ವಾಯುಪುರಾಣಮ್

ತ್ರಿಪುರಘ್ನಾಯ ವನ್ದ್ಯಾಯ ಮಾತೄಣಾಮ್ಪತಯೇ ನಮಃ। ಬುದ್ಧಾಯ ಚೈವ ಶುದ್ಧಾಯ ಮುಕ್ತಾಯ ಕೇವಲಾಯ ಚ ।। ೫೪.

ತ್ರಿಪುರವನ್ನು ನಾಶಮಾಡಿದವನಿಗೆ, ಪೂಜ್ಯನಿಗೆ, ಮಾತೃಗಳ ಒಡೆಯನಿಗೆ, ಜ್ಞಾನಿಯೂ, ಶುದ್ಧನೂ, ಮುಕ್ತನೂ, ಏಕಾಂತಿಯಾದವನಿಗೂ ನಮಸ್ಕಾರ.

ನಮಃ ಕಮಲಹಸ್ತಾಯ ದಿಗ್ವಾಸಾಯ ಶಿಖಣ್ಡಿನೇ । ಲೋಕ ತ್ರಯವಲಿಧಾತ್ರೇ ಚ ಚನ್ದ್ರಾಯ ವರುಣಾಯ ಚ ।। ೫೪.

ಕಮಲಹಸ್ತನಿಗೆ, ದಿಗ್ವಾಸನಿಗೆ, ಶಿಖಂಡಿನಿಗೆ, ಮೂರು ಲೋಕಗಳನ್ನು ಧರಿಸುವವನಿಗೆ, ಚಂದ್ರನಿಗೂ, ವರುಣನಿಗೂ ನಮಸ್ಕಾರ.

ಅಗ್ರಾಯ ಚೈವ ಚೋಗ್ರಾಯ ವಿಪ್ರಾಯಾನೇಕಚಕ್ಷುಷೇ। ರಜಸೇ ಚೈವ ಸತ್ತ್ವಾಯ ತಮಸೇಽವ್ಯಕ್ತಯೋನಯೇ ।। ೫೪.

ಮುಖ್ಯನಿಗೂ, ಭಯಂಕರನಿಗೂ, ಜ್ಞಾನಿಯಿಗೂ, ಅನೇಕ ಕಣ್ಣುಳ್ಳವನಿಗೂ, ರಜಸ್ಸಿಗೆ, ಸತ್ತ್ವಕ್ಕೆ, ತಮಸ್ಸಿಗೆ, ಅವ್ಯಕ್ತ ಮೂಲಕ್ಕೆ ನಮಸ್ಕಾರ.

ನಿತ್ಯಾಯಾನಿತ್ಯರೂಪಾಯ ನಿತ್ಯಾನಿತ್ಯಾಯ ವೈ ನಮಃ। ವ್ಯಕ್ತಾಯ ಚೈವಾವ್ಯಕ್ತಾಯ ವ್ಯಕ್ತಾವ್ಯಕ್ತಾಯ ವೈ ನಮಃ ।। ೫೪.

ಶಾಶ್ವತರೂಪನಿಗೂ, ಅಶಾಶ್ವತರೂಪನಿಗೂ, ಶಾಶ್ವತ-ಅಶಾಶ್ವತನಿಗೂ, ವ್ಯಕ್ತನಿಗೂ, ಅವ್ಯಕ್ತನಿಗೂ, ವ್ಯಕ್ತ-ಅವ್ಯಕ್ತನಿಗೂ ನಮಸ್ಕಾರ.

ಚಿನ್ತ್ಯಾಯ ಚೈವಾಚಿನ್ತ್ಯಾಯ ಚಿನ್ತ್ಯಾಚಿನ್ತ್ಯಾಯ ವೈ ನಮಃ। ಭಕ್ತಾನಾಮಾರ್ತಿನಾಶಾಯ ನರನಾರಾಯಣಾಯ ಚ ।। ೫೪.

ಚಿಂತಿಸಬಹುದಾದವನಿಗೂ, ಚಿಂತಿಸಲಾಗದವನಿಗೂ, ಚಿಂತಿಸಬಹುದೂ ಅಲ್ಲದವನಿಗೂ, ಭಕ್ತರ ದುಃಖವನ್ನು ದೂರಮಾಡುವವನಿಗೂ, ನರನಾರಾಯಣನಿಗೂ ನಮಸ್ಕಾರ.

ಉಮಾಪ್ರಿಯಾಯ ಶರ್ವಾಯ ನನ್ದಿಚಕ್ರಾಙ್ಕಿತಾಯ ಚ। ಪಕ್ಷಮಾಸಾರ್ದ್ಧಮಾಸಾಯ ನಮಃ ಸಂವತ್ಸರಾಯ ಚ ।। ೫೪.

ಉಮಾಪ್ರಿಯನಿಗೆ, ಶರ್ವನಿಗೆ, ನಂದಿಯ ಚಿಹ್ನೆಯಿರುವವನಿಗೆ, ಪಾಕ್ಷಿಕ, ಮಾಸಿಕ, ಅರ್ಧಮಾಸಿಕ, ಸಂವತ್ಸರ ರೂಪಗಳಿಗೂ ನಮಸ್ಕಾರ.

ಬಹುರೂಪಾಯ ಮುಣ್ಡಾಯ ದಣ್ಡಿನೇಽಥ ವರೂಥಿನೇ। ನಮಃ ಕಪಾಲಹಸ್ತಾಯ ದಿಗ್ವಾಸಾಯ ಶಿಖಣಿಡನೇ ।। ೫೪.

ಬಹುರೂಪನಿಗೆ, ಮುಂಡನಿಗೆ, ದಂಡಧಾರಿಯಿಗೂ, ನಾಯಕನಿಗೂ, ಕಪಾಲವನ್ನು ಹಿಡಿದವನಿಗೂ, ದಿಗ್ವಾಸನಿಗೂ, ಶಿಖಂಡಿನಿಗೂ ನಮಸ್ಕಾರ.

ಧ್ವಜಿನೇ ರಥಿನೇ ಚೈವ ಯಮಿನೇ ಬ್ರಹ್ಮಚಾರಿಣೇ। ಋಗ್ಯಜುಃ ಸಾಮವೇದಾಯ ಪುರುಷಾಯೇಶ್ವರಾಯ ಚ। ಇತ್ಯೇವಮಾದಿಚರಿತೈಸ್ತುಭ್ಯಂ ದೇವ ನಮೋಽಸ್ತು ತೇ ।। ೫೪.

ಧ್ವಜವಂತರಿಗೂ, ರಥಾರೂಢನಿಗೂ, ಯಮನಿಗೂ, ಬ್ರಹ್ಮಚಾರಿಗೂ, ಋಗ್ವೇದ, ಯಜುರ್ವೇದ, ಸಾಮವೇದ ರೂಪಗಳಿಗೂ, ಪುರುಷನಿಗೂ, ಈಶ್ವರನಿಗೂ, ಇಂತಹ ಮಹಿಮೆಗಳಿಂದ ನಿನಗೆ ದೇವಾ, ನಮಸ್ಕಾರ.

ಏವಂ ಸ್ತುತಸ್ತತೋ ದೇವೈಃ ಪ್ರಣಿಪತ್ಯ ವರಾನನೇ ।। ೫೪.

ಹೀಗೆ ದೇವತೆಗಳು ಸ್ತುತಿಸಿ ನಮಸ್ಕರಿಸಿದಾಗ, ಓ ಸುಂದರಮುಖಿಯೆ,

ಜ್ಞಾತ್ವಾ ತು ಭಕ್ತಿಂ ಮಮ ದೇವದೇವೋ ಗಙ್ಗಾಜಲಾಪ್ಲಾವಿತಕೇಶದೇಶಃ। ಸೂಕ್ಷ್ಮೋಽತಿಯೋಗಾತಿಶಯಾದಚಿನ್ತ್ಯೋ ನ ಹಿ ಪ್ಲುತೋ ವ್ಯಕ್ತಮುಪೈತಿ ಚನ್ದ್ರಃ ।। ೫೪.

ನನ್ನ ಭಕ್ತಿಯನ್ನು ಅರಿತ ದೇವತೆಗಳ ದೇವರು, ಗಂಗಾಜಲದಿಂದ ತೊಳೆದ ಕೂದಲಿರುವವನು, ಬಹಳ ಸೂಕ್ಷ್ಮನಾಗಿ, ಅತಿಯಾಗಿ, ಅಕಲ್ಪನೀಯನಾಗಿ ಇರುತ್ತಾನೆ; ಚಂದ್ರನು ನೀರಿನಲ್ಲಿ ಮುಳುಗಿದ್ದರೂ ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ಕಾಣಿಸದಂತೆ ಅವನು ಕೂಡ ಎಲ್ಲರಿಗೂ ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ಗೋಚರಿಸುವುದಿಲ್ಲ.

ಏವಂ ಭಗವತಾ ಪೂರ್ವಂ ಬ್ರಹ್ಮಣಾ ಲೋಕಕರ್ತೃಣಾ। ಸ್ತುತೋಽಹಂ ವಿವಿಧೈಃ ಸ್ತೋತ್ರೈ ರ್ವೇದವೇದಾಙ್ಗಸಮ್ಭವೈಃ ।। ೫೪.

ಹೀಗೆ, ಹಿಂದೆ ಲೋಕಗಳನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸಿದ ಭಗವಂತ ಬ್ರಹ್ಮನು, ವೇದಗಳು ಮತ್ತು ಅವುಗಳ ಅಂಗಗಳಿಂದ ಹುಟ್ಟಿದ ವಿವಿಧ ಸ್ತೋತ್ರಗಳಿಂದ ನನ್ನನ್ನು ಸ್ತುತಿಸಿದನು.

ತತಃ ಪ್ರೀತೋ ಹ್ಯಹಂ ತಸ್ಮೈ ಬ್ರಹ್ಮಣೇ ಸುಮಹಾತ್ಮನೇ। ತತೋಽಹಂ ಸೂಕ್ಷ್ಮಯಾ ವಾಚಾ ಪಿತಾಮಹಮಥಾಬ್ರುವಮ್ ।। ೫೪.

ಆ ಮಹಾತ್ಮ ಬ್ರಹ್ಮನಿಂದ ಸಂತೋಷಗೊಂಡು, ನಾನು ಅವನಿಗೆ ಸೂಕ್ಷ್ಮವಾದ ಮಾತುಗಳಿಂದ ಉತ್ತರ ನೀಡಿದೆ.

ಭಗವನ್ ಭೂತಭವ್ಯೇಶ ಲೋಕನಾಥ ಜಗತ್ಪತೇ। ಕಿಂ ಕಾರ್ಯೇ ತೇ ಮಯಾ ಬ್ರಹ್ಮನ್ ಕರ್ತ್ತವ್ಯಂ ವದ ಸುವ್ರತ ।। ೫೪.

ಭಗವಂತ, ಭೂತ ಭವಿಷ್ಯಗಳ ಅಧಿಪತಿ, ಲೋಕಗಳ ಸ್ವಾಮಿ, ಜಗತ್ತಿನ ಒಡೆಯ, ನಾನು ನಿನಗೆ ಯಾವ ಕೆಲಸವನ್ನು ಮಾಡಬೇಕು? ಬ್ರಹ್ಮನೇ, ನೀನು ಹೇಳು.

ಶ್ರುತ್ವಾ ವಾಕ್ಯಂ ತತೋ ಬ್ರಹ್ಮಾ ಪ್ರತ್ಯುವಾಚಾಮ್ಬುಜೇಕ್ಷಣಃ । ಭೂತಭವ್ಯಭವನ್ನಾಥ ಶ್ರೂಯತಾಂ ಕಾರಣೇಶ್ವರ ।। ೫೪.

ನನ್ನ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಕೇಳಿ, ಕಮಲದಂತೆ ಕಣ್ಣುಗಳಿರುವ ಬ್ರಹ್ಮನು ಹೀಗೆ ಉತ್ತರಿಸಿದನು: 'ಭೂತ, ಭವಿಷ್ಯ, ವರ್ತಮಾನಗಳ ಒಡೆಯನೇ, ಕಾರಣಗಳ ದೇವನೇ, ಕೇಳು.'

ಸುರಾಸುರೈರ್ಮಥ್ಯಮಾನೇ ಪಯೋಧಾವಮ್ಬುಜೇಕ್ಷಣ। ಭಗವನ್ಮೇಘ ಸಙ್ಕಾಶಂ ನೀಲಜೀಮೂತಸನ್ನಿಭಮ್ ।। ೫೪.

ದೇವತೆಗಳು ಮತ್ತು ದಾನವರು ಸಮುದ್ರವನ್ನು ಮಥಿಸುತ್ತಿದ್ದಾಗ, ಕಮಲದ ಕಣ್ಣುಗಳಿರುವವನೇ, ಮেঘದಂತೆ ಕಪ್ಪಾಗಿ, ನೀಲಿಯ ಮಿಂಚಿನಂತೆ ಕಾಣುವ ಒಂದು ರೂಪ ಹೊರಬಂದಿತು.

ಪ್ರಾದುರ್ಭೂತಂ ವಿಷಙ್ಘೋರಂ ಸಂವರ್ತ್ತಾಗ್ನಿಸಮಪ್ರಭಮ್। ಕಾಲಮೃತ್ಯುರಿವೋದ್ಭೂತಂ ಯುಗಾನ್ತಾದಿತ್ಯವರ್ಚ್ಚಸಮ್ ।। ೫೪.

ಅದು ಭಯಾನಕವಾದ ವಿಷವಾಗಿತ್ತು, ಸಂಹಾರದ ಅಗ್ನಿಯಂತೆ ಹೊತ್ತಿ ಉರಿಯುತ್ತಿತ್ತು, ಕಾಲಮೃತ್ಯುವಿನಂತೆ ಪ್ರಭೆಯುಳ್ಳದು, ಯುಗಾಂತ್ಯದ ಸೂರ್ಯನಂತೆ ಪ್ರಕಾಶಿಸುತ್ತಿತ್ತು.

ತ್ರೈಲೋಕ್ಯೋತ್ಸಾದಿ ಸೂರ್ಯಾಭಂ ವಿಸ್ಫುರನ್ತಂ ಸಮನ್ತತಃ। ಅಗ್ರೇ ಸಮುತ್ಥಿತಂ ತಸ್ಮಿನ್ ವಿಷಙ್ಕಾಲಾನಲಪ್ರಭಮ್ ।। ೫೪.

ಅದು ಮೂರು ಲೋಕಗಳನ್ನೆಲ್ಲಾ ನಾಶಮಾಡುವಂತೆ ಸೂರ್ಯನಂತೆ ಎಲ್ಲೆಡೆ ಹೊತ್ತಿ ಉರಿಯುತ್ತಿತ್ತು; ಆ ವಿಷವು ಮುಂಚಿತವಾಗಿ ಕಾಲಾಗ್ನಿಯಂತೆ ಹೊತ್ತಿ ಬಂದಿತು.

ತಂ ದೃಷ್ಟ್ವಾ ತುಂ ವಯಂ ಸರ್ವೇ ಭೀತಾಃ ಸಮ್ಭ್ರಾನ್ತಚೇತಸಃ। ತತ್ ಪಿಬಸ್ವ ಮಹಾದೇವ ಲೋಕಾನಾಂ ಹಿತಕಾಮ್ಯಯಾ । ಭವಾನಗ್ರ್ಯಸ್ಯ ಭೋಕ್ತಾ ವೈ ಭವಾಂಶ್ವೈವ ವರಃ ಪ್ರಭುಃ ।। ೫೪.

ಅದನ್ನು ನೋಡಿ ನಾವು ಎಲ್ಲರೂ ಭಯದಿಂದ ಮನಸ್ಸು ಗೊಂದಲಗೊಂಡೆವು; 'ಮಹಾದೇವಾ, ಲೋಕಗಳ ಹಿತಕ್ಕಾಗಿ ನೀನು ಈ ವಿಷವನ್ನು ಕುಡಿಯು. ನೀನೇ ಮುಖ್ಯ ಭೋಗಿ, ನೀನೇ ಪರಮೇಶ್ವರ.' ಎಂದು ಕೇಳಿದೆವು.

ತ್ವಾಮೃತೇಽನ್ಯೋ ಮಹಾದೇವ ವಿಷಂ ಸೋಢುಂ ನ ವಿದ್ಯತೇ । ನಾಸ್ತಿ ಕಶ್ಚಿತ್ ಪುಮಾನ್ ಶಕ್ತಸ್ತ್ರೈಲೋಕ್ಯೇಷು ಚ ಗೀಯತೇ ।। ೫೪.

ನಿನ್ನ ಹೊರತು ಮತ್ತೊಬ್ಬ ಮಹಾದೇವಾ, ಈ ವಿಷವನ್ನು ಸಹಿಸುವ ಶಕ್ತಿ ಯಾರಿಗೂ ಇಲ್ಲ; ಮೂರು ಲೋಕಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಯಾರೂ ಇದನ್ನು ತಡೆಯಲು ಶಕ್ತಿಯುಳ್ಳವನು ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗುವುದಿಲ್ಲ.

ಏವಂ ತಸ್ಯ ವಚಃ ಶ್ರುತ್ವಾ ಬ್ರಹ್ಮಣಃ ಪರಮೇಷ್ಠಿನಃ। ಬಾಢಮಿತ್ಯೇವ ತದ್ವಾಕ್ಯಂ ಪ್ರತಿಗೃಹ್ಯ ವರಾನನೇ ।। ೫೪.

ಬ್ರಹ್ಮನ ಈ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಕೇಳಿ, 'ಹೌದು' ಎಂದು ನಾನು ಅವನ ಮಾತನ್ನು ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡೆ, ಸುಂದರಿಯೇ.

ತತೋಽಹಂ ಪಾತುಮಾರಬ್ಧೋ ವಿಷಮನ್ತಕಸನ್ನಿಭಮ್। ಪಿಬತೋ ಮೇ ಮಹಾಘೋರಂ ವಿಷಂ ಸುರಭಯಙ್ಕರಮ್। ಕಣ್ಠಃ ಸಮಭವತ್ತೂರ್ಣಂ ಕೃಷ್ಣೋ ಮೇ ವರವರ್ಣಿನಿ ।। ೫೪.

ನಂತರ ನಾನು ಆ ಅಂತ್ಯಕಾಲದಂತಿರುವ ವಿಷವನ್ನು ಕುಡಿಯಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದೆ; ಆ ಭಯಾನಕ, ದೇವತೆಗಳಿಗೆ ಭಯ ಹುಟ್ಟಿಸುವ ವಿಷವನ್ನು ಕುಡಿಯುತ್ತಿದ್ದಾಗ, ನನ್ನ ಗಂಟಲು ಕೂಡಲೇ ಕಪ್ಪಾಗಿ ಬದಲಾಯಿತು, ಸುಂದರಿಯೇ.

ತಂದೃಷ್ಟ್ವೋ ತ್ಪಲಪತ್ರಾಭಂ ಕಣ್ಠೇ ಸಕ್ತಮಿವೋರಗಮ್ । ತಕ್ಷಕಂ ನಾಗರಾಜಾನಂ ಲೇಲಿಹಾನಮಿವ ಸ್ಥಿತಮ್ ।। ೫೪.

ಅದನ್ನು ನೋಡಿ, ನೀಲ ಕಮಲದ ಹೂವಿನ ಹಾಳೆಯಂತೆ, ಆ ವಿಷವು ನನ್ನ ಗಂಟಲಿಗೆ ಅಂಟಿಕೊಂಡಂತೆ ಕಾಣುತ್ತಿತ್ತು; ಅದು ತಕ್ಷಕ ನಾಗರಾಜನು ನಾಲಿಗೆ ಚಪ್ಪರಿಸುತ್ತಿರುವಂತೆ ಅಲ್ಲೇ ಉಳಿದುಕೊಂಡಿತ್ತು.

ಅಥೋವಾಚ ಮಹಾತೇಜಾ ಬ್ರಹ್ಮಾ ಲೋಕಪಿತಾಮಹಃ। ಶೋಭಸೇ ತ್ವಂ ಮಹಾದೇವ ಕಣ್ಠೇನಾನೇನ ಸುವ್ರತ ।। ೫೪.

ಆಗ ಲೋಕಪಿತಾಮಹನಾದ ಪ್ರಕಾಶಮಾನ ಬ್ರಹ್ಮನು ಹೀಗೆ ಹೇಳಿದನು: 'ಮಹಾದೇವಾ, ಈ ಗಂಟಲಿನಿಂದ ನೀನು ಇನ್ನಷ್ಟು ಪ್ರಕಾಶಿಸುತ್ತಿದ್ದೀಯೆ, ಧೈರ್ಯವಂತನೇ.'

ತತಸ್ತಸ್ಯ ವಚಃ ಶ್ರುತ್ವಾ ಮಯಾ ಗಿರಿವರಾತ್ಮಜೇ। ಪಶ್ಯತಾಂ ದೇವಸಙ್ಗಾನಾಂ ದೈತ್ಯಾನಾಞ್ಚ ವರಾನನೇ ।। ೫೪.

ಅವನ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಕೇಳಿ, ಪರ್ವತರಾಜನ ಮಗಳೇ, ದೇವತೆಗಳು ಮತ್ತು ದಾನವರು ನೋಡುತ್ತಿರುವಾಗ, ಸುಂದರಿಯೇ,

ಯಕ್ಷಗನ್ಧರ್ವಭೂತಾನಾಂ ಪಿಶಾಚೋರಗರಕ್ಷಸಾಮ್। ಧೃತಂ ಕಣ್ಠೇ ವಿಷಂ ಘೋರಂ ನೀಲಕಣ್ಟಸ್ತತೋ ಹ್ಯಹಮ್ ।। ೫೪.

ಯಕ್ಷರು, ಗಂಧರ್ವರು, ಭೂತಗಳು, ಪಿಶಾಚರು, ನಾಗರು ಮತ್ತು ರಾಕ್ಷಸರ ಮುಂದೆ, ಆ ಭಯಾನಕ ವಿಷವನ್ನು ನನ್ನ ಗಂಟಲಲ್ಲಿ ಹಿಡಿದುಕೊಂಡೆ; ಆದ್ದರಿಂದ ನಾನು ನೀಲಕಂಠನೆಂದು ಪ್ರಸಿದ್ಧನಾದೆ.

ತತ್ ಕಾಲಕೂಟಂ ವಿಷಮುಗ್ರತೇಜಃ ಕಣ್ಠೇ ಮಯಾ ಪರ್ವತರಾಜಪುತ್ರಿ। ನಿವೇಶ್ಯಮಾನಂ ಸುರದೈತ್ಯಸಙ್ಘೋ ದೃಷ್ಟ್ವಾ ಪರಂ ವಿಸ್ಮಯಮಾಜಗಾಮ ।। ೫೪.

ಪರ್ವತರಾಜನ ಮಗಳೇ, ಆ ಭಯಾನಕ ಶಕ್ತಿಯುಳ್ಳ ಕಾಲಕೂಟ ವಿಷವನ್ನು ನಾನು ಗಂಟಲಲ್ಲಿ ಇಟ್ಟಾಗ, ದೇವತೆಗಳು ಮತ್ತು ದಾನವರ ಗುಂಪುಗಳು ಅದನ್ನು ನೋಡಿ ತುಂಬಾ ಆಶ್ಚರ್ಯಪಟ್ಟರು.

ತತಃ ಸುರಗಣಾಃ ಸರ್ವೇ ಸದೈತ್ಯೋರಗರಾಕ್ಷಸಾಃ। ಊಚುಃ ಪ್ರಾಞ್ಚಲಯೋ ಭೂತ್ವಾ ಮತ್ತಮಾತಙ್ಗಗಾಮಿನಿ ।। ೫೪.

ನಂತರ ಎಲ್ಲಾ ದೇವತೆಗಳು, ದಾನವರು, ನಾಗರು ಮತ್ತು ರಾಕ್ಷಸರು ಕೈಗಳನ್ನು ಜೋಡಿಸಿ, ಮದಮತ್ತ ಆನೆಗಳಂತೆ ನಡೆಯುವವಳೇ, ಹೀಗೆ ಹೇಳಿದರು.

ಅಹೋ ಬಲಂ ವೀರ್ಯಪರಾಕ್ರಮಸ್ತೇ ಅಹೋ ಪುನರ್ಯೋಗಬಲಂ ತವೈವ। ಅಹೋ ಪ್ರಭುತ್ವಂ ತವ ದೇವದೇವ ಗಙ್ಗಾಜಲಾಸ್ಫಾಲಿತಮುಕ್ತಕೇಶ ।। ೫೪.

ಅಯ್ಯೋ, ನಿನ್ನ ಶಕ್ತಿಯೆಷ್ಟು ಮಹತ್ವವಾದದು! ನಿನ್ನ ಶೌರ್ಯ, ಧೈರ್ಯ ಎಷ್ಟು ಅಪಾರ! ನಿನ್ನ ಯೋಗಬಲವೂ ಎಷ್ಟು ಅದ್ಭುತ! ದೇವತೆಗಳ ದೇವಾ, ಗಂಗೆಯ ನೀರಿನಿಂದ ತೊಯ್ದು ಹರಿದು ಬರುವ ಕೂದಲುಗಳೊಂದಿಗೆ ನಿನ್ನ ಪ್ರಭುತ್ವ ಎಷ್ಟು ಉನ್ನತವಾಗಿದೆ!

ತ್ವಮೇವ ವಿಷ್ಣುಶ್ಚತುರಾನನಸ್ತ್ವಂ ತ್ವಮೇವ ಮೃತ್ಯು ರ್ವರದಸ್ತ್ವಮೇವ। ತ್ವಮೇವ ಸೂರ್ಯೋ ರಜನೀಕರಶ್ಚ ತ್ವಮೇವ ಭೂಮಿಃ ಸಲಿಲಂ ತ್ವಮೇವ ।। ೫೪.

ನೀನೇ ವಿಷ್ಣು, ನೀನೇ ನಾಲ್ಕು ಮುಖಗಳವನು; ನೀನೇ ಮರಣ, ನೀನೇ ವರ ನೀಡುವವನು; ನೀನೇ ಸೂರ್ಯ, ನೀನೇ ರಾತ್ರಿ ಮಾಡುವವನು; ನೀನೇ ಭೂಮಿ, ನೀನೇ ನೀರು.