ഗംഗാ, നദികളിൽ ശ്രേഷ്ഠയായവളും ഏറ്റവും പ്രാചീനയുമായവളാണെന്ന് ഞാൻ മുമ്പ് വിശദീകരിച്ചു. അതിന്റെ സകലതായും നീ വീണ്ടും എന്റെ മുഖേന കേൾക്കുക. അനേകം പിതൃകൾ ഉണ്ട്, അവരുടെ പിതാക്കളും ഉണ്ട്. ഭഗവൻ, ശ്രാദ്ധത്തിന്റെ പരമമായ വിധി എന്താണെന്ന് ഞാൻ അറിയാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നു. യാരുടെ പുത്രന്മാരെ ഓർക്കപ്പെടുന്നു? അവരുടെ പിതാക്കന്മാർ എങ്ങനെയാണ്? അവരാരാണ്, എങ്ങനെയാണ് അവരുണ്ടായത്, അവരുടെ സ്വഭാവം എന്താണ്? സ്വർഗത്തിൽ ചില പിതൃകൾ ദേവന്മാരിൽ ദേവതകളാണ്. അതിനാൽ, പിതൃകളുടെ പരമാവധി ഉത്ഭവവും, അവർക്ക് നാം അർപ്പിക്കുന്ന ശ്രാദ്ധം എങ്ങനെ അവരെ സംതൃപ്തരാക്കുന്നു എന്നതും ഞാൻ അറിയാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നു. അവിടെ അവർക്ക് എന്തിനാണ് സ്ഥാനം? എന്താണ് അതിന് കാരണം? ഏത് പിതൃകൾ സ്വർഗത്തിൽ വാസം ചെയ്യുന്നു, ഏവർ നരകത്തിൽ? പിതാവിനെയും പിതാവിന്റെ പിതാവിനെയും പിതാമഹനെയും മനസ്സിൽ വെച്ച്, ഓരോരുത്തർക്കും പേരുപറഞ്ഞ് മൂന്നുപ്രധാന ഭാഗങ്ങളായി ശ്രാദ്ധം അർപ്പിക്കപ്പെടുന്നു. ഏത് ശ്രാദ്ധങ്ങൾ നൽകണം? അവ എങ്ങനെ പിതൃകളിൽ എത്തുന്നു? നരകത്തിൽ കഴിയുന്നവർക്ക് വീണ്ടും ഫലം ലഭിക്കാൻ എങ്ങനെ സാധിക്കും? ഇവിടെ ആരെയാണ് പിതൃകൾ എന്ന് വിളിക്കുന്നത്? ആരെയാണ് നാം വീണ്ടും ആരാധിക്കേണ്ടത്? ദേവന്മാർ പോലും സ്വർഗത്തിൽ അവരുടെ പുത്രന്മാരെ ആരാധിക്കുന്നു എന്നു ഞങ്ങൾ കേട്ടിട്ടുണ്ട്. ഇതെല്ലാം വിശദമായി ഞാൻ അറിയാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നു, ജ്ഞാനിയായോനേ, നീ ഇതിൽ വ്യക്തമായി സംസാരിക്കാൻ യോജ്യനാണ്. ഇതെല്ലാം മഹർഷിമാരുടെ വാക്കുകൾ കേട്ടശേഷം, സുതൻ, അർത്ഥം മനസ്സിലാക്കിയവൻ, അവരുടെ ചോദ്യങ്ങൾക്കനുസരിച്ച് മഹർഷിമാരുടെ ചിന്തകൾ വിവരിച്ചു. എനിക്ക് അറിവും കേട്ടതുമനുസരിച്ച്, മന്വന്തരങ്ങളിൽ പിതൃകൾ ദേവന്മാരുടെ പുത്രന്മാരായി ജനിക്കുമെന്നു ഞാൻ വിശദീകരിക്കാം. കഴിഞ്ഞവരിലും വരാനിരിക്കുന്നവരിലും മുതിർന്നവരും ഇളയവരും ഉണ്ട്; ദേവന്മാരോടൊപ്പം മുൻ കാലങ്ങളിൽ ഉണ്ടായിരുന്ന പിതൃകളെയും ഇപ്പോഴുള്ളവരെയും ഞാൻ വിശദമായി പറയും. മനുഷ്യർ ഈ പിതൃക്കൾക്കായി ശ്രാദ്ധം ചെയ്യുന്നു. ബ്രഹ്മാവ് ദേവന്മാരെ സൃഷ്ടിച്ചു, എന്നാൽ അവർ അന്നം കഴിച്ചില്ല. അതിനെ ഉപേക്ഷിച്ച്, ഫലം ആഗ്രഹിച്ച്, അവർ സ്വയം സൃഷ്ടിച്ചു. ബ്രഹ്മാവിന്റെ ശാപം മൂലം അവർ ഭ്രമിതരായി, ജ്ഞാനം നഷ്ടപ്പെട്ടു; ഒന്നും അറിയാതെ ലോകം അകമ്പടിയായി. അപ്പോൾ എല്ലാവരും വീണ്ടും വന്ദനം ചെയ്ത്, പ്രപിതാമഹനോടു കൃപയാവശ്യപ്പെട്ടു. ലോകങ്ങളുടെ ഭാവിക്ക് വേണ്ടി ഭഗവാൻ വീണ്ടും സംസാരിച്ചു: "നിങ്ങൾ ചെയ്ത പാപത്തിന് പ്രായശ്ചിത്തമായി തപസ് ചെയ്യൂ. നിങ്ങളുടെ തന്നെ പുത്രന്മാരോട് ചോദിക്കൂ, അപ്പോൾ നിങ്ങൾക്ക് ജ്ഞാനം ലഭിക്കും." പ്രായശ്ചിത്തം ആഗ്രഹിച്ച്, അവർ മനസ്സു നിയന്ത്രിച്ച് പുത്രന്മാരെ സമീപിച്ചു, യുക്തിയനുസരിച്ച് പരസ്പരം ചോദിച്ചു. ആ പുത്രന്മാർ, മനസ്സു നിയന്ത്രിച്ച്, ധർമ്മം അറിയുന്നവർ, വാക്ക്, മനസ്സ്, കര്മ്മം മൂലമുള്ള തപസ്സുകൾ പലവിധത്തിൽ അവർക്ക് പറഞ്ഞു. ദേവന്മാർ ജ്ഞാനം തിരിച്ചുപിടിച്ച് സന്തോഷത്തോടെ പുത്രന്മാരോട് പറഞ്ഞു: "നിങ്ങളാണ് ഞങ്ങളുടെ പിതൃകൾ, കാരണം നിങ്ങൾ ഞങ്ങളെ ഉണർത്തി. നിങ്ങൾക്ക് ധർമ്മജ്ഞാനമോ മറ്റു വാഞ്ഛയോ എന്തെങ്കിലും വരം നൽകാം." അപ്പോൾ ബ്രഹ്മാവ് വീണ്ടും പറഞ്ഞു: "നിങ്ങൾ സത്യവാദികളാണ്, അതിനാൽ നിങ്ങൾ പറഞ്ഞത് അങ്ങനെയാകും, വേറൊന്നുമല്ല." അങ്ങനെ, "ഇവരാണ് ഞങ്ങളുടെ പിതൃകൾ" എന്ന് പറഞ്ഞ്, അവരുടെ തന്നെ പുത്രന്മാരെ പിതൃകളാക്കി, ആ വരം അവർക്കു ലഭിച്ചു. ബ്രഹ്മാവിന്റെ വചനത്താൽ, പുത്രന്മാർ പിതൃകളായി, പിതൃകൾ പുത്രന്മാരായി. അതിനാൽ, ആ പിതൃകൾ പുത്രന്മാരാണ്, അവരിൽ പിതൃത്വം ഓർക്കപ്പെടുന്നു. അങ്ങനെ, പുത്രന്മാരെ പിതൃകളായി, പിതൃകളെ പുത്രന്മാരായി ഓർക്കണം എന്ന് ബ്രഹ്മാവ് പിതൃകളുടെ വളർച്ചക്കായി വീണ്ടും പറഞ്ഞു. ആർക്കും ശ്രാദ്ധം അർപ്പിക്കാതെ യാതൊരു കര്മ്മവും ചെയ്താൽ, അതിന്റെ ഫലം രാക്ഷസന്മാർക്കും ദാനവന്മാർക്കും പോകും. ശ്രാദ്ധംകൊണ്ട് പുഷ്ടരാകുന്ന പിതൃകൾ അക്ഷയമായ സോമം അനുഭവിക്കുന്നു; നിങ്ങൾ അർപ്പിക്കുന്നതുകൊണ്ട് അവർ സ്ഥിരമായി വർദ്ധിക്കും. ശ്രാദ്ധംകൊണ്ട് സോമൻ പുഷ്ടനാകുമ്പോൾ, അവൻ ലോകങ്ങളെയും പർവതങ്ങളെയും കാടുകളെയും സഞ്ചരിക്കുന്നവരെയും അചഞ്ചലരെയും മുഴുവനും പുഷ്ടിപ്പിക്കും. ആരെങ്കിലും ശ്രാദ്ധം ചെയ്ത് പുഷ്ടി ആഗ്രഹിച്ചാൽ, പിതൃകൾ അവർക്കു പുഷ്ടിയും സന്താനവും നൽകും. ശ്രാദ്ധത്തിൽ മൂന്നു പിണ്ഡങ്ങൾ പേരുപറഞ്ഞ് വംശാനുസൃതമായി നൽകിയാൽ, പിതൃകളും പൂർവ്വികരും എല്ലായിടത്തും അവന്റെ സന്തതിയെ ശ്രാദ്ധംകൊണ്ടു പോഷിപ്പിക്കും. അതിനാൽ, ബ്രഹ്മാവ് മുമ്പ് ഈ ആജ്ഞ നൽകിയതുകൊണ്ട്, ദാനം, അധ്യയനം, തപസ് എന്നിവ എല്ലായിടത്തും ഫലപ്രദമാണ്. നിങ്ങളുടെ പിതൃകൾ ജ്ഞാനദായകരാണ്—ഇതിൽ സംശയമില്ല; അങ്ങനെ, ഈ പിതൃകൾ ദേവന്മാരാണ്, ദേവന്മാർ വീണ്ടും പിതൃകളാണ്; അവരവരെ പിതൃകളും ദേവതകളും ആകുന്നു. ബ്രഹ്മാവിന്റെ ഈ വാക്കുകൾ സുതൻ പറഞ്ഞത് കേട്ടശേഷം, മഹർഷിമാർ വീണ്ടും സുതനോട് തുടർചോദ്യങ്ങൾ ചോദിച്ചു: എത്ര വിഭാഗം പിതൃകൾ ഉണ്ട്? അവ എപ്പോൾ എവിടെയാണ് നിലകൊള്ളുന്നത്? ദേവന്മാരിൽ സോമനെ പോഷിപ്പിക്കുന്ന ഈ പിതൃകൾ ആരാണ്? ഞാൻ നിങ്ങൾക്ക് പിതൃകളുടെ പരമാവധി ഉത്ഭവം പറഞ്ഞുതരാം; ഇത് ശംയു മുൻകാലത്ത് ബൃഹസ്പതിയോട് ചോദിച്ചതാണ്. ശംയു, പുത്രൻ, സർവ്വജ്ഞനായ ബൃഹസ്പതിയെ സമീപിച്ചു, ആദരപൂർവ്വം ചോദിച്ചു: ഈ പിതൃകൾ ആരാണ്, എത്ര പേരാണ്, അവരുടെ പേരുകൾ എന്താണ്? അവർ എങ്ങനെ ഉത്ഭവിച്ചു, എങ്ങനെ പിതൃത്വം നേടി? പിതൃകൾ എല്ലായ്പോഴും യാഗത്തിൽ ചേർന്നിരിക്കുന്നതെന്തുകൊണ്ടാണ്? മഹാത്മാക്കളുടേത് എല്ലാ കര്മ്മങ്ങളും ശ്രാദ്ധം മുൻപാക്കി നടക്കുന്നത് എന്തുകൊണ്ടാണ്? ശ്രാദ്ധം ആര്ക്കാണ് അർപ്പിക്കേണ്ടത്? അർപ്പിച്ചാൽ വലിയ ഫലം എന്താണ്? ഏത് തീർത്ഥങ്ങളിലും നദികളിലും ശ്രാദ്ധം അക്ഷയമാണ്? ഏത് സ്ഥലങ്ങളിൽ ശ്രാദ്ധം ചെയ്താൽ ദ്വിജശ്രേഷ്ഠൻ എല്ലാം പ്രാപിക്കും? ശ്രാദ്ധത്തിന് യോജ്യമായ സമയം ഏതാണ്, രീതി എന്താണ്? എനിക്ക് ചോദിച്ചതുപോലെ ഇവയെല്ലാം ക്രമത്തിൽ വിശദമായി നീ വിശദീകരിക്കണമെന്നാഗ്രഹിക്കുന്നു. അപ്പോൾ മഹാമതിയായ ബൃഹസ്പതി, അർഹനായവൻ, ക്രമത്തിൽ ഉത്തരം പറഞ്ഞു.