ವಾಯುಪುರಾಣಮ್

ಅಷ್ಟಾಶೀತಿಸಹಸ್ರಾಣಿ ಮುನೀನಾಮೂರ್ದ್ಧ್ವರೇತಸಾಮ್। ತಸ್ಮಾತ್ ಪೃಚ್ಛನ್ತಿ ವೈ ವಾಯುಂ ವಾಯುಪರ್ಣಾಮ್ಬುಭೋಜನಾಃ ।। ೫೪.

ಅಷ್ಟೈಎಂಟು ಸಾವಿರ ಮಂದಿ, ವೀರ್ಯವನ್ನು ಮೇಲಕ್ಕೆ ಹಿಡಿದಿರುವ ಮುನಿಗಳು, ಗಾಳಿ, ಎಲೆ, ನೀರನ್ನು ಆಹಾರವನ್ನಾಗಿ ಮಾಡಿಕೊಂಡು ಬದುಕುತ್ತಿದ್ದವರು, ಆಗ ವಾಯುವನ್ನು ಪ್ರಶ್ನಿಸಿದರು.

ನೀಲಕಣ್ಠೇತಿ ಯತ್ ಪ್ರೋಕ್ತಂ ತ್ವಯಾ ಪವನಸತ್ತಮ। ಏತದ್ದುಹ್ಯಂ ಪವಿತ್ರಾಣಾಂ ಪುಣ್ಯಂ ಪುಣ್ಯಕೃತಾಂ ವರಾಃ ।। ೫೪.

ಓ ಶ್ರೇಷ್ಠವಾದ ವಾಯು, ನೀನು ನೀಲಕಂಠನ ಬಗ್ಗೆ ಹೇಳಿದ ಮಾತುಗಳು ಶುದ್ಧ ಮನಸ್ಸುಳ್ಳವರಲ್ಲಿ ರಹಸ್ಯ, ಪುಣ್ಯವಂತರಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಂತ ಪವಿತ್ರವಾದವು.

ತದ್ವಯಂ ಶ್ರೋತುಮಿಚ್ಛಾಮಸ್ತ್ವತ್ಪ್ರಸಾದಾತ್ಪ್ರಭಞ್ಜನ। ನೀಲತಾ ಯೇನ ಕಣ್ಠಸ್ಯ ಕಾರಣೇನಾಮ್ಬಿಕಾಪತೇಃ ।। ೫೪.

ಆದರಿಂದ, ಪ್ರಭಂಜನ, ನಿನ್ನ ಅನುಗ್ರಹದಿಂದ ಅಂಬಿಕಾಪತಿಯ ಕಂಠಕ್ಕೆ ನೀಲವರ್ಣ ಬಂದ ಕಾರಣವನ್ನು ನಾವು ಕೇಳಲು ಇಚ್ಛಿಸುತ್ತೇವೆ.

ಶ್ರೋತುಮಿಚ್ಛಾ ಮಹೇ ಸಮ್ಯಕ್ ತವ ವಕ್ರಾದ್ವಿಶೇಷತಃ। ಯಾವದ್ವಾಚಃ ಪ್ರವರ್ತ್ತನ್ತೇ ಸಾರ್ಥಾಸ್ತಾಶ್ಚ ತ್ವಯೇರಿತಾಃ ।। ೫೪.

ಮಹಾನೇ, ನಿನ್ನ ಮಾತಿನಿಂದ ನಾವು ಇದನ್ನು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಕೇಳಲು ಬಯಸುತ್ತೇವೆ. ನಿನ್ನ ಮಾತುಗಳು ಎಷ್ಟು ಕಾಲ ಮುಂದುವರಿದರೂ, ಅವು ಅರ್ಥಪೂರ್ಣವಾಗಿಯೇ ಇರುತ್ತವೆ.

ವರ್ಣಸ್ಥಾನಗತೇ ವಾಯೌ ವಾಗ್ವಿಧಿಃ ಸಂಪ್ರವರ್ತತೇ। ಜ್ಞಾನಂ ಪೂರ್ವಮಥೋತ್ಸಾಹ ಸ್ತ್ವತ್ತೋ ವಾಯೋ ಪ್ರವರ್ತತೇ ।। ೫೪.೧೩ . ತ್ವಯಿ ನಿಷ್ಪನ್ದಮಾನೇ ತು ಶೇಷಾ ವರ್ಣಪ್ರವೃತ್ತಯಃ। ಯತ್ರ ವಾಚೋ ನಿವರ್ತನ್ತೇ ದೇಹಬನ್ಧಾಶ್ಚ ದುರ್ಲಭಾಃ ।। ೫೪.

ವಾಯು ಸರಿಯಾದ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ ಇದ್ದಾಗ ಮಾತು ಉದ್ಭವಿಸುತ್ತದೆ; ಮೊದಲು ಜ್ಞಾನ, ನಂತರ ಉತ್ಸಾಹ, ಇವೆರಡೂ ನಿನ್ನಿಂದ ಬರುತ್ತವೆ ವಾಯು. ನೀನು ನಿಶ್ಚಲವಾಗಿದ್ದಾಗ, ಇತರ ಶಬ್ದಗಳ ಚಲನೆ ನಿಲ್ಲುತ್ತದೆ; ಅಲ್ಲಿ ಮಾತು ಹಿಂದಕ್ಕೆ ಹೋಗುತ್ತದೆ, ದೇಹದ ಬಂಧವೂ ಕಷ್ಟವಾಗುತ್ತದೆ.

ತತ್ರಾಪಿ ತೇಽಸ್ತಿ ಸದ್ಭಾವಃ ಸರ್ವಗಸ್ತ್ವಂ ಸದಾನಿಲ। ನಾನ್ಯಃ ಸರ್ವಗತೋ ದೇವಸ್ತ್ವದೃತೇಶ़ಸ್ತಿ ಸಮೀರಣ ।। ೫೪.

ಅಲ್ಲಿಯೂ ನಿನ್ನ ಸನ್ನಿಧಾನವಿದೆ, ಸದಾ ಎಲ್ಲೆಡೆ ಇರುವ ವಾಯು, ನಿನ್ನ ಹೊರತು ಮತ್ತೊಬ್ಬ ಎಲ್ಲೆಡೆ ವ್ಯಾಪಿಸಿರುವ ದೇವತೆ ಇಲ್ಲ, ಸಮೀರಣ.

ಏಷ ವೈ ಜೀವಲೋಕಸ್ತೇ ಪ್ರತ್ಯಕ್ಷಃ ಸರ್ವತೋಽನಿಲ। ವೇತ್ಥ ವಾಚಸ್ಪತಿಂ ದೇವಂ ಮನೋನಾಯಕಮೀಸ್ವರಮ್ ।। ೫೪.

ನೀನು ಎಲ್ಲ ಜೀವಿಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಜೀವರೂಪವಾಗಿ ಪ್ರತ್ಯಕ್ಷವಾಗಿರುವೆ, ಎಲ್ಲೆಡೆ ಇರುವೆ. ನೀನು ವಾಗೀಶ್ವರನನ್ನು, ಮನಸ್ಸಿನ ಅಧಿಪತಿಯನ್ನು ಚೆನ್ನಾಗಿ ಅರಿತಿರುವೆ.

ಬ್ರೂಹಿ ತತ್ಕಣ್ಠದೇಶಸ್ಯ ಕಿಂ ಕೃತಾ ರೂಪವಿಕ್ರಿಯಾ। ಶ್ರುತ್ವಾ ವಾಕ್ಯನ್ತತಸ್ತೇಷಾಮೃಷೀಣಾಂ ಭಾವಿತಾತ್ಮಾನಾಮ್। ಪ್ರತ್ಯುವಾಚ ಮಹಾತೇಜಾ ವಾಯುರ್ಲೋಕ ನಮಸ್ಕೃತಃ ।। ೫೪.

ಕಂಠದ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಯಾವ ಬದಲಾವಣೆ ಸಂಭವಿಸಿತು ಎಂಬುದನ್ನು ನಮಗೆ ಹೇಳು. ಮನಸ್ಸನ್ನು ಒಗ್ಗೂಡಿಸಿಕೊಂಡ ಮುನಿಗಳ ಮಾತು ಮುಗಿದಾಗ, ಲೋಕದಲ್ಲಿ ಗೌರವ ಪಡೆದ ಮಹಾತೇಜಸ್ವಿ ವಾಯು ಉತ್ತರಿಸಿದನು.

ಪುರಾ ಕೃತಯುಗೇ ವಿಪ್ರೋ ವೇದನಿರ್ಣಯತತ್ಪರಃ। ವಸಿಷ್ಠೋ ನಾಮ ಧರ್ಮಾತ್ಮಾ ಮಾನಸೋ ವೈ ಪ್ರಜಾಪತೇಃ ।। ೫೪.

ಪ್ರಾಚೀನ ಕಾಲದಲ್ಲಿ, ಕೃತಯುಗದಲ್ಲಿ, ವೇದಗಳ ತಾತ್ಪರ್ಯವನ್ನು ತಿಳಿಯಲು ನಿರಂತರ ಪ್ರಯತ್ನಿಸುತ್ತಿದ್ದ, ಧರ್ಮನಿಷ್ಠ, ಪ್ರಜಾಪತಿಯ ಮನಸಿನಿಂದ ಹುಟ್ಟಿದ ವಸಿಷ್ಠ ಎಂಬ ಬ್ರಾಹ್ಮಣನು ಇದ್ದನು.

ಪ್ರಪಚ್ಛ ಕಾರ್ತಿಕೇಯಂ ವೈ ಮಯೂರವರವಾಹನಮ್। ಮಹಿಷಾಸುರನಾರೀಣಾಂ ನಯನಾಞ್ಜನತಸ್ಕರಮ್ ।। ೫೪.

ಅವನು ಮೇಘದಂತೆ ಘನವಾದ ಧ್ವನಿಯುಳ್ಳ, ಮಾಯೂರವಾಹನನಾದ ಕಾರ್ತಿಕೇಯನನ್ನು, ಮಹಿಷಾಸುರನ ಮಹಿಳೆಯರ ಕಣ್ಣಿನ ಅಂಜನವನ್ನು ಕಸಿದುಕೊಳ್ಳುವವನನ್ನು ಪ್ರಶ್ನಿಸಿದನು.

ಮಹಾಸೇನಂ ಮಹಾತ್ಮಾನಂ ಮೇಘಸ್ತನಿತನಿಃಸ್ವನಮ್। ಉಮಾಮನಃಪ್ರಹರ್ಷೇಣ ಬಾಲಕಂ ಛಝರೂಪಿಣಮ್ ।। ೫೪.

ಮಹಾತ್ಮನಾದ ಮಹಾಸೇನನನ್ನು, ಮೇಘಗಳ ಗುಡುಗುಹೋಲಿನ ಧ್ವನಿಯುಳ್ಳವನನ್ನು, ಉಮಾದೇವಿಯ ಹೃದಯವನ್ನು ಸಂತೋಷಪಡಿಸಿದ ಆರು ಮುಖಗಳ ರೂಪದ ಬಾಲಕನನ್ನು ಅವನು ಪ್ರಶ್ನಿಸಿದನು.

ಕ್ರೌಞ್ಚಜೀವಿತಹರ್ತ್ತಾರಂ ಪಾರ್ವತೀಹೃದಿ ನನ್ದನಮ್। ವಸಿಷ್ಠಃ ಪೃಚ್ಛತೇ ಭಕ್ತ್ಯಾ ಕಾರ್ತಿಕೇಯಂ ಮಹಾಬಲಮ್ ।। ೫೪.

ಕ್ರೌಂಚನನ್ನು ಸಂಹರಿಸಿದವನು, ಪಾರ್ವತಿಯ ಹೃದಯದ ಆನಂದ, ಮಹಾಬಲಶಾಲಿಯಾದ ಕಾರ್ತಿಕೇಯನನ್ನು ವಸಿಷ್ಠನು ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ಪ್ರಶ್ನಿಸಿದನು.

ನಮಸ್ತೇ ಹರನನ್ದಾಯ ಉಮಾಗರ್ಭ ನಮೋ ಽಸ್ತು ತೇ। ನಮಸ್ತೇ ಅಗ್ನಿಗರ್ಭಾಯ ಗಙ್ಗಾಗರ್ಭ ನಮೋಽಸ್ತು ತೇ ।। ೫೪.

ಹರನಂದನನಿಗೆ ನಮಸ್ಕಾರಗಳು, ಉಮಾದೇವಿಯ ಗರ್ಭದಲ್ಲಿ ಹುಟ್ಟಿದವನಿಗೆ ನಮಸ್ಕಾರಗಳು, ಅಗ್ನಿಯಲ್ಲಿ ಹುಟ್ಟಿದವನಿಗೆ, ಗಂಗಾದೇವಿಯ ಗರ್ಭದಲ್ಲಿ ಹುಟ್ಟಿದವನಿಗೆ ನಮಸ್ಕಾರಗಳು.

ನಮಸ್ತೇ ಶರಗರ್ಭಾಯ ನಮಸ್ತೇ ಕೃತ್ತಿಕಾಸುತ। ನಮೋ ದ್ವಾದಶನೇತ್ರಾಯ ಷಣ್ಮುಖಾಯ ನಮೋಽಸ್ತು ತೇ ।। ೫೪.

ಬಾಣದಿಂದ ಹುಟ್ಟಿದವನಿಗೆ ನಮಸ್ಕಾರಗಳು, ಕೃತ್ತಿಕಾದೇವಿಯ ಮಗನಿಗೆ ನಮಸ್ಕಾರಗಳು, ಹನ್ನೆರಡು ಕಣ್ಣುಗಳವನಿಗೆ, ಆರು ಮುಖಗಳವನಿಗೆ ನಮಸ್ಕಾರಗಳು.

ನಮಸ್ತೇ ಶಕ್ತಿಹಸ್ತಾಯ ದಿವ್ಯಘಣ್ಟಾಪತಾಕಿನೇ। ಏವಂ ಸ್ತುತ್ವಾ ಮಹಾಸೇನಂ ಪಪ್ರಚ್ಛ ಶಿಖಿವಾಹನಮ್ ।। ೫೪.

ಶಕ್ತಿಯನ್ನು ಹಿಡಿದವನಿಗೆ ನಮಸ್ಕಾರಗಳು, ದಿವ್ಯ ಘಂಟೆ ಮತ್ತು ಧ್ವಜವಿರುವವನಿಗೆ ನಮಸ್ಕಾರಗಳು. ಹೀಗೆ ಮಹಾಸೇನನನ್ನು ಸ್ತುತಿಸಿ, ಅವನು ನವಿಲಿನ ಮೇಲೆ ಕುಳಿತವನನ್ನು ಪ್ರಶ್ನಿಸಿದನು.

ಯದೇತದ್ದೃಶ್ಯತೇ ವರ್ಣಂ ಶುಭಂ ಶುಭ್ರಾಞ್ಜನಪ್ರಭಮ್। ತತ್ಕಿಮರ್ಥಂ ಸಮುತ್ಪನ್ನಂ ಕಣ್ಠೇ ಕುನ್ದೇನ್ದುಸಂಪ್ರಭೇ ।। ೫೪.

ಈ ಹೊಳೆಯುವ ಬಣ್ಣವು, ಶುಭ್ರವಾದ ಅಂಜನದಂತೆ ಕಣ್ಗೆ ಬೀಳುತ್ತದೆ. ಕುಂದಪುಷ್ಪ ಮತ್ತು ಚಂದ್ರನಂತೆ ಪ್ರಕಾಶಿಸುವ ಕಂಠದಲ್ಲಿ ಇದು ಯಾವ ಕಾರಣದಿಂದ ಉಂಟಾಗಿದೆ ಎಂದು ಕೇಳುತ್ತೀರಿ.

ಏತದಾಪ್ತಾಯ ಭಕ್ತಾಯ ದಾನ್ತಾಯ ಬ್ರೂಹಿ ಪೃಚ್ಛತೇ। ಕಥಾಂ ಮಙ್ಗಲಸಂಯುಕ್ತಾಂ ಪವಿತ್ರಾಂ ಪಾಪನಾಶಿನೀಮ್ । ಮತ್ಪ್ರಿಯಾರ್ಥಂ ಮಹಾಭಾಗ ವಕ್ತುಮರ್ಹಸ್ಯಶೇಷತಃ ।। ೫೪.

ನಂಬಿಗಸ್ತನಾದ, ಭಕ್ತಿಯುಳ್ಳ, ಶಾಂತ ಮನಸ್ಸಿನ ಈ ಪ್ರಶ್ನೆಗಾರನಿಗೆ, ಪವಿತ್ರವಾದ, ಪಾಪವನ್ನು ದೂರಮಾಡುವ, ಶುಭಕರವಾದ ಕಥೆಯನ್ನು ನನಗಾಗಿ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಹೇಳು, ಮಹಾಭಾಗನೆ.

ಶ್ರುತ್ವಾ ವಾಕ್ಯಂ ತತಸ್ತಸ್ಯ ವಸಿಷ್ಠಸ್ಯ ಮಹಾತ್ಮನಃ। ಪ್ರತ್ಯುವಾಚ ಮಹಾತೇಜಾಃ ಸುರಾರಿಬಲಸೂದನಃ ।। ೫೪.

ಮಹಾತ್ಮ ವಸಿಷ್ಠನ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಕೇಳಿದ ಮೇಲೆ, ದೇವತೆಗಳ ಶತ್ರುಗಳನ್ನೆಲ್ಲಾ ನಾಶಮಾಡಿದ ಮಹಾಶಕ್ತಿಯುಳ್ಳವನು ಉತ್ತರಿಸಿದನು.

ಶ್ರೃಣುಷ್ವ ವದತಾಂ ಶ್ರೇಷ್ಠ ಕಥ್ಯಮಾನಂ ವಚೋ ಮಮ। ಉಮೋತ್ಸಙ್ಗನಿವಿಷ್ಟೇನ ಮಯಾ ಪೂರ್ವಂ ಯಥಾಶ್ರುತಮ್ ।। ೫೪.

ಮಾತನಾಡುವವರಲ್ಲಿ ಶ್ರೇಷ್ಠನೇ, ನಾನು ಹಿಂದೆ ಉಮಾದೇವಿಯ ಮಡಿಲಲ್ಲಿ ಕುಳಿತು ಕೇಳಿದ್ದನ್ನು ಈಗ ಹೇಳುತ್ತೇನೆ, ಚೆನ್ನಾಗಿ ಕೇಳು.

ಪಾರ್ವತ್ಯಾ ಸಹ ಸಂವಾದಃ ಶರ್ವಸ್ಯ ಚ ಮಹಾತ್ಮನಃ। ತದಹಙ್ಕೀರ್ತ್ತಯಿಷ್ಯಾಮಿ ತ್ವತ್ಪ್ರಿಯಾರ್ಥಂ ಮಹಾಮುನೇ ।। ೫೪.

ಪಾರ್ವತಿಯವರೂ ಮಹಾತ್ಮ ಶರ್ವನವರೂ ನಡೆಸಿದ ಸಂಭಾಷಣೆಯನ್ನು, ನಿನ್ನ ಸಂತೋಷಕ್ಕಾಗಿ, ಮಹಾಮುನಿಯೇ, ಈಗ ವಿವರವಾಗಿ ಹೇಳುತ್ತೇನೆ.

ಕೈಲಾಸಶಿಖರೇ ರಮ್ಯೇ ನಾನಾಧಾತುವಿಚಿತ್ರಿತೇ। ನಾನಾದ್ರುಮಲತಾಕೀರ್ಣೇ ಚಕ್ರವಾಕೋಪಶೋಭಿತೇ ।। ೫೪.

ಕೈಲಾಸದ ಸುಂದರ ಶಿಖರದಲ್ಲಿ, ಬೇರೆ ಬೇರೆ ಲೋಹಗಳಿಂದ ಅಲಂಕರಿಸಲ್ಪಟ್ಟ, ನಾನಾ ಮರಗಳು ಮತ್ತು ಬೆಳೆಗಳಿಂದ ತುಂಬಿದ, ಚಕ್ರವಾಕ ಪಕ್ಷಿಗಳ ಗುಂಪುಗಳಿಂದ ಶೋಭೆಯಾದ ಆ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ,

ಷಟ್‌ಪದೋದ್ಗೀತಬಹುಲೇ ಧಾರಾಸಮ್ಪಾತನಾದಿತೇ। ಮತ್ತಕ್ರೌಞ್ಚಮಯೂರಾಣಾಂ ನಾದೈರುದ್ಘುಷ್ಟಕನ್ದರೇ ।। ೫೪.

ಅಲ್ಲಿ ಮಧುಹುಣ್ಣಿನ ಗೂಡುಗಳಿಂದ ಹೂಂಕರಿಸುತ್ತಿದ್ದ, ಜಲಧಾರೆಗಳು ಹರಿಯುತ್ತಿದ್ದ, ಮದಮತ್ತವಾದ ಕ್ರೌಂಚ ಮತ್ತು ನವಿಲುಗಳ ಕೂಗುಗಳಿಂದ ಗುಹೆಗಳು ಗೋಜಾಡುತ್ತಿದ್ದವು.

ಅಪ್ಸರೋಗಣಸಙ್ಕೀರ್ಣೇ ಕಿನ್ನರೈಶ್ಚೋಪಶೋಭಿತೇ । ಜೀವಞ್ಜೀವಕಜಾತೀನಾಂ ವೀರುದ್ಭಿರುಪಶೋಭಿತೇ ।। ೫೪.

ಅಪ್ಸರೆಯರ ಗುಂಪಿನಿಂದ ತುಂಬಿದ, ಕಿನ್ನರ ಸಂಗೀತದಿಂದ ಅಲಂಕರಿಸಲ್ಪಟ್ಟ, ಜೀವಂಜೀವಿಕ ಎಂಬ ಬೆಳೆಗಳಿಂದ ಕೂಡಿದ ಆ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ,

ಕೋಕಿಲಾರಾವಮಧುರೇ ಸಿದ್ಧ ಚಾರಣಸೇವಿತೇ। ಸೌರಭೈಯೀನಿನಾದಾಢ್ಯೇ ಅಧಸ್ತನಿತನಿಃಸ್ವನೇ ।। ೫೪.

ಕೋಗಿಲೆಗಳ ಮಧುರ ಕೂಗು, ಸಿದ್ಧರು ಹಾಗೂ ಚಾರಣರು ಸೇವಿಸಿದ, ಸೌರಭೇಯ ಪಕ್ಷಿಗಳ ನಾದ ಮತ್ತು ಕೆಳಗಡೆ ಗುಡುಗು ಧ್ವನಿಯಿಂದ ಕೂಡಿದ್ದ ಆ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ,

ವಿನಾಯಕಭಯೋದ್ವಿಗ್ನೇ ಕುಞ್ಜರೈರ್ಯುಕ್ತಕನ್ದರೇ। ವೀಣಾವಾದಿತ್ರನಿರ್ಘೋಷೈಃ ಶ್ರೋತ್ರೇನ್ದ್ರಿಯಮನೋರಮೈಃ ।। ೫೪.

ವಿನಾಯಕನ ಭಯದಿಂದ ಆತಂಕಗೊಂಡ ಗಜಗಳಿರುವ ಗುಹೆಗಳು, ವೀಣೆ ಮತ್ತು ಮೃದಂಗದ ಮಧುರ ಧ್ವನಿಗಳು ಕಿವಿಗೂ ಮನಸ್ಸಿಗೂ ಆನಂದವನ್ನು ನೀಡುತ್ತಿದ್ದವು.

ದೋಲಾಲಮ್ಬಿತಸಮ್ಪಾತೇ ವನಿತಾಸಙ್ಘಸೇವಿತೇ। ಧ್ವಜೈರ್ಲಮ್ಬಿತದೋಲಾನಾಂ ಘಣ್ಠಾನಾಂ ನಿನದಾಕುಲೇ ।। ೫೪.

ಅಲ್ಲಿ ಹೂಗೋಲುಗಳು ಹಾರಾಡುತ್ತಿದ್ದವು, ಮಹಿಳೆಯರ ಗುಂಪುಗಳ ಸೇವೆ ಇದ್ದಿತು, ಹೂಗೋಲುಗಳ ಧ್ವಜಗಳಲ್ಲಿ ಗಂಟೆಗಳು ಹಾರಾಡಿ, ಅವುಗಳ ಘಂಟಾರವದಿಂದ ಆ ಸ್ಥಳ ತುಂಬಿತ್ತು.

ಮುಖಮರ್ದಲವಾದಿತ್ರೈರ್ಬಲಿನಾಂ ಸ್ಫೋಟಿತೈಸ್ತಥಾ। ಕ್ರೀಡಾರವವಿಚಾರಾಣಾಂ ನಿರ್ಘೋಷೈಃ ಪೂರ್ಣಮನ್ದಿರೇ ।। ೫೪.

ಬಲಿಷ್ಠರು ಬಾರಿಸಿದ ಮುಖಮೃದಂಗ ಮತ್ತು ಇತರ ವಾದ್ಯಗಳ ಧ್ವನಿಗಳು, ಆಟವಾಡುತ್ತಿರುವವರ ಕೂಗುಗಳಿಂದ ಆ ಮಂದಿರವು ಗೋಜಾಡುತ್ತಿತ್ತು.

ಹಾಸೈಃ ಸನ್ತ್ರಾಸಜನನೈರ್ವಿಕರಾಲಮುಖೈಸ್ತಥಾ। ದೇಹಗನ್ಧೈರ್ವಿಚಿತ್ರೈಶ್ಚ ಪ್ರಕ್ರೀಡಿತಗಣೇಶ್ಚರೈಃ ।। ೫೪.

ನಗುವು, ಭಯ ಮತ್ತು ಆನಂದದಿಂದ ಬದಲಾದ ಮುಖಗಳು, ವಿಭಿನ್ನ ಸುಗಂಧಗಳಿಂದ ಸುಗಂಧಿತವಾದ ದೇಹಗಳು, ಗಣೇಶನ ಸೇವಕರು ಆಟವಾಡುತ್ತಿದ್ದ ದೃಶ್ಯಗಳು ಅಲ್ಲಿದ್ದವು.

ವಜ್ರಸ್ಫಟಿಕಸೋಪಾನ ಚಿತ್ರಪಟ್ಟಿಶಿಲಾತಲೈಃ। ವ್ಯಾಧ್ರಸಿಂಹಮುಖೈಶಚವಾನ್ಯೈರ್ಗಜವಾಜಿಮುಖೈಸ್ತಥಾ ।। ೫೪.

ವಜ್ರ ಮತ್ತು ಸ್ಫಟಿಕದ ಮೆಟ್ಟಿಲುಗಳು, ಚಿತ್ರವಿಚಿತ್ರ ಶಿಲಾ ನೆಲಗಳು, ಹುಲಿ, ಸಿಂಹ, ಆನೆ ಮತ್ತು ಕುದುರೆಗಳ ರೂಪಗಳು ಅಲಂಕರಿಸಿದ್ದವು.