അത്രി, ബ്രഹ്മാവിന്റെ മനസ്സിൽനിന്ന് ജനിച്ച മൂന്നാമത്തെ സപ്തർഷിയാണ്. അദ്ദേഹത്തിന് പത്ത് മനോഹരമായ ഭാര്യകൾ ഉണ്ടായിരുന്നു, അവർ എല്ലാവരും ഭർത്താവിനോടു അർപ്പിതരായിരുന്നുവെന്ന് പുരാണം പറയുന്നു. ഘൃതാചി എന്ന അപ്സരസിൽനിന്ന് ഭദ്രാശ്വന് പത്ത് പുത്രന്മാർ ജനിച്ചു: ഭദ്ര, ശൂദ്ര, മദ്ര, ശലദ, മലദ, വേല, ഖല, ഗോപാല, മനരസ, രത്നകൃത—ഇവരാണ് ആ പത്ത് പുത്രന്മാർ. അവരുടെ ഭർത്താവ് പ്രഭാകരൻ, അത്രേയ വംശത്തിന്റെ സ്ഥാപകനായാണ് അറിയപ്പെടുന്നത്. ഭദ്രയിൽനിന്ന് പ്രശസ്തനായ സോമൻ ജനിച്ചു. സ്വർഭാനു സൂര്യനെ പ്രഹരിച്ച് ആകാശത്തിൽനിന്ന് ഭൂമിയിലേക്കു വീഴുമ്പോൾ, ലോകം അന്ധകാരത്തിൽ മുങ്ങിയപ്പോൾ, സോമൻ തന്നെയാണ് പ്രകാശം വീണ്ടും സഞ്ചരിക്കാൻ കാരണമായത്. സൂര്യൻ വീഴുമ്പോൾ, "നിനക്ക് ശുഭം ഉണ്ടാകട്ടെ" എന്ന് ബ്രഹ്മർഷി അത്രി ആശംസിച്ചു; അതിന്റെ ഫലമായി സൂര്യൻ ആകാശത്തിൽനിന്ന് ഭൂമിയിലേക്കു വീഴാതെ നിലനിന്നു. അത്രി മഹർഷി പ്രധാന വംശങ്ങൾ സ്ഥാപിച്ചു; യാഗങ്ങളിൽ അദ്ദേഹത്തെ 'അത്രിഘന' എന്ന് വിളിച്ചു, ദേവതകൾ അദ്ദേഹത്തെ സഞ്ചരിപ്പിച്ചു. അത്രി തന്റെ പേരിൽ പത്ത് പുത്രന്മാർക്ക് ജനനം നൽകി; അവർ അത്രിവിനോടു സമാനമായ തപസ്സും പ്രകാശവും ഉള്ളവരായിരുന്നു. ഇവരെ 'സ്വസ്ത്യത്രേയർ' എന്നറിയപ്പെടുന്നു; വേദങ്ങളിൽ പ്രാവീണ്യം നേടിയിരുന്ന ഈ മഹർഷികൾക്കിടയിൽ, രണ്ടു പേർ ബ്രഹ്മനിൽ അർപ്പിതരായി, മഹത്വത്തിൽ പ്രസിദ്ധരായിരുന്നു. ഇവരിൽ ദത്താത്രേയൻ മൂത്തവനും, ദുര്വാസൻ അനിയനുമായിരുന്നു; ഏറ്റവും ചെറുതായ മകളായ അംബാല, ബ്രഹ്മനിൽ പ്രാവീണ്യം നേടിയവളായിരുന്നു. പുരാതന വാചകരുടെ അനുസ്മരണയനുസരിച്ച്, ദത്താത്രേയൻ, അത്രിയുടെ മഹാത്മാവും, ശാന്തനും, പാപരഹിതനും, വിഷ്ണുവിന്റെ അവതാരമായാണ് അറിയപ്പെടുന്നത്. അത്രിയുടെ വംശത്തിൽ നാലു പേർ പ്രസിദ്ധരായി: ശ്യാമ, മുദ്ഗല, ബാലരക, ഗവിഷ്ഠിര—ഇവർ മനുഷ്യരിൽ ശക്തമായ ശാഖകളായി ഓർമ്മിക്കപ്പെടുന്നു. കശ്യപ, നാരദ, പർവത, അരുന്ധതി—ഇവരിൽനിന്ന് ജനനം സംഭവിച്ചു; അതിൽ, അരുന്ധതിയിൽനിന്ന് ജനിച്ചവരെക്കുറിച്ചും കേൾക്കണമെന്ന് പറയുന്നു. നാരദൻ അരുന്ധതിയെ വസിഷ്ഠനു നൽകി; നാരദൻ, ശക്തിയുള്ളവനും, ഉയരുന്ന വീര്യത്തോടു കൂടിയവനും, ഒരു വൃക്ഷത്തിന്റെ ശാപം മൂലം അങ്ങനെ ആയിരുന്നു. ദേവാസുര യുദ്ധമായ തരകാമയ യുദ്ധത്തിൽ, ലോകം വരൾച്ചയിൽ പെടുമ്പോൾ, ഇന്ദ്രൻ ദേവതകളിൽ മഗ്നനായിരുന്നു; അപ്പോൾ വസിഷ്ഠൻ, ജ്ഞാനിയും സ്ഥിരതയുള്ളവനുമായ, തന്റെ തപസ്സിലൂടെ സകല ജീവജാലങ്ങളെ സംരക്ഷിച്ചു. വസിഷ്ഠൻ ഔഷധികൾ, കിഴങ്ങുകൾ, ഫലങ്ങൾ, ഔഷധസസ്യങ്ങൾ വളർത്തി, അവയുടെ സഹായത്തോടെ ജീവജാലങ്ങളെ ജീവിപ്പിച്ചു. അരുന്ധതിയിൽ വസിഷ്ഠൻ ശക്തിയെ ജനിപ്പിച്ചു; ശക്തിയിൽനിന്ന് സഗരാഞ്ചനയയിൽ പരാശരൻ ജനിച്ചു. കലി, പരാശരയിൽനിന്ന് കൃഷ്ണ ദ്വൈപായനൻ, അതിനുശേഷം ദ്വൈപായനനും അരണിയും ചേർന്ന് ശുകൻ ജനിച്ചു. പിവാരിയിൽ ശുകന്റെ ആറു പുത്രന്മാർ: ഭൂരിശ്രവ, പ്രഭു, ശംഭു, കൃഷ്ണ, ഗൌര, ആറ് പേരും. കൂടാതെ, കീർത്തിമതി എന്ന പ്രസിദ്ധയായ ഒരു മകളും ഉണ്ടായിരുന്നു; അവൾ യോഗത്തിന്റെ മാതാവായി, വ്രതത്തിൽ സ്ഥിരതയുള്ളവളായി, ബ്രഹ്മദത്തന്റെ മാതാവും സത്ത്വഗുഹയുടെ ഭാര്യയുമാണ്. ശ്വേത, കൃഷ്ണ, ഗൌര, ശ്യാമ, ധൂമ്ര, സമുലിക, ഉഷ്മപ, ദരക, നീല, പരാശര—ഇവയാണ് പരാശര വംശത്തിലെ എട്ടു ശാഖകൾ, മഹാത്മാക്കളായി പ്രഖ്യാപിക്കപ്പെടുന്നു. ഇനി, ഇന്ദ്രനോടു സമമായ ജനനം കേൾക്കൂ: വസിഷ്ഠയിൽ, കപിഞ്ചലയും ഘൃതാചിയും ചേർന്ന് കുഷിതിയ എന്ന ഇന്ദ്രസമനായ പുത്രനെ ജനിപ്പിച്ചു. പൃഥുവിന്റെ മകളിൽനിന്ന് വസുസ് ജനിച്ചു; അവന്റെ പുത്രൻ ഉപമന്യു, അവനിൽനിന്നാണ് ഉപമന്യു വംശം ഉത്ഭവിച്ചത്. മിത്ര, വരുണ, കുന്ദിന, എകർഷേയ, പ്രസിദ്ധമായ വസിഷ്ഠ—ഇവരാണ് വസിഷ്ഠ വംശത്തിലെ പതിമൂന്ന് ശാഖകൾ. ഈ എട്ട് മനസ്സിൽനിന്ന് ജനിച്ച ബ്രഹ്മപുത്രന്മാർ, മഹാഭാഗ്യശാലികളായ സഹോദരങ്ങൾ, അവരുടെ വംശങ്ങൾ സ്ഥാപിച്ചവരാണ്. ഇവർ മൂന്നു ലോകങ്ങൾ നിലനിർത്തുന്നു, ദിവ്യ മഹർഷികളുടെ കൂട്ടങ്ങൾ നിറഞ്ഞു; അവരുടെ പുത്രന്മാർ, പുത്രപുത്രന്മാർ, നൂറുകളും ആയിരങ്ങളുമാണ്, അവരാൽ ഭൂമി മുഴുവൻ സൂര്യന്റെ കിരണങ്ങൾ പോലെ വ്യാപിച്ചിരിക്കുന്നു. ഇങ്ങനെ, ജ്ഞാനമുള്ള പുത്രന്റെ വാക്കുകൾ കേട്ട ശേഷം, ദ്വിജന്മാർ ചാരോട്ടക്കാരന്റെ പുത്രനോട് കൂടുതൽ ചോദിച്ചു. ഭവാനി രണ്ടാമതായി എങ്ങനെ ജനിച്ചു? അവൾ മുമ്പ് ആരായിരുന്നു? മുൻകാലത്ത് ദക്ഷയാനിയായിരുന്ന അവൾ, ഉമ എങ്ങനെ ജനിച്ചു? മേനാ, പിതൃകളുടെ മകളിൽ, പർവതാധിപൻ പുത്രന്മാരെ ജനിപ്പിച്ചു; ആ പിതൃകൾ ആരാണ്, മെനാ മനസ്സിൽനിന്ന് ജനിച്ച മകളായതിന്റെ കഥയും അറിയാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നു. മൈനാകൻ ആണ് കൊച്ചുമകൻ, ഉമയും കൊച്ചുമകളാണ്; കൂടാതെ, ഏകപർണയും, ഏകപതലയും. ഗംഗ, നദികളിൽ ഏറ്റവും പ്രധാനിയായ, ഇവരിൽ ഏറ്റവും മൂത്തവളാണ്; ഇതെല്ലാം ഞാൻ മുമ്പ് വിശദീകരിച്ചിട്ടുണ്ട്, വീണ്ടും കേൾക്കൂ. അനേകം പിതൃകൾ ഉണ്ട്, വീണ്ടും മറ്റുള്ളവരും; ഈ ശ്രാദ്ധവിദി, പിതൃകർമ്മം, അതിന്റെ പരമോന്നതം ഞാൻ കേൾക്കാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നു. ആർക്കാണ് പുത്രന്മാർ ഓർമ്മിക്കപ്പെടുന്നത്, അവരുടെ പിതൃകൾ എങ്ങനെ? പിതൃകൾ എങ്ങനെ ജനിച്ചു, ആരുടെ പുത്രന്മാർ, എങ്ങനെയാണ് അവരുടെ സ്വഭാവം? സ്വർഗത്തിൽ ചില പിതൃകൾ ദേവതകളായും കാണപ്പെടുന്നു; അതുകൊണ്ട്, പിതൃകളുടെ പരമോന്നത ഉത്ഭവവും, ഞങ്ങൾ നൽകുന്ന ശ്രാദ്ധം എങ്ങനെ അവരെ സന്തോഷിപ്പിക്കുന്നു എന്നതും കേൾക്കാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നു. അവിടെ എന്തിനാണ് അവർ കാണപ്പെടുന്നത്, എന്താണ് കാരണം? ഏത് പിതൃകൾ സ്വർഗത്തിൽ, ഏത് പിതൃകൾ നരകത്തിൽ? പിതാവും, പിതാവിന്റെ പിതാവും, പിതാവിന്റെ പിതാവിന്റെ പിതാവും എന്ന് മനസ്സിൽ വച്ച്, മൂന്ന് ഭാഗങ്ങളായി, ഓരോ പേരിലും അർപ്പണം ചെയ്യുന്നു. ഏത് ശ്രാദ്ധം അർപ്പിക്കണം, എങ്ങനെ അത് പിതൃകളിൽ എത്തുന്നു? നരകത്തിൽ ഉള്ളവർക്ക് വീണ്ടും ഫലം എങ്ങനെ ലഭിക്കും? ഇവിടെ ആരാണ് പിതൃകൾ എന്ന് വിളിക്കപ്പെടുന്നത്, ആരെയാണ് വീണ്ടും പൂജിക്കേണ്ടത്? ദേവതകളും സ്വർഗത്തിൽ അവരുടെ പുത്രന്മാരെ പൂജിക്കുന്നതായി ഞങ്ങൾ കേട്ടിട്ടുണ്ട്. ഇതെല്ലാം വിശദമായി കേൾക്കാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നു, ജ്ഞാനി, നിങ്ങൾ ഈ കാര്യത്തിൽ വ്യക്തമായി പറയാൻ യോഗ്യനാണ്. സപ്തർഷികളുടെ വാക്കുകൾ കേട്ടശേഷം, സൂതൻ, യഥാർത്ഥ അർത്ഥം ഗ്രഹിച്ചവൻ, ചോദിച്ചപോലെ, മഹർഷികളുടെ ചിന്തകൾ വിശദമായി വിവരിച്ചു.