാനികള് ജനിക്കുന്നു; യോഗം വീണ്ടും പ്രാപിച്ച അരൂപരൂപത്തിലുള്ളവര് മോക്ഷം നേടുന്നു. രൂപമുള്ളതും അരൂപവുമുള്ളതും ഉപേക്ഷിച്ച്, മഹായോഗത്തിന്റെ ശക്തിയിലൂടെ, അവര് ആകാശത്തിലെ പുല്ക്കൊണ്ടുപോലും,闪电ം പോലെ ഇല്ലാതാകുന്നു. രൂപത്തില് ജനിച്ച ശരീരം ഉപേക്ഷിച്ച്, മഹായോഗത്തിന്റെ ശക്തിയിലൂടെ, അവര് നാമരഹിത, അനാമിക അവസ്ഥകള് പ്രാപിക്കുന്നു, നദികള് സമുദ്രത്തിലേക്ക് ചേര്ന്നുപോകുന്നതുപോലെ. നിത്യമായി കര്മ്മങ്ങളും മുതിര്ന്നവരുടെ ആരാധനയും ചെയ്യുന്നവര്, ഈ കര്മ്മങ്ങളിലൂടെ പിതൃപുരുഷന്മാര് പോഷിക്കപ്പെടുന്നു, അവരുടെ യോഗം വര്ദ്ധിക്കുന്നു. ഇങ്ങനെ, പിതൃപുരുഷന്മാരുടെ മഹത്വവും, ശ്രാദ്ധത്തിന്റെ ഗൗരവവും, ബ്രഹ്മാവിന്റെ അനുഗ്രഹവും, ബൃഹസ്പതിയുടെ ജ്ഞാനവും, ശംയുവിന്റെ ആത്മീയ അന്വേഷണവും ഈ കഥയിലൂടെ പ്രകടമാകുന്നു.