ವಾಯುಪುರಾಣಮ್

ಮಹಾಸೇನಂ ಮಹಾತ್ಮಾನಂ ಮೇಘಸ್ತನಿತನಿಃಸ್ವನಮ್। ಉಮಾಮನಃಪ್ರಹರ್ಷೇಣ ಬಾಲಕಂ ಛಝರೂಪಿಣಮ್ ।। ೫೪.

ಮಹಾತ್ಮನಾದ ಮಹಾಸೇನನನ್ನು, ಮೇಘಗಳ ಗುಡುಗುಹೋಲಿನ ಧ್ವನಿಯುಳ್ಳವನನ್ನು, ಉಮಾದೇವಿಯ ಹೃದಯವನ್ನು ಸಂತೋಷಪಡಿಸಿದ ಆರು ಮುಖಗಳ ರೂಪದ ಬಾಲಕನನ್ನು ಅವನು ಪ್ರಶ್ನಿಸಿದನು.

ಕ್ರೌಞ್ಚಜೀವಿತಹರ್ತ್ತಾರಂ ಪಾರ್ವತೀಹೃದಿ ನನ್ದನಮ್। ವಸಿಷ್ಠಃ ಪೃಚ್ಛತೇ ಭಕ್ತ್ಯಾ ಕಾರ್ತಿಕೇಯಂ ಮಹಾಬಲಮ್ ।। ೫೪.

ಕ್ರೌಂಚನನ್ನು ಸಂಹರಿಸಿದವನು, ಪಾರ್ವತಿಯ ಹೃದಯದ ಆನಂದ, ಮಹಾಬಲಶಾಲಿಯಾದ ಕಾರ್ತಿಕೇಯನನ್ನು ವಸಿಷ್ಠನು ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ಪ್ರಶ್ನಿಸಿದನು.

ನಮಸ್ತೇ ಹರನನ್ದಾಯ ಉಮಾಗರ್ಭ ನಮೋ ಽಸ್ತು ತೇ। ನಮಸ್ತೇ ಅಗ್ನಿಗರ್ಭಾಯ ಗಙ್ಗಾಗರ್ಭ ನಮೋಽಸ್ತು ತೇ ।। ೫೪.

ಹರನಂದನನಿಗೆ ನಮಸ್ಕಾರಗಳು, ಉಮಾದೇವಿಯ ಗರ್ಭದಲ್ಲಿ ಹುಟ್ಟಿದವನಿಗೆ ನಮಸ್ಕಾರಗಳು, ಅಗ್ನಿಯಲ್ಲಿ ಹುಟ್ಟಿದವನಿಗೆ, ಗಂಗಾದೇವಿಯ ಗರ್ಭದಲ್ಲಿ ಹುಟ್ಟಿದವನಿಗೆ ನಮಸ್ಕಾರಗಳು.

ನಮಸ್ತೇ ಶರಗರ್ಭಾಯ ನಮಸ್ತೇ ಕೃತ್ತಿಕಾಸುತ। ನಮೋ ದ್ವಾದಶನೇತ್ರಾಯ ಷಣ್ಮುಖಾಯ ನಮೋಽಸ್ತು ತೇ ।। ೫೪.

ಬಾಣದಿಂದ ಹುಟ್ಟಿದವನಿಗೆ ನಮಸ್ಕಾರಗಳು, ಕೃತ್ತಿಕಾದೇವಿಯ ಮಗನಿಗೆ ನಮಸ್ಕಾರಗಳು, ಹನ್ನೆರಡು ಕಣ್ಣುಗಳವನಿಗೆ, ಆರು ಮುಖಗಳವನಿಗೆ ನಮಸ್ಕಾರಗಳು.

ನಮಸ್ತೇ ಶಕ್ತಿಹಸ್ತಾಯ ದಿವ್ಯಘಣ್ಟಾಪತಾಕಿನೇ। ಏವಂ ಸ್ತುತ್ವಾ ಮಹಾಸೇನಂ ಪಪ್ರಚ್ಛ ಶಿಖಿವಾಹನಮ್ ।। ೫೪.

ಶಕ್ತಿಯನ್ನು ಹಿಡಿದವನಿಗೆ ನಮಸ್ಕಾರಗಳು, ದಿವ್ಯ ಘಂಟೆ ಮತ್ತು ಧ್ವಜವಿರುವವನಿಗೆ ನಮಸ್ಕಾರಗಳು. ಹೀಗೆ ಮಹಾಸೇನನನ್ನು ಸ್ತುತಿಸಿ, ಅವನು ನವಿಲಿನ ಮೇಲೆ ಕುಳಿತವನನ್ನು ಪ್ರಶ್ನಿಸಿದನು.

ಯದೇತದ್ದೃಶ್ಯತೇ ವರ್ಣಂ ಶುಭಂ ಶುಭ್ರಾಞ್ಜನಪ್ರಭಮ್। ತತ್ಕಿಮರ್ಥಂ ಸಮುತ್ಪನ್ನಂ ಕಣ್ಠೇ ಕುನ್ದೇನ್ದುಸಂಪ್ರಭೇ ।। ೫೪.

ಈ ಹೊಳೆಯುವ ಬಣ್ಣವು, ಶುಭ್ರವಾದ ಅಂಜನದಂತೆ ಕಣ್ಗೆ ಬೀಳುತ್ತದೆ. ಕುಂದಪುಷ್ಪ ಮತ್ತು ಚಂದ್ರನಂತೆ ಪ್ರಕಾಶಿಸುವ ಕಂಠದಲ್ಲಿ ಇದು ಯಾವ ಕಾರಣದಿಂದ ಉಂಟಾಗಿದೆ ಎಂದು ಕೇಳುತ್ತೀರಿ.

ಏತದಾಪ್ತಾಯ ಭಕ್ತಾಯ ದಾನ್ತಾಯ ಬ್ರೂಹಿ ಪೃಚ್ಛತೇ। ಕಥಾಂ ಮಙ್ಗಲಸಂಯುಕ್ತಾಂ ಪವಿತ್ರಾಂ ಪಾಪನಾಶಿನೀಮ್ । ಮತ್ಪ್ರಿಯಾರ್ಥಂ ಮಹಾಭಾಗ ವಕ್ತುಮರ್ಹಸ್ಯಶೇಷತಃ ।। ೫೪.

ನಂಬಿಗಸ್ತನಾದ, ಭಕ್ತಿಯುಳ್ಳ, ಶಾಂತ ಮನಸ್ಸಿನ ಈ ಪ್ರಶ್ನೆಗಾರನಿಗೆ, ಪವಿತ್ರವಾದ, ಪಾಪವನ್ನು ದೂರಮಾಡುವ, ಶುಭಕರವಾದ ಕಥೆಯನ್ನು ನನಗಾಗಿ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಹೇಳು, ಮಹಾಭಾಗನೆ.

ಶ್ರುತ್ವಾ ವಾಕ್ಯಂ ತತಸ್ತಸ್ಯ ವಸಿಷ್ಠಸ್ಯ ಮಹಾತ್ಮನಃ। ಪ್ರತ್ಯುವಾಚ ಮಹಾತೇಜಾಃ ಸುರಾರಿಬಲಸೂದನಃ ।। ೫೪.

ಮಹಾತ್ಮ ವಸಿಷ್ಠನ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಕೇಳಿದ ಮೇಲೆ, ದೇವತೆಗಳ ಶತ್ರುಗಳನ್ನೆಲ್ಲಾ ನಾಶಮಾಡಿದ ಮಹಾಶಕ್ತಿಯುಳ್ಳವನು ಉತ್ತರಿಸಿದನು.

ಶ್ರೃಣುಷ್ವ ವದತಾಂ ಶ್ರೇಷ್ಠ ಕಥ್ಯಮಾನಂ ವಚೋ ಮಮ। ಉಮೋತ್ಸಙ್ಗನಿವಿಷ್ಟೇನ ಮಯಾ ಪೂರ್ವಂ ಯಥಾಶ್ರುತಮ್ ।। ೫೪.

ಮಾತನಾಡುವವರಲ್ಲಿ ಶ್ರೇಷ್ಠನೇ, ನಾನು ಹಿಂದೆ ಉಮಾದೇವಿಯ ಮಡಿಲಲ್ಲಿ ಕುಳಿತು ಕೇಳಿದ್ದನ್ನು ಈಗ ಹೇಳುತ್ತೇನೆ, ಚೆನ್ನಾಗಿ ಕೇಳು.

ಪಾರ್ವತ್ಯಾ ಸಹ ಸಂವಾದಃ ಶರ್ವಸ್ಯ ಚ ಮಹಾತ್ಮನಃ। ತದಹಙ್ಕೀರ್ತ್ತಯಿಷ್ಯಾಮಿ ತ್ವತ್ಪ್ರಿಯಾರ್ಥಂ ಮಹಾಮುನೇ ।। ೫೪.

ಪಾರ್ವತಿಯವರೂ ಮಹಾತ್ಮ ಶರ್ವನವರೂ ನಡೆಸಿದ ಸಂಭಾಷಣೆಯನ್ನು, ನಿನ್ನ ಸಂತೋಷಕ್ಕಾಗಿ, ಮಹಾಮುನಿಯೇ, ಈಗ ವಿವರವಾಗಿ ಹೇಳುತ್ತೇನೆ.

ಕೈಲಾಸಶಿಖರೇ ರಮ್ಯೇ ನಾನಾಧಾತುವಿಚಿತ್ರಿತೇ। ನಾನಾದ್ರುಮಲತಾಕೀರ್ಣೇ ಚಕ್ರವಾಕೋಪಶೋಭಿತೇ ।। ೫೪.

ಕೈಲಾಸದ ಸುಂದರ ಶಿಖರದಲ್ಲಿ, ಬೇರೆ ಬೇರೆ ಲೋಹಗಳಿಂದ ಅಲಂಕರಿಸಲ್ಪಟ್ಟ, ನಾನಾ ಮರಗಳು ಮತ್ತು ಬೆಳೆಗಳಿಂದ ತುಂಬಿದ, ಚಕ್ರವಾಕ ಪಕ್ಷಿಗಳ ಗುಂಪುಗಳಿಂದ ಶೋಭೆಯಾದ ಆ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ,

ಷಟ್‌ಪದೋದ್ಗೀತಬಹುಲೇ ಧಾರಾಸಮ್ಪಾತನಾದಿತೇ। ಮತ್ತಕ್ರೌಞ್ಚಮಯೂರಾಣಾಂ ನಾದೈರುದ್ಘುಷ್ಟಕನ್ದರೇ ।। ೫೪.

ಅಲ್ಲಿ ಮಧುಹುಣ್ಣಿನ ಗೂಡುಗಳಿಂದ ಹೂಂಕರಿಸುತ್ತಿದ್ದ, ಜಲಧಾರೆಗಳು ಹರಿಯುತ್ತಿದ್ದ, ಮದಮತ್ತವಾದ ಕ್ರೌಂಚ ಮತ್ತು ನವಿಲುಗಳ ಕೂಗುಗಳಿಂದ ಗುಹೆಗಳು ಗೋಜಾಡುತ್ತಿದ್ದವು.

ಅಪ್ಸರೋಗಣಸಙ್ಕೀರ್ಣೇ ಕಿನ್ನರೈಶ್ಚೋಪಶೋಭಿತೇ । ಜೀವಞ್ಜೀವಕಜಾತೀನಾಂ ವೀರುದ್ಭಿರುಪಶೋಭಿತೇ ।। ೫೪.

ಅಪ್ಸರೆಯರ ಗುಂಪಿನಿಂದ ತುಂಬಿದ, ಕಿನ್ನರ ಸಂಗೀತದಿಂದ ಅಲಂಕರಿಸಲ್ಪಟ್ಟ, ಜೀವಂಜೀವಿಕ ಎಂಬ ಬೆಳೆಗಳಿಂದ ಕೂಡಿದ ಆ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ,

ಕೋಕಿಲಾರಾವಮಧುರೇ ಸಿದ್ಧ ಚಾರಣಸೇವಿತೇ। ಸೌರಭೈಯೀನಿನಾದಾಢ್ಯೇ ಅಧಸ್ತನಿತನಿಃಸ್ವನೇ ।। ೫೪.

ಕೋಗಿಲೆಗಳ ಮಧುರ ಕೂಗು, ಸಿದ್ಧರು ಹಾಗೂ ಚಾರಣರು ಸೇವಿಸಿದ, ಸೌರಭೇಯ ಪಕ್ಷಿಗಳ ನಾದ ಮತ್ತು ಕೆಳಗಡೆ ಗುಡುಗು ಧ್ವನಿಯಿಂದ ಕೂಡಿದ್ದ ಆ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ,

ವಿನಾಯಕಭಯೋದ್ವಿಗ್ನೇ ಕುಞ್ಜರೈರ್ಯುಕ್ತಕನ್ದರೇ। ವೀಣಾವಾದಿತ್ರನಿರ್ಘೋಷೈಃ ಶ್ರೋತ್ರೇನ್ದ್ರಿಯಮನೋರಮೈಃ ।। ೫೪.

ವಿನಾಯಕನ ಭಯದಿಂದ ಆತಂಕಗೊಂಡ ಗಜಗಳಿರುವ ಗುಹೆಗಳು, ವೀಣೆ ಮತ್ತು ಮೃದಂಗದ ಮಧುರ ಧ್ವನಿಗಳು ಕಿವಿಗೂ ಮನಸ್ಸಿಗೂ ಆನಂದವನ್ನು ನೀಡುತ್ತಿದ್ದವು.

ದೋಲಾಲಮ್ಬಿತಸಮ್ಪಾತೇ ವನಿತಾಸಙ್ಘಸೇವಿತೇ। ಧ್ವಜೈರ್ಲಮ್ಬಿತದೋಲಾನಾಂ ಘಣ್ಠಾನಾಂ ನಿನದಾಕುಲೇ ।। ೫೪.

ಅಲ್ಲಿ ಹೂಗೋಲುಗಳು ಹಾರಾಡುತ್ತಿದ್ದವು, ಮಹಿಳೆಯರ ಗುಂಪುಗಳ ಸೇವೆ ಇದ್ದಿತು, ಹೂಗೋಲುಗಳ ಧ್ವಜಗಳಲ್ಲಿ ಗಂಟೆಗಳು ಹಾರಾಡಿ, ಅವುಗಳ ಘಂಟಾರವದಿಂದ ಆ ಸ್ಥಳ ತುಂಬಿತ್ತು.

ಮುಖಮರ್ದಲವಾದಿತ್ರೈರ್ಬಲಿನಾಂ ಸ್ಫೋಟಿತೈಸ್ತಥಾ। ಕ್ರೀಡಾರವವಿಚಾರಾಣಾಂ ನಿರ್ಘೋಷೈಃ ಪೂರ್ಣಮನ್ದಿರೇ ।। ೫೪.

ಬಲಿಷ್ಠರು ಬಾರಿಸಿದ ಮುಖಮೃದಂಗ ಮತ್ತು ಇತರ ವಾದ್ಯಗಳ ಧ್ವನಿಗಳು, ಆಟವಾಡುತ್ತಿರುವವರ ಕೂಗುಗಳಿಂದ ಆ ಮಂದಿರವು ಗೋಜಾಡುತ್ತಿತ್ತು.

ಹಾಸೈಃ ಸನ್ತ್ರಾಸಜನನೈರ್ವಿಕರಾಲಮುಖೈಸ್ತಥಾ। ದೇಹಗನ್ಧೈರ್ವಿಚಿತ್ರೈಶ್ಚ ಪ್ರಕ್ರೀಡಿತಗಣೇಶ್ಚರೈಃ ।। ೫೪.

ನಗುವು, ಭಯ ಮತ್ತು ಆನಂದದಿಂದ ಬದಲಾದ ಮುಖಗಳು, ವಿಭಿನ್ನ ಸುಗಂಧಗಳಿಂದ ಸುಗಂಧಿತವಾದ ದೇಹಗಳು, ಗಣೇಶನ ಸೇವಕರು ಆಟವಾಡುತ್ತಿದ್ದ ದೃಶ್ಯಗಳು ಅಲ್ಲಿದ್ದವು.

ವಜ್ರಸ್ಫಟಿಕಸೋಪಾನ ಚಿತ್ರಪಟ್ಟಿಶಿಲಾತಲೈಃ। ವ್ಯಾಧ್ರಸಿಂಹಮುಖೈಶಚವಾನ್ಯೈರ್ಗಜವಾಜಿಮುಖೈಸ್ತಥಾ ।। ೫೪.

ವಜ್ರ ಮತ್ತು ಸ್ಫಟಿಕದ ಮೆಟ್ಟಿಲುಗಳು, ಚಿತ್ರವಿಚಿತ್ರ ಶಿಲಾ ನೆಲಗಳು, ಹುಲಿ, ಸಿಂಹ, ಆನೆ ಮತ್ತು ಕುದುರೆಗಳ ರೂಪಗಳು ಅಲಂಕರಿಸಿದ್ದವು.

ಬಿಡಾಲವದನೈಶ್ಚೋಗ್ರೈಃ ಕ್ರೋಷ್ಟುಕಾಕಾರಮೂರ್ತಿಭಿಃ । ಹ್ರಸ್ವೈರ್ದೀರ್ಘೈಃ ಕೃಶೈಃ ಸ್ಥೂಲೈರ್ಲಮ್ಬೋದರ ಮಹೋದರೈಃ ।। ೫೪.

ಕೋತಿ, ನರಿ, ಬೆಕ್ಕುಗಳ ಭಯಾನಕ ಮುಖಗಳು, ಚಿಕ್ಕದು, ಉದ್ದದು, ಸಣ್ಣದು, ದಪ್ಪದು, ದೊಡ್ಡ ಹೊಟ್ಟೆಯವರು, ಮಹಾ ಹೊಟ್ಟೆಯವರು ಇದ್ದರು.

ಹ್ರಸ್ವಜಙ್ಘೈಶ್ಚ ಲಮ್ಬೋಷ್ಠೈಸ್ತಾಲಜಙ್ಘೈಸ್ತಥಾಪರೈಃ। ಗೌಕರ್ಣೈರೇಕಕರ್ಣೈಶ್ಚ ಮಹಾಕರ್ಣೈರಕರ್ಣಕೈಃ ।। ೫೪.

ಚಿಕ್ಕ ಕಾಲು, ದಪ್ಪ ತುಟಿ, ತಾಳದಂತೆ ದಪ್ಪ ಕಾಲು, ಹಸುವಿನ ಕಿವಿ, ಒಂದೇ ಕಿವಿ, ದೊಡ್ಡ ಕಿವಿ, ಕಿವಿಯಿಲ್ಲದವರು ಇದ್ದರು.

ಬಹುಪಾದೈರ್ಮಹಾಪಾದೈರೇಕಪಾದೈರಪಾದಕೈಃ। ಬಹುಶೀರ್ಷೈರ್ಮಹಾಶೀರ್ಷೈರೇಕಶೀರ್ಷೈರಶೀರ್ಷಕೈಃ ।। ೫೪.

ಬಹು ಕಾಲುಗಳು, ದೊಡ್ಡ ಕಾಲುಗಳು, ಒಂದೇ ಕಾಲು, ಕಾಲಿಲ್ಲದವರು; ಬಹು ತಲೆಗಳು, ದೊಡ್ಡ ತಲೆಗಳು, ಒಂದೇ ತಲೆ, ತಲೆಯಿಲ್ಲದವರು ಇದ್ದರು.

ಬಹುನೇತ್ರೈರ್ಮಹಾನೇತ್ರೈರೇಕನೈತ್ರೈರನೈತ್ರಕೈಃ । ಏವಂವಿಧೈರ್ಮಹಾಯೋಗಿಭೂತೈರ್ಭೂತಪತಿರ್ವೃತಃ ।। ೫೪.

ಬಹು ಕಣ್ಣುಗಳು, ದೊಡ್ಡ ಕಣ್ಣುಗಳು, ಒಂದೇ ಕಣ್ಣು, ಕಣ್ಣಿಲ್ಲದವರು— ಇಂತಹ ಮಹಾಯೋಗಿಗಳಾದ ಭೂತಗಳ ನಡುವೆ ಭೂತಪತಿ ನೆಲೆಸಿದ್ದನು.

ವಿಶುದ್ಧಮುಕ್ತಾಮಣಿರತ್ನಭೂಷಿತೇ ಶಿಲಾತಲೇ ಹೇಮಮಯೇ ಮನೋರಮೇ। ಸುಖೋಪವಿಷ್ಟಂ ಮದನಾಙ್ಗನಾಶನಂ ಪ್ರೋವಾಚ ವಾಕ್ಯಂ ಗಿರಿರಾಜಪುತ್ರೀ ।। ೫೪.

ಮುತ್ತು ಮತ್ತು ರತ್ನಗಳಿಂದ ಅಲಂಕರಿಸಲಾದ ಸುಂದರವಾದ ಬಂಗಾರದ ಶಿಲೆಯ ಮೇಲೆ ಆರಾಮವಾಗಿ ಕುಳಿತಿದ್ದ ಪರ್ವತರಾಜನ ಮಗಳು, ಕಾಮನಾಶಕನಾದ ಶಿವನಿಗೆ ಹೀಗೆ ಮಾತಾಡಿದರು.

ಭಗವನ್ ಭೂತಭವ್ಯೇಶ ಗೋವೃಷಾಙ್ಕಿತಶಾಸನ। ತವ ಕಣ್ಠೇ ಮಹಾದೇವ ಭ್ರಾಜತೇಽಮ್ಬುದಶನ್ನಿಭಮ್ ।। ೫೪.

ಭಗವಂತ, ಭೂತಭವ್ಯಗಳ ಒಡೆಯ, ಗೋವೃಷ ಧ್ವಜವನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ದೇವಾ, ನಿನ್ನ ಕಂಠದಲ್ಲಿ ಮಹಾದೇವಾ, ಮಳೆ ತುಂಬಿದ ಮೋಡದಂತಿರುವುದು ಪ್ರಕಾಶಿಸುತ್ತಿದೆ.

ನಾತ್ಯುಲ್ಬಣಂ ನಾತಿಶುಬ್ರಂ ನೀಲಾಞ್ಜನಚಯೋಪಮಮ್। ಕಿಮಿದಂ ದೀಪ್ಯತೇ ದೇವ ಕಣ್ಠೇ ಕಾಮಾಙ್ಗ ನಾಶನ ।। ೫೪.

ಅದು ತುಂಬಾ ಗಾಢವೂ ಅಲ್ಲ, ತುಂಬಾ ಬೆಳಕೂ ಅಲ್ಲ, ಕಪ್ಪು ಅಂಜನದ ಗುಡ್ಡೆಯಂತೆ ಕಾಣುತ್ತದೆ. ದೇವಾ, ಕಾಮನಾಶಕ, ನಿನ್ನ ಕಂಠದಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಾಶಿಸುತ್ತಿರುವದು ಏನು?

ಕೋ ಹೇತುಃ ಕಾರಣಂ ಕಿಞ್ಚ ಕಣ್ಠೇ ನೀಲತ್ವಮೀಶ್ವರಃ । ಏತತ್ಸರ್ವಂ ಯಥಾನ್ಯಾಯಂ ಬ್ರೂಹಿ ಕೌತೂಹಲಂ ಹಿಮೇ ।। ೫೪.

ಈಶ್ವರಾ, ನಿನ್ನ ಕಂಠದಲ್ಲಿ ಈ ನೀಲವರ್ಣಕ್ಕೆ ಕಾರಣವೇನು? ಕಾರಣವೇನು? ಹಿಮವಂತನಂದನೆ, ನನಗೆ ಕುತೂಹಲವಾಗಿದೆ, ದಯವಿಟ್ಟು ಎಲ್ಲವನ್ನೂ ಸರಿಯಾಗಿ ವಿವರಿಸು.

ಶ್ರುತ್ವಾ ವಾಕ್ಯಂ ತತಸ್ತಸ್ಯಾಃ ಪಾರ್ವತ್ಯಾಃ ಪಾರ್ವತೀಪ್ರಿಯಃ । ಕಥಾಂ ಮಙ್ಗಲಸಂಯುಕ್ತಾಂ ಕಥಯಾಮಾಸ ಶಙ್ಕರಃ ।। ೫೪.

ಪಾರ್ವತಿಯ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಕೇಳಿ, ಪಾರ್ವತಿಯ ಪ್ರಿಯನಾದ ಶಂಕರನು ಶುಭಕರವಾದ ಕಥೆಯನ್ನು ಹೇಳಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದನು.

ಮಥ್ಯಮಾನೇಽಮೃತೇ ಪೂರ್ವಂ ಕ್ಷೀರೋದೇ ಸುರದಾನವೈಃ। ಅಗ್ರೇ ಸಮುತ್ಥಿತಂ ತಸ್ಮಿನ್ ವಿಷಂ ಕಾಲಾನಲಪ್ರಭಮ್ ।। ೫೪.

ಹಿಂದೆ ದೇವತೆಗಳು ಮತ್ತು ದಾನವರು ಪಾರಿಜಾತ ಸಮುದ್ರವನ್ನು ಮಥಿಸುತ್ತಿದ್ದಾಗ, ಮೊದಲಿಗೆ ಕಾಲಾಗ್ನಿಯಂತೆ ಹೊತ್ತಿ ಉರಿಯುವ ವಿಷವು ಹೊರಬಂದಿತು.