കാളി വസ്ത്രത്തിൽ നിന്ന് എല്ലാ ദിശകളിലെയും പാമ്പുകൾ ജനിക്കുന്നു; ഉണങ്ങിയ പശുവിന്റെ ചാണകത്തിൽ നിന്ന് വിയർപ്പിൽ നിന്ന് ജനിക്കുന്ന ജീവികൾ, ഉദാഹരണത്തിന്, ചിലന്തികൾ പോലുള്ളവ, ഉദയം ചെയ്യുന്നു. പശുവുകളും കാളകളും മുതലായവയിൽ നിന്ന്, ഹേ പ്രഭോ, വിവിധ ജീവികൾ ജനിക്കുന്നു; പ്രത്യേകിച്ച്, വിവിധ തരത്തിലുള്ള മീനുകളും മറ്റും മുട്ടയിൽ നിന്ന് ഉണ്ടാകുന്നു. അதேപോലെ, ചൈവീരികകൾ, കന്നുകാലികളുടെ കൂട്ടങ്ങൾ എന്നിവയും, ലീച്ച് പോലുള്ള സൂക്ഷ്മ ജീവികളും ജനിക്കുന്നു. പല തരത്തിലുള്ള ഈച്ചകൾ, പ്രത്യേകിച്ച് ശേഷിച്ച വെള്ളവും ചതുര്തിലുമാണ് കാണപ്പെടുന്നത്. വിവിധ തരം കൊതുകുകളും തേപ്പച്ചകളും അത്തരം ജീവികളും ഉരുളകളിൽ നിന്ന് ഉത്ഭവിക്കുന്നു; പുല്ലിൽ നിന്ന് പുത്രികകളും പുത്രഭാസകകളും ജനിക്കുന്നു. മണികൾ, പാമ്പുകൾ, കപ്പലുകളിൽ ജനിക്കുന്നവ എന്നിവയുടെ അംശങ്ങൾ, ചാണകത്തിൽ നിന്ന് ജനിക്കുന്ന ശതവേരികൾ എന്നിവയും ഉണ്ട്. ഇതോടെ വിയർപ്പിൽ നിന്ന് ജനിക്കുന്ന അനേകം ജീവികളുടെ കൂട്ടം ഞാൻ സംക്ഷിപ്തമായി വിവരിച്ചിരിക്കുന്നു; ഇവയെല്ലാം മുൻകൂട്ടി ചെയ്ത കർമ്മങ്ങൾ കൊണ്ടാണ് ഉത്ഭവിക്കുന്നത്. അതുപോലെ, നൈരൃതർ എന്ന പേരിൽ അറിയപ്പെടുന്ന, ദുഃഖത്തിൽ നിന്ന് ജനിക്കുന്ന മറ്റു ജീവികളും ഉണ്ട്; ചിലത് ഗർഭത്തിൽ നിന്ന് ജനിക്കുന്നവയാണെങ്കിലും, മറ്റെന്തോ സ്വാഭാവികമായി ഉത്ഭവിക്കുന്നവയാണെന്ന് പറയുന്നു. പൊതുവെ, എല്ലാ ദേവന്മാരെയും പ്രത്യക്ഷതയിൽ നിന്ന് ജനിക്കുന്നവരായി മനസ്സിലാക്കണം; എന്നാൽ ചില ദേവന്മാർ ഗർഭത്തിൽ നിന്ന് ജനിക്കുന്നു, ചിലർ കാരണം ഇല്ലാതെ ഉത്ഭവിക്കുന്നു. തൂലാലാഘ, കോല, ശിവാ, കന്യാ, സരമയുടെ സന്തതികൾ — സരമാസുകൾ എന്നറിയപ്പെടുന്ന കൂട്ടങ്ങൾ — ഇവയും ഉണ്ട്. ശ്യാമ, ശബല, അർജുന, ഹരിത, കൃഷ്ണ, ധൂമ്രാരുണ, തൂലാലാഘ, കദ്രുകസ് എന്നിവയും. സുരസാ ഒരു നൂറു തല ഉള്ളവനെ ജനിപ്പിച്ചതാണെന്ന് പറയുന്നു; പാമ്പുകളിൽ തക്ഷക രാജാവാണ്, നാഗങ്ങളിൽ വാസുകി; ഈ കൂട്ടം, അന്ധകാരത്തിൽ നിറഞ്ഞ, ക്രോധത്തിൽ ഭരിക്കപ്പെടുന്നു. ഇപ്പോൾ പുലഹയുടെ മകൻ താമ്രയുടെ സന്തതികളെ കേൾക്കൂ; താമ്രയിൽ നിന്ന് അനേകം പ്രശസ്ത ജീവികൾ ജനിച്ചു. ശ്യേനീ, ഭാസീ, ക്രൗഞ്ചീ, ധൃതരാഷ്ട്രി, ശുകീ; ശ്യേനീ, അരുണയുടെ ഭാര്യ, ശക്തനായ സമ്പാതി, ജടായു — പക്ഷികളിൽ പ്രഥമൻ — ഇവരെ ജനിപ്പിച്ചു. സമ്പാതിക്ക് ഒരു മകനും ഒരു മകളുമുണ്ടായിരുന്നു; ജടായുവിന്റെ പുത്രന്മാർ വലിയ ചെവിയുള്ള കാക്കകളും കഴുകുകളും ആയിരുന്നു. ഗരുത്മതിന്റെ ഭാര്യകൾ — ഭാസീ, ക്രൗഞ്ചീ, ശുകീ, ധൃതരാഷ്ട്രി, ഭദ്രാ — ഇവരുടെ സന്തതികൾ പിന്നീട് വിശദീകരിക്കും. ശുകീ ഗരുത്മതിന് ആറു പ്രശസ്ത പുത്രന്മാർ ജനിപ്പിച്ചു: ത്രിശിരസ്, സുമുഖ, ബല, പൃഷ്ഠ, മഹാബല. ത്രിശങ്കനെത്ര, സുമുഖ, സുരൂപ, സുരസാ, ബല — ഇവരാണ് മഹാഹൃദയനായ ഗരുഡയുടെ പുത്രന്മാരും പരമപുത്രന്മാരും. പതിനാലായിരം ക്രൂര, പാമ്പ് ഭക്ഷിക്കുന്നവരും, അവരുടെ പുത്രന്മാരും പൗത്രന്മാരും ഈ വംശം വ്യാപിപ്പിക്കുന്നു. അവർ നിറച്ച പ്രദേശങ്ങൾ ഞാൻ ക്രമത്തിൽ വിവരിക്കുന്നു: മുഴുവൻ ശാല്മലി ദ്വീപും ദേവകൂട്ട് പർവ്വതവും. മണിമാൻ — ആയിരം ചെരുവുകൾ ഉള്ള പർവ്വതാധിപൻ; പർണമാല, സുകേശ, ശതശൃംഗ പർവ്വതം. കൌരാജ — അഞ്ചു ചെരുവുകൾ ഉള്ളത് — ഹേമകൂട്ട് പർവ്വതം, ശക്തമായ കാറ്റുകൾ കൊണ്ട് ജ്വലിക്കുന്ന, പജരാഗികൾ താമസിക്കുന്ന സ്ഥലം. ആ മഹാനായ ഗരുഡർ ഈ പർവ്വതനിരകൾ നിറച്ചു; അവരുടെ പുത്രന്മാർ ഭാസ, ഉലൂക, കാക്ക-കുക്കുട എന്നിങ്ങനെ അറിയപ്പെടുന്നു. മയിൽ, കലവിങ്ക, പ്രാവുകൾ, ലാവ, തിത്തിര പക്ഷികൾ; ക്രൗഞ്ചീ, വാർദ്ധീനസ്, ശ്യേനീ, കുറര, സാരസ, ബക — ഇവയും. ഇതുപോലെ മറ്റും, മാംസഭക്ഷിക്കുന്ന പക്ഷികൾ; ധൃതരാഷ്ട്രി, ഹംസ, കലഹംസ, ഹേ മനോഹരേ. ചക്രവാകയും മറ്റ് എല്ലാ പക്ഷികളും, ജലത്തിൽ താമസിക്കുന്ന എല്ലാ ദ്വിജന്മാരും; ഇവയെല്ലാം, അനേകം പുത്ര-പൗത്രന്മാർ ഉൾപ്പെടെ, ഉത്പന്നമായവരാണ്. ഇവയാണ് ഗരുഡയുടെ പുത്രന്മാർ; ഇനി ഇറയുടെ സന്തതികളെ കേൾക്കൂ. ഇറ മൂന്ന് കനകനയനങ്ങളായ പുത്രികളെ ജനിപ്പിച്ചു. അവരാണ് വനവൃക്ഷങ്ങളുടെ അമ്മമാർ, വൃക്ഷങ്ങൾ, ഔഷധികൾ; കൂടാതെ, വിളകളും ലതകളും, അതുപോലെ ഔഷധികളും. ലത വൃക്ഷങ്ങൾ — പൂക്കളില്ലാതെ, നദീതീരങ്ങളിൽ നിലകൊള്ളുന്നവ — ജനിപ്പിച്ചു; ലത പൂക്കളും ഫലങ്ങളും ഉള്ള വൃക്ഷങ്ങൾ ഉത്പാദിപ്പിച്ചു. പിനീട്, വള്ളി ചെടികൾ, നാരങ്ങ ചെടികൾ, പുല്ല് എന്നിവയും; ഇവയാണ് ഔഷധികളുടെ സന്തതികൾ, അതിൽ ബാംബു ഉൾപ്പെടുന്നു. ഇങ്ങനെ കശ്യപന്റെ ചലന-അചലന സന്തതികൾ വിവരിച്ചിരിക്കുന്നു; അവരുടെ പുത്ര-പൗത്രന്മാർ ഈ ലോകം നിറച്ചു. ഇതോടെ സൃഷ്ടിയുടെ ഒരു ഭാഗം ഞാൻ പറഞ്ഞിരിക്കുന്നു; ഇത് മാരീചിയുടെ സന്തതിയാണ്, സംക്ഷിപ്തമായി പറഞ്ഞത്; ഒരു നൂറു വർഷം പറഞ്ഞാലും പൂർണ്ണമായി വിവരിക്കാൻ കഴിയില്ല, ഹേ ദ്വിജ. അദിതി ധർമ്മപരായണയാണ്, ദിതി ശക്തിയുള്ളവൾ; സുരഭി തപസ്സിൽ ഉത്സാഹമുള്ളവൾ, ദനു മായാവിദ്യയിൽ പ്രാവിണ്യമുള്ളവൾ. കദ്രു ക്രൂര സ്വഭാവമുള്ളവൾ, ക്രൗഞ്ചീ വേദങ്ങളിൽ പ്രാവീണ്യമുള്ളവൾ; ഇറ പിടിക്കാൻ താൽപര്യമുള്ളവൾ, ദനായു ഭക്ഷണത്തിൽ ആസ്വദിക്കുന്നവൾ. വിനത ഭാരം ചുമക്കുന്നതിൽ ഭക്തിയുള്ളവൾ, താമ്ര ബന്ധനത്തിൽ പ്രാവീണ്യമുള്ളവൾ; ഇവയാണ് ലോകങ്ങളുടെ അമ്മമാരുടെ സ്വാഭാവിക സവിശേഷതകൾ. ധർമ്മം, ആചാരം, ബുദ്ധി, ക്ഷമ, ശക്തി, രൂപം; ഇവരുടെ സ്വഭാവങ്ങൾ രാഗം, സത്ത്വം, തമസ്, ധർമ്മം, അധർമ്മം എന്നിവയിൽ നിറഞ്ഞതാണ്. കശ്യപന്റെ സന്തതികൾ, സമാന സ്വഭാവമുള്ള അമ്മമാരിൽ നിന്ന് ജനിച്ചവ, ദേവന്മാർ, അസുരന്മാർ, ഗന്ധർവന്മാർ, യക്ഷന്മാർ, രാക്ഷസ്സുകൾ, പാമ്പുകൾ, പിശാചുകൾ, കന്നുകാലികൾ, കാട്ടുപ്രാണികൾ, പക്ഷികൾ, ഔഷധികൾ എന്നിവയാണ്. ഈ എല്ലാം, ഹേ ദാക്ഷായണി, ഓരോ മന്വന്തരത്തിലും മനുഷ്യരിൽ ജനിച്ചതുകൊണ്ട്, മനുഷ്യരാണ് ശ്രേഷ്ഠം. മനുഷ്യർ ധർമ്മം, അർത്ഥം, കാമം, മോക്ഷം എന്നിവയുടെ കര്ത്താക്കളാണ്; അവയിൽ താഴെയുള്ളവ, ദേവന്മാർ, അസുരന്മാർ തുടങ്ങിയ ചെറുതായുള്ള ജീവികൾ ജനിക്കുന്നു. അവർ വീണ്ടും വീണ്ടും മനുഷ്യരിൽ ജനിച്ച്, കർമ്മങ്ങൾ പൂർത്തിയാക്കുന്നു; ഇങ്ങനെ, തപസ്സുകാരുടെ വംശങ്ങളുടെ ഉത്ഭവം വിവരിച്ചിരിക്കുന്നു.